A.Ü. Diú Hek. Fak. Derg. 42(1) 47-50, 2015
AMELOGENEZøS øMPERFEKTA TEDAVøSøNDE TOTAL
OVERDENTURE UYGULAMASI: OLGU SUNUMU
Oral rehabilitation of amelogenesis imperfecta by complete overdentures: Case ReportBurcu BATAK *
ÖZET
Amelogenezis imperfekta, mine yapÕsÕnda bozukluklarla ortaya çÕkan kalÕtÕmsal bir hastalÕktÕr. Özelliklerinden dolayÕ hastada estetik, fonksiyonel ve psikososyal problemler görülebilir. AmacÕmÕz; amelogenezis imperfekta görülen 17 yaúÕndaki bayan hastaya implant tedavisi öncesi total overdenture uygulamasÕnÕ sunmaktÕr. Kemik geliúiminin tamamlanmamasÕndan dolayÕ implant tedavisi için beklemeye ve bu süre zarfÕnda hastanÕn konforunun sa÷lanmasÕ için de overdenture protez yapÕlmasÕna karar verilmiútir. Kanal tedavileri yetersiz oldu÷u için post-kor restorasyonlarÕ uygulanamamÕútÕr. Bu yüzden kalan diúler (14,15,23,24,25,27,32,33,34,35,42, 43,47) için döküm koping yapÕlmasÕna karar verilmiútir. Kopingler üzerine kobalt-krom altyapÕlar hazÕrlanarak konvansiyonel teknikle total overdenture’lar bitirilmiútir. Bu vakada kemik geliúimi tamamlanmamÕú hastaya overdenture protezler uygulanarak, uygun bir dikey boyut ve maksillomandibular iliúki sa÷lanmÕútÕr.
Anahtar Sözcükler: Amelogenezis imperfekta, total overdenture, metal koping, protetik tedavi.
ABSTRACT
Amelogenesis imperfecta (AI) is a hereditary disease that causes abnormalities of enamel structure. Due to its main characteristics, patient can have esthetic, functional and psychosocial problems.
Our aim is to present oral rehabilitaton of a 17 year- old female amelogenesis imperfecta patient by using complete overdentures before dental implant therapy. Because of continuing bone growth we decided to wait for implants and during this period we made a decision to make an overdenture prosthesis for patient’s function and aesthetics. Due to her root canal anatomy, inadequate root canal treatments did not enable post-core restorations. Therefore, we had to prepare remaining teeth (14,15,23,24,25,27, 32,33,34,35,42,43,47) for cast copings by removing only the filling material in pulp chambers . Cobalt-chromium frameworks were fabricated over cast copings. Finally, complete overdentures were accomplished by conventional techniques. In this case we rehabilitated the patient by providing an appropriate vertical dimension and maxillomandibular relationship using overdentures because of her incomplete bone growth.
Keywords: Amelogenesis imperfecta, complete overdenture, metal coping, prosthetic rehabilitation.
GøRøù
Amelogenezis imperfekta, mine yapÕsÕnda bozukluklarla ortaya çÕkan kalÕtÕmsal bir hastalÕktÕr. Hastalarda görülen en belirgin özellikler, renkleúmiú diúler, yapÕsal kayÕplar, çürük için yüksek risk, pulpal semptomlar, okluzal düzensizlikler, konjenital diú * Arú. Gör., Ankara Üniversitesi, Diú Hekimli÷i Fakültesi, Protetik Diú Tedavisi Anabilim DalÕ
48 Burcu BATAK
eksiklikleridir. Bu özelliklerin ortaya çÕkmasÕyla hastada estetik, fonksiyonel ve psikososyal problemler görülebilir (1-3).
Amelogenezis imperfekta için birçok sÕnÕflama olmasÕna ra÷men en yaygÕn olarak kullanÕlan ve günümüzde de geçerlili÷ini koruyan sÕnÕflama Witkop tarafÕndan 1989 yÕlÕnda yapÕlmÕú olan sÕnÕflamadÕr (4). Bu sÕnÕflamaya göre Amelogenezis imperfekta; hipoplastik, hipomatür, hipokalsifiye, hipomatür-hipoplastik olmak üzere 4 ana baúlÕk úeklinde sÕnÕflandÕrÕlÕr (1-3).
AmacÕmÕz; 17 yaúÕndaki amelogenezis imperfekta görülen bayan hastaya yetersiz kemik geliúiminden dolayÕ implant tedavisi için bekleme sürecinde, hastanÕn konforunu ve psikososyal beklentilerini karúÕlamak için, kalan diú köklerini a÷Õzda tutmak ve döküm kopinglerle koruyarak overdenture protez uygulamasÕ ile hastanÕn geliúimini takip ederek bu sürede fonksiyon, fonasyon ve esteti÷i geri kazandÕrmaktÕr.
