GİRİŞ
Proteolitik enzimlerin ilk sınıflandırılması Haurowitz tarafın-dan yapılmıştır [1]. Nöropeptidlerin parçalanması diğer metabo-litlerin parçalanmasından farklı safhalar içermektedir. Bu yüzden bu tür peptidlerin çoğunlukla nötral peptidhidrolazlar tarafından parçalandığı düşünülmektedir [2,3].
Palladin [4] açlık zamanı proteolizlerin beyin dokusundaki ak madde de boz maddeye oranla daha fazla olduğunu vurgulamak-tadır. Proteini az olan besinlerle beslenen organizmalarda prote-olizler daha fazla bulunmaktadır. Beyin dokusunda protein yapı-sının bozulması ve gıdadaki protein azlığı organizmanın embri-yonal gelişimini ciddi oranda etkilemektedir [5,6]. Rosenberg ve ark. [7] metaloproteinazların nötral proteinazalar olup, hücre içi maddelerin parçalanmasında görev aldıklarını göstermişlerdir.
Açlık süresinin değişik zamanlarında gıda motivasyonu sen-somotor, limbik ve orbital korteks tarafından idare edilmektedir [8,9]. Kotov [10] yaptığı çalışmada, tok hayvanların açlık mer-kezlerinin elektrikle uyarılması sonucu, sensomotor nöronların-da aktifliğin arttığını saptamıştır. Yine Tempel ve ark., [11] açlık anında sensomotor nöronlarının aktivitesini yükselttiğini de be-lirtmişlerdir.
Açlığın farklı zamanlarında sensomotor, limbik ve orbital merkezlerindeki nöron ve glia
hücrelerinde meydana gelen morfolojik değişikliklerin farklı olduğu vurgulanmıştır [12]. Navin ve Roders [13] açlık anında, sinir hücreleri ihtiyaç duyduğu proteini hücre içindeki yapısal proteinlerin proteolizi ile karşıladıklarını bildirmişlerdir.
Bu çalışmada, açlığın beyin korteksinin farklı bölgelerindeki (sensomotor, limbik, orbital) nötral peptid hidrolazların aktifliği ve bu bölgelerdeki morfolojik değişiklikleri saptamak amaçlan-mıştır.
MATERYAL VE METOT
Bu araştırmada, 80 adet erkek, yetişkin, Wistar albino rat kullanıldı. Bu hayvanlar 20’şerli 4 gruba ayrıldı. Her gruptan 10 hayvan histokimyasal, 10 hayvan da biyokimyasal çalışmalar için kullanıldı.
Kontrol hayvanlar: Bu grupta 20 rat kullanıldı. Bu hayvanla-ra ticari yem (VAN-YEM A.Ş., VAN) ve su ad libitum veridi.
Açlık grupları: Bu grupta 80 hayvan kullanıldı. Bu hayvanlar 20’şerli 4 gruba ayrıldı. Gruplar sırası ile 1, 3 ve 5 gün süre ile aç bırakıldı. Bu gruptaki hayvanlara su ad libitum verildi.
Biyokimyasal Metotlar: Deneme süresi sonunda hayvanlar servikal dislokasyonla öldürüldü. Beyin korteksinin sensomotor, limbik ve orbital bölgelerinin homojenat ve nöronlarının fraksi-yonlarında (çekirdek, mitokondri, sitosol) arginin düzeyleri
belir-Açlığın Beyin Korteksinin Farklı Bölgelerindeki Nötral Peptid
Hidrolazların Aktifl iği Üzerine Etkisi
A. Temur1 F. Askerov 2 H. B. Temur 1 H. Karadağ3 1, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, 65080 Van-TURKİYE
2 Institute of Physiology n.a. A.I. Karayev, Azerbaijan Academy of Sciences, Baku-AZERBAIJAN 3 Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, 65080 Van-TURKİYE
Özet
Bu çalışmada, açlığın farklı dönemlerinde beyin korteksinin sensomotor, limbik ve orbital bölgelerindeki nötral peptid hidrolazların (NPH) aktifl iğinin belirlenmesi amaçlandı. Ayrıca, bu bölgeler histokimyasal olarak da incelendi. Araştırmada 80 adet Wistar Albino rat kullanıldı. Ratlar 1, 3 ve 5 gün sürelerce aç bırakıldı. Beyin korteksinin sensomotor, limbik ve orbital bölgelerindeki nötral peptid hidrolaz aktivitesi biyokimyasal olarak belirlendi.
