Vel. Hit. J)cr~. (2001).17.1: 5·11
KULU9KADAN
9IKI~TAN
SONRA HiDROKORTizON ASETAT VERiLEREK
TiMEKTOMi
OLU~TURULAN
TAVUKLARIN
BRON~ iLi~KiLi
LENFOiD
DOKUSUNDA
OLU~AN
HiSTOLOJiK
DEGi~iKLiKLER'
Mustafa Sandlk~tl@ ilhami gelik2
The Hi
sto
logi
ca
l
C
han
ges
in Bron
c
hu
s
Associated L
y
mphoid Tissue
(
HALT
)
of C
hi
c
ken
s
Th
y
m
ec
tomi
sc
d
b
y
Adm
ini
s
tratin
g
H
y
dro
cor
ti
sone Ace
tat
e
at Po
s
t
Hatching P
er
iod
Summary: In Ihls sludy, embryonic development of bronchus-associated lymphoid tissue (BAL T) of chicken embryos as weI! as the effect of hormonallhymectomy induced by hydrocortisone acetate administration at posl hatching pe-riod on the SALT were investigated light microscopically. For these purposes, a total of 80 chicken embryos from AVian Bred of different ages, and 200, 7 -day-old chickens of the same strain were used. The embryos were used only to Investigate the embryonic development of SALT, while the 7-day-old chickens, these were divided into two equal groups as non-treated, controls and hormonally thymectomized, experimentals, were used for invesligaling the
effects of early hormonal Ihymectomy on the SALT. depending on the factor "life time". In the lung sections of the embryos aged between 6 to 18 days, any histOlogical evidence of SALT development has not been observed. At the posl·haclhing period, between 4th and 611'1 days !oHowing HCA treatment, a definile reduction in the size of lymphoid follICles of BAL T In companson with Ihe non-treated conlrols was observed. Bronchus associated lymphoid units of HCA-treated animals were smaller and lesser in number belween 3th and 15th weeks after HCA-treatmenl. Furt-hermore, lymphoid tissues of these animals were observed as small lymphocytic cell accumulation areas with poor
cellularity. Germinal center (GC) formation has also generally been depressed and the poorly developed GCs were smaller and the units were with low cellularity. However, between l"Tih and 25th weeks follOWing the HCA treatment,
Ihe BAL T had QUite Similar appearance with those of the controls. This morphologICal finding might be an IndICation Ihat there IS a reversal of the drawbacks of early hormonal thymectomy with time, on the histologICal structure and cellular composition of the BAL T in chicken.
Key words: Bronchus associated lymphoid tissue, chicken, hydrocortisone acetate.
Ozel: Bu Ifah~mada, lavuklartn bron~ ili~kili lenfoid dokusunun (BAL T) embriyonal geli~imi ve kulUlfkadan Iflkl~tan sonra hidrokortizon ase'al (HCA) verilerek yero;:ekle~tirilen timektomini,l, bu lenfoid doku uzerindeki etkisi 1~lk mlk· roskopik olarak incelendi. Bu amalfla, S.O. Veleriner Fakullesi Zootekni ve Hayvan Besleme BOlumu'nden lemin edi-Jen. farkh ya~larda 80 adet Avian Irkl tavuk embnyosu ve 200 adet aYnllrka ait 7 gunlUk civciv kullanlldl. Kontrol grubu ve hormonal limektomi gerlfekle~tlrilen. deney grubu olarak e~it iki gruba aynlan 7 gunluk civcivler, hormonal tl-mektominin BALT uzerine etkilerini ara~llrmak iO;:ln kullantllrken; embriyolar BALTm embriyonal geli~lminin be-IIrlenmesi amaclyla kullanlldl. AIII-18. gunler araslndaki embriyolarda, BALTm geli~imine ili~kln histolojik bulgu gOz-lenmedi. BAL Tm, Ilk oIarak, kulut;:kadan t;:lkl~ln birinci gununden itibaren broo~ epileli allmda lenfosil infillrasyonlafl hahnde geli~meye ba~ladlgl gOrUidu. KulUl(kadan O;:lkl~tan sonraki donemde, deney grubundakl hayvanlartn BAL T f o-IIkOlierinde, HCA uygulamasmm 4. ve 6. gunlennde kontrol grubu lie ka~lla~llfIldlglnda belirgin blr kii<;:ulme gOzlendt. HCA uygulamasmdan 3·t5 hafta sonraki dOnemler araslnda, HCA uygulanan hayvanlarm BALT Onitelerinin daha da kuo;:uldOkJen ve saylca azaldlklan dikkati o;:ekti. Aynca bu lenfoid dokunun zaylf tnfiltrasyon alanlan ~eklinde oldugu gO-ruldO. Genelde germinal merkezlerin(GC) olu~umunun bloke edlldigi, ~ekillenen GC'lerin ise oldukt;:a kUlfuk ve bu-radakl hucre saYlslnln olduko:;:a £IZ oldugu gozlendi. HCA uygulamaslnl takibeden 17·25. haftalar araslnda, BAL T'tn his-tololik yaplsl kontrollerle benzer 6zelhkler gostermekteydi.
