A. V. Vet. Fak. Derg.
31 (3) : 498-507. ı984
İNEKLERDE HİPOKALSEMİ İLE SEYREDEN DOGUM FELCİNDE KA!\: SERU-MU ESTERLEŞMEMİŞ (SERBEST) YAG ASİTLERİ ÜZERİ:'-IDE ÇALIŞMALAR
Hayati Çamaşi Murat Ertürk2 Tevfik TekelP Şükrü Arif4
A study on the non-esterified fatty acids (NEFA) of parturient paresis cases
in blood serum of cows.
Summary: In this study, calcium and non-esterifiedfatty acids( NEFA) levels in the blood serum if27 cows which sufferedfrom parturient paresis, werc delermined.
The treatment was done hy infusinn of Calphon contained
ı ı
.29 g. nfcalcium for each animal. The blood samples werc colleetedjust before and afta 20 minutes following the treatment.
Before the treatment the mean serum levels of N EF A werefound as
ı
2 . 36:i:: 2.98 mg
%
(482.4ı
::l::ıı
6.57 [Lmol/ liter) and 2.86 ::l::0.26 mg%
(ı ı ı
.52 [Lmol/ liter) ;~f calcium as 4.ı
7 ::l::0.39 mg o/<) andı
0.9ı
::l::O. 57 mg
%,
respectively.It was observesd that the serum calcium values inscreased , but NEF A decreased as a result
if
calcium treatmmt.It was found that there was an importaııt negative correlation (P
<
O. Oı)between the serum calcium and NEFA values before treatment, but no correlation af ter traeatment.
Özet: Hipokalsemi ile seyreden doğum felci olgularında, ineklerin kan serumunda esterleşmemiş yağ asitleri ile kalsiyum değerleri tayin edildi. Çalışma 27 inek üzerinde yapıldı.
i Doç. Dr., A.Ü. Veteriner Fakültesi, Biyokimya Bilim Dalı Ankara {Türkiye 2 Araş. Gör., A.Ü. Veteriner Fakültesi, Biyokimya Bilim Dalı Ankara { Türkiye 3 Dr. Med. Vet. A.Ü. Veteriner Fakültesi, Doğum ve Reprodüksiyon Hastalıkları Bi. lim Dalı Ankara/ Türkiye
4 Araş. Gör .., A.Ü. Veteriner Fakültesi, Doğum ve Reprodüksiyon Hastalıkları Bilim Dalı Ankara/ Türkiye.
JNEKLERDE HlpOKAlSEMİ iLE SEYREDEN .. , 499
Sağıtım amacı i/e total II .29 g kalsiyum iso'erm Calphoıı isim/i prepamı damar içi eıu'ekte edildi. Enjeksiyondan (jnce ı-esağıtımı izleyen 20. dakikalarda kan ö'mekleri alınarak laboratuvara i/etildi.
Sağıtımdan önce kan serumunda esterleşmemiş yağ asitleri ortalaması
l2.36::l::l2.98 mg/ 100 ml (4.82.41 :1 116.57 fJ. Mol! litre) sağıtımdan sonra 2.86 :I:0.26 mg! 100 ml. (I i i .52 lJ. M ol/ litre) ; kalsiyum de,~erleri ise sağıtımdan önce 4. 17::J: O, 39/ mg / i00 ml, sağıtımdan sonra da iO .91 ::l::O. 57 mg
i
100 ml olarak bulundu.Sa<~ıtımla birlikte kalsiyum değerleri yükselirken, esterleşmemiş )'ağ asit-leri değerasit-lerinin düştüğü gö'rüldü.
Hasta hayvanlarda, serum kalsiyum değerleri ile eslerleşmemiş yağ asitleri değerleri arasında negatif bir korrelasyonun olduğu, sağıtımdan sonra ise bu iki değer arasında istatistiki yönden ö'nemli bir ilişkinin bulunmadığı saptaııdı.