Sonuç olarak, açlığın ilk günlerinde beyin korteksinin nöronları gıda motivasyonu uyartılarına cevap verirken, açlığın daha ileri dönemlerinde nöronlar protein sentezleyebilmek için kendi varlıklarını korumaya çalışmaktadırlar.
Anahtar kelimeler: açlık, korteks, nötral peptid hidrolaz.
The Effects of Starvation on Neutral Peptide Hydrolase Activity in Different Areas of the Brain
Cortex
Abstrack
The present study was designed to determine the activity of the neutral peptide hydrolase (NPH) in the Sensorimotor (SC), Limbic (LC) and Orbital (OC) cortexes of the brain at some periods of starvation. Furthermore, histochemical investigation was also made in these cortexes. The study was performed in eighty Wistar-Albino rats. The rats were subjected to starvation for the periods of 1, 3 and 5 days. The activity of the NPH was biochemically determined in the sensorimotor, limbic and orbital cortexes. It was concluded that while the neurons of the brain cortex responded to the organism-related food motivation impulses at the beginning of starvation, later on the neurons tried to adapt to the food lack for protein renovation.
Key words: starvation, cortex, neutral peptide hydrolase.
ISSN:1308-3961, www.nobel.gen.tr
*Sorumlu Yazar Geliş Tarihi: 07 Nisan 2008
lenerek nötral peptid hidrolazın (NPH) özel aktifliği tayin edildi [14]. Elde edilen bulgular, kontrol grubu değerleri ile karşılaştırıldı.
Fraksiyon ortamı: 0.32 M sakaroz, TRİS-BUFFER
0.01 M ve EDTA (Etilen diamin tetra asetikasit) 0.001 M homojenatta 10 dak. Santrifüj edildikten sonra, oluşan çekirdek fraksiyon çökeltisi tekrar yıkanarak yine 10 dak. süreyle santrifüj edildikten sonra çöktürüldü. Çökelek fraksiyonu analiz edildi. Süpernatant K–70 santrifüjde 20 dak. döndürüldükten sonra oluşan çökeltinin ilk ola-rak mitokondri fola-raksiyonları analiz edildi. Süpernatant ise stazol fraksiyonu gibi kabul edildi [13]. Nötral peptid hidrolazların (NPH) özel aktifliği tayin edildi [15]. Pro-teinlerin genel miktarı Lowry ve ark., [16]’nın önerdiği metodla tayin edildi. Elde edilen bulgular kontrol grubu değerleriyle karşılaştırıldı.
Histokimyasal Metotlar: Beyin korteksinin
senso-motor, limbik ve orbital bölgelerinden doku örnekleri alınarak Carnua çözeltisinde (6:3:1 alkol, kloroform ve asetik asit) bir saat bekletildi. Daha sonra alkol, alkol-kloroform, kloroform-parafin karışımlarından geçirile-rek bloklar hazırlandı. 6 μm kalınlığında kesitler alınarak Nissel yöntemi [17] ile %0,1 cresyl-violet ile boyandı. Hazırlanan preparatlarda beyin korteksinin sensomotor, limbik ve orbital bölgelerinin III. ve V. katları incelene-rek uygun bölgelerin resimleri çekildi (Nikon, Optiphot II).
İstatistikî analiz: Bütün verilerin varyans analizi SAS
paket programı [18] kullanılarak yapıldı. Gruplar arası farklar ise Duncan testi ile belirlendi [19].
Bu çalışmanın yapılabilmesi için, Yüzüncü Yıl Üni-versitesi Etik Kurul Heyetinden onay raporu alınmıştır.