Anahtar kelimeler: Bron~ ili~kih I~nfoid doku, tavuk, hldrokortlzon as~tat Giri~
Kanatltlarda bron~ ili~kili lenfoid doku (bronc-hus associated lymphoid tissue, SAL
n
,
immun sis-temde onemli fonksiyonfara sa hip alan lenfoid hOc -relenn, sol unum sisleminin lamina propriyastndaGch~ Tarihl 02.0l2ooo @:mu~lafas@drcom
lenfoid hOcre lopiulukian halinde organize 01-malanyla meydana gelen lenfoid yapllardlr (8 i-enenstock ve ark 1973a, Sminia ve ark 1989). Ta
-vuklarda, primer bron~lartn dallanarak sekonder bron~lan olwi'lurdukian bifurkasyon noktalanna yaktn bolgelerde, bir yada iki agregat lenf f
o--: Bil ~Il.h~ma. Muslara Sandlk~I'mn SUAF lararmdan deSlekJt:ncn (SUAF·9411 32) doklora (Cl.mln blr bOlUmllndcn tSzctlenmi~lir. I ADU Vctcnncr FakUlicsl IhslOloJI-Embriyolojl Anablhm Dah AYDIN .
SANDlK("I.("ELIK
hkOIOnden Olu$an bu yapllar, bron$ lumenine dogru ylkmtl olu$luran epitelin hemen allinda yer-le$mekledirler (Fagerland ve Arp 1993).
BAL T'm tavuklardan ba$ka rallarda (Matsuura ve ark 1992), tav$anlarda (Bienenstoek ve ark 1973a. Slenensloek ve Johnston 1976. Reynolds 1991), kobaylarda (Van der Srugge-Gamelkoorn ve Kraal 1985), hindilerde (Fagerland ve Arp 1990), domuzlarda (Huang ve ark 1990), slglrlarda (An-derson ve ark 1986), koyunlarda (Chen ve ark 1989) ve insanlarda da (Pabst 1992) gozlendigi
bil-dirilmi~lir,
BAL T'm. ornegin domuz gibi yak az hayvan 10-rLinde, prenatal donemde geli~meye ba~ladlgl ve dogumda lonksiyonel ve hislolojik geli~melerini
ta-mamlamaml~ olsalar bile bulunduklan; aneak yogu hayvan tUrOnde(tav~an, rat, lare) ise bu yapllann dogumdan sonra geli$likleri bildirilmektedir(Sminia ve ark 1989).
Fagerland ve Arp (1993), gOnlOk-elvcivlerin akciger dokulannda kOyOk, soliter-peribron$iyal len-losi! militrasyonian gozlendigini, bir haftallk ve daha ya$1I ctvetvlerde Ise BAL T't olu$lUran lenl
10-IIkOt!ennln saYlsmln antlglnl ve yakla$lk 6. haftaya Kadar hemen hemen her bron$ giri$ini yevreleyeeek $ekilde geli$tiklerini bildirmi$lerdir.
Yapllan yall$malarda (Sminia va ark 1989, Fagerland ve Arp 1993), bron$larm BALT iyer-meyen bolgelerinin epitel QnusOnde silyumlu hOe-reier, silyumsuz huereler ve mukus salgllayan gob-let hOereleri olmak Ozere 3 tip hOere bulundugu halde, SALT epilelinde mOkcz hOerelerin bu-lunmadlgl. silyumlu hOerelerin ise daha az saYlda oldugu, aynca BAL T lolikullerinin apikal yOzlerini Dnen epitelde yOk saYlda, dOzensiz $ekilli mik-rovilluslara sahip, silyumsuz hOerelerin varllgl bil-dlrilmekledlr. Bu hOcrelerin Peyer plaklannl onen epilelde bulunan ve anlijenlerin barsak IOmeninden lenl 10likOllerine transponunu saQlayan M hOe-reteriyle benzer ozelliklere sahip lenfoepilelyal hOe-reler olduktan belinilmi$tir (Sminia ve ark 1989, Fa-gerland ve Arp 1993).
