The transfer of a claim is a legal transaction in which only the creditor of the claim changes. In the transfer of a claim, three parties participate: the transferor of the claim, the transferee of the claim and the debtor.
Alacağın Devri Kavramı
Alacak hesabının devri ile yeni bir hak veya yükümlülük doğmaz; Borç ilişkisinin tamamında devredenin kredi durumu değişmez. Alacak hesabının devri, borç ilişkisinden doğan belirli bir alacak hakkının devrine yönelik bir işlem olduğundan, devreden, alacağın devrinden sonra da ilk borç ilişkisinden doğan yükümlülükleriyle bağlı kalacaktır9.
Alacağın Devrinin ÇeĢitleri
Ġradi Devir
Ortaklık hisseleri ve kambiyo senetlerinin (TTK) devri, ipotekli borç senetlerinin ve ipotek senetlerinin devrine ilişkin hükümler, örneğin devreden ve devralanın bir sözleşmeyi belirlediği hallerde kanunla özel bir şekle tabidir12. Devrin dayandığı sözleşmede veya devir nedeninde devir bedelinden bahsediliyorsa, bedelsiz devirden bahsediliyor.
Kanuni Devir
Yargısal Devir
Ġradi Devrin Hukuki Niteliği ve Özellikleri
Devrin Hukuki ĠĢlem Niteliği
Hukuki işlem, bir veya daha fazla kişinin hukuki bir sonuç elde etmek, özellikle bir hakkı veya hukuki ilişkiyi yaratmak, değiştirmek veya ortadan kaldırmak yönündeki iradesinin beyanıdır26. Dolayısıyla alacağın devri, irade beyanını içermesi ve hukuki sonuçlar doğurması bakımından hukuki bir işlemdir.
Devrin Tasarrufî ĠĢlem Niteliği
33“...Borçluların devrinin geçerli olabilmesi için devredenin bu borçluları tasarruf etme yetkisine sahip olması gerekir. Devredenin tasarruf yetkisi bulunmaması halinde yapılan devir geçerli olmayacaktır; Devirin geçerli olabilmesi için alacaklının rıza vermesi gerekir.
Devrin SözleĢmesel Niteliği
Alacağın Devrinde Sebep
- Hukuki ĠĢlemlerde Sebep
- Devrin Hukuki Sebebi
- Devir SözleĢmesinin Sebebe Bağlı Olup Olmadığı Konusundaki
- Devir SözleĢmesinin Geçerlilik Unsurları
Alacaklı, kendisi veya temsilcisi aracılığıyla borçlulara ulaşamaz, ancak borçlularının ifasını başkası aracılığıyla gerçekleştirir.52 Bu durumda borçluları tahsil amacıyla devralan kişi, borçluların maliki olur. Bu; İade alacağına sahip olma amacı, Alacak hakkına sahip olma amacı ve Bir bedel alacak sahibi olma amacı55.
Taraflar Arasında Geçerli Bir SözleĢme Bulunması
Genel Olarak
Teslim sözleşmesinde hata, aldatma veya korkutma nedeniyle bir yanlışlık varsa, talep hakkı kazanılamaz.
SözleĢme Ġçin Öngörülen ġekil ġartı
Alacağın devri TBK'da resmi bir forma veya özel bir törene tabi olmayıp, geçerlilik için olağan yazılı şekil yeterli olduğundan elektronik imza ile de yapılabilmektedir. 93DIREN, Alacağın temlikinin hükümleri ve sonuçları, s.35-36; "...Alacağın temliki, doğası gereği ikili hukuki bir işlem yani sözleşmedir; Devreden ile malikin karşılıklı olarak ve birbirlerine uygun olarak iradelerini ifade etmeleri ile ortaya çıkar.
Devredilen Alacak Hakkının Mevcut veya Belirlenebilir Olması
Alacağı devretmeyi vaat eden kişinin sözünü yerine getirmemesi halinde davalıdan mahkemede alacağın devrine ilişkin yazılı bir sözleşme düzenlenmesi istenir. Devir anında mevcut hukuki dayanağa dayanan talepler; Örnekler arasında, erteleme şartlı talepler, borcun kaynağının ve kapsamının gelecekte belirleneceği sözleşmelerden kaynaklanan talepler ve periyodik olarak borç yaratan sözleşmelerden (kira sözleşmesi gibi) kaynaklanan talepler yer almaktadır103.
