BİR B:DEBL HADİSE i t - 5 Ab dül ha k Ş i n a s i H i s a r e d e b i y a t ı m ı z ı z e n g i n l e ş t i r e n b i r b i r i n d e n k ı y m e t l i e s e r l e r i n e b i r h a r i k a denilmeğe l a y ı k o l a n y e n i b i r e s e r h e d i y e e t m i ş b u l u n u y o r . " B o ğ a z i ç i Y a l ı l a r ı " i l e e d e b i y a t ı m ı z a b i r s a n a t a b i d e s i d i k mi ş o l u y o r , çünkü bu k i t a b g ü z e l s a n a t l a r ı n hemen he r k ı s m ı n ı n b i r l e ş m e s i l e , b i r i b i r i l e h a l o l u n m a s i l e b i r bütün t e ş k i l e d i y o r . Bu s a h i f e l e rin dunduğu ş i i r ka da r m u z i k i d e mest e d i y o r . 0 g u r u b l a r i , r e n k l e r i , s u l a r ı t a s v i r eden ka l em b u r a d a b i r f ı r ç a d a n daha k u d r e t l i , daha h ü n e r l i d e ğ i l i n i ? M a n z a i a l a r a , b u l u t l a r a , s u l a r a büt ün bu d ı ş aleme bu ka da r k o l a y l ı k l a r e nk ve hu ya t v e r e n bu ka l e m, a y n ı zaman da b u n l a r , y a n i e l e m a n l a r , eş ya ve k e n d i ruhumuz r a s m d a ö y l e b i r r a b i t a t e ’ s i s e d i y o r k i t e ' s i r i n i bütün b e n l i ğ i mi zde h i s e d e r i z . Esasen e d i b i n her e s e r i en d e r i n , en
r a k i k b i r p s i k o l o j i y e i s t i n a d e d e r . Bu h a l e , h e r t a s v i r i n d e t e s a d ü f e d i l i r ; p s i k o l o j i k b i r mâna i f a d e etmeyen t e k b i r t a s v i r i y o k t u r de me k l e mübalağa e d i l m i ş o l m a z . Ü s t a d ı n k e n d i k a r a k t e r i s t i ğ i o l a n bu h a l i y l e meşhur Ma r c e l P r o u s t , a r a s ı n da b i r y a k ı n l ı k bul unduğu muhakkak d ı r . Fekat b i z i m ü s t a d ı mız ç o k daha ş a i r , daha muni3, daha e a z i b d i r .
B i r i n c i s i n i i n s a n e k s e r n e f s i y l e müc ade l e e d e r e k o k u r ; a ğ ı r l ı ğ ı a l t ı n d a e z i l d i ğ i de v a k i c i i r . Uyuşuk b i r h a l d e oku mağa devam e t t i ğ i s a t ı r l a r a r a s ı n d a r a s t l a d ı ğ ı b i r g ü z e l l l i k onu her ne kadar s a r a r v e hayran b ı r a k ı r s a d a bu he y e e ana e r i ş m e k büyük b i r zahmet b a h a s ı n a o l u r .
Bu h u s u s t a , yâni p s i k o l o j i b a h s i nda Abdül hak Ş i n a s i n i n ne ka da r i l e r i j i t d i ğ i her s a t ı r ı n d a t e b a r ü z e d e r . F e l s e f i , — t a t l ı , s a k i n b i r f e l f e s i ruh da e s e r l e r i n i n ö z ü d ı r . Bu f e l s e f e d e hüzün h â k i m d i r . Bütün e s e r , — " B o ğ a z i ç i Y a l ı l a r ı rfd an bahs e d i y o r u z — bu d e d i ğ i m i z i b a ş t a n başa i s p a t e d e r . M a ' m a f i h , k i t a f c da " T e ş b i h l e r " k ı s m ı n ı n en l â t i f , en d e r i n o l a n şu son s a t ı r l a r ı y u k a r ı d a i f a d e etmeğe o g r n ç ı l a n c i h e t i n b i r ö r n e ğ i d i r : " ... f a k a t h â l â daha o n l a r ı
b i r e r b i r e r ş e k i l l e r i y l e , r e n k l e r i y l e , k o k u l a r ı y l e , e l l e r i m e y a y ı l m ı ş v ü c u t l a r ı y l a o ka d a r c a n l ı d u y u y o r u m k i ,
k a l b i m e b a k s a n ı z , o n l a r ı n g ö l g e s i n i orada g ö r ü r s ü n ü z s a n ı yorum. Ye hâl a daha he r b i r i n i n doksan dokuz tüne s i n e k a r ı ş m ı ş o n e ş e l e r , ü m i t l e r ve d u a l a r ı o ka dar c a n l ı h a t ı r - l ı y o r u m k i , h a y a t ı n h a k i k a t i k a r ş ı s ı n d a duyduğum ö f k e i l e k r i l m i ş k a l b i m i n ü s t ü n e boynumu b ü k e r e k : Ya? . . . . d i y o r u m , demek, d u a l a r ı n k e r a m e t i g ü l l e r i n kokusundan daha f a z l a d e vam et r al yormuş , bu t e s b i h d e n b i r t a n e s i n e b i r dua s i n m i ş ve f â n i l i ğ i b i r müddet i ç i n t e d a v i e d e c e k o l a n ı yok muydu?