Bron$lyal lenfOld dokuda lenlositlerin lenf fo-IIkullenmn GC'lennde, parafolikOler, inter folikOler ve kubbe bolgelerinde lokalize olduklan bildirilmi$lir
(Blenenslock ve ark 1973a, Sminia ve ark 1989). Kanathlann BAL T'lnl olu$lUran tenf fo-IikOllennde lenfositler dl$lnda 5 farkll nonlenloid hOere Ilpinin (makrolajlar, dentritik tip hOcreler, si-toplazmalarlnda soluk boyanan eisimcikler bulunan iri makrofajlar (Iingible body maerophages-TBM), yak yekirdekli dev hOereleri ve heterofiller)
bu-lundugu bildirilmi$tir (Fagerland ve Arp 1990, Fa-gerland ve Arp 1993).
Civcivlerde ve ratlarda neonatal eerrahi 11-mektomi sonueunda SAL T'ln normal geli$iminin ta-mamlanmadlgl gozlenmi$tir (Binenstock ve ark 1973b). Ratiarda yapllan yall$malarda, inlratracheal
yolla yini mOrekkebi, lateks gibi inen panikOllerle (Van der Brugge-Gamelkoorn ve ark 1985a) bak-teriyel Iipopolisakkanl(LPS), paratilo a$lsl. sl91r serum albumini(SSA)(Van der Srugge-Gamelkoorn
ve ark 1985b), BGG a~lsl(Van der Srugge-Gamelkoorn ve ark 1985a, Van der Brugge-Gamelkoorn ve ark 1985b), horse radish- pe-roksidaz(Van der Srugge-Gamelkoom ve ark 1985a, Van der Brugge-Gamelkoorn ve ark 1985b, Sminia ve ark 1989) gibi maddelerin verilmesi, BAL T epl-teline infillre olan lenfositler gibi hareketli no-nepitelyal hOcrelerin saYlslnda artl$a, epitel alii bOl-genin geni~lemesine ve lenfoid folikOllerdeki lenfosil saYlslnda artl$a neden olduklan tespit edilml$tir.
Bu ~ali$mada, kulu((kadan ylkl$lan sonra hi d-rokortizon asetal (HCA) venlerek hormonal li-mektomi geryekle$lirilen lavuklarm bron$ ili$kili len-foid dokusunda (SALT) meydana gelen histolojik deQi$ikliklerin 1$lk mikroskopik duzeyde belirtenmesi amaylanml$llr.
Materyal ve Melol
Yapllan ara$llfmada,
5.0.
Veleriner FakO!\esi Zoolekni ve Hayvan Besleme B010mu'nden lemin edilen 80 adet doUG yumuna ile 200 adet Avian Irkl eivciv materyal olarak kullanlldl. Su eiveivlerin yanSI konUol grubu olarak kullamlirken; diger yansl da hor-monal timektominin ger((ekle~lirildi~i uygulama gru-bunu olu$turdu.SAL T'm embriyonal donemdeki geli$iminin
be-lirlenmesi amaelyla, kulu((kanm 6-18. gOnleri ara-slnda hergOn 5'er yumurta ayllarak, embriyolarm ak-ciger dokusu crnakleri alindl.
Uygulama grubundaki (HCA-grubu) hayvanlara kuluQkadan Qlkl$1n 7. gOnOnde, subkulan yolla 5 mg hidrokortizon asetat (5 mg hidrokortizon asetat I 0.2
ml serum lizyolojik) verildi (Chan 1987). Konlrol gru-bundaki hayvanlara ise subkulan yolla 0.2 ml serum fizyolojik enjekte edildi. Enjeksiyondan 2, 4 ve 6 gOn sonra ve hayvanlar 4, 6, 8,10,12, 14,16,18,20,22, 24 ve 26 haflalik iken konlrol ve deney grubundan 5'er hayvan oldurDlerek; akeiQer dokusu 6rnekleri allnd!. Allnan doku omekleri tamponlu formol-sOkroz tespit solOsyonunda +4°C' de 24 saal lespit edildi. Tespit edilen doku orneklerinin yansl, T lenfosillenne ozgO olan alia nahil asetat esteraz (ANAE) enzlmlnin demonslrasyonu (Mueller ve ark 1975) amaelyla Holl
Kulu~kadall <;:lkl~lan SOllra Hidrokorlizoll ,\sclal Vcrilcr('k ...
solusyonunda ikinci kez 24 saat sOreyle tululduktan
soma kriyostatla (Slee-London) 12IJm kallnll~mda kesitler allndt. ANAE enziminin demonstre edildigi kesitler yekirdek boyamast iyin Giemsa Ue boyandl.