Giriş
İneklcı'de doğum felci diye isimlendirilen ve hipokalsemi ile sey-reden metabolik bozukluk, genellikle doğum ve yeni ba~layan laktas yonla birlikte ortaya çıkar. Çoğunlukla kalsiyum metabolizmasındaki akut bir bozukluk sonucu doğumdan birkaç gün önce, doğum sırasın-da veya doğumu izleyen üç gün içinde ~ekillenen bir hastalıktır (25, 31). Kan plazmasındaki kalsiyum miktarına göre hafif hipokalsemi (7-9 mg Ca/lüü ml), orta derecede hipokalsemi (5-7 mg Ca/lüü ml) ve şiddetli hipokalsemi (2-5 mg Ca! 100 ml) olmak üzere lıastalık başlıca üç şekilde görülür (21).
Doğum [elcine, daha çok 5-6'ınc) laktasyonda ve süt veriminin doruğundaki ineklerde en sık raslanır ve Jersey gibi bazı ırkıarda ka-lıtsal olduğu ileri sürülmckteclir (11,16,25),
Süt inekb-inde verimin artması ile birlikte, doğum feIcinin önlen-mesi ve sağıtımı gittikçe önem kazanmaktadır. Ortaya Ç!kı~ı ve etkili önlemleri Kolb (21) tarafından belirtilen doğum fekinde görülen kalsiyum metabolizmasındaki bozukluğa sebep olarak, gebeliğin son haftasında yüksek oranda kalsiyum ve fosfor alınması gösterilmektedir (32) .
Westerhuis (4.1) tarafından cloğum feIcine meyilli inckıncle yapıl-mış olan araştırmalarda, gebeliğin sonuna cloğru kalsiyumca fakir,
he-soo H. ÇAMAŞ - M. ERTÜRK - T. TEKELI - Ş. ARiF
men doğumdan sonra ise kalsiyumca zengin beslenmenin ,doğum fel-cini önlcdiği saptanmı~tır.
boğurmak üzere olan hipokalsemili inekler üzerinde yapılan çalı~malar (5, 24), pankreastan uygun oranda insulin salgılanması için kalsiyum iyonlarının gerekli olduğunu göstermi~tir (23). Plazmada yük-yüksck düzeydeki kortikoid ve düşük düzeydeki insulin, doğumu yakın olan gebe ineklerde, glikoz seviyesini yükseltir. Bu hiperglisemi, aynı zamanda plazmadaki laktik asit konsantrasyonunun artması (24, 40) ve rumen hareketl(~rinin sayısı \ıe kontraksiyonlarının azalması ile de ilgilidir (40).
Sığır ve koyunlarda ketozis ve doğum (eıci gibi metabolik bozuk-luklar, çoğu kez karaciğer yağlanması ile ilişkilidir. Ketozis ve doğum felcinde, serbest yağ asitlerinin plazmadaki düzeyi yükselir. Sığırların ketozisinde, normalin üstünde esterleşmemiş yağ asitleri düzeyi Adlcr ve ark. (I), Kronfeld (22) ve Baird ve ark. (4) tarafından koyunların ketozisinde ise Patterson ve ark. (33). tarafından bildirilmiştir. Luth-man ve
J
onson (26), doğum felcine yakalanmış incklerde, esterleşmemiş yağ asitleri düzeyinin arttığını bulmuşlardır. Karağciğerdcki ester-lcşmemiş yağ asitleri birikimi ile orantılı olarak plazmadaki serbest yağ asitleri miktarı da artar (14, 20, 34).Serbest yağ asitlerinin artışına neden olan lipolizisin, yağ do-kusunda kalsiyum birkikmesi ile ilgili olduğu araştırıcılar tarafından gözlenmiştir. Akgün ve Rudman (2), 50 U ATCH uygulamasından sonra, tavşanın serumunda kalsiyumun azaldığını ve serbest yağ asit-leri miktarının arttığını bildirmişlerdir.
