M. MARANGOZ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ JDF 264/270 TOPOĞRAFYA DERSİ NOTLARI

TOPOĞRAFYA

TANIŞMA –

Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ

ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

JDF 264/270 TOPOĞRAFYA DERSİ NOTLARI

DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ

 Aycan Murat MARANGOZ

 Yrd. Doç. Dr.

 Mühendislik Fakültesi Geomatik Müh. Bölümü, Fotogrametri Anabilim Dalı

 [email protected]

 geomatik.beun.edu.tr/marangoz

 facebook.com/aycanmarangoz

 Öğrenci Görüşme Saatleri: Cuma 10:30 – 12:00

DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ (OFİS)

 Yrd. Doç. Dr. Aycan Murat MARANGOZ

 Mühendislik Fakültesi Geomatik Müh. Bölümü Sınıflar Girişi

DERSİ ALAN DİĞER BÖLÜMLER

 Çevre Mühendisliği Bölümü

 İnşaat Mühendisliği Bölümü

 Maden Mühendisliği Bölümü

 Jeoloji Mühendisliği Bölümü

 Geomatik (Harita) Mühendisliği Bölümü (~ Ölçme Bilgisi I ve II, ve diğerleri)

DERSİN KAYNAKLARI

 Topoğrafya Ders Notları, Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ, Bülent Ecevit Üniversitesi Müh.

Fakültesi Geomatik Müh. Bölümü, 2012.

 Topoğrafya Ders Notları, Öğr. Gör. Dr. Ufuk ÖZERMAN, İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi Geomatik Müh. Bölümü, 2012

 Topoğrafya Ders Notları, Doç. Dr. Mehmet Zeki COŞKUN, İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi Geomatik Müh. Bölümü, Ölçme Tekniği ABD, 2006

 Topoğrafya – Ölçme Bilgisi, Cevat İNAL, Ali ERDİ ve Ferruh YILDIZ, Atlas Kitabevi - 1996, Yayın No:

21, Teknik Dizi: 5 (Tel: 0.332.3521957-3516081)

 Aplikasyon, Prof. Dr.Türkay TÜDEŞ, KTÜ, Trabzon, 1995

 Ölçme Bilgisi – Pratik Jeodezi, Prof. Dr. Erdoğan ÖZBENLİ – Prof. Dr. Türkay TÜDEŞ, KTÜ, Trabzon, 1994

 Mühendis ve Mimarlar için TOPOĞRAFYA (Ölçme Bilgisi), Prof. Dr. Gündoğdu ÖZGEN, İstanbul Teknik Üniversitesi Kütüphanesi - 1990, Sayı: 1404

 Ölçme Bilgisi 1. Cilt ve 2 Cilt, Celal SONGU, Birsen Yayınevi,1987

 Jeodezik Hesap, Muzaffer Şerbetçi ve Veysel ATASOY, Karadeniz Teknik Üniversitesi Basımevi – 1984, Genel Yayın No: 153, Fakülte Yayın No: 44

 İnternet Kaynakları

 Sunular

DERSİN BAŞARI KRİTERLERİ

 Derse Devam: %70

 Arazi Çalışması: En az 4 hafta (Hava durumuna göre değişebilir)

 Arazi Çalışmasına Devam: %80

 Vize Sayısı: 1 (Yıliçi Başarı Notuna Katkısı: %80)

 Yıliçi Başarı Notu: Vize (%80) + [(Ödevler + Quizler + Arazi Çalışmaları Notu ) (%20)]

 Başarı Notu: Yıliçi Başarı Notu %40 + Final Sınavı

KULLANILACAK DONANIMLAR

 Mühendislik Fakültesi Geomatik Müh. Bölümü, Ölçme Tekniği Laboratuvarı

 Çelik şerit metre, teodolit, total station, jalon, nivo, mira vb.

GEOMATİK (HARİTA) MÜH. BİLİMİ

Yeryuvarının geometrisinin belirlenmesi ve yeryuvarı üzerinde bulunan tüm objelerin birbirleriyle olan geometrik, sosyal ve anlamsal ilişkilerin kurulması ve bu bilgilerin ilgili diğer mühendislik ve sosyal bilimlerin hizmetine sunulması işlevlerini yüklenen bir bilim dalıdır.

Daha farklı bir deyişle, yeryuvarı üzerinde konumsal bilgi sisteminin oluşturulmasını (Kent Bilgi Sistemi veya Coğrafi Bilgi Sistemi) sağlayan ve bu bilgi sistemine altlık oluşturacak temel bilgilerin toplanmasını ve bilgiler arasındaki ilişkilerin kurulmasını sağlayan bir bilim dalıdır.