BULGULAR
Biyokimyasal bulgular: Araştırmada elde edilen
ho-mojenattaki NPH aktifliğine ait değerler Tablo I’de, subf-raksiyonlara ait değerler ise Tablo 2’de verilmiştir.
Açlığın birinci gününde sensomotor ve limbik bölge-lerindeki NPH aktifliği kontrol grubuna göre önemli bir değişiklik göstermezken, orbital bölgede önemli oranda (p<0,001) artış gözlendi. Açlığın 3. ve 5. günlerinde bu üç bölgeye ait homojenatlarda NPH aktifliğinin azaldığı tes-bit edildi.
Açlığın 1, 3 ve 5. günlerinde sensomotor bölgesin-deki hücrelerin çekirdek fraksiyonlarında NPH aktivitesi artarken, limbik bölgesinde azalma gözlenmiştir. Fakat açlık periyotlarının tamamında limbik bölgedeki sitosol fraksiyonunda önemli oranda (P<0.001) artış gözlendi. Açlığın 1, 3 ve 5. günlerinde sensomotor ve orbital böl-gelerde önemli düzeyde artış olduğu saptandı (P<0.001).
Tablo 1. Açlığın farklı dönemlerinde beyin korteksinin sensomotor, limbik
ve orbital bölgelerinin homojenatlarında nötral peptid hidrolazların özel aktifl iği (saatte 1 mg proteinden μg arginin oluşumu).
Table 1. The effects of starvation on neutral peptide hydrolase activity in the
sensorimotor, Limbic and Orbital cortex of the brain under different levels of food motivation.
Gruplar
Beyin korteksi bölgeleri Sensomotor bölge (μg) Limbik bölge (μg) Orbital bölge (μg) Kontrol 5,9 ± 0,5 7,1 ± 0,3 6,6 ± 0,6 Açlığın 1. günü 5,4 ± 0,6 6,6 ± 1,2 9,8 ± 2,1*** Açlığın 3. günü 3,7 ± 0,6*** 4,1 ± 1,1** 5,3 ± 0,2* Açlığın 5. günü 5,1 ± 0,4 6,7 ± 0,4 5,4 ± 0,4* Kontrol grubu ile arsındaki fark önemlidir. *P<0.05, **P<0.01, P<0.001.
Tablo 2. Açlığın farklı dönemlerinde beyin korteksinin sensomotor, limbik
ve orbital bölgelerindeki hücrelerin subfraksiyonlarındaki nötral peptid hidrolazların özel aktifl iği (saatte 1 mg proteinden μg arginin oluşumu).
Table 2. The effects of starvation on neutral peptide hydrolase activity in
subfrction of areas cells the sensorimotor, Limbic and Orbital of the brain cortex under different levels of food motivation.
Gruplar
Hücre fraksiyonları
Çekirdek (μg) Mitokondriyon (μg) Sitosol (μg) Sensomotor Bölge Kontrol 42,3 ± 3,0 8,6 ± 2,0 131,4 ± 6,0 Açlığın 1. günü 55,0 ± 2,0** 113,9 ± 3,0*** 279,1 ± 2,0*** Açlığın 3. günü 60,9 ± 3,0** 77,4 ± 4,0*** 221,1 ± 2,0*** Açlığın 5. günü 59,7 ± 1,0*** 57,9 ± 2,0 168,1 ± 3,0** Limbik Bölge Kontrol 85,0 ± 1,0 27,7 ± 2,0 68,9 ± 3,0 Açlığın 1. günü 65,6 ± 1,0*** 74,0 ± 1,0*** 236,3 ± 2,0*** Açlığın 3. günü 39,4 ± 3,0*** 76,0 ± 1,0** 165,0 ± 3,0*** Açlığın 5. günü 39,0 ± 2,0*** 51,6 ± 1,0* 298,0 ± 1,0*** Orbital Bölge Kontrol 57,5 ± 3,0 92,9 ± 2,0 110,2 ± 10,0 Açlığın 1. günü 119,0 ± 4,0*** 244,5 ± 2,0*** 411,5 ± 3,0*** Açlığın 3. günü 75,9 ± 4,0** 85,1 ± 3,0 246,0 ± 2,0*** Açlığın 5. günü 85,8 ± 1,0** 51,3 ± 1,0* 256,0 ± 1,0***
Kontrol grubu ile arsındaki fark önemlidir. *P<0.05, **P<0.01, P<0.001.