Lipoliz olayının mekanizması inaktif bir trigliserid lipazının ak-tif bir trigliserid lipazına dönüşmesinden ibarettir. Bu dönüşüm siklik AMP (c AMP) aracılığı ile başarılır. Lipolitik yönden etkili adrenalin, glukagon v.s. gibi hormonlar adenilatsiklaz enzimini aktive etmek su-retiyle c AMP'ın teşekkülünü ar1ırıdar (8, 9, 10,37). Lipoliz olayında bir dizi lıormon görevalır. Bu olay sonucunda sadece yağ asitlerinin üretim hızı değil, aynı zamanda, dokulardan kana yağ asiti geçi~i de stimüle edilir.
İnsulin ise lipoliz hızını düşürür ve ek olarak, yağ hücrelerinden serbest yağ asitlerinin dı~arı çıkışını engeller (38).
Luthman ve ark. (29) ile Lutl1man ve Holtenius (27) norepinefri-nin lıipokalsemiye sebep olduğunu saptamı~lardır. Bunlar, serumdaki
INEKLERDE HİPOKALSEMI İLE SEYREDEN ... 51)]
kalsiyum seviyesinin düşmesi ile serbest yağ asitleri miktarının yüksel-mesinin paralel gittiğini öne sürmüşlerdir. Luthman ve Jonson (28) hipokalsemik ineklerde, serbest yağ asitleri miktarının arttığını ve serbest yağ asitleri düzeyi ile kalsiyum düzeyi arasında negatif bir kor-relasyonun bulunduğunu bildirmişlerdir. Bu araştırıcılar, kalsiyumun yağ dokusu içine hareketlerinin ,doğum sonrası hipokalseminin ~ekil-lenmesine yardım edebileceğini varsaymışlardır. Ancak Luthman ve Peson (30) ile Horst ve ark. (I 9) tarafından bunların hipotezleri des-teklenmemiştir.
Gevişenlerin kan plazmasındaki serbest yağ asitlerinin durumu hakkında geniş literatür verileri mevcuttur. Kanın serbest yağ asitleri miktarı üzerine yemin enerji seviyesi, rasyonun türü ve kan alma za-manı etkili olmaktadır. Yemlemeden 2-4 saat sonra kanın serbest yağ asitleri miktarı düşer (6). Yetersiz enerji düzeyinde ise serbest yağ asitlerinin miktarı yükselir. Laktasyonun başlangıcında da bir yük-selme görülür (30).
Holmes ve Lamboume'nin (I 8) araştırmaları, alınan sindirilebilir enerji düzeyi ile sığırların kanındaki serbest yağ asitleri miktarı ara-sında negatif bir korrelasyonun olduğunu göstermiştir.
Doğumdan önce ve sonraki çeşitli zamanlarda, sığırların kanın-daki serbest yağ asitlerinin durumu Pehrson (35) tarafindan ayrın-tılı olarak incelenmiş, doğum sırasında ve bunu izleyen ilk günlerde kanın serbest yağ asitleri miktarının yüksek olduğu görülmüştür. Hal-buki, Seidel ve ark. (39) araştırmalarında ise doğuma yakın zamanlar-da, rasyonların enerji düzeyi iyi ayarlandığı takdirde, sağlıklı ineklerin kan plazmasındaki serbest yağ asitleri miktarının düşük olduğu göz-lenmiştir.
Bu çalışmada, kliniğe gelen doğum fClçli ineklerin, sağıtımdan önce ve sağıtımdan sonra, kan serumundaki serbest yağ asitlerinin du-rumunun incelenmesi ve kan serumundaki kalsiyum düzeyi ile serbest yağ asitleri miktarı arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır.
~ateryaı ve ~etot
Bu çalışma, doğum sonrasında şekillenen hipokalsemik doğum tcleine yakalanmış, yaşları 2- iO arasında değişen, çeşitli ırkıara men-sup 27 inck üzerinde yapıldı. Olguların tümüne, hastalığın
,,02 I-I. ÇAMAŞ - M. ERTÜRK - T. TEKELI - Ş. ARiF
Sağltıma geçilmeden önce, özenli bir klinik muayene ilc hayvan-ların genel kontrolu yapıldı. Doğum felcine özgü klinik belirtiler dik-katele kaydcdildi vc v. jııgularis'trn kan alınarak sağıtıma ba~landı.