OLGU SUNUMU
17 yaúÕndaki bayan hasta Ankara Üniversitesi Diú Hekimli÷i Fakültesi Protez Klini÷ine tedavisi için baúvurmuútur. YapÕlan extraoral muayenede hastamÕzda düúük vertikal boyut nedeniyle kas aktivitesi artÕúÕ mevcuttu. øntraoral olarak incelendi÷inde; baúarÕsÕz kanal tedavileri nedeniyle diúlerinin bir kÕsmÕnÕ kaybetmiúti. Mevcut diúlerin – toplam 13 adet olmak üzere (14,15,23,24,25,27,32, 33,34,35,42,43,47), 27 numaralÕ diú haricinde- hepsi kanal tedavisi görmüútür (Resim 1).
Resim 1: A) Tedavi öncesi üst çene
B) Tedavi öncesi alt çene
Kemik geliúiminin tamamlanmamasÕndan dolayÕ implant tedavisi için beklemeye ve bu süre zarfÕnda hastanÕn konforunun sa÷lanmasÕ
için de overdenture protez yapÕlmasÕna karar verilmiútir. A÷Õzdaki mevcut diúlerde herhangi bir semptom olmamasÕna ra÷men kanal tedavileri yetersiz oldu÷u için post-kor restorasyonlarÕ uygulanamamÕútÕr. Bu yüzden kalan diúler için döküm koping yapÕlmasÕna karar verilmiútir. Bu uygulama için sadece pulpa odasÕndaki kanal dolgu materyali boúaltÕlmÕú, kanallara herhangi bir boúaltma iúlemi uygulanmamÕútÕr. øki aúamalÕ puty-wash tekni÷iyle ölçü alÕnarak döküm kopingler hazÕrlanmÕú (Resim 2) ve rezin simanla (Panavia F 2.0 Complete Kit, Kuraray, Osaka, Japan) yapÕútÕrÕlmÕútÕr. Kopingler üzerine total overdenture’ larÕn yapÕlmasÕ için hazÕrlanan úahsi kaúÕkla nihai ölçü alÕnmÕú ve kobalt-krom altyapÕlar hazÕrlanarak (Resim 3) konvansiyonel teknikle total overdenture’lar bitirilmiú ve hasta memnuniyeti en iyi úekilde sa÷lanmÕútÕr (Resim 4).
Resim 2: Döküm Kopingler
Resim 3: Kobalt-Krom alt yapÕlar
AMELOGENEZøS øMPERFEKTA TEDAVøSøNDE TOTAL OVERDENTURE UYGULAMASI: OLGU SUNUMU 49
Kontrol seanslarÕ 3., 6. aylarda ve 1. yÕlda yapÕlmÕútÕr. Seanslarda TME’de herhangi bir problemle karúÕlaúÕlmamÕútÕr. 1 yÕl sonra yapÕlan kontrolde a÷Õzda metal kopinglerle korunmuú diúlerin kole bölgelerinde plak birikimleri görülmüú, hastaya yeniden oral hijyen e÷itimi verilmiútir (Resim 5). HastanÕn protezlerden memnun oldu÷u, estetik ve fonksiyonel açÕdan herhangi bir probleminin olmadÕ÷Õ gözlenmiú (Resim 6), alÕnan radyografik görüntüyle de desteklenmiútir (Resim 7).