Devir Engeli Bulunmaması
- Kanundan Doğan Devir Engelleri
- ĠĢin Niteliğinden Doğan Devir Engelleri
- SözleĢme ile Öngörülen Devir Engelleri
- Devir Yasağına Uymamanın Hüküm ve Sonuçları
- KarĢılaĢtırmalı Hukukta Alacağın Devrinin Yeri
- Genel Olarak
Borçlunun devri kurumu İsviçre hukukunda hem 1881 tarihli İsviçre Borçlar Kanununda hem de 1911 tarihli Federal Borçlar Kanununda düzenlenmiştir. Fransız hukukunda borçlunun devri kurumu Roma hukukunda olduğu gibi kolaylıkla kabul edilmemektedir. Borçluya hak kazanma hakkı kişiye bağlıydı137. Fransız hukukunda borçlunun devri üçüncü kişileri de ilgilendirdiğinden, devrin üçüncü kişilere karşı ileri sürülmesi için ilan zorunludur.
Alacağın Devrinin Aslî Sonuçları
Devir halinde borcu elden çıkarma yetkisine sahip olacak olan devralan, borçluyu borçludan tahsil edebilecek, borçluyu ödeyebilecek veya borçluyu üçüncü bir kişiye devredebilecektir.
Alacağın Devrinin Tali Sonuçları
Rüçhan (Öncelik) Haklarının Devralana Geçmesi
Fer‟î (Bağlı) Hakların Devralana Geçmesi
Bir talep, ikincil bir hak olmadan da geçerli olabilir ve temel talebin varlığı hiçbir durumda bir ikincil hakkın varlığını gerektirmez157. Ana alacağın mevcut olmadığı veya geçerliliğini yitirdiği durumlarda bu haktan doğan hiçbir yan hak doğmaz158. Alacağın icraya konu olması ve davaya konu olan alacağın devredilmesi durumunda davadan doğan haklar devralana177 geçmektedir.
Alacağın Devrinin Kısmi Olması Halinde Sonuçları
Alacağın Devrinin Taraflar Yönünden Hüküm ve Sonuçları
Devrin Devredenle Borçlu Arasındaki Hükümleri
Borçlunun Ġyi niyetle Yaptığı Ödeme
İyiniyetin ispatı konusunda zaten borçlunun iyiniyetli olduğu kabul edildiğinden ilave bir ispat külfeti bulunmamaktadır. Borçluya iyi niyetle ödeme yapmaktan söz edelim, borçlu yanlış kişiye ödeme yapsa bile borçtan kurtulalım; Borçluya devri bildiren bildirimin yapılmaması ve borçlunun lehdar olmayan birine yaptığı ödemenin borçlu açısından iyi niyetle yapılmış olması gerekir190. Bunun tersini düşünenler de var196 Örneklerde gördüğümüz gibi; Borçlunun iyi niyeti, borcu asıl alacaklıdan başkasına ödemiş olsa bile borcun silinmesi için yeterli olacaktır197.
Ġfadan Kaçınma Hakkı ve Tevdi
Devrin, Devralanla Borçlu Arasındaki Hükümleri
Borçlunun Devralana KarĢı Yapabileceği Savunmalar
6663 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 188. maddesi. 6098 sayılı Kanunda “Borçlu, devri öğrendiğinde devredene karşı ileri sürdüğü savunmanın aynısını devralana karşı da ileri sürebilir. Öte yandan borçlu, önce devredenden sulh talebinde bulunmuşsa, devralana karşı borçluları varlığını sürdürür. Borçlunun devre konu olduğu sözleşmenin imzalanması sırasında irade eksikliği (yanılma, aldatma, korkutma) varsa, devredene karşı ileri sürdüğü savunmanın aynısını devralana karşı da ileri sürebilecektir. transferi var. alacak.