Histolojik bulgular: Kontrol grubunda sensomotor,
limbik ve orbital bölgelerin 3. katlarının (afferent sinir hücreleri bölgesi) çoğunlukla orta büyüklükteki pirami-dal nöronlardan oluştuğu gözlendi. Nöronların çekirdekle-ri merkezi yerleşimliydi. Nissel cisimciği orta hacimli par-çacıklardan oluşmuştu. Karyoplazma esasen çekirdeğin periferinde yerleşmişti. Çekirdekçik nokta şeklinde ve çekirdeğin merkezinde yer almıştı (Şekil 1. A,C,E). Bu bölgelerin 5. katları büyük piramidal nöronlardan oluş-maktaydı. Bu nöronlar 2,3 büyük ve 3-5 adet küçük pira-mit nöronlardan oluşan gruplar oluşturmuşlardı. Büyük
nöronların çevresinde yer yer astrositler ve oligodend-rositler görüldü. Oligodendoligodend-rositler limbik ve orbital böl-gede sensomotor bölgeye göre daha fazla olduğu tesbit edildi (Şekil 1. B,D,E).
Açlığın l. gününde sensomotor, limbik ve orbital bölgelerin 3. kat nöronlarının çekirdeklerinde aktifleş-me gözlendi. Büyük piramidal nöronlar gruplar oluş-turmuşlardı. Küçük nöronlar kontrol grubuna göre daha koyu boyanmıştı (Şekil 2. А,C,E). Sensomotor ve limbik bölgelerin 5. katlarındaki bazı nöron çekirdekleri hete-rokromatik boyandı. Glia hücrelerinin apikal ve bazal membranlara yaklaşmaya başladığı gözlendi. Sitoplâz-mada nissel cisimciğinin dendritlerin apikal bölgelerine çekildiği tesbit edildi (Şekil 2. B,D). Ancak, orbital böl-genin 5. katında kontrol grubuna göre önemli bir değişik-lik saptanmadı (Şekil 2. F).
Şekil 1. Kontrol grubunda sensomotor (A: 3. kat, B: 5.
kat), limbik (C: 3. kat, D: 5. kat) ve orbital (E: 3. kat, F: 5. kat) bölgelerin histolojik görünümü. Cresyl-violet, X560.
Figure 1. Histological appearance of sensomotor (A:3. floor, B:5.
floor) limbic (C:3.floor, D5. floor) and orbital areas (E:3. floor, F: 5. floor) in control group.
Şekil 2. Açlığın 1. gününde beyin korteksinin sensomotor (A,B), limbik (C,D)
ve orbital (E,F) bölgelerinin histolojik görünümü., Cresyl-violet, X560. .
Figure 2. The Histological appearance of sensomotor (A;B), limbic
(C,D) and orbital areas of brain cortex at the 1st day of starvation. Cresyl-violet, X560.
Açlığın 3. gününde sensomotor ve limbik bölgelerin 3. katındaki nöronların çekirdeklerinde bozulma, kromatinin perifere çekilmesi ve ektopia (çekirdeğin kaybolması) göz-lendi. Büyük nöronların apikal dendritlerinde hiperkroma-tozi olduğu görüldü (Şekil 3. A,C). Orbital bölgenin 3. kat nöronlarında kontrol grubuna göre önemli bir değişiklik saptanmadı (Şekil 3. Е). Sensomotor ve limbik bölgelerin 5. katlarındaki bazı nöronların çekirdekçiğinin eksentrik yerleştiği, bazı nöronların çekirdeğinde ise deformasyon ve hiperkromatozi gözlendi (Şekil 3. B,D). Orbital bölge-nin 5. katında ise bazı nöronlarda çekirdeğin şeffaflaştığı ve nissel cisimciğinin nöronun periferine çekildiği gözlen-di (Şekil 3. F).
