Girifl
Toplumdan edinilmifl pnömonilerin yaklafl›k %50 ile 60’›nda etyoloji saptanamamaktad›r (1,2). Ayaktan tedavi edi-len toplumdan edinilmifl pnömonilerde etkenlerin %30’undan viruslar, %45’inden atipik pnömoni etkeni (Mycoplasma pne-umoniae, Chlamydia pneumoniae ve Legionella türleri) ve %25’inden di¤er bakteriler sorumlu olarak saptanmaktad›r. Hastanede yatarak tedavi gören pnömonili hastalarda ise %60 oran›nda bakteriyel etken bulunmaktad›r (3,4). Bu hastalarda etyolojide en s›k pnömokok (%27-55) ve Haemophilus influ-enzae (%8) saptan›r. Olgular›n %25’inde atipik pnömoni et-kenlerinin sorumlu oldu¤u bildirilmektedir. Bu etkenler için-de ön s›rada M. pneumoniae görülür. Daha az s›kl›kta C. pne-umoniae ve Legionella pneumophila sorumludur (5).
Toplum kökenli pnömoniler ile ilgili olarak yap›lan et-yolojik çal›flmalarda %48’e varan oranlarda mikst etken
saptanm›flt›r (2,6). Baz› atipik pnömoni olgular›nda birden fazla atipik pnömoni etkeninin bir arada bulunabilece¤i be-lirtilmektedir (7).
Bir devlet kurumunun monoblok binas›nda görevli me-murlardan öksürük, balgam ç›karma, atefl, bafl a¤r›s›, eklem a¤r›s›, kas a¤r›s› ve ishal yak›nmas› ile baflvuran 5 hastan›n atipik pnömoni ön tan›s› ile yat›r›lmas›, ayn› iflyerinde çal›flan 3 kiflinin de benzer yak›nmalar ile kendi kurum hastanesine yat›r›larak tedavi gördü¤ünün ö¤renilmesi üzerine, atipik pnömoni etkenli bir infeksiyon salg›n› olabilece¤i düflünüldü. Bu iflyerine gidildi¤inde, birçok çal›flan›n ayn› dönemde alt solunum yolu infeksiyonuna iliflkin yak›nmalar›n›n oldu¤u görüldü. Bunun üzerine bu binada alt solunum yolu atipik et-yolojisine yönelik prospektif bir çal›flma planland›.
Yöntemler
Alt solunum yolu infeksiyonu salg›n›nda atipik pnömo-ni etkenleripnömo-nin tespiti amac› ile pnömopnömo-ni tan›s› ile hastane-de yatmakta olan 8 hastan›n ve kurum binas›nda çal›flan ça-l›flan 400 kiflinin ayn› gö¤üs hastal›klar› uzman› taraf›ndan sorgulamas› ve fizik muayeneleri yap›ld›.
Sorgulama ve fizik muayene ile alt solunum yolu
infek-Klimik Dergisi●Cilt 13, Say›:2 ●2000, s:46-49 46
Atipik Pnömoni ve Dual Etyoloji
Mustafa Erelel
1
, Derya Ayd›n
2
, Esen K›yan
1
, Ça¤lar Çuhadaro¤lu
1
, Orhan Arseven
1
,
Levent Tabak
1
Özet: Bir kamu kurumunda çal›flan 8 kiflinin pnömoni tan›s› ile hastaneye yat›r›lmas› ve olgular›n atipik prezantas-yon göstermeleri üzerine, bu kurumda atipik pnömoni salg›n› düflünüldü. Kurum çal›flanlar›n›n taranmas› planland›. 408 olgu incelemeye al›nd›. Klinik ve/veya radyolojik olarak pnömoni bulgular› saptanan 49 olguda Mycoplasma pneumoni-ae, Chlamydia pneumonipneumoni-ae, Legionella pneumophila etkenleri için IgG ve IgM antikorlar› araflt›r›ld›. Olgular›n 24’ünde (%70.6) M. pneumoniae, 6’s›nda (%17.6) C. pneumoniae, 4’ünde (%11.8) M. pneumoniae ve C. pneumoniae birlikte du-al (mikst) infeksiyon etkeni olarak saptand›. Olgular›n hiçbirinde L. pneumophila antikoru saptanmad›. 25 olguda (%73.5) solunum sistemi d›fl› semptomlar gözlendi. Olgular›n 27’sinde (%79.4) radyolojik olarak akci¤er infiltrasyonu saptand›. 19’unda (%70.3) tek tarafl›, 8’inde (%29.7) bilateraldi. 20’sinde (%74.1) yamal› alveoler-bronkopnömonik, 7’sinde (%25.9) ise sublober-lober görünümde idi. Kapal› ve kalabal›k olarak çal›fl›lan ortamlarda atipik etkenler s›k ola-rak pnömoni etkeni olmaktad›r. Bu ortamlarda birden fazla atipik pnömoni etkeni salg›n yapabilir. Ayn› zamanda kiflinin farkl› etkenleri farkl› kiflilerden ayn› dönemde alarak infekte olmas› ile mikst atipik etyolojili pnömoniler oluflabilir.