GEOMATİK (HARİTA) MÜH. BİLİMİ

Geomatik (Harita) Mühendisliği, mekanın tasarlanmasına yönelik bilgilerin yeryüzünden veya havadan (uçaktan – uydudan) elde edilmesi ve sunulması ile ilgili bir bilim koludur.

 Yersel Ölçümler (1m-5m)

 Uçaktan Algılama Yapan Sistemler

 Alçaktan Uçuş Verileri (300m – 3km)

 Uzaydan Algılama Yapan Sistemler

 Kutupsal Yörüngeli (600km-1000km)

GEOMATİK (HARİTA) MÜH. BİLİMİ

Jeodezi, yeryuvarının ve diğer gökcisimlerinin şeklini ve gravite alanlarını, bunların zaman içerisindeki değişimlerini ve ortalama yer elipsoidini yer yüzeyinden veya uzaydan gerçekleştirilen ölçümlerle belirlemeyi amaçlayan bir bilimdir (Yersel ölçümler).

 Total Station

 Global Konumlandırma Sistemleri

(GPS – Global Positioning System, GNNS – Global Navigation Satellite System)

GEOMATİK (HARİTA) MÜH. BİLİMİ

Fotogrametri tekniği, uzaktaki cisimlerin geometrik parametrelerini belirli koşullar altında çekilmiş fotoğraflar yardımı ile elde etme işlemidir.

Harita üretim aşamaları

GEOMATİK (HARİTA) MÜH. BİLİMİ

 (1-5m)

GEOMATİK (HARİTA) MÜH. BİLİMİ

 (1-5m)

GEOMATİK (HARİTA) MÜH. BİLİMİ

 Alçaktan Uçuş Verileri (300m - 3000m)

Microdrones – md4-1000 Microdrones – md4-200

GEOMATİK (HARİTA) MÜH. BİLİMİ

 Alçaktan Uçuş Verileri (300m - 3000m)

GEOMATİK (HARİTA) MÜH. BİLİMİ

 Alçaktan Uçuş Verileri (300m - 3000m)

GEOMATİK (HARİTA) MÜH. BİLİMİ

 Alçaktan Uçuş Verileri (300m - 3000m)

GEOMATİK (HARİTA) MÜH. BİLİMİ

Uzaktan Algılama tekniği, arada mekanik bir temas olmaksızın bir cisimden yayılan ve algılanan ışınımın nitelik ve nicelik yönünden değerlendirilmesi ile cismin özelliklerinin ortaya konması ve ölçülmesi olarak tanımlanabilir.

GEOMATİK (HARİTA) MÜH. BİLİMİ

 Kutupsal Yörüngeli (600km – 1000km) – Uzaktan Algılama Uyduları

Landsat 7 Aster Kometa (TK-350)

GEOMATİK (HARİTA) MÜH. BİLİMİ

 Kutupsal Yörüngeli (600km – 1000km) – Uzaktan Algılama Uyduları

Landsat 7 Aster TK-350 Kompsat - 1

GEOMATİK (HARİTA) MÜH. BİLİMİ

 Kutupsal Yörüngeli (600km – 1000km) – Uzaktan Algılama Uyduları

(11x11)km (16.5x16.5)km

(60x60)km (173x183)km

GEOMATİK (HARİTA) MÜH. BİLİMİ

Zonguldak iline ait QuickBird görüntüsünün

bir bölümü (1x1)km

GEOMATİK (HARİTA) MÜH. BİLİMİ

Kartoğrafya, coğrafi bilginin görsel, sayısal veya kabartma formda sunulması, iletişimi, organizasyonu ve kullanılması bilimidir [Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS – GIS)].

GEOMATİK (HARİTA) MÜH. BİLİMİ – Laboratuvarlar

 Ölçme Tekniği Laboratuvarı

1 adet tekne Batimetricihazları Yersel lazer cihazı GPS alıcı üniteleri RTK GPS alıcı üniteleri TUSAGA-Aktif GPS alıcı ünitesi

Total stationcihazları Elektronik teodolit cihazları Optik takeometre ve teodolit

cihazları Optik nivocihazları

Optik prezisyonlu nivo cihazları Dijital nivo cihazları

El GPScihazları

Uygulamalar için gerekli yazılımlar

GEOMATİK (HARİTA) MÜH. BİLİMİ – Laboratuvarlar

 Araştırma Laboratuvarı

3 adet dijital fotogrametrik iş istasyonu,

2 adet aynalı stereoskop, 2 adet dijital kamera, 2 adet insansız hava aracı (İHA),

