Enis Batur, yine yazdı. “Başka Yollar” adını verdiği ‘anlatı’da, farklı güzergâhlara seyahatlerini fotoğraflar eşliğinde
anlatıyor. Kitap, editörlüğünü Cem Akaş’ın üstlendiği YKY İzdüşümler / Düş İzleri serisinden yayımlandı.
iliyor musunuz? Enis Batur, 50. yaşını kutluyor. E, tabii, bu yaş dönümünü kendine has bir edebi ritüele çevirme miş olması düşünülemezdi. Yaz ortasında seçme şiirleri “P apirüs, M ürek kep, Tüy” adıyla yayımlandı. Şimdi de işte a- paçık otobiyografik izler taşıyan “Başka Yol lar’1 geldi. 2000 - 2002 arasında yazılan, fotoğ raflarla bütünlenen bu kitabın içeriğine geç meden evvel nesne itibariyle de ağır basan, çekici, çarpıcı ‘bulanık’ san kapağına değin mek lazım.
Enis B atu roloji’de görselliğin, görsel ha
fızanın, görsel dilin, yine Enis Batur’un yaz- dıklannı kavrayabilmek kadar önemi var. Çünkü Enis Batur, optik belleği de olağana aykırı çalışan bir sanatçı. Vizörüne takıldığı i- çin kitaplarına giren en geleneksel, en sıradan ‘şey’ dahi kendi varlığından bağımsızlaşıp ye ni atmosferi içinde anlamlara kilitleniyor. İşte bu kapağın tam ortasında da parçalara bölün müş eski, paslı, yosunlu bir su değirmeni fo toğrafı var. İç ve arka kapakla birlikte altı par çalı bu yerleştirmenin pek çok manası olsa gerek...
“B aşk a Y ollar "da. okuyacağınız metinler oldukça otobiyografik ama mahrem denile mez. Ancak işin garip tarafı, bu mahremiyet ihtiva etmeme niteliğine rağmen uzaklarda kalmış serüvenlere, saklı tecrübelere doğru o- kuyucusundan ‘çaba’ bekleyen bir kitap “Baş ka Yollar”. Sohbet havasında ilerliyor.
Bölümler, birinci hamura italik ve bold o- larak yazılmış “Kuş S esleri”, “E ylü l’e D oğru ”
B a tu r ’u n “B a ş k a Y o lla r”d a k i m etin leri o to b iy o g ra fik a m a m a h rem d eğ il.
ve “D ağdarm S esi” başlıklarıyla birbirinden ayrılıyor.
İlk bölümde Enis Batur ve yazı ilişkini, ki eminiz meraklısı için bir tür şifre çözücü işle vi görecektir, kişisel tarihinden çıkardığı özel ipuçlarıyla bulacaksınız. Öğretmeni Claude
D arreye'i Fransa’daki adresinde arayışına ta
nık olacak; şair, yazar, kültür adamı kimliğinin oluşmasında birinci derecede etkili olmuş bu adamı ararken yaşadıklarmı empati kurarak takip edeceksiniz. Ayrıca tüm Saint Jo
-se p h ’liler için hisli bir nostalji barındırdığını öngörebileceğimiz lise günleri de gelip geçi yor bu bölümden. Okul ve eğitim sistemleri nin Batur’un yaşamında büründüğü anlamla ra ‘vakıf oluyorsunuz.
Taa, en başta, “yazmak fiilinin gündelik gereksinmelerle sınırlı tanımını aştığı bir bo yutu olduğunu’ söylüyor Enis Batur. Yazıyı bir labirente benzetiyor. Kitaplığındaki labirentin esaslı bir köşesinden P aolo Santarcange- li’nin “L ab iren tlerK ita b ı”tarafından kışkırtılı yor. Yaratılmaya çalışılan yazı labirentlerine i- nanmıyor, zira o labirent zaten kendiliğinden tam orada dikiliyor. Harfler aracılığıyla tutula mayacak hiçbir şey yok! Her labirentin sırrı, ‘hareketin sürüp gitme çizgisine kavuştuğu anda’ biçimleniyor. Yazarken çizdiği yol ken disi! Enis Batur yani, bir yazı abdalı. İkinci bö lümde kuşaklar arası bir baba - oğul ilişkisi nin üzerine gidiyor. Babasıyla ve oğlunun kendisiyle olan ilişkisini, tam ortasına kendi ni yerleştirerek, ihtimal dahilinde olan kesiş meler, teğetler, dönüşüm, değişim ve etkile şimlerle, okuyucusunu biraz daha kendisine yaklaştırarak, buna müsaade ederek anlatı yor. Ve bir babanın ‘her vakit erken gelen ö- lümü’ korkusuyla başlıyor her şey. Türlü mevsimlerde uyuyor o gece Enis Batur. Duru mun ciddiyetini işitmeden, öğreniyor. Babası na doğru Gümüldür’e gidişinde / süzülüşün- de oğlu Sarp eşlik ediyor yazara. Ve Bach, Mozart, Monteverdi, Marin Marais.... Bir siga ra yakıyor. Babasıyla aynı yola sürüklenmek pahasına, 35 yıldır, sürekli. Ama işte yine de Enis Batur’un ‘insanı kasıldığında çözen zeki
+
bir şakacılığı’ var! Aynlmadan Sarp’ı alnından öpüyor...
Son bölümde yine yazı ve Enis Batur var. Ama bu kez şiirle olan ilişkisi ön plana geçi yor. Merkeze ise Fazıl H üsnü D ağlarca
Sem pozyum u için çıkılan bir yolculuğu yer
leştiriyor. Şairlerin arasındaki usta çırak ilişki sini, şairlerin yaşadıklan mekânlan işin içine katarak anlatıyor. Burada E ce A yhan’ı da bu lacak, beri yandan kitap boyunca Fransa to zuna bulanacaksınız.
Hadi size bir sır verelim. Özellikle yaz maktan başka çaresi olmayanlann, yaşamım kitaplarla dolu bir labirentin içine zevkle ko yanların, ağızlarının suyu akarak tadacağı bir deneyim “Başka Yollar”. Hele ki derinden se zişlerin, bazı temel içgüdülerin tam olarak yetmediği, kendini ifade edemediği bir yazı halinin ortasındaysanız eğer, size sınıf atlata cağına emin olabilirsiniz. Enis Batur’dan oku ması ‘kolay’, idrak etmesi ‘meşakkadi’ ama ‘değer’ bir kitap daha. Etrafındaki kitap mal zemesini en az B orges kadar zengin, hatta o- nun gibileri bile kendi ne ekleyerek kullana bilecek kadar hünerli yazanınıza ‘iyi yaşaya bileceği kadar1 uzun bir ömür diliyoruz. B a şk a Y ollar / E nis B a t u r / Y K Y /2 41 s . / Fiyatı- 1 8 .0 0 0 .0 0 0 TL.
A
y b a l a
A
l a ç a m
İstanbul Şehir Üniversitesi Kütüphanesi Taha Toros Arşivi