Anahtar Sözcükler: Atipik pnömoni salg›n›, dual infeksiyon.
Summary: Epidemic atypical pneumonia and dual infection. Since eight persons working in a public institution we-re hospitalized with a diagnosis of pneumonia and the cases showed an atypical pwe-resentation, an atypical pneumonia epi-demic was thought. The investigation of the employees of this institution was planned. 408 subjects were evaluated. In 49 cases who had clinical features and/or antibodies to Mycoplasma pneumoniae, Chlamydia pneumoniae and Legionella pneumophila were performed. M.pneumoniae and C.pneumoniae were identified in 24 (70.6%) and 6 (17.6%) cases res-pectively and both M.pneumoniae and C.pneumoniae were identified as mixed (dual) infectious agents in 4 (11.8%) cases. Legionella antibodies was not detected in any cases. In 25 (73.5%) cases extrapulmonary symptoms were seen. In 27 (79.4%) cases pulmonary infiltrates were found radiologically. The appearances were unilateral and bilateral in 19 (70.3%) and 8 (29.7%) cases respectively. Among these cases, 20 (74.1%) had patchy alveolar radiologic pattern and 7 (25.3%) cases showed a sublobar distribution. Atypical agents are common cause of pneumonia in working setting like crowded indoors. Moreover, pneumonia of mixed atypical etiology can be seen when a person is infected by different agents from different persons at the same period of time.
Key Words: Atypical pneumonia epidemic, dual infection.
(1) ‹stanbul T›p Fakültesi, Gö¤üs Hastal›klar› Anabilim Dal›, Çapa-‹stanbul
(2) ‹stanbul T›p Fakültesi, Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dal›, Çapa-‹stanbul
siyonundan flüphelenilen olgular›n postero-anterior akci¤er grafisi çekildi. M. pneumoniae, C. pneumoniae, L. pneumop-hila’ya karfl› IgG ve IgM antikorlar›n›n varl›¤› araflt›r›ld›.
M. pneumoniae’ye karfl› IgM ve G antikorlar› (IgM için Immuno capture-Sanofi Pasteur, IgG için Platelia- Sanofi Pasteur) ve C. pneumoniae’ye karfl› IgM ve IgG antikorlar› (SeroCP-IgM ve IgG, Savyon Diagnostics Ltd.) ELISA ile, anti-L. pneumophila antikorlar› (total, IgM, IgG, IgA) indi-rekt fluoresan antikor (Euroimmun) yöntemleri ile çal›fl›ld›.
Serolojik incelemede tan› kriteri olarak; 1) Serumlar›n en az birinde IgM pozitifli¤i,
2) Birinci serum örne¤inde negatif olan IgG’nin ikinci serumda pozitifleflmesi,
3) IgG miktar›nda 4 kat veya daha fazla art›fl kabul edildi. Bu amaçla 15 gün ara ile iki kan örne¤i al›nd›.
Sonuçlar
Araflt›r›lan 400 kifliden, sorgulama, fizik muayene ve akci-¤er grafilerinin deakci-¤erlendirilmesi sonucunda 41’inde alt solu-num yolu infeksiyonuna iliflkin benzer yak›nmalar›n oldu¤u saptand›. Bu yak›nmalar›n hastalar›n 34’ünde tarama s›ras›nda, 7’sinin ise sorgulamadan 2-4 hafta önce var oldu¤u anlafl›ld›.
Demografik özellikler: Serolojik olarak tan› konulan 34 olgunun 7’si (%20.5) kad›n, 27’si (%79.5) erkekti. Yafl or-talamalar› 34±5 idi. Hastalar›n 22’si (%64.7) aktif sigara içiyordu. Hiçbiri alkollü içecek kullanm›yordu. Olgular›n hiçbirinde altta yatan herhangi bir hastal›k yoktu.
