aktüalite®
Memduh Şevket Esendahn
doğumunun 100. yıldönümü
Kendi kendini
yetiştiren
edebiyatçı,
öğretmenlik,
elçilik,
milletvekilliği
görevlerinde
butundu (<j|k m ektep dahil,
hiçbir m ektepten
m ezun olm adım ...»
T
Ü R K y a zın ın d a b ir kaç rom an y a zm ış o lm a k la b irlik te “ öykü y a za rı” olarak ta n ın a n M em du h Şevket E s endal, 100 yıl önce 29 M a rt’ta Ç o rlu ’da d o ğ m u ş tu . B abası R u m eli g ö ç m e n iy d i." İlk m e k te p dahil o lm a k üzere h iç b ir m e k te p te n m ezun o lm a d ım ” d e rd i. K endi ken d in i y e tiş tird i. 1906 y ılın d a İttih a t ve Terakki C e m iy e ti’ne g ird i. 1 9 0 7 ’de babası ö lü n ce Ç o rlu 'd a to p ra k la u ğ ra ş ıp aile s in in a e ç im in i s a ğ la d ı. B alkan Savaşı s ıra s ın d a İs ta n b u l’a g ö ç e ttiy s e de savaşın b itim in d e Ç o rlu ’ya d ö n d ü . K urtulu ş Savaşı s ıra s ın d a A n a d o lu ’ya göç eden E sendal 1920 y ılın d a o rta elçi olarak A ze rb a y c a n ’a g ö n d e rild i. B öylece T B M M 'n in ilk e lç is i o ld u . 1924 y ılın d a İs ta n b u l’a d ö n d ü . K abataş ve G a latasaray lis e le rin d e ö ğ re tm e n lik y a p tı. “ H a lk ” ve “ M e s le k ” g a z e te le rini ç ık a rd ı. 192 5 -1 9 3 0 y ılla rı a ra s ın d a Iran, 1932 - 1938 y ılla rı a ra s ın d a ise A fg a n is ta n ve R usya e lç ilik le rin d e b u lu n d u . 1930 - 1932 y ılla rın d a E la zığ , 1 9 3 8 -1 9 5 0 y ılla rın d a ise B ile c ik m ille t vekili olarak görev y a p tı. 1941 - 1945 yılları ara sında is e C H P G enel Sekreteri ola ra k ç a lış tı.Üç ro m an ın d a n biri olan “A y a ş lı ile K ira c ı la rı” , 1934 y ılın d a y a y ım la n d ı, ilk b a s ıld ığ ı sıralarda d ik k a t çekm e yen bu ro m a n , 1942 C H P R om an Y a rış m a s ı’nda derece a lın c a , yazarın ta n ın m a s ın ı s a ğ la d ı.
E s e n d a l’ın ilk rom anı “ M ira s ” , “ M e s le k ” ga ze te s in d e y a y ım la n ırk e n gazete ka p a n ın c a yarım kaldı ve y a y ım la n m a d ı. U çüncüsü ise gene hiç y a y ım la n m a m ış "V a ssaf B ey” ad lı ro m a n ıd ır. “A yaşlı ve K ira c ıla rı" 1 9 5 7 ’de ikinci k e z ,1 9 8 3 ’de ise üçüncü kez b a s ıld ı.
E s en d al’ın öykü leri to p lu m ve s iy a s e t ile ilgili gö rü şlerin i y a n s ıttığ ı g ib i, yazarın to p lu m a yararlı b ir iş gö rm esi ge re k tiğ i in a n c ıy la k alem e a lın m ış la rd ır. 1 9 5 2 ’de y a p tığ ı b ir g ö rü ş m e d e şö yle der: “ H ik a y e c ile r bu yurdun iç li, duyg u lu e v lâ tla rıd ır. O n la r nasıl b ir yurt ö zle d ik le rin i s ö ylü yo rlar, k e n d ile rin e dokunan h ad is eleri ortaya d ö kü yo rlar, b ir iş gö rü yo rlar, iş. G evezelik değil bu. B akm ayın siz o sanatı h o r g ö re n le re . Tren y o lc u lu ğ u n d a , u yku ya varm adan ö nce , e ğ le n c e lik s ö zle r a ra y a n la ra .”
T o p lam ola ra k 100 öyküsü bulunan E sendal 16 M ayıs 1 9 5 2 ’d e A n kara’da ö lm ü ş tü r. ■