Devrin, Devredenle Devralan Arasındaki Hükümleri
- Alacakla Ġlgili Bilgi ve Belgelerin Verilmesi Yükümlülüğü
- Garanti Sorumluluğu
- Borçlandırıcı ĠĢlemlerde Garanti Sorumluluğunun Anlam ve Amacı
- Tasarruf ĠĢlemlerinde Garanti Sorumluluğunun Anlam ve Amacı
- 818 sayılı Borçlar Kanunu‟nda ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu‟nda
- Garanti Sorumluluğunun Hukuki Niteliği
- Garanti Sorumluluğunun Kusur Ġlkesi Ġle Ġlgisi
- Alacağın Devrinde Garanti Sorumluluğu Açısından Ġvazlı - Ġvazsız
Türk Borçlar Kanunu'nda garanti sorumluluğu, ayıplara karşı garanti sorumluluğu ve memorandumlara karşı garanti sorumluluğu olarak düzenlenmiştir223. 235NUHOĞLU, Beyza, Türk Boçlar Ev Sahibinin İtaatsizlikten Sorumluluğu Kanunu, (Danışman: ÖKTEM, ÇEVİK, Seda), (Yüksek Lisans Yayın Konusu), Bahçeşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2013, İstanbul, s.6. Ayıp ve kayıplara karşı garanti yükümlülüklerinin ihlalinden doğan sorumluluk gibi, alacağı devralan kişinin sorumluluğu da kusursuz sorumluluk durumudur.
Ġvazlı- Ġvazsız Alacak Devri
Bu kusursuz sorumluluk, belirli zararların tazmin edilmesinin yanı sıra kusurlara ve hasarlara karşı garanti sorumluluğuyla sınırlıdır254. Alacağı devralan, garanti sorumluluğuna ilişkin iddiaları yalnızca yüklenicisi olan ve alacağı kendisine devreden kişiye karşı ileri sürebilir. Ancak alacağı başkasına devrederken, alacağı devralan, garanti yükümlülüğünden doğan haklarını, alacağı devreden kişiye de devredebilir256.
Alacağın Mahkeme Kararıyla veya Kanun Gereği Geçtiği Durumlarda
Ġvazlı Devirlerde Devredenin Alacağın Varlığından Sorumluluğu
Genel Olarak
Karşılığın sözlü olarak kararlaştırıldığı hallerde, devrin ifa karşılığında olduğunu iddia eden tarafın bunu genel delil kurallarına göre ispat etmesi gerekir. Protokol uyarınca sanıklar, sahip oldukları taşınmazın kiracısı olan .. ile yaptıkları kira sözleşmesi uyarınca elde edecekleri kiraları temlik ederek, kendilerine temlik edilen kira sözleşmesinden doğan bu kira borçlularını somutlaştırmışlardır. . Vadesi ve tutarı açıkça belirtilerek ve ..'nin kira sözleşmesinde kendilerine devredildiği söylenemez. Verilen yetkiye dayanarak. Lehdar, davacıya olan borcuna ilişkin kefalet veya kefil olarak herhangi bir şahsi teminat sunmamıştır. Dosyadaki hukuki mütalaalar değerlendirilirken, taraflar arasında akdedilen alacak devir sözleşmesi uyarınca temliklerin, bedel amaçlı değil, borcunun teminat altına alınması amacıyla yapıldığı ve herhangi bir hukuki karşılığı bulunmadığından, ilgili borçluların tahsisine ilişkin anlaşma geçersizdir.
Alacağın Var Olmaması ve Ġmkânsızlık
Talebin varlığıyla ilgisi olmayan ancak başka nedenlerle geçersiz olan durumlar, devredenin garanti sorumluluğu kapsamına girmez. Talebi doğuran sebep, iradeyi felce uğratan sebeplerden dolayı geçersiz ise, taraflardan birinin hukuki ehliyeti bulunmuyorsa veya işlem hukuka aykırılık veya ahlaka aykırılık nedeniyle geçersiz ise, alacağın devredilemeyecek bir nedenle devredilmesi mümkün değilse kanun, devredilen işin niteliği veya devredilmeyeceğine ilişkin sözleşme, TBK md. Ancak devre engel olsa dahi, yani alacağın devri şirketin niteliği veya kanun gereği yasaklanmış olsa bile, bu durumlarda devredenin garanti yükümlülüğü söz konusu olmayacaktır.