Sağıtım amacı ile tüm ineklere her mi. sinde Kalsiyum glukonat 19. O gr. Kalsiyum glukoheptonat 4.5 gr. Kalsiyum-d- sakkanıt 1 . O gr Mağnezyum klorid 4.2 gr.
içeren "Calphon*" hazır çözeltisinden damar içi 500 ml enjekte edil-di.
Enjeksiyonun bitiminden 20 dakika sonra, hayvanın sağıtma verdiği cevap etraflıca not edilerek, tekrar kan alındı. Kan örnekleri vakit geçirilmeden laboratuvara iletiIdi.
Csulüne uygun olarak elde edilen kan serumunda kalsiyum tayin-leri vakit geçirilmeden hemen yapıldı. Yağ asitleri tayini için serum-lar -20°C de (7,17, 35) saklandılar. Analiz en geç bir hafta içinde ya-pıldı.
Kalsiyum tayini gloyoxal-bis- (2-Iıydroxylanil) ayıracı kullanıla-rak Eppendorf mikroliter sistemle (3), serumdaki serbest yağ asitleri tayini ise kolorimetrik olarak yapıldı (7).
Sağıtımdan önceki ve sağıtımdan sonraki değerlerin istatistik analizinde e~ yapma yöntemi ve korrelasyon hesabı uygulandı (13).
Bulgular
Sağıtımdan önce ve sağıtımdan sonra kan serumundaki serbest yağ asitleri değerleri ile kaslyium değerleri Tablo 1'de verilmi~ ve ista-tistiki yönden önemli bulunan veriler bclirtilmi~tir. Serumdaki serbest yağ asitleri değerleri, bazı ara~tırmalarda 100 ml . de miligram olarak, bazı ara~tırmalarda ise litrede mikromol olarak kaydedilmektedir. Kaqıla~tırmaların kolayla~tırılması bakımından, bu ara~tırmada ser-best yağ asitleri değerleri, her iki ~ekilde de verilmiştir.
Sağıtımdan önce ve sağıtımdan sonra serbest yağ asitleri değer-leri ilc kalsiyum değerleri arasındaki korrelasyon Tablo 2'de gösteril-mi~tir.
iNEKLEROE HİrOKALSEMi iLE SEYREDEN ... ;'(13
Tablo i. Sağıtımdan iincc ve ~,ağıtımdan sonra kan serumunda serbest yağ a.,il!cri ve kal-siyum değerleri (n ~, 27).
____ ~~!~_O~_~~i_
fI~~~_~~ i_mg
ll~Oml. _:-~~~o~~: __
X 12.36** 482.41** 2.86 111.52 Sx :1.:2.98 ciiıl:i.57 ::L 0.26 :!: lO. 2t; Min 1.72 67 i .02 40 Max 77.41 3024 7.12 2780 Araştırılan Biyokimyasal Parametreler i--.---; Serbest yağ a,iıleri Kalsiyum X Sx 1\Iin i Max Sağııımdan önce 4. 17 =,0.39 1.0 9. i Sağıumdan sonra 10.91** + 0.57 4.1 18. i ** i'<0,01 oranında önemli bulunmuşltlr.
Tablo 2. Sağıumdan önce ve sağııımdan sonra kan sertımunun serbest yağ asiıleri değerleri ilc kalsiyum değerleri arasmdaki korrelasyoıl.
! Serbetsl yağ asitleri -I-Sağ~~dan Ö-~ce (n":::2"7) i Sağıtımuan sonra (n=27)
Kalsiyum --- -- - __ _ _
-o605** ** p<0,01 oranında önemli bulıınmuşıur.
