Şükür, Stresli Yaşam Olayları ve Depresyonu Birlikte İnceleyen

40

41 Tabloya dahil edilen iki araştırma, stresli yaşam olaylarını ölçerken kontrol listesi kullanmıştır (Duprey ve ark., 2018; Deichert ve ark., 2019). Geri kalan araştırmaların birinde Katrina Kasırgası (McCanlies ve ark., 2018), iki araştırmada ise kronik hastalıklar (Sirois ve Wood, 2017; Koenig ve ark., 2014) stresli yaşam olayı olarak kabul edilmiştir. Bir araştırmada ise belli bir yaşam olayı ele alınmadan, bireyin yaşamındaki durumları kontrol edilebilirliğine, tahmin edilebilirliğine ve bunaltıcılığına göre değerlendirerek algılanan stres düzeyinin ölçülmesi hedeflenmiştir (Wood ve ark., 2008).

Araştırmalara dahil edilen değişkenler arasında sosyal destek, kişilik özellikleri, iyi oluş ve yaşam doyumu, kaygı, farkındalık, dayanıklılık, kronik hastalıklar, dindarlık, yaşamın anlamı ve amacı, cömertlik ve iyimserlik bulunmaktadır (Wood ve ark., 2008; Duprey ve ark., 2018; McCanlies ve ark., 2018; Sirois ve Wood, 2017; Deichert ve ark., 2019;

Koenig ve ark., 2014). Stresli yaşam olayları, depresyon ve şükür ilişkisini birlikte inceleyen araştırmalar arasında en çok incelenen değişkenin sosyal destek olduğu görülmektedir (Wood ve ark., 2008; Sirois ve Wood, 2017; McCanlies ve ark., 2018;

Koenig ve ark., 2014).

Stresli yaşam olayları, depresyon ve şükür ilişkisini inceleyen araştırmaların sonuçları incelendiğinde, şükür seviyesi arttıkça depresif belirti düzeyinin azaldığını gösteren araştırmaların olduğu görülmektedir (Duprey ve ark., 2018; McCanlies ve ark., 2018).

Bununla birlikte, şükür ve depresif belirti düzeyleri arasında anlamlı bir ilişkinin olmadığını gösteren bir araştırma da bulunmaktadır (Wood ve ark., 2008). Stresli yaşam olayları ve şükür ilişkisini inceleyen araştırmalarda ise, stresli yaşam olayları ve şükür arasında anlamlı bir ilişki olmadığı bulunmuştur (Deichert ve ark., 2019; Duprey ve ark., 2018).

Şükrün depresyona ve strese etkilerinin incelendiği araştırmalarda ise, şükrün hem depresif belirti seviyelerini (Deichert ve ark., 2019; Sirois ve Wood, 2017; Wood ve ark., 2008) hem de stres seviyelerini azalttığı görülmektedir (Wood ve ark., 2008).

Stresli yaşam olaylarının depresyona etkisinin incelendiği çalışmalarda, stresli yaşam

42 olaylarının depresif belirti düzeyini arttırdığını gösteren bir araştırma bulunmaktadır (Deichert ve ark., 2019).

Şükrün, stresli yaşam olayları ve depresyon ilişkisindeki rolünü inceleyen çalışmalarda ise, şükrün bu ilişkide düzenleyici bir rolünün olduğunu gösteren bir araştırma ile birlikte (Deichert ve ark., 2019), bu ilişkide şükrün aracılık rolünü inceleyen ancak anlamlı bir sonuca ulaşamayan bir araştırma bulunmaktadır (Duprey ve ark., 2018).

Sonuç olarak, şükrün stresli yaşam olayları ve depresyon ilişkisindeki rolünü inceleyen araştırmaların kısıtlı olduğu ve daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğu görülmektedir.

43 Tablo 2.5 – Şükür, Stresli Yaşam Olayları ve Depresyon Değişkenlerini Birlikte İnceleyen Araştırmalar

Çalışma Ülke Örneklem Katılımcı Sayısı

Uygulanma

Yöntemi Değişkenler Ölçekler Stresli Yaşam Olayları, Depresyon ve Şükür İle ilgili Sonuçlar Deichert

ve ark.

(2019)

ABD Yaş ortalaması 21 olan üniversite öğrencileri

181 Yüz yüze Şükür, Depresyon, Stresli Yaşam Olayları, Dindarlık, Fiziksel Semptom

GRAT, GQ-6, USQ, CES- ds, CHIPS, SS

Stresli yaşam olayları ve şükür arasında anlamlı bir ilişki olmadığı ve şükrün stresli yaşam olayları ve depresyon ilişkisinde düzenleyici bir rolünün olduğu bulunmuştur.

Stresli yaşam olaylarının ve şükrün depresyonu yordadığı bulunmuştur.

Duprey ve ark.

