Yeşil tepelerde ölüm kol geziyor:Batı, Ermeni katliamını yerinde gördü. Rus askerlerinden itiraf:"Azerilerle savaşmamız istendi"

(1)

■ i

1 ^

ı ^

MART /

_h

ir i t ★ ★ ★

^ 9 5 7

24 SAYFA * 2 5 0 0 LİRA (K D V D AH İL)

Ermeniler kana doymuyor. Karınları deşilmiş bebekler...Süngülenmiş kadınlar.

Gözleri oyulmuş, kulakları, burunları kesilmiş erkekler...Cesetler...cesetler...

B U Ğ U N

BU V AH Ş ETİ G Ö R M EZLİK TEN

G ELM EK D E V AH ŞETTİR

T / ’ A RA BAĞ katliamından kurtulanların anlat-

I t tıkları bugün Milliyet 'te.

t

V, 69 yaşındaki Hatin Nene anlatıyor:

-^Tkiz iki torunumu gözlerim karşısında doğradılar. Bana dediler ki: Seni öldürmeyeceğiz. Am a bebekler gö zünün karşısında ölmelidir. "

72yaşındaki Hüseyin Ibrahimoğlu:

• “Hocalı kasabasında bizim Türk köyüm üzü ik i sa at içindegöke savurdular. Çocukları, bebekleri, vahşice sine öldürürken dediler: Siz Türksünüz, ölmelisiniz..”

28 yaşındaki Gülsüm Hüseyin:

- “3 yaşındaki kızım ı gözlerim karşısında karnından süngüye geçirdiler. ”

★ ★ ★

Bu anlatılanlar yalan mıdır? Olayları görenler hayal m i gördüler? Veya bunları bölgedeki Türk gazeteciler m i uydurdular?

Böyle bir iddianın öne sürülemeyeceği, İngiliz gaze tecilerinin yazdıklarıyla da bellidir. İki önceki yazım ız da da Sunday Times'len alıntılar yapm ıştık. Onlar, Ka- rabağ daki durumu Türk gazetecilerinden önce bildirdi ler Kaldı ki. işte fotoğraflar ortadadır. Süngülenen. gözleri oyulan, kulakları kesilen insanların fotoğrafları..

Ermenistan Radyosu bile bunlara “yalan’’dır diye miyor. “Abartm adır" diyor. Yani “bir şeyler" olmuş ama. durum anlatıldığı kadar değilmiş.. Belki Hocalı kasabasının köyünü, Hüseyin Ibrahimoğlu nun anlattığı gibi iki saat içinde değilde dört saat içinde yok etmişler dir.. Veya Gülsüm H üseyin’in üç yaşındaki kızına, sün gü yü karnından değil de göğsünden batırmışlardır..

•k ★ ★

Vahşet, tüm boyutlarıyla ortadadır. Onun Karabağ ve ¡çevre * mde, bıraktığı kanlı izler, hiçbir lafla hafifleti len tez.

Başta bazı Fransız gazeteleri olmak üzere. Batı ba sını nın bir kısm ındaki “görmezlikten gelm e" marifeti ise. j vahşete suç ortaklığı yapm ak demektir. O da bir vah şet demektir.

Geçengün LeF igaro’danörnek verdik. D ünküsayı- sına kadar hâlâ, Karabağ katliamının gerçek yüzüyle il gili hiçbir haber yayımlamadı. Fransız televizyon kanal ları ila öyle.. Karabağ'la ilgili olarak ele aldıkları konu, “Azeri saldırılarına karşı Ermenilerin korunması ge reği "y di.

Yaşadığımız çağ, bir “insan hakları çağı"diye nite- lendi'iliyor. Birleşmiş M illetler’den A G İK ’e kadar bir dizi kurum var, kural var ki, hepsinin hedefi, her türlü in san hakkı ihlaline karşı çıkılmasıdır. Uluslararası bir dayanışma içinde, uluslar ast tepkiler gösterilmesidir. Medeni olma iddiasındaki her insanın, her kuruluşun katkısıyla...