Anamnez özellikleri: En s›k rastlanan yak›nmalar›n, öksürük (%91.1), bafl a¤r›s› (%70.5) ve balgam ç›karma (%50) oldu¤u görüldü. Öksürük, bafl a¤r›s› ve balgam ç›-karma yak›nmalar›ndan sonra s›kl›k s›ras›yla atefl 16 (%47), terleme 15 (%44.1), bo¤az a¤r›s› 12 (%35), üflüme 9 (%26.4), ifltahs›zl›k 9 (% 26.4), titreme 8 (%23.5), dispne 6 (%17.6), gö¤üs a¤r›s› 5 (%14.7), h›r›lt› 4 (%11.7), morarma ve çarp›nt› 1 (%2.9) saptand› (Tablo 1). 25 olguda (%73.5) solunum sistemi d›fl› yak›nma saptand› (fiekil 1).
En s›k rastlanan solunum sistemi d›fl› yak›nma bafl a¤r›-s› (%70.5) idi. Eklem a¤r›a¤r›-s› 11 (%32.3), burun ak›nt›a¤r›-s› 10 (%29.4), kas a¤r›s› 8 (%23.5), ishal 7 (%20.5), kar›n a¤r›s› 6 (%17.6), bulant› 5 (%14.7), kab›zl›k 3 (%8.8), kulak a¤-r›s› 2 olgu (%5.8) ve sar›l›k, kusma, kulak ak›nt›s› birer ol-guda saptand› (%2.9) (Tablo 2).
Muayene bulgular›: Atipik pnömoni tan›s› alan hasta-lar›n solunum sistemi muayenelerinde elde edilen bulgular Tablo 3’te görülmektedir.
Serolojik olarak atipik pnömoni etkeni saptanan 34 ol-gunun 12’sinde (%35.2) üst solunum yoluna ait patolojik muayene bulgusu saptand›. Bu hastalar›n 12’sinde (%35.2) farinkste hiperemi, 2’sinde postnazal ak›nt› (%58), 1’inde (%2.9) ise akut tonsillit saptand› (Tablo 4).
Radyolojik özellikler: 27 olgunun akci¤er PA ve lateral gra-filerinde pnömonik infiltrasyon saptand› (%79.4). Bu olgular›n 19’unda (%70.3) infiltrasyon tek tarafl› geri kalan 8 (%29.7) ol-guda bileteral idi. ‹nfiltrasyon 20 olol-guda yamal› alveoler veya bronkopnömonik dansite art›fl› fleklinde idi (%74). Di¤er 7 ol-guda ise lober-sublober dansite art›fl› saptand› (Tablo 5).
Serolojik inceleme: 408 olgudan alt solunum yolu infek-siyonuna iliflkin yak›nmalar› saptanan 49’una serolojik ince-leme yap›ld›. Bu hastalardan serolojik inceince-leme için iki
haf-47 Klimik Dergisi●Cilt 13, Say›:2
Tablo 1. Solunum Sistemi ve Genel ‹nfeksiyon Semptomlar›
Semptom Olgu Say›s› (%)
Öksürük 31 (91.1) Balgam ç›karma 17 (50) Pürülan 1 (5.8) Müköz 12 (70.5) Hemopteik 4 (23.5) Atefl 16 (47) Terleme 15 (44.1) Halsizlik 15 (44.1) Bo¤az a¤r›s› 12 (35) Üflüme 9 (26.4) ‹fltahs›zl›k 9 (26.4) Titreme 8 (23.5) Dispne 6 (17.6) Gö¤üs a¤r›s› 5 (14.7) H›r›lt› 4 (11.7) Morarma 1 (2.9) Çarp›nt› 1 (2.9) 25 20 15 10 5 0 25 (% 73.5) 9 (% 26.5)
fiekil 1. Solunum sistemi d›fl› bulgu s›kl›¤›.