Açlığın 5. gününde sensomotor ve limbik bölgelerin 3. katındaki nöronlarda çekirdek ve çekirdekçiğin eksantrik yerleştiği, glia hücrelerinin koyu boyandığı görüldü. Limbik bölgedeki küçük nöronlarda hiperkromatozi saptandı (Şekil 4. A,C). Orbital bölgedeki bazı nöronların çekirdeklerinin şeffaflaştığı ve eksantrik yerleştiği gözlendi. Glia hücrele-ri kontrol grubuna göre daha koyu boyanmıştı (Şekil 4. Е). Sensomotor ve limbik bölgelerin 5. katlarındaki nöronlarda hiperkromatoz, hidropia ve ektopia saptandı (Şekil 4. B,D). Orbital bölgenin 5. kat nöronlarında ise çekirdeğin ökroma-tik olduğu tesbit edildi (Şekil 4. F). Ayrıca, her üç bölgenin 5. katında glia hücreleri tarafından yapılan nörofaji belirlendi (Şekil 4. B,D,F).
Şekil 3. Açlığın 3. gününde beyin korteksi bölümleri (Sensomotor, A,B;
limbik, C,D; orbital, E,F). Ektopia ve perifere çekilmiş kromatin maddesi, Cresyl-violet, X560.
Figure 3. The sections of brain cortex at the 3rd day of starvation
(Sensomotor A,B; limbic C,D; orbital E,F) the cromatin material moved to ectopia and perifer.
Şekil 4. Açlığın 5. gününde beyin korteksi bölümleri (Sensomotor, A,B;
limbik, C,D; orbital, E,F). eksentrik yerleşimli çekirdek ve çekirdekçik, hidropia. Cresyl-violet, X560.
Figure 4. The section of cortex at the 5th day of starvation (Sensomotor,
A,B; limbic, C,D; orbital, E,F). excentric location of nucleus and nucleolus hidropia.
TARTIŞMA VE SONUÇ
Hayvanların belirli bir maksada yönelik davranışları-nı (açlık, tokluk, susuzluk, cinsel dürtüler v.b.) sağlamak için, iç organlardan somato-visсeral yollarla beyindeki özel merkezlere gelen farklı şekillerde kodlanmış bilgi-ler nörokimyasal sistembilgi-ler aracılığı ile beyin korteksinin ön lobuna (frontal kabuk sahasına) gönderilir [20]. Bu davranışlar lateral hipotalamusun sensomotor ve limbik bölgeleri arasında oluşan geçici ilişkilerle uyarılır ve düzenlenir. Askerov [21] ve Palladin [22] açlığın farklı zamanlarında nötral peptid hidrolazların hipotalamusun değişik merkezlerinde bulunan nöronların protein değişi-mini sağladığını bildirmektedirler.
Bu araştırmada, bir gün açlıktan sonra NPH aktivitesi sensomotor ve limbik bölge nöronlarının mitokondri ve sitosol fraksiyonunda artarken, limbik bölge nöronları-nın çekirdek fraksiyonunda azaldığı tesbit edildi. Orbital bölge nöronlarının bütün fonksiyonlarında ise NPH aktivitesi artmıştı. Rossi [23] bu üç bölge nöronlarının sitosol fraksiyonlarında NPH aktivitesinin artmasının sitoplasmik proteinlerin daha hızlı bir şekilde sentezlen-meleri ile ilgili olduğunu vurgulamaktadır. Bu araştırma sonuçlarına göre, açlığın birinci gününde homojenattaki NPH aktivitesi sensomotor ve limbik bölgelerinde kon-trol grubuna göre önemli bir değişiklik olmazken, orbital bölgede önemli oranda ( P<0.001) bir artış olduğu görül-dü. Bu orbital bölgenin morfo-fonksiyonel özelliğinden kaynaklanmış olabilir.