Tartışma ve Sonuç
0,158
Tablo i incelendiğinde, sağıtımdan önce kan serumundaki or-talama serbest yağ asitleri değerinin 12,36 mg/ 100 mL. (482,41 fJ.
Mol/ litre) olduğu görülmektedir. Buna karşılık kalsiyumun ortala-ma değeri düşüktür. Sağıtımdan sonra ise kan scrumundaki serbest yağ asiti değerlerinin ortalaması 100 mL. de 2,86 mg'a (I i i, 52 fl- Mol/ litre) düşerken kalsiyum değerlerinin arttığı gözlenmektedir. Sağıtım sonucunda kalsiyum değerlerindeki artış P < 0,01 düzeyinde önemli iken, esterleşmemiş yağ asitleri de,ğerindeki düşüş de aynı oranda önem-li bulunmuştur.
Ayrıca serumun serbest yağ asitleri değerleri ile kalsiyum değer-leri arasında yüksek düzeyde önemli (P <0,01 negatif bir korrclasyon-un (I' = - 605 ) olduğu görülmektedir.
Geviş getirenlerde, kandaki esterleşmemiş yağ asitleri miktarını etkileycn çeşitli etmenler Bo•..vden (6) tarafından ayrıntılı biçimde bil-dirilmektedir.
Co tc ve ark. (10), normal inekıCı'in kan plazmasında, serbest yağ asitlerini ortalama olarak 206 -~- 213 fl- Mol/ litre, ketozisli inek-lerde ise 704 :l: 413 fl- Mol! litre bulmuşlar ve ketoziste kalsiyum
de-H. ÇAMAŞ - M. ERTÜRK - T. TEKELi - Ş. ARiF
ğerleri düşerken serbest yağ asitleri miktarının arttığını bildirmişler-dir.
Diğer taraftan Hayashi ve ark. (I 7), doğum fe!cine yakalanmış ineklerin plazmasında, serbest yağ asitleri miktarını kontroııara göre önemli ölçüde yüksek bulmuşlar ve sağıtımdan sonra bu değer-lerin düştüğünü görmüşlerdir. Yine aynı araştırıcılar, hasta ineklerde serbest yağ asitleri değerleri ile kalsiyum değerleri arasında önemli bir negatif korrelasyon bulmuşlardır. Ancak, bu korrelasyonun, kont-rol hayvanlarında önemli olmadığını saptamışlardır.
Radloff ve ark. (36) göce, sağlıklı ineklerin, yetersiz enerji düze-yinde, doğum sırasında ve laktasyonun başlangıcında, serumda yük-sek miktarda serbest yağ asiti değerleri gösterdikleri saptanmıştır.
Halbuki Seidel ve ark. (39) çalışmalarında ise, doğumdan önce ve sonraki 5 gün içinde hayvanların aldığı enerjinin düzeyi iyi ayar-Iandığı takdirde, plaszmadaki serbest yağ asitleri miktarının oldukça düşük ve sabit olduğu görülmüştür.
Froslie (I 5) ,doğum felcine yakalanmış ineklerde, amonyak meta-bolizmasındaki bozukluk sonucu, sinir sisteminde dengesizlik meydana geldiğini, özeııikle sempatik sinir sisteminin doğum anında stimüle edildiğini ve bunun sonucu olarak da kanda kortizol seviyesinin yük-selebileceği hipotezi ileri sürülmektedir. Kandaki kalsiyum düzeyinin düşmesi bu hipotezle açıklanmağa çalışılmaktadır.
Sonuç olarak, ineklerde doğum fclci olgularında, hastalığın de-recesini saptamada ve sağıtımdan sonra hastalığın seyrini kontrol da, klinik bulgulara yardımcı olarak kan serumundaki serbest yağ asİti miktarlarından da yararlanılabileceği kanısındayız.
Literatür
1. Adler, J.H., Wertheiıner, E., Bartana, U. and Flesh, J. (1963) : Freejally acids (FFA)
and ıhe origin of kelflne bodics in row.L Vet. Rec., 75: 304-307.