Var Yok
n
Tablo 2. Solunum Sistemi D›fl› Semptomlar
Semptom Olgu Say›s› (%)
Bafl a¤r›s› 24 (70.5) Eklem a¤r›s› 11 (32.3) Burun ak›nt›s› 10 (29.4) Kas a¤r›s› 8 (23.5) ‹shal 7 (20.5) Kar›n a¤r›s› 6 (17.6) Bulant› 5 (14.7) Kab›zl›k 3 (8.8) ‹drar flikayeti 3 (8.8) Kulak a¤r›s› 2 (5.8) Sar›l›k 1 (2.9) Kusma 1 (2.9) Kulak ak›nt›s› 1 (2.9)
Tablo 3. Tan› Konulan Olgularda Solunum Sistemi Fizik Muayene Bulgular›
Muayene Bulgusu Olgu Say›s› (%)
Ral 31 (91.1)
Ronküs 2 (5.8)
Ekspiryum uzamas› 2 (5.8)
ta ara ile iki ayr› kan örne¤i al›nd›. ‹ncelemeye al›nan 49 ol-gunun 34’üne serolojik olarak tan› kondu. Sorgulama s›ra-s›nda aktif infeksiyon düflünülen olgular›n 25’i (yatarak tet-kik ve tedavi olan 8 olgu dahil) serolojik olarak kan›tland›. 2-3 hafta öncesine kadar hastal›¤› geçirdi¤i flüphelenilen ol-gular›n ise 5’inde serolojik olarak infeksiyonun yeni geçiril-di¤i saptand›. Klinik olarak arada kal›nan 4 vakada antikor titre art›fl› ile serolojik tan› konuldu. Serolojik olarak kan›t-lanan 34 hastan›n 24’ünde M. pneumoniae (%70.6), 6’s›nda (%17.6) C. pneumoniae, 4’ünde (%11.8) ise M. pneumoniae ve C. pneumoniae (dual infeksiyon) beraber saptand›. Anti-L. pneumophila antikoru hiçbir olguda saptanmad› (fiekil 2). M. pneumoniae’n›n etken olarak kabul edildi¤i 24 olgu-nun yirmisinde IgG miktar›nda art›fl saptand›. Bu olgular›n üçünde IgM de pozitifti. Di¤er 4 olguda ise ilk serum ör-neklerinde IgG negatif iken ikinci serum örör-neklerinde pozi-tif olarak bulundu (Tablo 6).
C. pneumoniae’n›n etken olarak kabul edildi¤i 6 olguda IgG miktar›nda art›fl saptand›. 2 olguda ilave olarak birinci kan örneklerinde IgM antikorlar› pozitif bulundu (Tablo 7). Mikst etyoloji saptanan 4 olguda her iki etkene karfl› IgG miktar›nda anlaml› art›fl bulundu. Bir olguda ilave ola-rak M.pneumoniae’ye karfl› ikinci serum örne¤inde IgM po-zitifleflmesi saptand› (Tablo 8).
‹rdeleme
Toplumdan edinilmifl pnömonileri inceleyen 5 ayr› çal›fl-man›n incelenmesi neticesinde klinik özelliklerine göre ti-pik, atipik ay›r›m› yap›lan hastalar›n yaklafl›k yar›s›nda etken saptanamad›¤›, %33’ünde bakteriyel etkenlerin, %15’inde atipik pnömoni etkenlerinin sorumlu oldu¤u bildirilmifltir (8). Lieberman ve arkadafllar› (9) ise yapt›klar› 308 olguluk prospektif çal›flmada toplumdan edinilmifl pnömonilerde M. pneumoniae’yi %29.2, C.pneumoniae’yi %17.9, Legionella türlerini ise %16.2 oran›nda etken olarak saptam›flt›r.
Atipik pnömoni olgular› ilkbahar ve sonbaharda daha s›k olmak üzere mevsimsel özellik göstermektedir. M. pne-umoniae toplum kökenli pnömonide ilkbaharda %41, k›fl aylar›nda %15 oran›nda etken olarak saptanm›flt›r (9). Kle-eomola ve Jokinen (10) ise Mart-May›s dönemi içerisinde ayn› etkeni %44 oran›nda sorumlu olarak bulmufllard›r. Bi-zim olgular›m›zda da ilk belirtiler k›fl sonu ve ilkbahar bafl-lang›c›nda saptand›.
Kiflilerin s›k ve yak›n temasta olduklar› ortamlarda sal-g›n meydana gelebilmektedir. Bulaflma kifliden kifliye ola-bilmektedir. Tetkik edilen 400 olgu ayn› binada farkl› oda-larda çal›flmaktayd›lar. Ancak gün içerisinde çok s›k bir ara-ya gelmekteydiler.
Atipik pnömoni etkenli solunum yolu infeksiyonlar›nda en s›k rastlanan solunum sistemi d›fl› bulgular; bo¤az a¤r›-s›, burun ak›nt›s› ve bafl a¤r›s› olarak bildirilmektedir (11,12). Bizim olgular›m›zda bafl a¤r›s›, halsizlik eklem a¤-r›s› ve burun ak›nt›s› en s›k gözlenen semptomlard›. Hasken ve arkadafllar› (12) atipik pnömonili hastalar›n %75’inde balgam ç›kard›¤›n› saptam›flken bizim olgular›n %50’ sinde balgam yak›nmas› bulundu.