Açlığın üçüncü gününde homojenatta NPH aktivitesi kontrol grubuna göre sensomotor bölgede %38, limbik bölgede %42, orbital bölgede ise %20 oranında
azalmış-tır. Açlığın bu döneminde, sensomotor nöronlarının tüm fraksiyonlarında NPH aktivitesi artmıştı. Orbital bölgede ise çekirdek ve sitosol fraksiyonlarında artış olduğu tesbit edildi. Limbik bölgede NPH aktivitesi çekirdek fraksiyo-nunda azalırken, mitokondri ve sitosolde artmıştı. Sen-somotor bölgede sitosolün ihtiyaç duyduğu nötral prote-inler çekirdek ve mitokondri fraksiyonundan karşılanır. Orbital bölgede nötral proteinler mitokondri sitosolüne geçerken, limbik bölgede nötral protein ihtiyacını çekir-dekten karşılamaktadır. Bu araştırma sonucuna göre de, açlığın 3. gününde hücre içi protein ihtiyacı asıl olarak mitokondri fraksiyonundan karşılandığı düşünülmekte-dir. Bu sonuç, Askerov [12] ve Palladin [4] tarafından da doğrulanmaktadır.
Açlığın 5. gününde sensomotor, limbik ve orbital bölge homojenatındaki NPH aktivitesi azalmaya devam ediyordu. Açlığın 3. gününe göre limbik, sensomotor ve orbital bölgelerin bütün fraksiyonlarında azalma göz-lenmişti. Ancak, açlığın 5. gününde 3. gününe kıyasla limbik bölgenin sitosolü ile orbital bölgenin çekirdek ve sitosolünde NPH aktivitesi artmıştı. Bu bilgiler ışığında, nötral proteinlerin yenilenme intensifliği ile bu bölge-lerin (sensomotor, limbik, orbital) morfo-fonksiyonları arasında bir ilişki olduğu söylenebilir. 20’ nolu literatürde sensomotor ve limbik bölgelerde nötral proteinlerin ye-nileşme intensifliğinin orbital bölgeye göre daha fazla olduğu belirtilmektedir.
Histolojik incelemeler sonucunda sensomotor bölge-nin 3. ve 5. katlarındaki morfolojik değişikliklerin daha önce ve daha derin olduğu gözlendi. Açlık süresinin uza-ması durumunda önce limbik bölgede histolojik değişik-liklerin meydana geldiği saptandı.
Açlığın birinci gününde sensomotor bölgenin 3. katındaki piramit nöronlardaki çekirdeklerde bazofıl maddenin homojen dağılımı, sitoplâzmada nissel cisim-ciğinin toplanması, nöronların gruplar oluşturması gibi değişiklikler bölgenin fonksiyonel özelliklerinden dola-yı ortaya çıktığı düşünülmektedir. Sensomotor bölgenin 5. katındaki büyük piramidal nöronların çekirdeklerinde görülen aktifleşme, glia hücrelerinin apikal dendritlere yaklaşmasındandır. Bu durum sensomotor bölgenin bir integratif merkez olarak hayvanların maksatlı davranış-larını ve gıda motivasyonunun oluşmasından sorumlu ol-duğunu göstermektedir [25,26]. Nikson ve ark., [27]’nın araştırmaları bir nöronun yapısındaki kalsiyum aktivitesi nötral proteinazanın (CANP) aktif ve pasif formun oluşu-munu sağladığını göstermişlerdir. Limbik bölgede, sen-somotor bölgeye kıyasla daha düşük düzeyde histolojik değişikliklerin olması, açlığın 1. gününden sonra home-ostatik sistemde önemli bir değişikliğin olmadığını gös-termektedir. Orbital bölgenin 3. ve 5. katlarında önemli morfolojik değişikliklerin gözlenmemesinin sebebi, bu
bölgede ‘Rossi [23]’nin bildirdiği gibi’ anabolik süreçle-rin diğer kortekslere göre daha fazla oluşundandır.
Açlığın 3. ve 5. günlerinde limbik ve sensomotor böl-gelerin 3. ve 5. katlarında gözlenen morfolojik değişik-likler (ektopia, deformasyon, bazofıl maddenin perifere çekilmesi, hiperkromatozi gibi) sensomotor ve limbik bölge nöronlarının açlık dürtüsüne orbital bölgeden daha önce reaksiyon verdiğini göstermektedir. Bu görüş Po-pova ve ark., [28] ile Rustamov [29] tarafından yapılan çalışmalarla da desteklenmektedir.
