CTTOHURİYET
i m E l ll l l H I H I I H I I H I H lH I I H H I I I I H f H H H I H I I H I I I H H I I I I I I I I I I I H H I H I H I H H l l H I I I M H I I H l H I H I I I I I I in i J 'j j l l H
¡
D Ü Ş Ü N C E L E R
|
ıı ııi ım ııt u ııım ııııım ım ın ın m ıım ıtım m ifim n m ım ıım ıııııtn ım ıifm ıııııım ııııııım m m ııı|ıııı
Yurdu terk eden kabiliyetler
r
Yazan:
M em leketim iz, ı- Jim adam ı, mühen dis, doktor ve kaü fiye işçi o larak hır çok k ab iliy eti, sü rekli b i r şekilde
kay betm ektedir. Bu kim seler, be-i çalışm ış olm ası bir problem teşkil
L
Prof. Dr. Mustafa İNAN
1
i
zorunda k a lm ak tad ır. M eselâ uçak m üh endisliği tah sil etm iş b ir kim senin n işa sta imâl etm ek y olu n a sii-liı-siz bir süre için, dış m em lek et-' e tm em elid ir; çünkü bu kim selerin
lerde çalışm ayı, istem ekte ve yurt- i daha prod ü k tif o larak çalışacak la- ların ı aileleriy le b irlikte terk et- rı yeri seçm eleri, dünya çapında
n ıektedirler. .K a b iliy e tle rin göçü»
i
b ir refah artışın a hizm et olacak- jgilenm em enin bir sonucudur, adını verebileceğim iz bu hareket, tır » . Y E T K Î M E S E L E S İ :Memleketi-lük len m esi gibi. B u durum , dönüş te neyle m eşgul olacağı düşünülm e den, dış m em lekete plân sız öğren ci gönderm enin ve dönenlerle İl inizdeki m evzuat dolay ısiy le, ilim ve tek n ik alan da y etişm iş üstün ka b iliy etli kim selere, d u ru m ların a gö
d am ları ile okum uş m eslek sah ip lerini ele alm ak istiyoruz, ön ce, bu tip göçlerin k arak teristik b ir kaç özelliğinden bah sedelim :
a ) Bahis konusu olan göçlere, dü şük bir tem poda olsa bile, tarihin her devrinde rasgelm ek kabild ir.
b) B u problem yalnız yurdu m u za m ahsus değildir. P ek az bir is tisna ile hemen bütün dünyayı il gilendiren bir konudur. Y alnız me selenin zam an ve m ekân bakım ın dan yaygın olduğunu ifade etm ek le durum un olağan bir m esele sa y ılm ası ve dolayısiy le az önem ve rilm esi gerektiğini de söylem ek is tem iyoruz.
c) ilg i çekici bir nokta da, göçün j
son zam an larda, o k ad ar çok hız Dünya sulhu yönünden savunu- kazan m ıştır ki, a r t ı k yurdu m u, lan bü fik irde kanaatim izce b ir çe- için hayatî önemi olan m eseleler-' lişm e m evcuttur. Z ira yine ikin ci
den biri haline gelm iştir. Y urdu Cihan Savaşın d an sonra, iyice an- re y eter seviyede bir yetki tanın- terk eden bu kab iliy etler, sosyal k ısılm ıştır ki dünya yüzünde ger-
bünyeleri ve ekonom ik gerçekleri : çek b arış, ancak m illetler arasın d a yönünden birbirlerin den çok fark- : m evcut ekonom ik ve k ü ltü rel sevi h d ır ; bu yazım ızda sadece, ilim a- ye fark ların ı giderm ekle k ab il ola cak tır. Bu fik re uygun o larak ile ri seviyede olan m illetler az geliş m iş ü lk elere y ardım da b ulun m uş la r d ır ; ancak seviye farkın ın gide rilm esi b aşlan g ıçta dış yardım dan terhin edilse bile, zam an geçtikçe geri kalm ış m em leketler kendi im k â n la rıy la k alkın m ay a devam et m ek zorun dadırlar. B u içten k al
kınm a m ecburiyeti için de ilm e, Y u rd u terk eden k a b iliy e tle r m e-; tek n iğe ve d olayısiy le onun adam- j gelesinde ilg isiz lik ve işin sahipsiz-1 ların a ihtiyaç v a rd ır; kendi kabili- j jiğ j en önem li n o k talard an b irid ir.: yetlerin i durm adan kaybeden m il-! p lş araştırm a k u ru m la n , eski ça-1 letler, seviye fark ın ı k a p a tm a ları j ılşm a ark ad aşların ı, tâ den izaşırı I h içbir zam an beklenem ez, dolayı- j yerlerd en a ra d ık la rı, on lara yeni i
siy le de dünya b arışm a hizm et e - ! çalışm a im k ân ları tek lif ettik leri dilm iş olunm az. • h alde, ih tiyacı daha çok olan biz- j
Şim di asıl m eselenin nedenine | ]eTj b u n lara seyirci kalm ak tay ız, yönüdür. Bu hemen daim a, »az ge-1 geje iim o la y ciddiyetle ele a lın -: jL M t Ç E V R E : İlm in gelişm esi,, lişm iş» ülkelerden «fazla gelişm iş» m ak isteniyorsa, bu ala n d a yeter bugün için artık onunla ilg ili bir
m em leketlere doğru olm aktadır. ı bilginin toplan m asın a ve e lv erişli i çe v renin v a rh ğın ı m u tlak a şa r t ko-1 H er ne kadar, ileri m em leketlerI doğ ru istatik lerin derlenm esine lü-j ş a r _ Y u rtların d a bu çevreyi b u la -
arasın d a da bu tipten yer d e ğ iştir-: zum var(j ır. P roblem ancak u z u n . m ad ık ları için, sah ala rın d a körleş-m akörleş-m ak tad ır. B ilh assa ak ad ekörleş-m ik k-a riyere in tisap etm ek isteyenler, böyle bir durum la k a rşıla şm ak ta d ırlar. D ış m em leketlerin bazıların da arzu ettik leri y etk i ve unvanla rı daha çok kolay k azan d ık ları için b u n lar o raları çalışm a sah ası o la ra k seçm ekted irler.