B u n l a r ı n h i ç b i r i ü i d d i d e ğ i l , b u n l a r ı n h e p s i d e b i r e r frayal m ı y d ı ?
Bu s a t ı r l a r ı okudukt an s o n r a ruh ve k a l b i n i z d e y a r a t t ı ğ ı h e y e c a n b i z i b i r müddet süküt ve t e f e k k ü r e s e v k e d i y o r . Bunu okuyup geçmek mümkün d e g i l a i r . Hat t a k i t a b ı b i r t a r a f a b ı r a k ı b d a l d ı ğ ı m ı z d ü ş ü n c e l e r l e ö y l e baş başa kalmak i h t i y a c ı n ı d u y u y o r u z .
G u r u b l a r k ı s mı n d a n b i r p a r ç a :
Bu durgun gök l e bu ç ı r p ı n t ı l ı s u l a r a r a s ı n d a k i baş döndürücü, b o ş l u k d a s a l l a n ı r k e n büt ün bu g ü z e l l i k â l e m i n i n de z e v a l e mahkum ol duğ unu ve i n k i r a z b u l a c a ğ ı n ı düşünmek, gurub k a r ş ı s ı n d a h a s s a s i y e t i a r t m ı ş g ö z l e r ve h i s l e r i m i z l e , ş i m d i d e n , i l e r i d e g e l e c e k b i r zamanda, bütün bu m u s i k i n i n sükûtunu duymak, bu ı ş ı k l a r ı n s ö n ü ş l e r i n i görmek, bu g ü n l e r i n k o p a r ı l m ı ş ç i ç e k l e r g i b i s o l u p ademe g e ç t i ğ i n i anlamak k e n d i f a n i l i ğ i n i z hak k ı n d a b i z e büs b üt ün me r ha me t s i z ve a c ı b i r h i s v e r i r d i . A n l a r d ı k k i bunca h ü l y a l a r , e m e l l e r ve e m e k l e r l e k e n d i m i z e a ç d i ğ i n i z yahut umduğunuz y a r ı n ı n y o l u pek çabuk b ö y l e b i r ademe v a r a c a k b i r çıkmaz s o k a k t ı r . İ l e r i m i z de anc ak b i r mevsim, b i r gün, b i r a k ş a m d ı r . . . . "
Uu y a z ı n ı n b a ş ı n d a , g u r u b l a r ı , r e n k l e r i , s u l a r ı T a s v i r e de n k e l e m i n b i r ^ ı r ç a d - n daha k u d r e t l i o l d u ğ u k a y l a e d i l miş di . îfm gi t a b l o a ş a ğ ı d a k i bu s a t ı r l a r k a d a r b i r manz ar a yı c a n l a n d ı r a b i l i r ?
O' '/ * "< ^ -+
/ . < jV - ^ / ; _
(A» o y j ( *V(A» j y» ^ c J^-1 (A^* ô ,0 V i¿/> ó/>_XtX j c j t f V -> ' es V*^
* ^ ^ * y - ^ ^ # # » %
f r ^ j c5a*> \ '^-a mP s aÁ j\ *A>^ <Au>)\> <3 7 J p/ A p (V—^ \ p- \ »r.
•" • -* " . - 1 ''- • " ' ' y
ijj> j 3 (V* °'A> f v6/ 1 °A*_j-^^ d X r * e>V^ ÔÀ^ v_>Ü j 5 1 */JP^.
% ^ ^
' J > J V .fJ^jM \ vA-> **•> O ^ v P L.^3 V-*"" <áÍ» *** •klA^ «p . -¿(^p \ jK>NÍ> (jíJ\& 3¿S> \o> J \&o w V / j ’ c <\w>y À’ VV \ JJ& > (-A)jrP 't-V ^ A
_ <-. ^3¿> ,_!>j .3 3 "(¿fi?— - • . j\ - ,“ < *> JN) M; f v w j j .*;
i , > c
tXi>¿yj
'¿ I p , '< A -¿
<¿AU' <
’->'»’1 e^&\_\¿-P " : f w G r O İ - « .,'.