2. Akgün, S. , and Rudınan, D. (1969): Relaıionships belweeıı mobilizaıioıı of free faıly acids
from (IdiposeliJsııe aııd ıhe conceıılralioııs of calchill,iııIhe exıerarellıılarflııid and iıııhe ıissııe.
Endocrinology, 84: 92G-930.
3, Anon,. (1968): Caleiıııııiııserum, Mikro/iter-System Eppeııdorf Photomelrische Metlıoden
İNEKlERDE ı-ıİPOKAlSEMi iLE SEYREDEN ... 50.';
1. Baird, G.D., Hibbit, K.G., Hander, G.D., Lund, P. Stubbs, M. and Krebs, H.A.
(1968): Biodtemica/ {/Jpecls 'of bovine kelosis. Ilioehem ..l., ı07; 683-6IJ9.
:;. Blum, J.W., Wilson, R.B. and Kronfeld, D.S. (1973): ,o/asıııa iıısuliıı roııwlliilıiulıS
iııParlııriwl cnws ..l. Dairy Sci., ;,.6 (,~): .159-164.
6. Bowden, D.M. (ı971): .No/ı-eslerified jiııty acids aııd kclaııe bodies iıı b/ood as iııdiraloıs oj rlıılriılO/If'1slalııs i/ı /Ilmiruıııls: a review. Can . ./. Anim. Sci. 5 i; 1,13.
7. Brenner, K.V. und Reinhard, P. (197G): ['ntersıırhııııgm wr pholoıııel,ischen nesIim-lIlung ımd ZEr Slabililal dafreim ffllsaınfn im Plasma und Serum VOIIIRind. :\1.h. Vet. Med. 31 ( i 8): 707 71 1.
3. Butcher, R.W., Ho. R.J. Meng, H.C. and Sutherland, E.W. (19(i:ı): AdmusiTle
3',5' - mOllOl,hosphalein bi%gica/ nlt/ıeri/a/ . Il. The mea.wre.?ıml of admosine 3,:J'- monop/ıoslı.
pllOleiıılissııes and Ihe role of ıhe cydir ııudcoıide in ıhe lipol)'lic ,erllOnse o/faı lo e}~inerp!ırme. .I. Biol. Chem., 240; 4:ı 15 4523.
9. Butcher, R.W. and Sutherland, E.W. (196')): The role ofl)'dic AM,o iıııhe lil)oly'lic and aııli/ipolyıic actions ofhormones all adipose lissııe. In: Margaulics, M. Protein and poly. pepıide Hormones. Exe. Mecl. Found. (Amsı). Int. Congr. Ser. 1\0. Irı1, 150-1.53.
10. Cote, J.F., Curtis, R.A., Mc Sherry, B.J. Robertson .J. DeD. and Kronfeld, D.S. (1969): /lal'iııe kelosis: FmjIlCII(Y
~r
dinical sign, cump/icaıioııs and alleraliOlIS iıı bload kclnlies, glwose andjrcefaııy acids. Can. Vet. ./ .. , (7): 179-187.ll. Curtis, R.A., Cote. J.F., Mc Lennan, M.C., Smart, J.F., Rowe, R.C. (1978):
Re/flIimlS!ıij} of ıııeıhods of l,ealmcııl lo ,efalıse rale aııd senllJI levels ~f ralciıım anrl phospho,ııs in ,'''?rlııricııı hy/)ocalccmia. Can. Vet. .I., 19: 1'i5--1",.8.
ı2. Dargel, D. und Schül!<e, B. (1975): {ıızr Bioclınnıc de, Honnoııal"ı SI~[ju;ec1lesefreglıla-ıionen. 2. MMilı.: Uber die Rolle des ;;;Alisch£ll Adenosilı-3', 5' '.moııol)IIOSphalsim
!ıôh!enl!)'d-dral., Upid- und ,orolcimloffwechsel. Mh. Vet., 30 (ll): 423-430.