Atipik pnömonili olgular›m›z›n ancak % 69’unda (%29.7’si bilateral) akci¤er grafisinde infiltrasyon saptad›k. Sublober ve lober konsolidasyon %25.9, alveoler yamal› inflt-rat veya bronkopnömonik infiltrasyon %74.1 oran›nda gözlen-di. Radyolojik bulgular, atipik pnömonilerle ilgili çeflitli çal›fl-malarda bildirilen özelliklere benzemektedir (4,13,14).
Toplum kökenli atipik pnömoni salg›nlar›nda genellikle tek sorumlu etken bulunabilece¤i gibi, M. pneumoniae ve C. pneumoniae etkenleri ile mikst (dual) infeksiyonlar bildiril-mifltir (15,16).Yano ve arkadafllar› (15), akut astma ata¤› ile gelen bir hastada her iki etkene karfl› antikor miktar›nda ar-t›fl bildirmifltir. Bizim olgular›m›z›n 4’ünde C. pneumoniae ve M. pneumoniae antikor miktar›nda art›fl ile tan› kondu. Ayn› anda etken olarak kabul edildi. Jiva ve arkadafllar› (17) da atipik pnömoni etkenlerinin birlikte bulunabilece¤ini bil-dirmifllerdir. Maritta ve arkadafllar› (18) C. pneumoniae sal-g›n›nda %38 oran›nda mikst etken saptam›fllard›r. Bu çal›fl-mada sadece 1 olguda C. pneumoniae ile M. pneumoniae be-raber etken olarak bildirilmifltir. Atipik pnömonili olguda farkl› atipik pnömoni etkenleri ayn› anda sorumlu olabilece-¤i gibi ayn› atipik pnömoni etkenin farkl› sufllar›n›n ayn› an-da sorumlu olabilece¤i de bildirilmektedir (19).
‹ki ayr› etkenin bir vakada ayn› anda saptanmas›, yak›n
Klimik Dergisi●Cilt 13, Say›:2 48
M.pneumoniae C.pneumoniae M.pneumoniae+ C.pneumoniae
n
fiekil 2. Saptanan etkenler.
Tablo 4. Tan› Konulan Olgularda Üst Solunum Yolu Fizik Muayene Bulgular›
Muayene Bulgusu Olgu Say›s› (%)
Farinkste hiperemi 12 (41.3)
Postnazal ak›nt› 2 (6.8)
Tonsillit 1 (3.4)
Tablo 5. Radyolojik Bulgular
Yerleflim Olgu Say›s› (%) ‹nfiltrasyon Olgu Say›s› (%)
Bilateral 82 (9.7) Lober veya sublober 7 (25.9)
Tek tarafl› 19 (70.3) Alveoler yamal› veya 20 (74.1)
temasta olan ve farkl› etkenin sorumlu oldu¤u kaynak vaka-lardan ayn› anda etkenlerin al›nmas› ile aç›klanmaktad›r (14). Bizim görüflümüz de bu do¤rultudad›r.
