Yaşadığımız günler:Prens'in komplosu

01 ‘K öşkün

Simdi

₉

yeller~

eSer~*

yerir\de

PRENS

SABAHATTİN'İN

KÖŞKÜNÜN

ŞİMDİKİ HALİ V Ş

Prens*

in Komplosu

K

o ru içinde b ir k ö ş k . Gün ışığ ın d a g itm iş tik — Tek k a tlı binanın büyük s a lo ­ nunda id ik . Saym adım a m a 30 k iş i k a d a r v a rd ık . Az so n ra h a ­ va k a r a r d ı. Z aten korunun içi gündüzün b ile lo ştu .G ü n b a tın ­ ca gece iniverdi..

D oğrusunu is te r s e n iz ben toyluk m u ,b ö y le ş e y le r e ilk k a ­ tılış ım m ı nedense s e rs e m le - m iş tim . L â m b a la r yandı .Salon­ da b ir b ir in i ta n ım ıy a n ad a m la r, çe p ç e v re d u v ar k e n a rla rın d a k i s a n d a ly a la ra , koltukla ra o tu r ­ muş b e k liy o rla r.Y a ta n ış , ya d eğ il. Yanındaki ile a r a s ı r a f ı­ sıld a y a n la rd a n b aşk a salouda s e s seda yoktu. . He k a d a r bekledik ?B ilm em a m a h e r halde y a s sıy a y a k la ş ­ m ış tık . B ir m eçhulü b ek ley e n ­ l e r o la ra k o tu ru y o rd u k . B irden salonun k a p ısı a ç ıld ı .K ısa boy­ lu , ufak te fe k denecek çapta om uzu düşük b ir is i g i r d i . V e c ü s se sin d e n beklenm iyen g ü r ­ lü k te b ir e rk e k s e s i ile :

- A r k a d a ş la r , dedi. S ila h la r, b o m b a lar g eld i. Şimdi s iz e da

-PRENS

SABAHATTİN

Çerkez Haşatı, arkadaşlar dedi.

Silahlar bom balar geldi. Şim di

dağıtacağız ve harekete geçeceğiz

Heyecanla bekledik.Biraz sonra

Prens Sabahattin geldi v e . . .

ÇERKEZ

HASAN

ğ ıta ca ğ ız ve h a re k e te g e ç e c e ­ ğiz'.

B enim iç im ez ild i .Hafif ka­ r ın a ğ r ıs ı b a ş la d ı.K im s e a ğ z ı­ nı a ç m a d ı.Y a ln ız 30-35 y a ş la ­ rın d a b i r adam b ird e n k a l k t ı :

-B iz i bunun iç in m i g e tird i­ n iz ? Ben silâh k u lla n m a sın ı b ilm e m ,b e n giderim ', diye k a - pıya d o ğ ruldu.K apıdaki adam :

- Y a , sünnet düğününe m i geld in sa n ıy o rsu n b e y im ? B u ­ ra d a n b i r y e r e ç ık a m a z sın . O - t u r oturduğun yerde', diye a z a r ­ la d ı. O da se sin i k e s ti ve y e r i­ ne g e ç ti.A rtık bundan so n ra k im s e ağ zın ı aç m a d ı.

naa

Sene 1909-1910.D oğru su ben h a tıra d e f te ri tutm ad ığ ım için bu t a r i h l e r i pek k e s tir e m iy o ­ ru m . Y alnız bildiğim şe y , S ul­ ta n R e ş a t zam an ı ve h a r p le r ­ den önce Hukuk M ektebinde i - d im . Hukuk M ektebinde p o liti­ ka a lm ış yürü m ü ştü . B ir ta r a f ­ ta İ ttih a tç ıla r ta leb e a ra s ın d a "M ekâlibi A liye, Y üksek Mek­ te p le r Kulübü" adında b ir ce­ m iyet k u rm u ş la rd ı. Hukuk mek­ tebinden buraya ancak 5 0 -6 0 ki­ şi dahildi. Onu da ağızdan ö ğ re­ niyorduk. Ne v a r ki,Hukuk C e­ m iy eti adındaki m ektep iç i d e r ­ neğin ikinci r e i s l e r i ve faal ü - y e le r i İttihat ve T erak k in in b ir n e v 'i g ençlik kolu olan bu kulü­ be dahildi. Ama kim b ilir ne dü­ şünce ile ben ve benim gibi ak ­ lı, f ik r i ve bedeni çevik çocuk­ l a r ı a lm a m ış la rd ı. Bu yüzden İttih a tç ıla ra k a r ş ı b ir k a r ş ıt cephenin teşekkülüne se b ep ol