13. Düzgüneş, O., (I 9(3): Bi/imsel ara~ıırmalarda islalislik prensi/)Ieri ıe melod/aı. Ege Üni.
versitesi Matbaas!, İzmir.
14. Fine, M.B. and Williams, R.H. (1')(iO): Effecl ofIasıing , epinrı)lıriııe and g/ııcose mıd insafin on hepaıie I/pıake of rlOıl-eslerified faıl), aeids. Amer. .i.Physiol., 189: 403-106.
15. Froslie, A. ~ı977;: Fad.rdıııed nrCfl/JOsisonin.~in mm inan Is .Fokt Vet. lal., 7: ı7. 3i.
ıll. Hapke, H.]., Ahlers, D.D., Prigge, E., Bnmdiers, E. (ı 971).: iVirkıın,iJl'fl'sehiedener
Kaldıımsahe bei Ri.ıdem. Dısch. ıicraz. Wsdır .. 78:617 -648.
17. Hayashi, T. Ono, H., Sato, K. and Miyake, M. (1979): Plasma /euefs of eorı;so/, Fee fa'l>, acids, g/ıırose omıd r.alcillTnin cows wiıh milkfi",er ..lap . .l. Vn. Sci., 1ı;(iL7-G2L.
18. Holmes. J.H. G. and Lambaume, L.J. (1970): The ,elalion belween lı/asma .free faıty {/I'id eoncenlraıion and ıhe digeslible energy inlak, of ratlle. Res. Ver. Sc;, ıi :27-3G.
ı9. Horst, R.L.. Thornton, J.H., Jorgensen, N.A., and Schultz, L.H. (1976): Calciıım redislribullOrl lTIlosııbeıılaneol/sfaı al parlurilion irı daiıy eow.J.Dairy Sc;., 59: 88-90.
506 H. ÇAMAŞ - M. ERTÜRK - T. TEKELI - Ş. ARiF
20. Katze. M.L. and Bergman, E.N. (I (69): IÜ/Jalic aııd porıal meıahalism of glııcose free
faıly acids , and kclaııe horfies iıı ıhe sheelı. Amer..J. l'hysioL., 2 16; 953-960.
2ı. Kolb, E. (1979): Nwere emahrwıgshioehcmische bkerınlııissc "ıır Eıılsleh/mg ıınd Verhiilııııg
der Geharpame. I'"II\. V('t. \ı,'d., 3'~ :6.'>-69.
22. Kronfeld, D.S. (I 9(5): Plasnza 11011- eslerificdI"I/)' acid coııcerıtralioııs in the dai,y mw: Res-fUJI/sesi) nlılriıiOlWI aııd hormOlıal stimuli, aııd sigııijicance iııkctosis. Vct. Rec., 77; 30-35.
23. Lambert, A.E., Kanazawa, Y., Bunr, I.M., Oreı, L. and Renold, A.E. (ı (71): On
ıhc role of '-Yclic Aıl1P iu insııliıı realease. i. Origiııal clfecls in cııllııredlclal ral panrrcas. Ann. N.Y. Acad. Sri .. 18.~: 232-244-.
24. Littledike, E.T., Whipp, S.C, Witzel, D.A. and Beatez, A.L. (1970): ILi: Parlurimi
Hypoca!camemie, p. 165 Acad,:mic Press, Ncw 'York.
25. Littledike, E.T., Young, J.W., Beitz, D.C. (19B I): CommOlI melabolie discascs '!f caııle
kclosis, milkfever, gr(/Js Iclany {/Iıd dowııer eow cOlıııılex ..l.Dairy Sri., 64: 116:i-14B2.
26. Luthman, J. and Jonson, G. (19li!)): Fellmobiliseriııgeıı has pmeskor. (Lipid mobili"aıio/ı
iıı cozı's ıci/h Iwrlurienıpmcsis). Sv. Vet., Tidn., 21: 686 688.
27. Luthman, J., and Holtenius, P. (1972): Kore/ıincphriııe ilıdııredJill/)' liıer aııd
Il)'/Jocal-amia iıı sheep. Aeta V ct. Scand., 13: 31-41.