Doku orneklerinin diger yanst ise ytkama, de-hidrasyon ve ~eHallandtrma i~lemlerini takiben
pa-ralinde bloklandl. 810klardan alman 6~m
ka-IInllgmdaki kesitler Hematoksilen-eozin (Culling ve ark 1985), Crosman'tn OylO boyamast (Culling ve
ark 1985), PAS (Cook 1990), Pappenhehim'm pa-noplik boyamasl (Konuk 1981) ve Gordon ve Sweet'm retikOler iplik boyamasl (Bradbury ve Gor-don 1990) yontemJeri ile boyandl.
Haztrlanan preparallar Leitz Labor!ux-12
model labolatuvar mikroskobunda incelendi ve ge-rekli gOrOlen b61gelarin lotograllan Lei!z Ortholux,
model-II ara~llrma mikroskobuyla yekildi. Bulgular
Kuluykamn 6-18. gOnleri arasmda alman
ak-ciger dokusu omeklarinde SAL T'm geli~me a~a malarml gosteren histolojik bulgulara rastlanmadl.
Kul~kadan ylkl~ln 9, 11 ve 13. gOnlerindeki
konlrol grubu civcivlerde: yo{junlukJa sekonder
bron~lann lamina propriya bOlgelerinde, retikulum
ipliklerinden olu~an aglmsl yaltnm ($ekil la) go-zeneklerinin lenfositlerce doldurulmaslyla ~ekillenen
lenlosit inliltrasyon bOlgeleri gozlendi. Su yapllan
yassl yada kObik, klnosilyumsuz epilel 6rtmekteydi. Su bOlgedeki epitel hOcreleri arasmda kadeh hOc-relen bulunmamasma ragmen: yak saylda int-raepltelyal lenfosile rastlandl. Su d6nemde, primer
lenl lolikOllerinin histolojik yaplslm andlran lenlosll inliltrasyon bOlgelerinde germinal merkezlere (GC) rastlanmadl. ANAE-pozitif lenlositierin, bu lenlosit
loplulugu iyinde dOzensiz dagilim gOsterdikleri lespit
edildi. HCA uygulanan grupda ise, uygulamadan 4 ve 6 gOn sonra, SAL T'I olu~turacak alan lenlosit
lopluluklartntn daha kOC;Ok olduklan ($Skil 1 b) ve
bOlgede vaskOlarizasyonun arttlgl ($ekil 1 b) dikkati c;ekti. ANAE enzimi demonstrasyonunda bu do·
nemde, SAL T'da ANAE-pozitil lenlosi!
yo-gunlugunun kontrol grubuna gi5re belirgin bir
bi-C;lmde azaldlgl gozlendi.
Kuluc;kadan C;lkl~1 takibeden 4 ve 6. haltatarda konlrol grubunda, SALT lenloepltelyumunun on-cekl donemlerden larkll olmadLgl gOrOldO. Epilelin
hemen alUnda, mekik biyimindeki tek Slra hOC-relerden olu~an, behrgin bit bazal hOcre katmm
bu-lundugu dikkati yekli ($ekil 2a). Lenl lolikOlierini olu~luran lenlosiller arasmda yOk saylda makrofaja ve retikulum hucresine ($ekil 2b) rastiandL. Su dO-nemlerde, yevresindeki diffuz lenlosit infittrasyon
alanlartndan relikulum ipligi agl ve libroblastlardan
olu~an bir kapsOI ile aynlml~ GC'ler gOzlendi. ANAE
demonstrasyonunda. T-Ienlositlerine 6zgu ANAE
enzimi pozitivitesi gosteren lenfositler yogunlukla GC bolgesinde yogunla~ml~ durumdaydl. HCA
uy-gulanan grupda ise, kontrole gOre, len-foepilelyumda daha az saytda lenlosil gorOldu.