Alacağın Varlığından Sorumluluk
Borçlu, alacağın ifa karşılığında sona erdiğini ve ödememe durumunun alacaklıya ait olduğunu ileri sürerek ifadan kaçınabilir281. Garanti sorumluluğu açısından zamanaşımı süresinin devirden önce mi yoksa sonra mı meydana geldiği önemlidir. Alacağın devri devirden önce sona ermişse devredenin garanti yükümlülüğünün olduğu kabul edilir; Alacak devrinden sonra sona ererse garanti sorumluluğundan bahsedilmeyecektir282.
Alacağın Varlığında Sorumluluğun GeniĢletilmesi, Sınırlandırılması
Ġvazlı Devirlerde Devredenin Borçlunun Ödeme Gücünden
Alacağın devrinde garanti sorumluluğunun kapsamı A. Alacağın devredilmesinde garantinin kapsamı 2004 sayılı Kanun'da belirlenmiştir. transferden kaynaklanan prosedürler ve maliyetler305. Ancak devralanın böyle bir sözleşmeye dayanarak "alacağın temliki" şeklinde hak iddia edebilmesi için, yüklenicinin devrettiği hakkın öncelikle arsa sahibi tarafından gerçekleşmesi gerekmektedir. Alacağın devrine ilişkin geri ödeme sözleşmesinde devreden, aynı zamanda arsa sahibinin borçlusunun ödeme gücünü de garanti altına alacaktır.
Borçlunun Ödeme Gücünden Sorumluluğunda Garanti
Alacağın Ġvazsız Devrinde Devredenin Garanti Sorumluluğu
Çünkü alacağın devrinden sonra alacağın azaltılmasına veya iptaline neden olan devreden, tıpkı ivazsız devirlerde olduğu gibi TBK'da sözleşme hükmünün yerine getirilmesini engellemiş olur. 191. madde zorunlu olmadığından taraflar aksini şart koşarak taksitli transferde olduğu gibi alacağın varlığının ve borçlunun ödeme gücünün güvence altına alındığına karar verebilirler.
Ġfaya Yönelik (Ġfa Uğruna) Devirlere ĠliĢkin Olarak Garanti
Nihai mahkeme kararı alınana kadar, alıcının alacağın tahsili için gerekli tüm prosedürleri yerine getirmiş olması gerekir304.
Alacağın Devrinde Garanti Sorumluluğunun Kapsamı
Sorumluluk Kapsamında Devralana Yöneltilecek Talepler
- Devir KarĢılığı Ödenen Bedel ve Faizi
- Devrin Sebep Olduğu Giderler ve Takip Masrafları
- Devredenin Kusursuzluğunu Ġspat Edememesi Halinde Diğer
- Garanti Sorumluluğundan Doğan Taleplerde ZamanaĢımı
- Devir Hükümlerine Tabi Olan Bazı Hukuki ĠĢlemlerde Garanti
Yukarıda verilen örneği inceleyecek olursak, 2.000 TL'lik alacağın 1.000 TL'lik ifa karşılığında devredilmesi durumunda, devralan tarafın borçludan 500 TL'lik kısmi tahsilat yapması durumunda 500 TL ifadan düşülmektedir. kalan 500 TL'yi faiziyle birlikte hak sahibi talep edebilir. Sonuç olarak devredenden ilk önce 500 TL tahsil eden devralan, daha sonra borçludan 500 TL'yi kısmen tahsil ederek 1.000 TL tahsil edecektir. Türk Borçlar Kanunu'nun 193. maddesine göre devreden, devralanın borçluya karşı edinilen alacağı almak için yaptığı başarısız girişimlerden kaynaklanan masrafları karşılamakla yükümlüdür.