1 adet GPS alıcısı, Uygulamalar için gerekli fotogrametri ve uzaktan algılama

yazılımları

1 adet Wild A8 analog değerlendirme aleti

1 adet Zeiss Planicomp analitik değerlendirme aleti

GEOMATİK (HARİTA) MÜH. BİLİMİ – Başlıca Çalışma Konuları

 Gereksinim duyulan her ölçekteki haritaların üretimini, araziye ilişkin büyük/küçük tüm projelerin etüd ve uygulamalarının gerçekleştirilmesi,

 Deprem kuşağında yer alan bölgelerde yer kabuğu hareketlerinin incelenmesi,

 Deprem, sel, yangın, heyelan sonucu meydana gelen afetlerden sonra uygulanacak Afet Planlarının hazırlanması,

 Kent planlarının hazırlanması,

 Köprü, baraj, yol, tünel, metro vb. mühendislik projeleri,

 Gerek uçaklardan çekilen fotogrametrik amaçlı fotoğraflarla, gerekse de uydulardan elde edilen görüntülerden bir çok

GEOMATİK (HARİTA) MÜH. BİLİMİ – Başlıca Çalışma Konuları

 Petrol, doğalgaz vb. yer altı doğal kaynaklarının yerlerinin belirlenmesi,

 Geomatik (Harita) Mühendisliği tarafından üretilen sayısal ve konuma dayalı bilgilerden, pratik hayatta bir çok alanda kullanılan bilgi sistemlerinin oluşturulması,

 Tarihi eserlerin röleve ve restorasyon çalışmalarının yapılması,

 Arkeolojik araştırmalar,

 Sulama ve kurutma projeleri,

 Her tür altyapı projeleri,

 Coğrafik - jeolojik projeler

ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ VE GEOMATİK (HARİTA) MÜHENDİSLİĞİ İLİŞKİSİ

Çevre mühendisliği, doğal kaynakların kullanımı ve insan sağlığına uygun çevre koşullarının yaratılması ile ilgili mühendislik dalıdır.

Diğer mühendislik dallarından farklı olarak, doğanın kaynaklarını tüketmeyi değil, doğaya sahip olduklarını geri vermeye çalışan bir mühendislik dalıdır.

ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ VE GEOMATİK (HARİTA) MÜHENDİSLİĞİ İLİŞKİSİ

Çevre mühendisliğinin başlıca çalışma alanları; su ve atık su arıtma, hava kirliliği kontrolü, katı atık bertarafı, toprak kirliliği vb. dir.

Bir "mühendislik" dalı olan Çevre Mühendisliğinin başlıca faaliyet sahası su, hava ve toprağa karışan atıkların bertarafı için teknolojik çözümler araştırmak ve uygulanacak tedbirleri belirlemektir.

ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ VE GEOMATİK (HARİTA) MÜHENDİSLİĞİ İLİŞKİSİ

Daha çok sanayi tesislerinden kaynaklanan atıkların arıtılması için uygulanan arıtma projelerinde makina, inşaat, kimya, biyoloji ve geomatik (harita) bilim dallarından da faydalanılmaktadır.

Evsel ve sanayi atık su arıtma tesislerinin tasarımı, inşası ve işletilmesi, su şebekeleri, isale hatları, kanalizasyon tesislerinin tasarımı ve inşası çevre mühendisliği ve geomatik (harita) mühendisliğinin en çok ilgilendiği konular olarak sıralanabilir.

İLİŞKİ (YAPIM – KONTROL – İŞLETME)

 Evsel ve sanayi su-atık su artıma tesisi yapılarının;

enerji nakil hattı, su nakil hattı, atık su nakil hattı, kanalizasyon, isale hattı ve diğer yapıların izleyecekleri geçkilerin haritalarının alımı, yatay ve düşey projelendirilmesi ve aplikasyonu çalışmaları.

 Tüm yapı ve tesislerin inşa edilecekleri bölgelerdeki yerkabuğu hareketlerinin jeodezik ve dinamik yöntemlerle belirlenmesi.

İLİŞKİ (YAPIM – KONTROL – İŞLETME)

 Tüm yapı ve tesis inşaatlarında, dekupaj ve toprak hacmi ölçme ve hesapları.

 Yapı ve tesis sahalarının ruhsata esas halihazır harita ve üretime esas işletme imalat haritalarının yapımı.

 Mühendislik yapılarının veya büyük makinelerin istenilen doğrulukta her türlü aplikasyon işleri.