SALT lolikullerinin kUyOk ve saYllannin az oldugu.
aynca bu yapllann basil lenlosil infillrasyon alan-lanndan ibaret olduklan dikkati c;:ekli. Su grupta
SALT folikullerinin organizasyonu onemli derecede
basktlanml~ durumdaydl.
Kuluc;:kadan ylkl~ln 8-16. haltalan arastnda kontrol grubunda. SALT folikullerini orten epitelin
yap lSI 6nceki d6nemlerdeki yaplya benzemekle biro likte: epiteliyi lenlosiUerde Onemli bir artt~ goze yarpll. Epilelin allindaki bazal hOcre kattmn ko· puntulu seyrettigi gOzlendi ($ekil 3a). Su dOnemde
epitel alII bOlgelerdeki lenlositterin saYllanntn ya~tn ilerlemesiyle birlikte gi"ikc;:e azaldlgl dikkati c;:ekli (~ekil 3b). 8u bOlgede slkltkla TSM'lere, mak· rofajlara ve eozinofilik Mcrelere rasllandl. Sekizinci haftada GC'ler belirgin, bunlan saran relikOler iplik
agl kaltnla~ml~ durumdaydt (~ekil 4a). Onuncu hal·
lada GC'lerin butUnlugunun bozulmaya ba~ladlgl dikkati c;:ekli. Onikinci haftada GC'lerde kuc;:ulme ya-ntnda bu yapllann periferlerinde geni~ lopiulukiar halinde eozinolil infiltrasyonlannln olu~lugu gOzlend; (~ekil 4b). HCA uygulanan grupla ise. SALT du-zensiz lenlosit infiltrasyonlan halinde gOzlendi. 80lge epiteli kontrol grubuyla benzer OzeUikler
gOs-termekleydi. Lenfosil inlillrasyon bolgelerinde
vas-kOlarizasyon artl~1 dikkati yeklL Tipik GC'lere bu do· nemde de rasllanmadl. DiffOz lenlosit infillrasyon bolgelerinde lenfosit saylsl azdl.
Kuluykadan yLkl~ln 18-26. haftalan arastnda kontrol grubunda,SALT folikOllerinin sadece GC
ler-den lbaret oldugu, folikullerin diger bOlgelerinin hemen hemen ortadan kalkllgl gOzlendi (~ekil Sa).
GC'lerin epitele yaktn konumda lokalize oldugu va bu
bolgedeki ienfositterin apoptotik hOcreler olduklan dikkati yekli. ANAE-pozitif hOcrelerin genellikle GC'lerde yogunla~lIgl gorOldO(~ekil Sa). Onsekiz-yirminci haftalar arastnda, GC'leri saran retikuler iplik agtndaki kollagen ipliklerinin artl~I sonucu bOlgenin
kaltnla~llgi gOnJlUrken: 22-24. haftalarda s6zkonusu
aQtn yer yer incelmi~ oldugu: 26. haltada ise, hemen hemen ortadan kalktlgl dikkati yekti(~ekil 5b). Vir-mialttnci haftada GC'lerin lamina muskularise bakan yOzlerinde, sitoplazmalan PAS ile zayll pozilivite gos-leren bir materyalfe dolu hQcrelere rastlandl. Gruplar olu~turan bu hucrelerin gorOnOmleri retikulum hue-relerine benzemekle birlikte; yekirdeklerinin piknotik ve ekzanlrik yerle~imli olduklan dikkali c;:ekti (~ekil
SANDIKC:I. CELIK
$ekil I. a) Kul~kadan ~lkl~1 lakibeden 9. gunde BALT kesiti. LenfOid folikullerin ~atlsml olu~turan retikulum ,pliklen (ok)
gOrulmekte. Gordon ve Sweet'in retikuler iplik boyamasl, X 640. b) HCA uygulamasmdan 6 gOn soma SALT kesi!i. Len· fold dokudakl gerilemeye kar~'n bag dokusu ve kan damarlannda (d) artl~ dikkati ~ekmekte. PAS. X 640.
$ekll 2. a) Kulu~kadan ~lkl~1 takibeden 4. haltada BAL T kesi!i. FolikOlOn Ozerini Orten epllelde inlraepitelyal lanfosltlar
(Oklar). bazal hOcre katl (~Ift ok) va foJikOI i~inde damarlar kesitleri gOrOlmekle. HxE. X 512. b) Kulu~kadan ~lkl~1 tao klooden 4. haftada SALT kesiti. Makrofajlar (oklar). retlkulum hucreleri (R), lenfosiller (~ift oklar). HxE. X 1280.