-m uştu. Bu cephenin ze -m in i de h a z ırd ı. M ektepte P re n s Saba­ h a ttin 'in lid e r lik e ttiğ i b ir"A h - r a r " yani L ib e r a lle r r ü z g â r ı e - siyordu. Bu sad ece b ir m uhale­ fe t c e re y a n ı d e ğ il, şim diki ta ­ b ir le b iraz da b ilim se l b ir c e ­ rey an d ı.

M ektepte bu c e rey an ın ba­ şında T alebi Hukuk C em iyeti R e isi K ıb rıs lı Sofizâde C elâl v a rd ı. Ondan başka b azı a r k a ­ d a şla r ın da P re n s S abahattin' i ta n ıd ık la rın ı s a n ıy o ru m .. B un­ la rd a n b iri k ıy m e tli p r o fe s ö r Nam ık Zeki beydi. Aynı sın ıf­ ta okuyorduk. Ne v a r ki o Mül­ kiye M ektebini de b itir m iş ti sa ­ nıyorum . B ir de H atem i adında b ir a rk a d a ş v ard ı.

D aha başka a r k a d a ş la rım ız da İttih a t ve T erak k iy e k a r ş ı i- d i.A m a bizim gibi P re n s Saba­ h a ttin ce rey an ın a k a p ılm ış de­ ğ ild ile r .

B ir yaz günü m ektepten ç ı - k a rk e n m i yoksa m ektepte iken mi H atem i yanım a geldi.

-B u a k şam b ir y e re gidece­ ğ i z ,g e l i r m is in ? dedi. Ben top­ la n tı hakkında h e r halde bilgi is te m iş olm alıyım . O rada geç k ala b ile c e ğ im iz i ö ğ r e n in c e :

-E v e h a b e r v e rn ıe liy im g e ç k a lır s a m m e ra k e d e r le r dedim .

Biz Ü sk ü d a r'd a o tu ru y o r­ duk. İsta n b u l'd a gece y a tısın d a k alac ak hiç b ir ak ra b am ız ve dostum uz da y o k tu .H atırlad ığ ı­

m a g ö re eve : "A rk a d a şla rd a n b irin in sünnet düğününe gidiyo­ ru m , geç g elec eğ im " diye b ir te lg r a f çe k tim . O zam an ş e h ir telefonu yoktu.

K u ru ç e şm e 'y e k a d a r tr a m ­ vayla g ittik . C ağaloğlu'ndan Ku­ ru ç e ş m e 'y e yaya g id e m ez d ik ... Yolda g ittiğ im iz y e rin K uru­ ç e ş m e 'd e P re n s S abahattin B e­ yin köşkü olduğunu ö ğrendim . K öşke, koruya a ç ıla n kapı­ dan g ird ik ve iç e rd e h iç b irin i ta n ım a d ığ ım b ir ta k ım genç a ­

d a m la r v a rd ı. B iz de a r a la r ın a k atıld ık . H e r halde öğleden b ir hayli so n ra yola ç ık m ış olm alı idik ki oray a v ard ığ ım ız zam an gün hayli ile r le m iş ti.B e k le d ik , b e k le d ik .. . S u lar k a r a r d ı, ışık ­ l a r yandı. B ir a r a salonun kapı­ s ı a ç ılıp ufak te fe k b ir adam g ü r s e s i ile bize "Y ukarda yazr dığım g ib i" :

- S ilâ h la r ve b o m b alar h a ­ z ır! dedi. Ben bu ad am la son - rad a n ta n ış tım . Bu ufak te fe k a- d am , İkinci M e şru tiy et d e v rin ­ deki İhtilâl h a re k e tle rin e hep k a r ış m ış ve so n rad a n "T a k lifi H üküm et" adiyle an ılan Hükü­ m et d a rb e s in i h a z ırlıy a n la rd a n "Ç erk ez H aşan" adiyle anılan ve b ir kaç sene evvel k im s e siz vefat eden B a b ia li'n in " H a şa n am ca" n am iy le ta n ıd ığ ı a rk a d a ­ şım H aşan idi.