Sonuç olarak, açlığın ilk günlerinde beyin korteksinin nöronları özel olarak sinaptik plastikliği, yani; organiz-manın tümüyle gelen uyartılara cevap vermesini sağlar-ken, daha ileri safhalardan itibaren hücre içi kompenzas-yon süreçler, hücre organellerinin yapısal proteinlerinin değişimini sabit tutmaktadır. Aynı zamanda açlığın ilk safhalarında (1–3 gün) hipotalamusun merkezleri ve sensomotorun III. kat nöronlarında proteinlerin miktarı artmıştı. Yani, nöronlar arası ilişkiler kuvvetlenerek, si-naptik esneklik artar, adaptasyon hafıza sistem progra-mı oluşur. Daha ileri dönemlerde (4 gün açlıktan sonra) hafıza sistemi bozulmaya başlar. Açlık süresi arttıkça hayvanlar açlık ve enerji merkezi (lateral hipotalamusta) sensomotor beyin kabuğunun kontrolü altında düşük iş yapma pozisyonuna geçmektedirler. Bu ise, bir refleks olarak organizmayı enerji koruma durumuna getirmekte-dir. Yani; hayvan kendi varlığını korumaya çalışmakta ve refleks göstermekten kaçınmaktadır.
KAYNAKLAR
[1]. Haurowits, F., 1974. The Chemistry and Function of Proteins Academic Press, New York and London, p.503 [2]. Katiyar GP, Agarval KN, Nagehaudhuri
J. 1978. Şankar Effekt of protein energy malnutrition on neutral proteinase in devoloping rat brain., İndian, J. Exp. Biol., 16(3): 365-6.
[3]. Nushiura J. Tanaka K. Murachi T. 1979. A high moleküler weight inhibitor of Ca2+ -dependent neutral protease in
brain. Experienta, 15, 35 (8): 1006–7.
[4]. Palladin, AV., 1975. İzbrannıe trudı. Naukova Dumka, Kiyev, s. 425.
[5]. Reddy PV, Sastry PS. 1978. Effect of undernutrition on the metabolism of phospholipids and gangliosides rat brain. - Brit. J., Nutr., V. 40, No:3, p.403-411.
[6]. Waswani KK, Sharma, M. 1985. Effect of neonatal undernutrition on rat brain gangliosides. İnst. J. Vitamin a. Nutr. Res., V. 55, No:3, p. 323-329.
[7]. Rosenberq GA, Navratil M, Barone F. 1996. Proteolytic cascade enzymes increase in focal cerebral ischemia in rat. J. Cereb. Blood. Flow Metab, 16 (3): 360-6.
[8]. Morgane PZ, Wayner M, 1968. Neuronal regulation of food and water intake meeting report. Physiol. Behaviour, 3 (5): 803–807.
[9]. Sudakov, KV., 1971. Bioloqiçeskiye motivasii. M. Nauka, p.255.
[10]. Kotov, AV., 1971. Osobennosti rasprostraneniya vosxodyaşix vozbujdeniy qipotalamusa na sensomotornuyu i orbitalnuyu koru mozqa krolika pri motivasii qolodaniya i v svyazi s priyomom pişi. Mat. IX Vsesoyuz. konf. po problemam kortiko-visseralnoy fızioloqii. Baku, p.121–122.
[11]. Tempel DL, Kim T, Leibowitz SF. 1993. The paraventricular nucleus is uniqueli responsive to the Feeding stimulatory effects of steroid hormones. Brain Res., V.614, p. 197-204.
[12]. Askerov, FB., 1991. Morfoximiçeskie zakonomemosti adaptasionno-komipensatornıx reaksiy yader qipotalamusa pri izmenenii pişevoy i pityevoy motivasii. Avtoref. Dokt. Diss., doktora bioloqiçeskix nauk. Kiyev, p.50.