Kulu~kadal1 c,:'k'~H'n Sonra llidrok()rlizon Asttal Veriltrek ...
~kll 3. a) Kul~kadan ~'k'~' lakibeden 10. haflada BAL T kes,li. Bronflyal spilel PAS-POZlItt kadeh hUcrest (ok) ~erdlgl
halde lenloepil~umun PAS-negalll hUcreierden ohJ~lugu ve alUaki bazal hikre katmm kopunlulu oldugu g6rOlmekle PAS, X 512. b) Kul~kadan t;'kl~l laklbeden 16. hahada BALT kesill. Ollluz lenlosil inhllrasyon b6lgeslnde (0) ve kubbe
b61gesindekl (Ku) lenlosilierde genel bir azalma gOrOlmekte. GC; gem-linal merkez. HxE. X 320.
$ekll 4 a) Kulu~kadan t;lkl~1 taklbeden S, haftada BAL T kesiti. Retlkulum Ipltklerinin(ok) GC etrahnda ve bazal
memb-randa daha yogun oldugu g6rulmekle. Gordon ve Sweet'in retikiiler Iphk boyamasl, X 320. b) Kul~kadan t;tkl~l taklbeden
12. haftada BALT keSlti. Germinal merkez(GC) etrallnda eozinolilik hiicrelerin(ok) topluluklar olu~turdugu g6rOlmekte. Pappcnhelm'ln panoptik boyamasl, X 512.
SANDIK(1. (ELIK
"
I ~b~
.';11:
b
·".
~ . ~:-.·
-
,
-
'
~..
$ekil 5. a) KulUt;kadan ~lkl~1 takibeden 20. haftada SALT kesiti. ANAE-pozlllf hucrelenn (oklar) GC'de yogunla~llgl
ga-rOlmekle. ANAE enzimi demonslrasyonu, X 320. b) Kuluc;:kadan ~lkl~1 takibeden 26. haftada SALT kesill. GC'nin kap-sulunOn hemen hemen ortadan kalkllQI, GC'terin l. muskularise bakan yllzunde siloplazmalan mukoid delenarasyon
900-leren hucreler (oklar) gQrOlmekle. HxE. X 512.
5b). HCA uygulanan grupta ise, bu donemde BAL Tm histolojik yaptsmm, konlrol grubundakine
01-duk~ yakm ozelliklere sahip oldugu g6zlendi. Tartl~ma ve Sonulf
Bu ~ah:;;mada, 26. hafta hari~, incelenen bOtOn d6nemlerde, BALT 10likOlierini Orten len-loepllelyumun lek kalh yassl yada kubik epitelden olu~lugu gorOldO. Sadece 26. haftada epitel. ya-lanci ((ok kaUlydl. Civcivlerde (Fagerland ve Arp 1993) ve hindilerde (Fagerland ve Arp 1990) ya-pllan ~ah~malarda isa, 1 haltahk hayvanlarda len
-loepltelyumun silyumsuz lak kaUI yasSI epitel hue
-relerinden olu~urken: bu hOcrelerin 4. haltada kubik. 6-8. haftada yOksek prizmatik ~ekjl aldlgl ve hOcrelenn boylan yukseldikc;:e apikal yOzlerindeki klnosllyumlartn saYllannm da artllgl bildirilmi~tir, inl-raepitelyal lenlosiUerin ve makrofajlann ise, mu-koza ili~kili lenfoid dOkunun(MALT) bir Oyesi 01-duklan ve BALT epilelinde anlilen lulma aklivilesi gordOkleri bitdiritmi~lir(Sminia ve ark 1989, F a-gerland ve Arp 1990, Fagerland ve Arp 1993),
Dokuz gunluk eiveivlerde BAL TI olu~turan len-foid unilelerin c;:ogunlukla sekonder bron~lann L.
propriyaslnda, retikulum ipliklerinden olu!?an agimsi
((atlntn olu~turdugu bOlgelerde yerle~likleri ve alttakl
l. muskularise kom~u durumda olduklan goruldO,
Lenloid folikOlierin bu yerJe~imi ara~lmcllann (F a-gerland ve Arp 1993) bulgulanyla uyumludur.