v 7 ", j *• f "A - ' A - .,•-' ^ • ' 1 ' _' V/Cj« _ j ^ j v - V J °nM >j r ^ J s j \ ?+^\ vP-»j **. '‘v A P ?W>\ (S p ^ v «> ¿^ V ¿ t f o ü h 0 £ £ j \ o> o r - O < \ v ÿ M S * » ' Afcy? ^fWs/Pvj i l í y / ^ j i • -»J^\ ^ c^/Jb'j c» "^ w 5 t / ^ ( W \^ y / VVV> *V « Ó f - J J OjO/ , «V^ XA/ \ '£ '" v3(/ ,jX> \}> ( V*X> > c i ) 1 3 ^ ^ M ) ^ \> Ô '■'■*' ' y- * ■*' v” - # < • ' - • -*y ü>u^ — j cA>L ' ¿ m/ f / , ; ✓ ■F * I r *r A • '-'./'W *Vw J P I P ^—' P'' Pp-1
( 2 ) ¿\9-j> «— i G e~-'*jM p' cu-'\> cA-\» ^ o L l ^
/ ‘ ^ * ¿_,- - ' -
+ & ¿ J ) \ X A / ) ^ u \a) V v--- --- \j (VAj>0 1 Z1^ ' ^^AÁ^JUVÜi ^
,> • > 5 < V V s 'j^ ^ J J O H ', = ^ ' ^ 3 < y 1 3 j > j ' C ; é ' - ' S (Ç*-1 C A ' L . i v;
^ o j j í \ L ' j - O T ^ ^ Ö ^ W '- O ^ / ' p j \ \ — J>^ '.O/J o l* .\ <V í
^ ^ « i v V - r (<)J> ~ jS <J\) fiíj L^
v-^/bj> — pír^ ‘^^Áy/AJV) CV_ ^ ^ >'A,m* ^~* P-J ) '*>t u ¿j* y ,\ ¿J)±\(D °i> J °*j5 '- ¿ d i) °u t=^-Wü»^> 'AJV" (V ^ A y*-v o\» V— \> V»j\3
(y > ^ f cv>4 < fNy—¿ J J " vi_ c5y ‘u*> ' ^ ¿73/ & i Í V -Cá>V^ Cí^ ' 'AU r'
( ^ • </A» pJJu z d l’> l &*t • -'>w\ c ^ -/^ *
z 'V V\¿\*j) ^>0 U p vA->^ O j í ^v^v^) G * u V p / ^ ' j jPwH" c T \h^ (T '(\ —s-\)jV* ¿uAp,^ Pj,rU\) wp * «w b ^ ■" / — * (c -j^ j^ cy\)a^ j o y > ) p v A A í ^ U v p cA x> v i j j j s * • v-yvT>. t -< p -jj __> <*vA»^> «>>^ *m ^ a L ^ u » jf <rA cO * ^ ( p ^ ^*^-> v A r P /¿ ^ VV)V> vjA-^\ •» ú^Aj£i v"€ ^ c^VjJj^py) «v? ^A|ç>b 0 ^ A v u /\A^* J \) J ^ s) ^ A íj ' ALj£ÍfiJ */ '^ , ó j ^ 3 p ^ ) l ? v > v - í ' ^ t v-i'^3
' ¿ A i —\» ^ ^ J < * J C c ¿ j> ' ¿ jJ j x J¿ * r %' / / # t ^ a» c A ; j u a > ¿ /.^ 'c ¿ v u £ c < w > ^ i . L 2 l - ír V - p ) A ú 4* c A ‘^ iA ) > OV.V£»CíW> f A v ^ 1 b 7\) V) < A l—* ^ ö ^•wpv / # ^ - ✓*■» • Z'* “ ** i ] • f \ % * y ü^" vj r i w«# # / - * r ^ v —c ; j ^ ^ ¿ Vo\* P j V \ # í ¿ d ^ l v ^ f j 5. ' I ’^ o / ^ (\ ^ J " j^ T T ^ İ A ^ ç * \j Im ¿ U 'W <¿Xf^ v M»1 ° v ¿ í S "ó a *í¿ \ İçti\ \~~~^J^ r¡ ~ ^ <' \ \ J * /V V > ¿ A > y ■ /V-Í^XJ !/V ^1» (^ ^ c ¿ ) \ 9(f ( ( V - * \ $ \ °o ( ^V—y j \> S ‘J ' <¿lÍ , o -Â y -si¿£ - f r j ^ \ j ^ U> ^ ^ <V\J U p
* / ' ~ \ l\ • * • * - • . » » » V
* / ** *j£ I OA) * , <==lL ,
' -’ A . K _ .
I j l /»J \j \ ^ T J — \ L a
v/V) V c İ A Vs^P ' ^ /\>-« ^ ^-Ví. v j/i (Nfy A* V v—t-P A } ) -tA>3»\ a—^ c 4 ' i \
, - " A - • * * ---- " . - * fl * ~ - • *
. ( ( ¿ a i / a ,
u
J
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği Taha Toros Arşivi