Faktoring ĠĢlemlerinde
Anılan Yargıtay içtihatları ile Yargıtay'ın bu konudaki tutarlı içtihatlarında da faktoring işleminin taraflarına alacakların devrine ilişkin hükümlerin uygulanacağı vurgulanmaktadır. Daha açık bir ifadeyle, faktoring işleminin tarafları olan müşteri (şirket), faktoring şirketi (faktor) ve borçlu arasındaki ilişkiler açısından, 5500 Sayılı Kanun'un 9/2 maddesi. 6361 sayılı TBK md. 188/1. 6098. 6098 sayılı Kanun'un 9/3 maddesi hükmü. 6361 sayılı Kanun, faktoring işleminin yukarıda belirtilen tarafları dışındaki döviz borçluları hakkında uygulanacak bir hükümdür.
Kat KarĢılığı ĠnĢaat SözleĢmelerinde
330 “… Benzer şekilde geçerli bir apartman dairesi karşılığında inşaat sözleşmesinde, yükleniciye ait olduğu tespit edilen bağımsız bir bölümün yüklenici tarafından adi yazılı sözleşme kapsamında üçüncü kişiye satışı, bir satış sözleşmesi değildir. Kayıtlı taşınmazlarla ilgili olarak ancak Türk Borçlar Kanunu'na göre, Yargıtay'ın köklü uygulamasına göre. Türk Medeni Kanununun 183 ve devamı maddelerinde düzenlenen "alacağın temliki" hükümlerine tabi bir işlemdir. Yani bu gibi durumlarda yüklenici, inşaat sözleşmesi uyarınca bağımsız bölümünü daire karşılığında üçüncü bir kişiye satmamış; Konut değişimine ilişkin inşaat sözleşmesi kapsamında, ilgili bağımsız kısım açısından arsa sahibine karşı olan alacak hakkını, yani sözleşmeden doğan kişisel hakkını (bunu isteme hakkı) devretmiş sayılır. Bağımsız kısmın mülkiyeti kendisine devredildiğinde üçüncü kişiye devredilir. 333“…Dava, arsa payı karşılığında inşaat sözleşmesinden doğan ve satılan bağımsız kişilerin tapularının devredilmemesi sonucu arsa sahiplerinin hak ve alacaklarının üçüncü kişilere devredilmesinden doğan alacakla ilgilidir. yüklenici tarafından üçüncü kişilere devredilmesi ve mahkemece davanın sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayandığına ve bir yıllık zamanaşımı süresinden sonra açıldığı kanaatine varılması nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.
Ġpotekli Alacağın Devri
Dolayısıyla yüklenicinin arsa sahibinden borçlusu yoksa veya arsa sahibinin ödeme gücü bulunmuyorsa, üçüncü şahıs kendisinden kaynaklanan borçluları tahsil edemeyeceği için müteahhidin üçüncü şahsa olan borcu devam edecektir. Devralan borçlunun tahsilinde herhangi bir hukuki engelle karşılaşması halinde devredenin garanti sorumluluğu devreye girer. Devreden, ipotekli borçlunun bulunmadığını bilmesine rağmen hileli veya ağır ihmalkar davranmışsa, devredene karşı sorumlu tutulacaktır336.
Kıymetli Evrakın Devri
Senetle bağlı olmayan veya kayıtlı bir senetle bağlı alacaklar için alacakların devri aransa da, yazılı senetle bağlı alacaklar için ciro aranır. Ödememe protestosunun yapılmasından veya bu protesto için belirlenen sürenin sona ermesinden sonra yapılan ciro, alacağın devri sayılır (TTK. Madde 690). Senet, kıymetli evrak niteliğini kaybetmemekle birlikte, alacağın devrine ilişkin hükümler savunma amaçlı kullanılmaktadır.
Alacak hesaplarının devri kurumunun sebebe bağlı olduğunu gösteren bir diğer önemli nokta da devreden tarafa garanti sorumluluğu yüklemesidir. Duygu, Alacakların Devri ve Diğer Hukuki Kurumlarla Karşılaştırılması, (Danışman; ÖZ, Turgut), (Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi), İstanbul Kültür Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2015, Ankara. TEKİNAY S., Sulhi/ AKMAN Sermet / BURCUOĞLU Haluk / ALTOP Atilla, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Filiz Kitabevi, İstanbul, 1993.