8u c;:ah~mada yapllan mlkroskopik In-eelemelerde, 8AL T folikOlierinde germinal mer-kezlere ilk kez kulu~kadan C;:lkl:;;1 taklbeden 4. hal-lada rastlandl. 8u dOnemde. C;:8vresindeki diffuz lenlosi! inliltrasyon bOlgesinden belirgin bir
re-tikulum ve kollagen ipligi aQI ile ayrtlml~ olan ger-minal merkezler lenlositlerden oldukc;:a zengin du-rumdaydl. Bu agIO ya~m ilerlemesiyle kahnla~tlgl ve kollagen Iplik miktannm artllgl goruldu. Bazi ara~
Iinellar (Jeurissen ve ark 1989, FagerJand ve Arp 1993) ise germinal merkezlerin ilk kez 2. haltada
gOrUldu~unu va 4 haltallk hayvanlarda relikulum ip-li~i demelleri lie libroblastlann germinal merkezleri ku~atll~lnl; 6-8. haftalarda 8AL T 10likOlierinin ~o Qunda birden lazla saYlda germinal merkez bu-lundugunu bildirmektedirler.
Bu yall~mada, 11 gunlOk clvelvlenn BAL T fo-likullerinin kubbe bOlgeleri ve germinal merkezlen ile ya~tn ilerlemesiyle birhkle de dlffuz lenlosi1
KIIIII~kadlill <,:Ikl~tall Sunra llidrokorlizon Aset:.!t Vt'rih'rck ...
makrofaJlar gozlendi. Jeunssen ve ark (1989) ise,
Ikt haltahk ctvcivlerin SALT lolikullennde
mo-nonukleer fagosillerin g6zlendiaini ve bu hGcrelerin
lenfoSillerle yaktn konumda bulunduklartnl
bil-dlrmt;;lerdtr.
Sonuty olarak, HCA uygutamastndan 4 ve 6
gun sonra SALT uz~rinde hormonun elkisl belirgin
olarak ortaya tylkmakladlr. HCA uygulamasl
ya-pllan hayvanlartn SALT loltkullennde kU9U1me ve
lenfOld hucrelerde azafma dlkkati vekerken, GC'lerdeki vaskOIarizasyonda da belirgtn blr artt;; gozlendl. HCA uygufamastndan 3 ve 5 hafla sonra lenfoepllelyuma mfiltre olan lenlosillerde kont-rollere gore belirgln bir azalma dikkah tyekli. Su
do-nemde SALT dokusunun hislolojik
or-ganlzasyondan yoksun, kOtyOk ve az saYldaki duzensiz lenfosil infillrasyon alanlartndan olu;;luQu tesptl edildt. HCA uygulamastnl 9-15. haltalar
ara-stndakt donemde. peribron;;;iyal dokuda olduk~
kutyuk lenlosll Infillrasyon alanlanntn varilkiannl
surdurduklen ve fenfoid dokunun yerini baQ
do-kusunun almaSI sonucu flbroztS'tn geli;;;ltat gorOldO.
Hormonun elkisintn uygulamadan 17 halta sonra
onadan kafkll~1 ve SAL T'tn kontrol grubu
hay-vanlardaklne benzer normal gorOnumOnu ka
-zandlal dikkati vektl. HCA. olgunla;;;mamt~
(Kor-Ilzon-duyarll) lenfosillerin Ylklmlanmaslna sebep olduau ivtn, bir sekonder lenfold doku olarak kabul
edtlen SAL T'a Itmustan T lenlOSl1 g6«O, HCA
uy-gulamastndan sonra gertyekle;;meyecealnden SAL T'ta gOrlilen histololik deQi;;ikliklerin, hor-monun elklsl sona erinceye kadar devam ettiQi ka-naalme vanldl.
Kaynaklar
Anderson, M.l .. Moore, P.F .. Hyde, OM, DungwOrlh, O.L (1986). Bronchus associated lymphOId 1issue in the
lungs 01 cattle: relatIOnship to age. Res. Vet. ScI., 41, 211-220
BtCnenSlock. J .. Johnston, N., Perey, DYE. (1973a).
Bronchial lymphoid tissue I.morphOloglc charactenstics. Lab. Invest., 28, 6, 686-692.
BlenenSlock, J., Johnston, N .. Perey, D.Y.E. (1973b).