GEOMATİK (HARİTA) MÜHENDİSİ

Çevre Mühendisliği ile ilgili tesis ve yapıların inşaat başlangıcında planlanan yere konumlandırılması ve inşaat sürecinde yapının projesine uygun biçimde inşa edilmesinin kontrolü Geomatik (Harita) Mühendisleri ve yardımcı elemanları tarafından gerçekleştirilir.

Fakat Geomatik (Harita) Mühendisinin görevleri bu inşaatların ve çevre düzenlemelerinin tamamlanmasıyla sona ermez. Bu aşamadan sonra görevleri, yapıların herhangi bir nedenden dolayı (heyelan deprem gibi doğal afetler, uçak, kamyon ve benzeri araçların çarpması, rüzgar yükü vb.) bu yapıların toplum için oluşturdukları riski en aza indirecek önlemlerin

TOPOĞRAFLAR

Etüt Ekibi, şantiyenin öncü kuvvetidir. Bir işe ilk kazığı etüt ekibi çakar, iş boyunca kadar gider, en son ölçüyü yine onlar alır. Topograf, küçük ve orta ölçekli şantiyelerde Etüt Ekibinin başıdır. Tekniker veya deneyimli, meslekten yetişmiş alet operatörüdür.

Topograf, tüm arazi ölçüm işlerinden sorumludur. Etüt ekibi, aracı, alet ve ekipmanları ve şenörleri ile seyyar bir ekiptir.

Şantiyede günlük işlerin projesine uygun günlük takibini yapar, makina ve ekiplere işlerini işaretler. Formenle koordineli çalışır.

Bazı şantiyelerde Topograf ve Formen aynı kişidir. Ölçüm ve iş yapma zaman zaman iç içe geçen bir konudur.

HARİTA KAVRAMI

Harita, fiziksel gerçekliğin

(yeryüzü veya diğer

gezegenlerin tamamının veya bir bölgesinin) bir düzleme belirli bir ölçek dahilinde küçültülmüş, objelerin birbirleri ile olan ilişkileri korunarak, genelleştirilmiş, açıklamalarla tamamlanmış, matematiksel kurallarla izdüşüm gösterimi olarak tanımlanan bir bilgi

HARİTA KAVRAMI

1/1000 ölçekli ortofoto harita

TOPOĞRAFYA KAVRAMI

Yeryüzünde bulunan veya yeryüzüne yakın doğal ve yapay noktalar ile bunların oluşturduğu cisimlerin belirli bir karşılaştırma düzlem veya yüzeyine göre konumlarının saptanması ve belirli bir oran (ölçek) ile küçültülerek kağıt üzerine geçirilmesi için gerekli arazi ölçmeleri, hesap ve çizim yöntemleri öğretisidir.

Kağıt üzerindeki geometrik ve sayısal büyüklüklerin çeşitli mühendislik işleri için araziye uygulanması da Topografya Dersinin konu başlıklarını oluşturur.

 Giriş, Harita ve Topoğrafyanın Tanımı,

 Ölçü Birimleri, Ölçek Kavramı, Ölçme Hataları, Hata Hesapları,

 Arazide Noktaların ve Doğruların Belirlenmesi, Şenaj,

 Röperleme, Konum Planlarının Çıkarılması,

 Topoğrafya Aletleri,

 Temel Ödevler,

 Poligonasyon,

 Yüksekliklerin Ölçülmesi,

 Geometrik ve Trigonometrik Nivelman, Düşey Açı Ölçmeleri,

 Takeometri,

 Kesitlerin Çıkarılması,

TOPOĞRAFYA DERSİNİN İÇERİĞİ

GELECEK HAFTA:

 Topoğrafya Ders Notları, Doç. Dr. Mehmet Zeki COŞKUN, İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi Geomatik Müh. Bölümü, Ölçme Tekniği ABD, 2006

 Topoğrafya Ders Notları, Öğr. Gör. Dr. Ufuk ÖZERMAN, İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi Geomatik Müh. Bölümü, 2012

 Topoğrafya Ders Notları, Yrd. Doç. Dr. Aycan Murat MARANGOZ, Bülent Ecevit Üniversitesi Müh. Fakültesi Geomatik Müh. Bölümü, Fotogrametri ABD, 2012

 Fotogrametri ve Uzaktan Algılama Ders Notları, Yrd. Doç. Dr. Aycan Murat MARANGOZ, Bülent Ecevit Üniversitesi Müh. Fak. Geomatik Müh. Bölümü, Fotogrametri ABD Sunuları, 2012

 eobs.edu.tr (BEÜ Müh. Fak. Çevre Müh. Bölümü)

KAYNAKLAR