İL G İ : K en dilerin e şiddetle ihti yacım ız olan ilim ve m eslek a d a m -! ların ı aram ak , b u lm ak ; b u n ların ; n elerle m eşgul old u k ların ı izlem ek, j ve yakından ilgilen m ek gerekir.
m elere rastlan sa bile, önem li de-ğildir. Bu arada, A m erika B irleşik D evletlerinin özel durum una te m as etm ek olayın nedeni bakım ın dan ışık tu tu cu d u r; bu m em leket, ilim ve m eslek adam larının h are k etleri bahsinde yalnız «çekici m er k e z . rolünü oynam aktadır.
bir araştırm ad an sonra çözü lebilir. Şun u da b elirtm ek gerek tir k i; bu konuda ne yurdum uzda ve ne de dış m em leketlerde y apılm ış doğ ru ve yeter ista tistik le r m evcut de ğild ir. « Günde yedi doktor yurdu terk e d iy o r» v e y a.« 115 bin işçi çı kış m ü saad esi b ek liy o r » tarzın daki
i j; .1 L i.il a r i or»r>!llr
d) K ab iliy etlerin göçünde önem- gazete h avad isleri b izleri ancak he li nok talardan b iri de, yurdu ter-
kedenlerin çok kere üstün değerde
yecan lan dırır. B u n u nla b erab er dış k ay n ak lard an ald ığım şu sa y ıla r kim seler olm asıdır. B u alanda dış j h ayli düşündürücüdür. A m erika p azar âdeta sütün kaym ağını al-
\
B irle şik D ev letlerin de y ü k sek öğ- m aktadır. Göç veren m em leket j renim ini yapan 70.000 yabancı öğ- | için, m eselenin bu yönünün ne k a - , renci yanında 20.000 yabancı uy rukd ar hayatî olduğu âşik ârd ır. Şim di de olaya çeşitli yönlerden bakan, bazı çevrelerin fik irlerin e gelelim :
I — Y aygın olm ayan fikirlerden b irisi şu d u r ;
« Ekonom ik yönden fazl-a geliş m iş m em leketler az gelişm işlere y ardım da b u lu n m ak ta d ırlar; buna k a rşılık yardım gören ü lk eler de ! ilim ve m eslek ad am ların ı ihraç I etm ekle b ir nevi b orçlarım öde- i m e k te d ir» .
O layı böyle tefsir etm ekle, belki ! borcunu, ödem iş b ir kim senin hu- I zurunu duy sak bile bu şekilde borç I ödemenin çok p ah alıy a n ja l oldu- ; ğu b ir gerçektir. D urum um uz, bor
cumı üreteceği m a lları sata ra k k ar şılay acağı yerde, m ak in aların ı el den çıkaran b ir fab rik atörün k in e çok benzem ektedir,
j II — Göç edenler m eselesine çok önem verilm em esini savu nan , di- ; ğer b ir düşünce tarzını şöylece
ö-lu Ü niversite mezunu da çeşitli a- lan la rd a çalışm ak tad ır. B u oran tn
m em ek am acıy la göç eden kim sele ri, b e lirli b ir süre için olsun, an la m ak k a b ild ir, ilim ve tekniğin iler lem esi, bina âlet ve p a ra gibi m ad dî şartla rd a n b aşk a, gerek li çevre v e geleneğe ihtiyaç gö sterir.
Y A N L IŞ H A R E K E T L E R : Bazan b ilerek , çok zam an fark ın d a olmı- y a ra k alınan k a ra rla r ve d avran ış la r la , birçok ilim ve m eslek adam ı h arcan m ak tad ır. Y eter tak d ir gör m ediği için, h assas olan bu kim se lere karşı, bu şekilde h aksız ve yer siz bir tutum da inzim am edince, b u n lar da « Terk-ü dar-ü d i y a r » etm ek tedirler.