[13]. Navin and Roders. 1981. Visceral afferent and efferent connections in the brain. Diabetoloqic, 20: 331–335. [14]. Balass R, Biesold D, Magyer K. 1963. Some propeties
of rat brain mitochondrial preparationa: respiratery control. J. Neuroches, V. 10, p. 685–708.
[15]. Belik YV, Çrinenko AQ, Smerçinskaya LS. 1968. Opredelenie proteolitiçeskoy aktivnosti tkaney s ispolzovaniem protamina kak substrata. Ukr.bioxim. jurn.,40, No. 5, p. 532-537.
[16]. Lowry OH, Rosenbrough NJ, Tarr AL, Pandall RJ. 1951. Protein measurement with the Folin phenol reagent. J. Biol. Chem., V. 193, p. 265-175.
[17]. Nissel, F., 1933. Die Bezichungen der Nervenzell substanzen zu den thatigen, ruhenden und ermideten Zell zustanden. Allg. Z. Psychiat. 52, p. 1147–1151. [18]. SAS User s Guıde, 1985. Statislics. Versıon 5 ed. SAS insi.,
ine. Can-. NC.
[19]. Steel RG, and Torie JH, 1980. Principle and procedures of statislics 2RK Ed McDonald Book Co., İne New York.
[20]. Qerşteyn, LM, 1976. Funksionalno-obuslovlennaya bioximiçeskaya qeteroqennost neyronov i ix subkletoçnıx komponentov kak odna iz vozmojnıx zakonomernostey bioximiçeskoy orqanizasii mozqa. Sborn. Nauk. Trudov, V. 2, p.73–76.
[21]. Askerov FB, Qasanov QQ, 1986. Adaptasionno-kompensatornıe osobennosti plastiçnosti neyronnıx orqanizasiy qipotalamiçeskix yader pri razliçnıx urovnyax pişevoy motivasii. VNSPZ AMN-SSSR,V.15, p. 125-126.
[22]. Palladin AV, Qirenko AQ, Belik AV. 1972. Peptidqidrolaznaya aktivnost subkletoçnıx i suborqanoidnıx fraksiy tkani qolovnoqo mozqa krolikov. Ukr. Bioxim. Jurn. 44, No.6, p.686–691.
[23]. Rossi, DF., 1960. Retikulyarnaya formasiya mozqa. Moskva, Medqiz., p.293.
[24]. Koqan AV, Maşanskiy VF, Fedornko QM, Zaquskin SL. 1974. Ultrastruktura mexanoreseptornoqo neyrona raka v sostoyanii pokoya, ritma impulsnoy aktivnosti i tormojeniya, vızvannıx adekvatnım razdrajitelem. Sitoloqiya, tom 16, No.2, p.150-154.
[25]. Qasanov QQ, Askerov FB, Abuşov BM. 1984. Elektrofizioloqiçeskie, qistoximiçeskie i
morfoloqiçeskie xarakteristiki qipotalamiçeskix pişevıx sentrov pri pişevoy motivasii. Mat. II Vsesoyuz. konf. «Aktualnıe problemi epidemioloqii, kliniki, leçenii i profılaktiki tropiçeskix zabolevaniy. p.37-38.
[26]. Singh İ, Singh AK. 1983. Degradation of mielin proteins by brain endogenous neutral protease. Neurosci. Lett., 19; 39 (1): 77-82.
[27]. Nixon RA, Quankenbush R, Vitto A. 1986. Multirle calcium-activated neutral proteinases (CANP) in mouse retinal ganglion celi neurons: specificities, for endogenous neuronal substandes and comparison to purefıed brain CANP J.Neurosci, 6 (5), p.1253-63. [28]. Popova EN, Lapin SK, Krivitskaya QN. 1976.
Destruktivnıye i reqenerativmye prosessı pri oçaqovıx porajeniyax qolovnoqo mozqa. M.;Medisina, p.296. [29]. Rustamov, KD., 1987. Peptid-qidrolaznaya aktivnost
i morfoloqiçeskie izmeneniya v strukturax qolovnoqo mozqa krıs pri razliçnıx srokax qolodaniya i pri eqo ötmene. Diss. na soisk. uç. stepeni kand. biol. Nauk. Baku, p.25.