İnsanların yaşam a hakkına -hem de bu kadar gad darca, vahşice, barbarca- tecavüz edilmesinden daha ciddi bir ‘ ‘insan hakkı ihlali” olur mu? Nerede o dayanış ma?. Nerede o tepkiler?. Ve Batının Fransa gibi belirli ülkelerindeki “insan h akları"bayrağını kim seye bırak mayan aydınlar, gazeteciler, yazarlar, televizyoncular?. Neredesiniz?

Türk gazetelerini bırakın, İngiltere’deki meslektaş larınızın yazdıklarına bakıp da utanmıyor musunuz?

'Yürek

parçalayıcı'

İNÖNÜ:

'Dünya

seyrediyor'

► HABERLERİ 7’DE Azerbaycan Dışişleri Bakanı kurallara boşverdi

BM'de ilk

Türkçe konuşma

-►19. SAYFADA-1

Batı bile

dehşete düşüyor

• iflah olmaz Türk düşmanı Ermeni asıllı Fransız şarkıcı Aznavour, Karabağ katlia mını Ermenistan’ın Başkenti Erivan'dan İzliyor • Erme- nllerln katliamını görmezlik ten gelen Fransız TV'si, Türkleri Ermeni kanına su samış caniler olarak göste ren bir film yayınladı • Fransızların bu tutumuna rağmen, nihayet Batılı gaze teciler Ermenilerin yaptığı katliamı dünyaya duyurma ya başladı • AGİK, tarafla ra ateşkes çağrısı yaptı.

"BENİ DE Ö LD ÜRÜN"

Ermeniler, 69 yaşındaki Hatin Nine’nin (üstte) biri kız 2 to rununu öldürürken, o, yalvarıyordu: “ Onları bırakın, beni öldürün" . “ Olmaz" dediler. “ Torunlarını öldüreceğiz, sen seyredeceksin” . Cani Ermenilerin, tarihe 26 Şubat soy kırımı olarak geçen katliamı, geride yüzlerce masum insanın cesedini bıraktı(altta).

► Tüm dünyanın seyrettiği vahşi katliamı yaşadım. Gö

zü dönmüş Ermeni çeteleri, Karabağ’daki Azeri köy

lerini birer birer ele geçirirken, tarihte eşine az rastla

nır bir soykırıma giriştiler. Delik deşik edilmiş, tanklar

altında ezilm iş bebekler, kadınlar, yaşlılar gördüm...

► Masum halk, panik İçinde kaçıyor, kana susamış Erm eniler, can havliyle kaçan A zerileri kurşunluyor, süngüliiyor, kesiyor du. Dondurucu soğuk ta, dağ, tepe, kayalık, çalılık dem eden sırtla rında yatalak an aları nı, hamile karılarını ta şıyan İnsanlar gördüm ► Hocalı’dan sonra Er-

menller, Ağdam kenti ne de yoğun bir saldırı ya geçti. Ermenllere destek veren Rus as kerleri, tanklarla Azerl- lerln üzerine saldırdı lar. öldürdükleri Azerl- lerln cesetlerini bile para karşılığı veren Er meniler gördüm...

► 17. SAYFADA

BU N E VAHŞET!

Gözleri dönmüş Ermeni çete leri, korkunç katliamı gerçekleştirirken, insanlığı unutmuşlardı. Suçsuz, günahsız insanları öldü rürken, şişleme, süngüleme, kulak, burun kesme, göz oyma, tırnak sökme, sigara söndürme, ne ka dar vahşi yöntem varsa, hepsini uyguladılar

A B D Kongre üyesi Moody:

‘Erm eniler katliam yapıyor’

SenatöKUa isyanı

► 19. SAYFADA

© Fotoğrafların yayın hakkı aadoce Milliyet'e aittir. Hiçbir şekilde Iktlba» edilemez.

(2)

Karınları deşilmişbebeler...Göğüslerisüngülenmişkadınlar...Gözlerloyulm uşJlulakianJ^

¡

"

DÜŞMANDAN KAÇIŞ

E rm enilere e s ir düşüp aşağılanm ak, işkence görm ek yerine, kuru soğuk havaya

aldırm adan dağ, tepe aşıp komşu köylere sığınarak canlarını kurtaran am a gerid e kalanlara ağlayan A zeri kadınları...