Kaynaklar
1. Gray GC, Mitchell BS, Tueller JE, Cross ER, Amundson DE. Pneumonia hospitalizations in the US Navy and Marine Corps: rates and risk factors for 6552 admissions 1981-1991. Am J Epidemiol 1994; 139:793-802
2. Zimmerli W. Pneumonia in clinical practice: diagnosis and the-rapy. Schweiz Rundsch Med Prax 1994;83 (49):1374-7 3. Bohte R, van Furth R, van den Broek PJ. Aetiology of
commu-nity acquired pneumonia: a prospective study among adults re-quiring admission to hospital. Thorax 1995;50:543-7 4. Kaupppinen MT, Herva E,Kujala P, et al. The etiology of
com-munity acquired pneumonia among hospitalized patients du-ring a Chlamydia pneumoniae epidemic in Finland. J Infect Dis 1995;172:1330-5
5. Antela A, Guerrero A, Meseguer M, et al. Community-acqu-ired pneumonia: prospective study of 101 adult immunocom-petent patients for 1 year. Enferm Infecc Microbiol Clin 1993;11:523-30
6. Mayer KH, Hochreiter K. Community-acquired pneumonia. Acta Med Austriaca 1993;20(5):124-6
7. Devouassoux G, Heyraud JD, Gontier C. Mycoplasma pne-umoniae respiratory infections in hospitalized patients. Rev Mal Respir 1994;11(5):473-7
8. Swartz MN. Approach to patient with pulmonary infections. In: Fishman AP, ed. Fishman’s Pulmonary Diseases and Disorders. Vol II. Third ed. New York: McGraw Hill, 1998:1905-37 9. Lieberman D, Lieberman D, Porath A. Seasonal variation in
community-acquired pneumonia. Eur Respir J 1996; 9:2630-4 10. Kleemola M, Jokinen C. Outbreak of Mycoplasma pneumoni-ae infection among hospital personnel studies by a nucleic acid hybridization test. J Hosp Infect 1992;21:213-21
11. Johnson DH, Cunha BA. Atypical pnuemonias. Clinical and extrapulmonary features of Chlamydia, Mycoplasma, and Le-gionella infections. Postgrad Med 1993;93(7):69-82
12. Hasken HS, Tam JS, Chain CH, Lai CK. Mycoplasma pne-umoniae infection in Hong-Kong clinical epidemiological fe-atures during an epidemic. Respiration 1993:60:237-40 13. Severino C, Ravasio F, Ledde MA, Dui G, Rosetti L.
Mycop-lasma pneumoniae pneumonia. Can radiologic features suggest the etiologic agent? Radiol Med (Torino) 1993;85:411-5 14. Kaupppinen MT, Lahde S, Syrjala H. Roentgenographic
fin-dings of pneumonia caused by Chlamydia pneumoniae: a com-parison with Streptococcus pneumoniae. Arch Intern Med 1996;156:1851-6
15. Yano T, Ichikawa Y, Komatsu S, et al. A case having initial on-set of bronchial asthma, probably induced by prolonged mycoplasmal infection, accompanied with concurrent highly suspicious chlamydial infection. Kansenshogaku Zasshi 1990; 64(12):1566-71
16. Terada K, Hiraga Y, Morri Y. Double infection of Chlamydia pneumoniae and Mycoplasma pneumoniae in children. Kan-senshogaku Zasshi 1996;70(11):1176-80
17. Jiva TM, Kallay MC, Marin MG, et al. Simultaneous legionel-losis and invasive aspergillegionel-losis in an immunocompetent patient newly treated with corticosteroids. Chest 1993;104:1929-31 18. Maritta TK, Elja H, Pekka K, et al.The etiology of community
acquired pneumonia among hospitalized patients during a Chlamydia pneumoniae epidemic in Finland. J Infect Dis 1995;172:1330-5
19. Nakatani S, Matsunaga K, Kobayahi H, et al. Clinical and se-rological studies of chlamydial pneumonia. Nippon Kyobu Shikkan Gakkai Zasshi 1994;32(11):1056-60
49 Klimik Dergisi●Cilt 13, Say›:2
Tablo 6. Mycoplasma pneumoniae ‹nfeksiyonu Tan›s› Alan Olgular
Olgu IgM IgG
I II I II H.‹. - - - + E.D. - - - + A.E. - - - + S.A. - - - + A.K. - - + ++ A.Ö. - - + ++ A.T. - + + ++ E.M. - - + ++ E.fi. - - + ++ F.B. - - + ++ H.Ç. - - + ++ L.Y. - - + ++ fi.Ç. - - + ++ M.A. + + - + M.B. - - + ++ M.K. - - + ++ M.T. - - + ++ S.F. - - + ++ Y.A. - - + ++ Y.Ç. - - + ++ Y.G. - - + ++ Y.O.D. - - + ++ Z.K. - - + ++ Y.Ü. + ++ + ++
I: birinci örnek, II: ikinci örnek
Tablo 8. Mikst ‹nfeksiyon Tan›s› Alan Olgular
M. pneumoniae C. pneumoniae
Olgu IgM IgG IgM IgG
I II I II I II I II
M.T. - + + ++ - - - +
M.H. - - + ++ - - - +
M.A. - - - + - - - +
O.Y. - - + ++ - - - +
I: birinci örnek, II: ikinci örnek
Tablo 7. Chlamydia pneumoniae ‹nfeksiyonu Tan›s› Alan Olgular
Olgu IgM IgG
I II I II C.fi. - - + ++ A.K. - + ++ H.Ç. - - + ++ K.B. - - + ++ M.A. + - + ++ N.A. + - + ++
