ATATÜRK ÜLKÜCÜSÜ: YÜCEL
O k t a y
AKBAL
i asan Âli Yücel’in kaleminden çıkan son yazıyı Dünya’da | okudum: »Garba Yönelme Nedir?» Yücel, ölümünden üç ! dört gün önce yazdığı bu yazıda Batılılaşmak konusu üze rinde duruyor. İlk gençliğinde içine işleyen en acı olayın Bal kan bozgunu vc Rumeli’nin elimizden gidişi olduğunu söylüyor. «Bu olay, milletimiz Türklerin Avrupa’dan kovulmaları demek ti». diyor. Çocuk Yücel, o günlerde eline ne geçerse okuyor, milletçe yükselmemizin, Avrupa’ya kendimizi kabul ettirmemi zin yollarını arıyor. Şuna varıyor sonunda; kültür dâvası bir millet için kurtuluş ve yüceliş sebebidir.
Avrupa’dan atılan Türk Milleti kendini Batı’ya nasıl kabul ettirecek? Yeniden Viyana Seferlerine çıkarak mı? Yeniden sa vaşlar açarak mı? Hayır, Avrupa kültürünün içine girip, o kül tür dünyasında yerini alarak. Gerilikten, Doğululuktan kurtu larak.. Çocuk Yücel, Tanzimat Devrimini yeterli görmüyor. Hür» riyet ve vatan kavramlanyle ilk defa karşılaşan bir toplum bu kavramların gerçek anlamlarını anlamış değildir. Hattâ bunu Namık Kemal bile belirli bir şekilde açıklayamamıştır. Tanzimat yazarları, düşünürleri çağlarına göre çok, pek çok gerilerdedir. Burada Yücel, Şinasi’nin bazı makalelerinden söz açıyor. O ya zılar şimdi yeniden okununca ne kadar zayıf şeyler olduğu gö rülüyor- «Demek o zamanki, yâni yüz yıl önceki fikir seviye miz ne kadar düşükmüş.»
Yücel’e göre Avrupalı olmak için herşeyden Önce Avrupa insanını besleyen ana kaynaklara inmek, o kaynaklardan beslen mek gereklidir. Genç yaştan beri bu fikri besleyen YüceL Ba kanlık sandalyesine oturur oturmaz bir Yayın Kongresi toplu- 1 yor, 1940’dan itibaren Klâsikler, Ansiklopediler yayınlarına baş- 1 lanıyor. Devlet Tiyatrolarının ilk çekirdeği kuruluyor, Köy Ens
titülerinin kapıları açılıyor. Düşüncede, sanatta, yaratmada, eği timde takip edilecek yol, Batı kafasının uzun zamandır denedi ği ve böylelikle başarıya ulaştığı müspet bilim metodudur. Atatürk de daha 1933'de «müspet ilim» ve «güzel sanat»’ı iki ana ilke olarak Türk Ulusuna sunmamış mıydı? Atatürk'ün çizdiği yol, Yücel’in de benimsediği fikirlerin yoludur. Bu bakımdan Eğitim Bakanlığı Yücel için Batılı bir toplum yaratmak yo lundaki düşüncelerini uygulayacak bir mevki olmuştur.
Yücel in gerçek Batılılaşma yolundaki çabası gerici çevrele rin sert tepkisiyle karşılaşacaktı elbet. Hattâ çok daha sert hü cumlar da yapılacaktı. Bunların hepsi oldu. Yücel ve devrimci fikir arkadaşları Türkiye’yi gerçekten Batılı bir ülke yapmak yolunda yıllarca didindiler. Avrupa’dan atılmak olayı, o çocuk luk, ilk gençlik anılarında yer eden bozgunların; yenilgilerin öcü böylece alınacaktı. En sağlam, en doğru vatanseverlik, ger çek milliyetçilik buydu. Türk insanının kafasını çağdaş mede niyete uydurmak, Türk toplumunu her yönüyle Batılı bir top luluk hâline getirmek.
Son yazısında Yücel, bir kere daha bütün bunları anlatmak istemiş, anlatmış da... Daha önce de yazmıştı, söylemişti, ölü mün eşiğinde şu sözleri yazması ilgi çekicidir; «Garba yönelme fikirden korkuyu kaldırmakla başlar. Dikkat ediniz fikirden kor kanlar, kuvvete sarılırlar. Kalem ve ağız onlara yetmez. Ya si zi, günahla tehdit ederler; yahut kendilerine benzemeyenleri, gününe göre karalayıcı bir sıfatla umumi efkâr önünde lekele meye kalkarlar. Niçin mi diyeceksiniz; oğlunu öldüren baba ve ya babasını öldüren evlât niçin bunları yapıyorsa bu menfî ay dın davranışı da ayali cinsten bir harekettir. Bu hareketler, bü tün bir topluma mal edilemeyeceği gibi toplumu ilerlemeden alıkoymak istiycnler de mahdut kalmaya mahkûmdurlar. Çare, Fikret’in dediğidir: «Hak bellediğin bir yola yalnız gideceksin. Üzülmcmeli; çünkü hak yolunda yalnız kalındığı görülmemiş tir»
Yüccl’in bu son yazısı bir çeşit vasiyetname sayılabilir. Bu günün ve yarının aydınlarına bırakılmış bir
bildiri... Özetlersek şunu anlatmak istiyor: --- g-Avrupalı olmak için, medeniyiz diyebilmek
için, Batılı gibi düşünmek gerek, medeniye tin ilkelerine uymak gerek, hak bellenen bir yolda sonuna kadar direnmek .. Kısacası bir Atatürk ülkücüsü olmak...
i
!
t