(2018)

ABD 18-33 yaş arasındaki lisans ve yüksek lisans öğrencileri

256 Yüz yüze Stresli Yaşam Olayları, Depresyon, Şükür, Kaygı, Farkındalık (Mindfulness)

GQ-6, CLSI, CEDMI, BDI-II,

Stresli yaşam olayları ve depresyon ilişkisinde şükrün ve farkındalığın rolü incelenmiştir ve şükrün bu ilişkide istatistiksel olarak anlamlı bir aracılık rolünün olmadığı görülmüştür. Şükür arttıkça depresif belirtiler azalmaktadır ancak şükür ve stresli yaşam olayları arasında anlamlı bir ilişki olmadığı bulunmuştur.

Koenig ve ark.

(2014)

ABD 24-84 yaş arasındaki depresif

semptomları olan ve kronik medikal hastalıkları olan kişiler

129 Yüz yüze Şükür, Depresyon, Stresli Yaşam Olayı (Kronik tıbbi hastalık), Cömertlik, Yaşamın Anlamı ve Amacı, İyimserlik, Sosyal Destek, Dindarlık

BDI-II, DASI, GQ- 6, CIRS, CCI, MINI, PIL, LOT- R, IGS, DSSI

Dindarlığın depresif belirtiler üzerinde bir etkisi olmadığı ve fiziksel engelliliğin depresyon üzerindeki etkilerini tamponlamadığı görülse de, dindarlık, hayatın anlamı ve amacı, daha fazla iyimserlik, cömertlik ve daha yüksek şükür seviyesi ile ilişkili bulunmuştur.

McCanlies ve ark.

(2018)

ABD Ortalama yaşı 43 olan polis memurları

116 Yüz yüze Stresli Yaşam Olayı (Katrina Kasırgası), Depresyon, Şükür, Sosyal Destek, Dayanıklılık, Yaşam Doyumu

ISEL, CES-ds, GQ-6, CD- RISC10, SLS

Sosyal desteğin ve şükrün, daha az depresyon belirtisiyle doğrudan ilişkili olduğu

görülmüştür. Sosyal destek, şükür ve

depresyon ilişkisine; şükür ve yaşam doyumu ilişkisine; yaşam doyumu ve depresyon ilişkisine aracılık etmektedir.

44 Tablo 2.5 (Devamı) – Şükür, Stresli Yaşam Olayları ve Depresyon Değişkenlerini Birlikte İnceleyen Araştırmalar

Çalışma Ülke Örneklem Katılımcı Sayısı

Uygulanma

Yöntemi Değişkenler Ölçekler Stresli Yaşam Olayları, Depresyon ve Şükür İle ilgili Sonuçlar Sirois ve

Wood (2017)

Kanada 16-81 yaş arasındaki artrit ve inflamatuar bağırsak hastalığı olan kişiler

400 Online Şükür, Depresyon, Stresli Yaşam Olayları (Kronik hastalık), Stres, Sosyal Destek, Hastalık Şiddeti, Sağlık Durumu, İnflamatuar bağırsak hastalığı, Artrit

GQ-6, CES-ds, SF-36, IBD, PSS, DUFSS, AIMS

Kronik hastalığa sahip örneklemlerde, hastalıkla ilgili değişiklikler ve demografik değişkenler kontrol

edildiğinde, şükrün depresyonun önemli bir yordayıcısı olduğu bulunmuştur.

Wood ve ark.

(2008)

İngiltere 18-19 yaş arasındaki üniversite öğrencileri

156 Yüz yüze Şükür, Depresyon, Stres, Algılanan Sosyal Destek, İyi Oluş, Kişilik

GQ-6, ISEL, CES-ds, PSS

Şükür arttıkça stresin azaldığı görülmektedir. Şükür ve depresyon arasında anlamlı bir ilişki

bulunamamıştır. Şükür, daha yüksek algılanan sosyal destek düzeyine, daha düşük strese ve depresyon düzeyine sebep olmaktadır.

Tablo 2.5’e ilişkin notlar:

ISEL: Interpersonal Support Evaluation List, PSS: Perceived Stress Scale, CLSI: College Life Stress Inventory, CEDMI: Carolina Empirically Derived Mindfulness Inventory, BDI-II:Beck Depression Inventory-II, STAI: State-Trait Anxiety Inventory, CES-ds: Center for Epidemiologic Studies Depression scale, GQ-6: Gratitude Questionnaire, CD-RISC10: Connor–Davidson Resilience Scale, SLS: The Satisfaction with Life Scale, SF-36: Medical Out- comes Survey 36 item short form, IBD: Inflammatory Bowel Disease Questionnaire, DUFSS: The Duke-UNC Functional Social Support questionnaire, AIMS: Arthritis Impact Measurement Scales 2, GRAT: Gratitude Resentment and Appreciation Test, USQ: Undergraduate Stress Questionnaire, CHIPS: Cohen-Hoberman Inventory of Physical Symptoms, SS: Spirituality Scale, DASI: Duke Activity Status Index, CIRS: The Cumulative Illness Rating Scale, CCI: Charlson Comorbidity Index, MINI: Mini International Neuropsychiatric Interview, PIL: Purpose in Life Test, LOT-R: Life Orientation Test-Revised, IGS: Interpersonal Generosity Scale, DSSI: Duke Social Support Index

45