28. Luthman, J., and Jonson, G. (1972): The relaliOlohip belvween senmı caleiıım aııd plasm"
,101ı-es/erifiedfally acidis iıı ,ıomzal aııd h)'IJOcalcemic cows aııd shecp. Aeıa Vet. Scand.,
13.42-.i.=).
29. Luthman, J., Jonson, G. and Person, J. (I (72) : Slııdies 011ııorepiııephrine iııdııecd
Irypo-((I1,emia iıı .ıheep before and alier 1/~y1oidJctom)'. Acıa Vet. Scand., ı3: 20-30.
30. Luthman, J. and Persson, J. (197'ı): Lipid mobilizalimı iıı /Jarlıırieııl rou's. Acta Vet.
Seand., Hi: 63-75.
31. Moddie, E.W., (1 (60): Some aspecls ofll)'pocalwııia iııwl/le. Vet. Rec., 72: 1145-1148.
32. MüJler, I., Gottschild, C., Kolb, E., Seidel, YH. und Ziemke, G. (1981):
1.'nler-sıırlltıııgen iiber das VerhalIm ver.\chiedener Beslaııdleile rClııkose, FFS., /IıS11lill, Ca, aııorg, P,
,Hg, AP) im Hluıpla.mza voıı Riııdcnı lTIil Cebm/wrcse vol' !lııd Ilach BclulIldlılııg mil Parateri. t.lh. Vet. Med., 36:68\, 695.
33. Patterson, D.S.P., Burns, K.N., Cunningham, N.F., Herbert, C.N. and Saba
N. (1964): Plasma coııwllraliOlls ~iglııcose aııd ııon-cslerified f"lly "dds (N.E.F.A.) iıı ıhe prcgmml aııd I"claliııg ewc and the e{fecl of dieıary reslriclioıı. J.Agric. Sci, 67: 253-262.
3'1. Patterson, D.S.P. (I (66): De/)oı faı mobi!izaıioıı and !iver !ipogeııesi, aııd kcıogmcsi-< in
oviııe Iıre/!.'ıoıı~)' 10Yf1emia aııd the ~ffecls of coıliculrophin admiııislraıio1ls. Rc~. V ct. Sci. 7, 181-492.
3:). Pehrson,. B. (I 97 ı) : Sludies of thc blood lipid pa/ferıı iııhealllry dairy (ows. Acta Vct. Scand.
tNEKLERDE HİPOKALSEMİ İLE SEYREDEN ... 507
36. Radloff, N.D., Schultz, L.H. and Hoekstra, W.G. (I966):Relatioııship of plasma free fatty acids to other blood compoııentsiıınımiııaııts wıder various physiological coııditioııs.J.
Dairy Sci .. 49; 179-182.
37.. Rappoport. S.M. (1977):Mediziııische Biochemie. VEV Verlag. Volk und Gesundheiı, Berlin.
38. Schimmel, R.J. and Goodman, H.M. (I972):Release of jm-jormed .free fatty aeids
from adipose tissue: acceleratioıı by eyelicAM? Endocrinology 90: 1391-1395.
39. Seidel, H., Pufe, M., MüDer, I., Grün, E. Kolb, E. und Schuhmachar. U. (I973):
Verlaufswıtersuchuııgen zum Verhalten einiger biochemischer uııd physiologisclıer Parameter im
geburtSllaheıl Zeitraum der Milchkıdı .Arclı. Exp. Veı. Med. 27: 589-600.
40. Singh, R.V., Sud, S.C., Bahga, and Soni, B.K. (1972):[nd.J.Anim. Sci. 42, 346,
In: Nutr. Abstr. and Rev. 1973,43: 2327.
41. Westerhuis, J.H. (1974):Parturient Izypocalcııemiapreveııtion in parturient cows prone to milk
fever by dietary measures. Agric. Res. Rep. 814,Centre for Agricultııral Pııblishing and