BronchIal lymphOid hssue II.FUllctlonal charactenstlCS. Lab. Invest. 28. 6, 693-698
Blenenstock. J .. Johnston, N (1976). A morphok>gK: study
01 rabbit bronchIal IymphQId aggregates and
Iympho-epllhellum Lab Invest., 35, 4, 343-348.
Bradbury, P, Gordon, K.C. (1990). ConnectIve Tissues and SlalllS In "The Theory and PractIce 01 Histological Techniques· Ed by JD Bancrolt, A Stevens. 31fl ed,
119-142, The Bath Press Avon.
OWl. AS. (1967). Effects 01 hydrocorbsone
on
the IA· rastructure 01 \he thymic cysIS 01 c:hcks. Exp. Palhol., 32.23-:>:J
Chen, W .. Alley, M.A., Manktelow, B.W. (1989).
Res-piratory tract·asSOClated lymphOId tissue In conventionally
raised sheep. J. Compo Pathol .. 101,327·340.
Cook, H.C. (1990). Carbohydrates In "The Theory and
Practice 01 HistologICal Techniques· Ed by JD Bancrolt. A Slevens, 3th ed, 177-213, The Bath Press, Avon.
Culling. C.F.A .. Allison. R.T .. Barr. W T (1985). Celtular
Pathology Technique, Bullerworlhs and Co Ltd., London.
Fagef1and. J.A., Arp. HA (1990). A morphOlogIC sludy 01
bronchus-associated lymphoid tissue in turkeys. The Am.
J. Anat .. 189.24-34.
Fagef1and, J.A., Arp. H.A. (1993). Structure and
de-velopment of bronchus-associated lymphOId !Issue III
con-ventionaJIy reared brotler chICkens. AVl8n DIS., 37, 10-18
Huang, Y.T., Chu, R.M .. llU, R.S., Weng, C.N. (1990).
Morphologic studies of Intrapulmonary airway mucosa·
associated lymphoid tissues in sWine. Vel. Immunol. Im-munopathet., 25, 13-22.
Jeunssen. S.H.M .. Jansa. E.M., Koch, G" De Boer. G
(1989). Postnalal development 01 the mucosa-associated
tyrnphotd tISSues In chlCkeos. Cell rlSSUe Res .. 258. 119-12'
Konuk. T. (1981). Prahk FizyoloJl, A.U. Veteriner Fak
Ya-Ylllian 378 A.O. BaSlmevi, Ankara
Matsuura, Y .• Matsuoka. T .. Fuse. Y. (1992).
UI1-rastructural and ImmunohistochemICal sludies on the on·
10genic developmenl of bronchus-associated lymphoid
tissue(BAL T) In the rat· special relerence to lollicular
dendnllC cells. Eur. Respir. J., 5, 824·828.
Mueller, J., del Re G.B., Buerkl, H., Keller, H.U., Hes, M.W., Cotller, H. (1975). Nonspecilic esterase actIVity: A
cntenon lor differenllation 01 T and B-Iymphocytes In mouse lymph nodes. Eur. J. Immunol" 5, 270-274. Pabst, R. (1992). Is BALTa major component 01 the human
lung Immune system? Immunol. Today, 13.4,119-122
Reynolds, H.Y. (1991). Immunologic syslem In the res·
plratory tracl. PhYSiO!. Rev., 71. 4. I I 17·1133.
Sminia, T., Van der Brugge-Gamelkoorn, GJ, Jeunssen,
S.H.M (1989). Structure and lunctlon 01
bronchus-assocIated lymphoid tissue(BAl T). CntlCal Rev III
Im-munet., 9, 2. 119-150.
Van der Brugge-Gamelkoom, G.J., Kraal. G. (1985). The
SpecifICity 01 the hlQh endothelial venule In
bronchus-associated lymphoid Ilssue(BAlT). J. Immunet., 134.6,
3746-3750.
Van der Brugge-Gamelkoom, G.J., Van de Ende. M.,
Smt-nis, T. (1985a). Uptake 01 antigens and Iner! partICles by
bronchus associated lymphoid hssue(BAL T) epithelium In
the rat. Cell BioI. Internal. Rep., 9, 6, 524.
Van der Brugge-Gamelkoom, G.J., Plesch, B.E.C., Sminia, T.. Langevoort, H.L (I 985b). Hislological changes In rat
bronchus-assocl3ted lymphoid tissue after adrmnistration 01 live different antigens. ResplratJon. 48, 29-36.