TIRNAKLARINI SÖKTÜLER

Ermeni canilerin başvurdukları işkence yöntemleri arasında kulak kes me, kaş yolma, tırnak sökme de var. Böyle işkence görmüş bir kardaşımı, arkadaşları tedavi ettirmeye götürüyor'

' --- --- u.<jyıcı?!\cııı.B yonnuş. uırKaraaşımı.arKaaaşıarı tedavi ettirmeye götürüyor

Karabağ da soykırım ı gördüm

B

GÖZÜNÜ ŞİŞLEDİLER

Gözlerine şiş batırıla-

rak işkence gören köylümün ıstırabına ortak oldum.

’ 4

KERPETENLE İŞKENCEYakalanan

Azerllere

yapılan ilk işkence tırnaklarını kerpetenle sökmek oluyor.

f ■ n

W

V

4*. yw enS:* REHBER BESİROĞLÜ

EN Karabağ’da doğdum, büyüdüm. Burala- nn bir taşını İsviçre’nin en gözde dağ kentleri ne değişmem. Bir yeryüzü cenneti olan köyü mün soğuk ve berrak derelerinden şimdi kan selleri akıyor... Binlerce hemşerimin kanları bunlar... Sokak l a . çalı diplerinde, karınları gaddar Ermenilerin süngüleri ile delik deşik edilmiş komşularım, tırnakları sökülmüş, kulaklan, burunları kesilmiş amcalarım, el lerinde sigara söndürülmüş, gözleri oyulmuş yeğenle rim, karındaşlarım bunlar...

Bunlar benim gördüklerim... Hele bir de anlatılan lar var ki, dinlemeye yürek dayanmaz:

•B E B E K Ö N C E SÛT SONRA KAN EMDİ

“-Hocalı’dan işkence ile kaçırılan soydaşlarımızı, Karakaya ormanlığında karşıladık. Gözleri çıkarılmış insanlar, nereye yürüdüklerinin bile farkında değiller. Bazılarının kulağı kesilmiş, bazısının burnu... Ermeni saldırısında ayağını kaybeden yaşlı bir adam da donarak ölmüştü..”

Bunları Ağdam ilçesi Gönüllü Ordu komutanla rından Zahit Ağdamlı gözleri buğulanarak anlatıyor..

Ama bir başkasından duyduğum şu olay, sanırım hepsinden korkunç:

“Bir genç anneyi, bebeğini emzirirken öldürdüler. Süt vermekte olduğu döşünü (göğsünü) kestiler, ölü döş, 6 aylık bebeğin ağzındaydı. Çocuk bir süre süt, sonra da kan emdi. Sonra da soğuktan donarak öldü...”

Hocalı Belediye Başkanı Elman Mehmetov, tüm bu soykırımı değerlendirirken “Ne 2.Dünya Sava’şında

Alman faşistler, ne Vitnam’da çarpışanlar bu kadar vah şi oldular. Ama Karabağ’da Ermeniler, biz Azeri Türk- lere bu vahşeti yaptılar”diye acı içinde konuştu.

•G Ö R G Ü TAN IKLAR I AN LA TIYO R

ÇIĞLIĞA ÖLÜM

Erm eni c a n ile rin gözü dönm üş. 3 ve 4 yaşındaki iki kız çocuğun ka rın ların a süngü sapla- mışlar. M ışıl mışıl uyuyan bebelerin üstüne ölüm , çığlık olup çökm üş. Suçsuz, günahsız y a v ru la r sonsuza kadar böyle kalacaklar.

Cinayetleri görenlerle her gittiğim köyde konuşu yorum. 72 yaşındaki Hüseyin îbrahimoğlu bunlardan birisi.

“-Ben Türk’em. Stalin döneminde Ahıska’dan, Gor- baçov döneminde ise Özbekistan’dan sürüldüm. Ama bi ze karşı olan vahşiliklerde böylesini görmedim. Ermeni ler bizim köyümüzü 2 saat içersinde göke savurdular... Köyümüz alev içinde oldu. Ermeniler çocuklarımızı ve bebekleri vahşicesine öldürürken, siz Türksünüz ölmeli siniz diye bağırıyorlardı.”

