|~ YOZGAT’TA GENÇLERİN ASKERE UĞURLANIŞI |
Duralı DOĞAN *
H e r T ü rk gencinin gön lü n d ek i aslan "Şereflice ask erlik yapm ak" tır. Büyüklerim iz ta ra fın d a n hayata insanın iki d efa geldiği söylenir. D o ğ m ak bir. a sk e rd e n tesk ere alm ak iki. H alkım ız a ra sın d a o n u n içindir ki a s kerliğini yapm ayanı a d a m d a n saym azlar. A skerliğini y a p m ayan insan hayat p o ta sın d a p işm em iştir. T ahsilli d e olsa o o cak ta yetişm ediği için "cahil. ccm aka"dır. Ne zam anki askerliğini yapar, o zam an h erk es ta ra fın d a n güvenilir, kız verilir, iş verilir, şa h sın a b ir d e ğ e r verilir. A ilesi a n a ocağı ise. a sk e r ocağı da b a b a ocağıdır.
A n n em b eni y etiştird i / Bu v a ta n a yolladı T eslim e tti al sancağı / A lla h 'a ısm arladı
' .-i > ~ i ■■■ ■■ .-... ‘ i U ■ f f i ■ : . .
tü rk ü sü b ir m asald ır a n la tılır dild en dile, g ö n ü ld en g önülc. .
P u su la g ü n ü n ü heyecanla b e k le r gençler. Çağrı pusulası gelecek gençler, a rtık o çev red e bilinm eye başlan ır. H ele pusulası çıkan gençlerin ö n ü n d e n geçilm ez o lu r. V atan i vazifeye çağırılan genç, heyecanlıdır, a tik tir, n eşelid ir, g ru p la r h alin d e gez m elerin d en a sk e r o ld u k ları hem en farkedilir.
Sckiz-on gün o n la r için, davet gezm e, a k ra b a ziyaret etm e , ark ad aşla rıy la çalıp, söylem e, eğlenm e g ü n d ü r. A k ra b a , hısım , kom şu ta ra fın d a n d av et e d ilir ler. D a v etlere özellikle pusulası çıkan gen çler topluca k atılırlar. A kşam y em eklerini yed ik ten , çaylarını, k a h v elerini içtikten so n ra yine topluca ayrı b ir d elikanlı o d a sın d a to p la n ırla r. O y u n lar o y narlar, tü rk ü le r çağ ırırlar, şa k a la r y ap arlar. A sk ere gidişin, g eçm işte ve g elecekteki y aşan tıla rın ın b ir d eğ erlen d irm esin i y a p a r lar. Bazı köylerde b ir h afta önce g en çler a ra la rın d a p ara to p lay arak dav u l-zu rn a tu ta rla r. B ir h afta davullu zurnalı davet g ezerler. E sk id en b u g ü n lerd e harm an y erlerin e a te ş le r yakılır. "S in sin 'lc r oynanırm ış. Y akın köylerden ask e re g idecekler d e bu "Sinsin" oyununa katılırlar.
Sözlü, nişanlı ve özellikle evli gen çler d ah a hüzünlü g ö rü n ü rle r. G ü n le ri yaklaştıkça üzüntüleri a r ta r. Bu g en çler bu g ü n le rd e b a b a la rın d a n , köyün y aşlıların d an ask erlik h a tıra la rı dinlem eyi p ek çok sever ler. A ynı şeyleri, yaşayacaklarını d ü şü n e re k b üyüklerinin an la ttık la rın a dikkat kesilirler.
D avet, eğlence, d e rk e n sıra ayrılığa gelir. Köyden ayrılacakları gün b ü tü n köy halkı to p lan ır. G en ç le r sa b ah nam azını cam ide kılarlar. E vlerinden hazırladıkları çan taların ı, yol azıklarını ald ık tan so n ra b e lirli b ir y erd e to p la n ırla r. K öyün im am ı d u a yapar. B u d u a h e r yıl ya köyün o rta y erin d e, ya evliya varsa o n u n tü rb esi yan ın d a yapılır. İm am "D evletim izin ve m illetim izin bekçiliğini b ir n ö b et anlayışı ve bayrak te s limi içerisinde y ap m aları, sağ salim d ö n m eleri, hayır e uğurla gidip g elm eleri içni A lla h ’tan niyazda bu lu n u r. K alabalık "A m in" d e r. A n n e le r a ğ lam ak tad ır. G en çlerin ağlam ası hoş karşılanm az. D avul -z u rn a n ın eşliğinde, d u a la rla u ğ u rlan ırlar. Bayrak takılm ış ara b a la ra b in e re k , d av ul-zurna ç a larak kasabaya k a d a r giderler. K asab ad a tu r a ta r, halay çek erler. H e r genç p u su la sın d a b elirtilen birliğine gitm ek üzere kasaba vedalaşır. Y ola revan olur.
O n b e ş gün so n ra ask erin ilk m ek tu b u an asın a u laşır. Bu m ek tu p çok d eğ erlid ir. İlk m ek tu p tavuk, kaz. hindi alın m ad an verilm ez. A n n esi heyecanla "m ek tu b u n m ücdcsi"ni verir. M e k tu p ta n e le r yazılıdır, neler. . . A sk e r m ek tu b u selam la b aşlar, m ani ile b iter. Bu m a n ile r h a s re t, g u ru r ve y â r d o lu d u r. A ııne veya b ab a d a o ğ lu n a yazdırdığı m ek tu b u n u n b aşın a şu ab id e, yüce duygunun, d ü şü n c en in ifade edildiği cüm leyi yazdırır: “Y üksek B ir T ü rk G en cin e T a k d im d ir.”
A sk e r m an ilerin d e n ö rn ek ler:
* S orgun İlçe Milli Eğitim M ü d ü rlü ğ ü Şube M ü d ü rü .
Askerleri say da ger
Kara tren rayda gel
Be n im yârim b urd a yok
T e z evelden al d a gel
Asker yo lu beklerim
G ü n ü m e g ü n eklerim
S en git yârim askere
B e n sılayı beklerim
