ıı
ıı
ım
ıı
ıı
ıı
ıı
ıı
m
ıı
ıı
ıı
m
ıı
ıı
ii
iı
ıı
ıı
ıi
ii
ıı
m
ıı
ıı
ıı
ıı
ıı
ıı
ıı
ım
ıı
ıı
ıı
m
ıı
ıı
ıı
ıı
ıı
ıı
iH
H
iı
ıı
ıı
ım
ii
ıi
ii
ım
ıı
tı
ıı
tı
i'
iı
ım
ti
U
iı
ıç
i l i m i n It II l i n i n i i m i l l l l l l l l l l l l l l l l l l l i l l l l M l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l i l l l l l l i l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l t l l l l l l l l l l HH İ L Â F E T
M E S E L E
M ustafa kem al, M eclis k ürsü sü nd en y a p tığ ı h i tabede h ilâ fe t m eselesine tem as etm ek ted ir:
«— F ah r-i âlem E fen d im iz n am ü ten ah i te h lik e le r için d e, sonsuz m ih n etler k arşısın d a y irm i sene ça lıştı v e İslâm d in ini tesise a it p ey g a m b erlik v a z i fe sin i ifa y a m u v a ffa k o ld u ktan sonra «vâsıl-ı ilâ y -ı aliyyin » oldu.
K e n d isin in irşatla rın a m azh ar olan bütün Müs- lü m a n la r, bilhassa ashab-ı g ü zin b irço k göz yaşı d ö ktü ler. F ak a t in san lık m u k tezası olan bu teessü r h alin in fa y d a sız old u ğu n u d erh al id râk eden feta- n et e rb ab ı P e y g a m b e rin arkasın d an ağlam ak değil ü m m eti b ir an e v v e l h üsn-i te m şiy e te m azhar ed e ce k
te d b ir alm ak k a n a a tiy le to p lan d ılar. R esu l-i ek- rem e h a life o la cak em îr in tih ab ı b ah is konusu edildi.
E b u b e k ir’den şahsan ço k h o şla n ıld ı v e son n e fe sle rin i yaşark en E b u b e k ir’in k en d isin e h a le f o l m ası m u v a fık olacağ ın ı m u h te lif tarzlard a işaret d a hi b u yu rm u şlard ı. B u n a nazaran toplan ıp resm en b ir in tih ap yap m a k ta n b aşka b ir iş kalm am ış o ld u ğun a h ü k m o lu n ab ilird i. H albu k i bu in tih ap k e y f i y e ti
o
k a d a r basit olm adı. B ilâ k is m esele çok m ü n ak aşalara, m ü zak erelere v e ç o k esaslı ih tilâflara m aru z kald ı, ih tilâ fta m ühim o la ra k ü ç m u h telif gö rü ş b e lird i: B u n lardan birisi, h ilâ fe t m akam ına istih k ak , üm m et işlerin i g ö reb ilm ek için lâzım olan k u d re t v e k ifa y e tin k aid e o la ra k ittih azıyd ı. Buna n azaran h ilâ fe t m ak am ı en k u v v e tli, en n ü fu zlu k av m in o lacak tı. B u nokta-i n azar cu m h u r-i sa h a benindi.İk in c i n o k tai nazar, o güne k ad ar n u sret-i îs- lâm a h izm et eden k av m in h ilâ fe te m üstahak adde- d ilm esiyd i. B u , en sarm gö rü şü yd ü . Ü çü n cü fik ir ise k u v v e t-i k a ra b e ti iltizam d ı. Bu da H aşim i’lerin g ö rü şü y d ü . B u ü ç görüşten o y b irliğ iy le b irin i te rcih etm ek v e seçim i n eticelen d irm ek m üm kü n olam adı.
En n ih a y e t te şe ttü t ve fe tre tin derhal önüne g e çm ek lüzum un a kan i olan H azret-i Ö m er’in tesi r iy le H azret-i E b u b e k ir’e biat olundu G ö rü lü y o r ki ilk h alife n in seçim in de um um î te m a yü llerin b irle ş m esinden ziyad e şahsî tesir h âkim olm uştur.
E fen d iler! B u m uh alefet v e m ün akaşaların y e r siz old u ğu nu zan n etm iyellm . H ak ik aten h ilâfe t te lâm M illetin ce en b ü y ü k b ir m aslah attır. Ç ü n k ü efen d iler, H ilâ fet-i N eb ev iye, Islâm lar arasında ra bıta olan b ir em a rettir v e İslâm ehlinin «vahdet* kelim esi ü zerin e içtim ala n n ı tem in eden b ir em a rettir.
E m aret işte Cenab-ı H akkın bir sır v e h ik m e ti dir ki teessüsü,. daim a sa tve t v e k u v v e tle m eşru t tur. A n d an aslî m aksat da fesadın d e f i, asayişin koru n m ası, bilâd v e savaş işlerin in tan zim iy le hal k ın işlerin i iy i idareden ib arettir. Bu dahi ancak satvet v e k u v v e te bağlıdır. Â d etu llah bu v eç h ile c a ridir.
B una nazaran y u k a rıd a izah e ttiğ in i üç m uh te lif görüşten b irin cisin in — k i k u v v e ti v e nüfuzu olan kavm in , m illetin h ilâfe te vâris olm ası n o k ta sıy d ı— , d iğ e r görüşlere tercih edilm esi ve üstün olm ası tab iid ir ve H azret-i E b u b e k ir’in b ittes ir h i lâ fet m akam ın ı işgal etm esi isabet oldu İşte bu su retle. Zam an-1 S aadetten sonra h ilâ fe t u n va n iy le b ir İslâm em areti te şe k k ü l etti.
F ak a t efen d iler. P e yg a m b erin v e fa tiy le d erhal h e r tarafta irtid at başladı, irtica başladı, isyan baş ladı... H azret-i E b ııb ekir b u n ları b e rta ra f etti, v a z iy e te h âkim oldu. B ir tarafta n da h ud u tları g e n iş le tm e y e v e İslâm em aretin e başladı E b u b e k ir son d em lerin e yak la şın ca ken d i in tih ab ın dak i M üşk ü lâ tı h atırlad ı v e H azret-i Ö m er’i v asiyetn am e ile b iz zat in tih ap etti.
(Yarın: Aialürk'ün ağzından Hazret-i Ömer)
Taha Toros Arşivi