M eselenin b elli b a şlı nedenleri giltere, A lm anya gibi benzer ü lk e -; böylece özetlendikten sonra, şim di lerde de hemen hem en aynıdır. jde k ısaca ted birlerden b ah setm ek
B ir kim senin yurdu ndan ve bir- j isteriz,
çok h â tıra la rla b ağ lı olduğu aile, i ilim ve teknik m en supların ın y u r dost çevresinden ay rılm ası, h-ayli | du gittikçe artan b ir h ızla terk et- çetin olm asına rağm en, onu bu şe- i m eleri «k ararsız » b ir dengede gö- kilde b ir göçe zo rlay an sebep lerin j rü len h arek ete çok benzem ektedir, önem li olm ası gerekir. A raştırm a-
j
B öy le h allerd e ise dengenin k u ru la larm vereceği kesin son u çlara in- jbilm esi için m üdahaleye lüzum var- tizaren, şim dilik h atıra g e le n le ri: d ır ; bah is konusu olayd a da ancak şöylece sıralam ak k a b ild ir : i etk ili ted b irler sayesinde, işikon-Ü C R E T : Y u rd u -terkeden kabili- ] tro l altın a alm ak m üm kündür, y etler için, nedense a k la ilk gelen, j H erşeyden önce peşin hüküm ler- bu m addî noktadır. Y alnız eşya, ve i den v azgeçerek düşüncelerde bir kıdem e kıym et v erip , k ab iliy eti i-1 âSfrnin y âp m ağa ih tiyaç v a rd ır. A- stıs tutm ayan bir. ödem e sistem inde ; celeci ve hissi k a ra rla rla , yurdu bu fak törü n rolü b ü y ü k o lm ak la j terkeden ay d ın ları, az v atan sev er b erab er, kanaatim izce, ilim ve m es j v ey a m addî kazanç peşinde koşan-lek ad am larım y u rtların d an söken, 1ar diye suçlam a ile^ b irşey yap-gerçek sebep öncelikle bu olm asa j m ak m üm kün olm az. İşin doğrusu, gerek tir. j olayı serin k a n lılık la an aliz ederek,
H A Y A T S E V lY E S t : Çok kere j geniş b ir araştırm ad an son ra hük-I zetlem ek k a b ild ir : « ik in ci Cihan
Savaşın d an sonra, b arış konusun da fik irlerde büyük gelişm eler ol- j du. B irleşm iş M illetler, A vrup a K onseyi gibi çeşitli
organizasyon-dış m em leketlerde öğrenim y apm ış j me v a rm a k tır. B öy le b ir incelem e k im seler, y üksek b ir h ay at seviye-1 neticesinde ted b irler de kendiliğin- sine alıştık ların d an , m a h ru m iy e ti' den gün ışığın a çıkar,
icap ettiren b ir diğer durum da ça i A lın acak ted b irle r arasın d a, en , , lışm ak istem em ektedirler. B u m ad I az «y asa k la y ıcı» o ian la ra iltifa t et-la r savesinde m illetler b irb irlerin e di sebep de birincisi gibi esas fak- m ek g e r e k ir; b u n et-lar ateşi söndür- daha ¿ok v a k la ştı; m em leketler a- tör d eğild ir kanısındayız. mez, an cak ku lıer.
rasın daki sık . sın ırlar g ev şed i; in- Ç A LIŞM A A L A N I; B e lirli ve ö- Önem li gordugum uz ted b irler a- san lık dünya b arışın da önem li iler- zel bir ilim vey a teknik alan da ye-, rasın da, bu işlerle özel b ir suret- lem eler kavdetti. B u sebeple bir tişm is k im seler, y u rtta ih tisaslarıy te u ğ raşa cak ay rı bir teşk ilatın ku ilim veya m eslek adam ının kendi ; la ilgili, iş b u lam am ak ta ve çok ke , ru lm a sıd ır; bu sayede «ilm in ve
yurdunda veya, b aşk a b ir diy ard a ire b üsbü tün b aşk a sah ad a çalışm ak tekniğin gelişm esi ve ilerlem esi» _____________ ______ ____________________________________________ _—_ için soru m lu b ir kurum o rtay a çı
k a cak ve «y u rd u terkeden k a b ili y etler» o lay ı da b ir sah ip kazan a cak ve şim di olduğu gibi, çözüm ü nü, çeşitli teşek k ü llerin birinin, di ğerinden b ek led iği m esele olm ak tan k u rtu lacak tır.
K ısa c a söy lem ek gerekirse, dev letin «ilim » alan ın da da, teşkilât- : l-anmaya ihtiyacı olduğu kam
sında-İstanbul Şehir Üniversitesi Kütüphanesi Taha Toros Arşivi