Ç erkez H a sa n 'm s ö z le r i ü - z e rim iz d e hiç d eğilde benim gi - bi o ray a neden gittiğ in i bilm e­ y e n le r için soğuk b ir duş oldu ; am a içim izd e sonradan b ir a - vukat olduğunu öğ ren d iğ im ve şim d i adını h a tırla m a d ığ ım adam dan b aşka k im s e s e s ç ı - k a rm a d ı. H asaıı bu s ö z le r i söy­ le d ik te n so n ra ç e k ilip g itti. Biz de sükut içinde h a re k e t e m rin i bekledik. B ek le rk e n kim b ilir n e re y e g id e ce ğ im iz i düşünüyoç neden hala h a re k a t planının b il­ d ir il m ediğini anlay'am ıyorduk.

A rad an y a rım saat m i, b ir sa at mi g e ç ti b ilm iy o ru m .T ek ­ r a r kapı a ç ıld ı. Redinkot, o r ta ­ dan k ısa boylu ş ık ve güzel b ir adam salona g ir d i. P re n s Saba­ h a ttin bey d e d ile r. Yanında Ç e r­ kez H asa n 'a n başka b ir i daha v a rd ı. Bu za tın so n rad an hepi­ m izin çok iyi ta nıdığım ız Saf­ fe t L ütfi (Ozan) bey olduğunu ö ğ ren d im . Hep ayağa k a lk tık .. . P re n s k o lla rın ı göğsüne kavuş­ tu rd u , pek n az ik ve yum uşak b ir eda ile :

-B e y e fe n d ile r! İd ealim ize y a rd ım c ı olm ak için buraya ka­ d a r z a h m e t e ttiğ in izd e n dolayı ş ü k ra n la rım ı a r z e d e r im .H a r e ­ k ete g eç m e m iz e lüzüm k a lm a ­ dan S aray is te k le rim iz i kabül e tti. B aş M abeyinciyi ve d iğ e r k im s e le ri d e ğ iş tir d i. A rtık ev­ le rin iz e g id e b ilirs in iz , d e d i .. . N asıl sevindik; b ile m e zsin iz!

Ve ben eve sünnet düğünün­ den d ö n e r gibi g ec e geç vakit döndüm . Ama b ir sila h lı ih tila ­

le k a r ış m ış genç o la ra k kendi­ m i b aşka tü rlü h iss e tm e y e b aş­ la d ım .

Sonradan H asa n 'd a n ö ğ re n ­ d iğim e g ö re bu s ilâ h lı kom plo­ dan P re n s S ab ah a ttin 'in h a b e ri yokm uş. Bunu Saffet L ü tfi bey

b az ı a r k a d a ş la r ı ile ondan ha - b e rs iz te r t ip e tm iş . P re n s t e r ­ tip ten h a b e r d a r olunca son de­ r e c e m ü te e s s ir olm uş.

-N a s ıl o lu r ? Ben s ilâ h lı b ir h a re k e te n a s ıl öncülük ede­ r im ? diye bunu te r tip ç ile r in e b ir h ay li e s e f e tm iş .

H arek e tin a s lın a g elin ce ; bunda b ir g e rç e k v a r d ır . H aki­ k aten P ad işa h ın e tra fın ı ta m a ­ m en ittih a tç ı k im s e le r s a r m ış ­ t ı . P re n s in bu te şeb b ü sü o z a ­

m an m üsbet n e tic e v e r m iş ti. E r t e s i gün g a z e te le rd e Sa­ r a y e rk a n ı a r a s ın d a y ap ılan d e­ ğ iş ik lik le ri ö ğ re n m iş tik .B a ş lı- ca d e ğ iş tir ile n B a ş M abeyinci T evfik bey b ir in c i sın ıfta Hu­ kuk M ektebinde H ocam dı—

Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği Taha Toros Arşivi