69 yaşındaki Hatin Nine’nin öyküsü ise daha acı:

“-Biri kız, iki torunumu gözlerimin önünde öldürdü ler. Beni de ağır şekilde yaraladılar. Ermeniler, Seni öl

dürmeyeceğiz ama torunların gözünün önünde ölmeli dir' diyorlardı. Onlara ‘Beni öldürün, torunlarıma do kunmayın’ diye yalvardım ama dinlemediler.”

23 yaşındaki Milli Ordu askeri Nizami Sultanoğlu ise şöyle anlattı gördüklerini:

“-Hocalı’nın Karakaya köyünde Ermeni askerleri Azerileri tanklarla toprağa sumladılar(gömdüler).”

S

m *

KURŞUNA DİZİLENLERDEN

E sir olan Azeri eğe r genç yaştaysa m utlaka ö ld ürü lü yor. Erm eni m ilita n la rın yüzü- ne ateş ederek canına kıydıkları A zeri kardeşim in b iline n tek suçu genç olm ak...Bu nedenle kurşuna d iz ilm iş .

%

7 f W

L

.>*; <4:i

r .

SİGARA YANIKLARI

Yüzünde ve ellerinde si

gara söndürülerek işkence yapılan hemşehrim...

ÖLÜMDEN KAÇIŞ

layıp düşman saldırısından, işkencesinden, ölümden kaçıranlara sıkça rastlanıyor.Karabağ köylerinden Agdam'a giden yollarda anasını, bacısını, yaşlısını, çocuğunu kucak

asf:

MİLLİYET NE YAZMIŞ

? Dağlık Karadağ bölgesinde, ata yadigârı topraklarını, köyle

rini ve canlarını savunmak için silahlanan gençlerden bir grup cephede Milliyet’i okuyor.

77

OĞLUMA KIYMIŞLAR

Bu fotoğraf Reuter Ajansı tarafından dün servi

se konuldu. Yer: Ağdam camii...Yakınları tarafından teskin edilmeye çalışılan yaşlı kadın, geçen hafta kaybettiği oğlunun cesedini görünce "Sana nasıl kıydılar" diye haykırıyor. Evlat acısı ve öfke Karabağ bölgesindeki dramın boyutlarını gösteriyor.

Batı, Ermeni katliamını yerinde gördü. Rus askerlerinden itiraf: “ Azerilerle savaşmamız istendi’

‘Y eşil tepelerde ölüm kol geziyor’

_{DI8 Ü A B E R L E R S E R V İS lB -} _O

I AĞLIK Karabağ’dan geri çekilen Bağımsız Devletler Topluluğu I (BDT) birlikleriyle Ermeni milisler arasında çatışma çıktığı belirtilirken, bölge den çekilen Rus askerleri, “Azerilere karşı

savaşmamız istendi” dediler.

Karabağ tepeleri ise, Ermeniler tarafın dan öldürülen Azerilerin cesetleriyle kaplı.

Bölgedeki tepelere helikopterle götürü len Batılı gazeteciler, Ermeni katliamını ye rinde, dehşet içinde gözleriyle gördüler, Azerilere karşı yapılan vahşete tanık oldu lar.

Fransız haber ajansı AFP muhabiri, mermiyle öldürülmüş olan kadın, çocuk ve yaşlılara ait 31 ceset saydığı söyledi. Bu kanlı tepelerde yakından ateş edilerek öldü rüldükleri saptanan Azeri sayısının 50 ol duğu ve bunuların Ermenilerin işgal ettiği Hocalı köyünden oldukları belirtildi.

31 cesetten bazılarının yanında. Hocalı köyünden olduklarını ispat eden nüfus ka ğıttan bulunduğu bildirildi. Azeriler, diğer 20 cesedin ise Ağdam kentine gönüllüler ta rafından taşındığını söylediler.

BDT ordusuna ait üç zırhlı helikopter den birinin pilotunun ifadesine dayannıla- rak, bölgede bulunan ancak Ermeni kuv vetlerine yakınlığından dolayı

denetlene-meyen tepelerden birinde hâlâ düzinelerce Türkün cesedinin bulunduğu bildiriliyor.

