C U N E S
M GÜNEŞ'İN İKİNCİ GAZETESİ i l AYRICA PARA İLE SATILMAZRus işgalinde korkuya kapılıp takalarla Karadeniz’d en kalkıp İstan bul’a kaçan Kaptanoğlu ailesinin bugün torunları den izd e savaş v e riyorlar. A ilen in ilk takası ise, bugün ancak m aket olarak torunla rın masalarının üzerini süslüyor. Fotoğrafta, soldan sağa Bülent, C en giz, Gündüz, Yılmaz, Turgut kardeşler ku zenler görülüyor (yanda, (üstte). Semih Sohtorik, babası A li Sohtorik’d en sonra işleri devraldı
ğm dan bu yana durmadan d en izd e çalışıyor. Kardeşinden ayrüan şirketinden arta kalan zamanlarını ise eşi v e çocu klarıyla g e ç iriy o r
üstte). Fotoğrafta esi ve çocu klarıyla görü len Deniz Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı cfa olan armatör Hilmi Sönmez, bugün Türki y e ’nin en büyük d ök m e yük g e m i filosuna sahip. Sönm ez d e, Cer- rahoğlu kuşağının bir kolunu oluşturuyor (yanda, altta).
Denizdeki en eski Türk aileleri
Takalardan dev tankerlere.
—
PINAR TURENÇ
Fotoğraflar: GARBİS ÖZATAY
akalardan, dev gem ilere ulaşan
Kalkavan Sohtorik, Cerrahoğulları,
Sönmez,Kaptanoğulları, Cerrahgil
ailelerinde yüzyılı aşkın süredir
nesiller denizde büyüyorlar.
H
üseyin Sohtorik ile başlayan d e
niz aşkı bugün torunlarla sürüyor.
Semih-Selim Sohtorik’in yanısıra
ailenin kızı Sevinç İnönü de,
Türkiye’nin sayılı armatör patroniçelerin
den biri. Ailenin 2. kızı Sevil hanım ise, ko
cası Uğur M en gen ecioğlu ’nun en büyük
yardımcısı.
C
errahoğulları ailesi, Türk deniz ti
caret yaşamında 3 değişik aile is
mi ile armatörlük, yapıyor. İrfan
Cerrahoğlu’nun şirketi Cerrahgil’-
den başka ölen Nuri Cerrahoğlu’nun şirketi
Cerrahoğulları’nı, eşi Yüksel Cerrahoğlu
yaşatıyor. Soyadlarını değiştiren Sönmez ai
lesi ise, torun Hilmi Sönmez’in çabasıyla g e
nişliyor.
t 4-V
Derler ki,‘‘Türkler’denizle arası pek y o ktu r” ... “ Denizden korkar, çoğu zaman arka sını döner."
. Doğruluk payı azımsanacak öl çülerde değil elbet. Karasının dörtte üçü su ile kucak kucağa ol
masına karşın, denizle iç içeliği büyük boyutlara ulaşamamış. Yüzyıllar boyu bu böyle sürüp git miş.
Ya Karadeniz'de durum nasıl?
Bugün sekizinci kuşağını deni ze adayan aileler var.
Takalardan, dev gemilere ula şan Kalkavanlar, Sohtorikler. Cerrahoğulları, Kaptanoğulları, Sönmezler, Cerrahgiller ne yapı yorlar?
Azgın dalgaların hırçınlığından yeterince paylarını almış denize âşık bu insanlar, bugünlere na sıl gelmişler? Denizdeki savaşla rını durmaksızın sürdürmeyi amaç edinmiş “ armatörler” in 1800Terden beri devam eden ya şam tarzları, "Türklerin denizle arası yoktur” diyenlere bir yerde yanıt olmuyor mu?
Nereden nereye__
Aralıksız tam 50 yıldır Armatör ler Birliği Başkanlığı yapan Ziya Kalkavan'a, “ Nereden nereye geldiniz?" diye sorunca, yanıtı çok kısa oldu:
Ondan, bugün yalnız İstanbul' da 200 Kalkavan ailesi olduğunu öğrendik. 8. kuşağının denizde büyüdüğü ailenin yaşam öyküsü de ilgine.
1800’ierde Kafkasya'dan Ri ze'nin dağlarına göç eden Meh met Ağa ile başlayan serüven, daha sonra Mehmet Ağa’nın köy den, deniz kıyısına inmesi ile ge lişmiş. iyidere’nin Saray köyün den Karadeniz'in azgın dalgala rı ve hamsisi ile tanışmışlar. Bu arada, Karadeniz’in Tuzcuoğlu ailesi ile de kavgaya tutuşmuşlar. Tuzcuoğlu’nun padişaha yanlış bilgi vermesiyle, Kalkavanlar
Van'a sürülmüşler.
Ailenin şu anda yaşayan büyü ğü Ziya Kalkavan, Armatörler Bir liğindeki makam odasında bize, takadan dev gemilere nasıl gelin diğini özetlerken, 100 yıl öncesi ne dek dönüyor ve şöyle sürdü rüyordu konuşmasını:
"Tuzcuoğlu, BabIâli’den Rize’ ye dönerken, aldığı emir üzerine Trabzon’daki valiyi ziyaret etmesi gerekiyormuş. Ama o, ziyaret edeceğine, hazırlık yapıp, Trab zon’a sahip olmayı düşünmüş. Bunu duyan padişah ise, Tuzcu- oğullarinı engellemek için, yeni den Kalkavanları Rize'ye çağırt mış. (Bunlarla tek Kalkavanlar uğraşır) demiş, işte, ilk büyük kavgalar bu sıralarda başlar. Hat ta bir gün, Trabzon’da, birkaç kişi bir adamı dövüyorlarmış. Bizim kiler de, adamlara, (bu davayı
bi-Ziya Kalkavan ya da denizcilik camiasındaki ismi ile "b a b a ” “ amca” , Türkiye’de bugün en eski armatörlerin başını çekiyor (solda). Kalkavan ailesinin torun çocukları ya da torun torunları bugün işbaşmdalar. Halis Kalkavan'ın oğullan Gökhan ile Hakan, Fevzi Kalka van Tn oğlu Murat, Cafer Kalkavan’ın oğlu Necati, İstanbul’daki merkezlerinde ayrı şir ketleri yönetiyorlar (sağda).
Takalardan dev tankerlere ulaşan Cerrahoğlu ailesinin 392 bin dw. tonluk M . Vatan tanke- ri 1985 yılının Temmuz ayında, körfezde tam isabet alarak Türk deniz ticaret filosundan silindi. Şimdi hurda olan Türkiye’nin ikinci büyük tankeri için sahibi N u n Cerrahoğlu git tiği İran’da bir kalp krizi geçirdi ve yaşama orada veda etti (sağda).
İstanbul Şehir Üniversitesi Kütüphanesi Taha Toros Arşivi