Ermeni katliamında karısı ve oğlunu kaybeden 32 yaşındaki Zahid Cabarov, AFP ajansına, önceki gün toplanan toplam 60 kadar cesedin Ağdam camiinde teşhir edileceğini bildirdi.

•B D T -E R M E N İ ÇATIŞMASI

Öte yandan kana doymayan Ermeniler, şimdi de BDT birlikleriyle çarpışıyor.

Bölge komutanı Sufian Beppaev Tiflis’ te gazetecilere yaptığı açıklamada, Kara- bağ'dan çekilen BDT kuvvetlerinin bir kolu ile Ermeni birliklerinin, Stepanakert dışın da çatıştıklarını bildirdi. Beppaev, çatışma nın Balurdzha köyünde meydana geldiğini belirtti, ancak ayrıntı vermedi.

BDT orduları

Şapoşnikov’un geçen

birliklere geri çekilme emri vermesinden sonra. Hankenti birliklerden bir kısmı böl geyi terketmeye başlamıştı.

.B İR RUS Ö L0 Ü

öldüğü bildirildi. BDT askeri sözcüsünün Moskova’da yaptığı açıklamaya göre, A.

Ruder adlı bir çavuş, bağlı olduğu motorize

piyade birliği çekilme işlemini sürdürürken gerçekleştirilen saldın sırasında hayatını kaybetti. Sözcü, saldırıyı hangi tarafın ger çekleştirdiğinin henüz belirlenemediğini kaydetti.

Interfax ajansı da, olay üzerine motori ze birliğin çekilme işleminin durdurulduğu nu ve bu birliğin yeniden harekete geçmek için emir beklediğini duyurdu.

• 4 ASKERİN İTİRAFI

başkomutanı Yevgeny a hafta Karabağ’daki

Bu arada Karabağ’da bir BDT askeri nin önceki gece düzenlenen saldırı sırasında

Karabağ bölgesinden çekilmeye başla yan 366. motorize piyade alayından dört askerin, “Kutsal bir görev olarak” Azerilere karşı çarpışmaya teşvik edildiklerini açıkla dıkları bildirildi.

Azerbaycan’ın Assa-lrade ajansının ha berine göre, adları Pavel Antipov, Yuri Lya-

koviç, Pavel Zuyev ve Alekscy Bondarev

olarak verilen dört er, önceki gün düzenle dikleri basın toplantısında, “Beyinlerinin

yıkandığını” ve Hnstiyan Ruslar olarak

Hnstiyan Ermenilerin safında Müslüman Azerilere karşı savaşmaya çağrıldıklarını söylediler.

Ajans, bu dört erin 20 Şubat’ta görevli

oldukları 366. alaydan firar ettiklerini kay detti.

Bu arada, Ermenilerin işgal ettiği Hoca- lı köyünün muhtarı Elman Mamedov, Er menilerin safında çarpışmalara katılan Rus subaylardan 15’inin cesedinin, Rusların ça tışmalara katıldığının kanıtlarını ortadan kaldırmak amacıyla çalındığını bildirdi.

•Y Ö N E T İM E S U Ç U M A

Ermeni milisler tarafından işgal edilen Karabağ bölgesinin Hocalı köyü muhtarı, Azerbaycan Devlet Başkanı Ayaz Mutali-

bov hükümetini, Azerileri Ermeni saldırı

sından koruyamamakla suçladı.

Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de bir ba sın toplantısı düzenleyen Hocalı muhtarı

Mamedov, “Azeri liderler bize durmadan bu gün, yarın gelip sizi kurtaracağız dediler. Beklememizi söylediler, fakat gelmediler”

dedi.

Ermenilerin saldırısında ailesinden 22 kişinin öldüğünü söyleyen muhtar, gözyaş ları içinde konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Azeri hükümetinin arkamızda olduğu nu sanıyorduk. Bizleri yalnız bırakmayacak larını umuyorduk. Fakat hiç yardım gelmedi. Ne helikopter ne de hükümet tarafından gön derilen diğer yardımlar.”

Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleğ Taha Toros Arşivi