Resim 5: A) 1 yÕl sonra üst çene
B) 1 yÕl sonra alt çene
Resim 6: 1 yÕl sonra protezlerin görünümü
Resim 7: 1 yÕl sonra hastadan elde edilen
radyografik görüntü
TARTIùMA
Amelogenezis imperfekta vakalarÕnda en çok fonksiyonel, boyutsal, estetik ve psikolojik problemlerle karúÕlaúÕlÕr. Ortaya çÕkan problemle birlikte sabit porselen restorasyonlar, kompozit ve porselen laminalar, paslanmaz çelik kronlar,
overdenture uygulamalarÕ gibi çeúitli tedavi seçenekleri gündeme gelmektedir (1-3,5-9). Akkocao÷lu ve ark. (2004) süpernümere ve gömülü diúler ile birlikte izlenen 23 yaúÕndaki Amelogenezis imperfektalÕ bir erkek hastada atipik görünümlü diúleri restore etmek, kaybedilmiú fasiyal ve dental esteti÷i sa÷lamak, psikososyal problemleri gidermek amacÕyla gömülü diúlerin çekimini takiben gingivoplasti iúlemiyle birlikte kron boylarÕnÕ uzatmÕúlar, mevcut okluzal boyutu kademeli arttÕrmak amacÕyla kas gevúetici splint uygulamasÕ sonucunda sabit porselen restorasyonlarla protetik rehabilitasyonu tamamlamÕúlardÕr (3). Chan ve ark. (2011), 40 yaúÕndaki amelogenezis imperfektalÕ bayan hastaya uygun okluzal dikey boyutu sa÷lamak amacÕyla öncelikle full-mouth direk kompozit restorasyonlar uygulamÕúlar, hastanÕn yeni okluzyonuna adaptasyonunu ve memnuniyetini takiben alt ve üst anterior ve premolar diúleri tam seramik restorasyonlarla, molar diúleri ise altÕn kron uygulamalarÕyla restore etmiúlerdir (6). Koyutürk ve ark. (2006), 11 yaúÕnda olmasÕna ra÷men bütün daimi diúlerinin sürmesinde gecikme olan ve tüm süt diúlerinin a÷Õzda oldu÷u belirlenen amelogenezis imperfekta teúhisi konan hastaya paslanmaz çelik kron uygulamalarÕyla beraber overdenture türü total protez yapÕmÕna karar vermiúler, hastayÕ 6 ayda bir düzenli olarak kontrol randevularÕna ça÷ÕrmÕúlar, iki yÕl sonraki kontrollerinde daimi diúlerinin hala sürmedi÷ini gözlemleyerek ortodontik tedavi görmesi gerekti÷ini söylemiúlerdir. 16 ve 10 yaúlarÕnda olan di÷er 2 vakalarÕnda da aynÕ úekilde paslanmaz çelik kron uygulamalarÕ ve total overdenture protez rehabilitasyonu yaparak hastalarÕn takibini yapmÕúlardÕr (8). Oklüzyonda vertikal boyutta bir azalma söz konusu oldu÷unda hastanÕn oklüzyonunu sa÷lamak için overdenture protezler, kron restorasyonu ve onley restorasyonlar gibi protetik tedaviler önerilmektedir (10). Bu vakada da 17 yaúÕndaki bayan hastaya overdenture protezler uygulanarak, uygun bir dikey boyut ve maksillomandibular iliúki sa÷lanmÕútÕr. HastanÕn kemik geliúimi tamamlanmadÕ÷Õ için implant tedavisi bekleme sürecinde kemik kaybÕnÕ en aza indirgemek,
50 Burcu BATAK
kemik ve dokularÕ korumak için a÷Õzda mevcut diúlerin de metal kopinglerle a÷Õzda tutulmasÕna karar verilmiútir. Bu sayede proprioseptif duyu da korunarak hastanÕn fonksiyonu ve estetik beklentileri karúÕlanmÕútÕr.
SONUÇ
Amelogenezis ømperfekta hastalarÕnda; tedavi planlamasÕnda hastanÕn yaúÕ, sosyoekonomik durumu, tedavi sÕrasÕndaki a÷Õz içi durumu gibi birçok faktör önem kazanmaktadÕr. Öncelikli olarak estetik ve fonksiyonel problemler çözülmeli, hastanÕn psikososyal beklentileri karúÕlanmalÕdÕr. Bu hastalarda erken diú kayÕplarÕnÕ, kemik ve yumuúak doku yÕkÕmlarÕnÕ önlemek amacÕyla tedaviye multidisipliner yaklaúÕmlarla erken yaúlarda baúlanmalÕdÕr.
KAYNAKLAR
1. Ayna B, Ayna E, HamamcÕ N, Çelenk S, Bolgül B. Amelogenezis imperfektalÕ iki hastada estetik ve fonksiyonun sa÷lanmasÕ: Olgu sunumu. CÜ Diú Hek Fak Derg, 2008;11:119-123.
2. Canger EM, Çelenk P, Yenisey M, Odyakmaz SZ. Amelogenesis Imperfecta, Hypoplastic Type Associated with Some Dental Abnormalities: A Case Report. Braz Dent J, 2010; 21:170-174.
3. Akkocao÷lu M, Kasabo÷lu O, Tamer S, Ça÷Õrankaya B. Süpernümere ve gömülü diúler ile birlikte izlenen amelogenezis imperfekta: Bir olgu raporu. HÜ Diú Hek Fak Derg, 2004; 28:46-51.
4. Witkop CJ. Amelogenesis imperfecta, dentinogenesis imperfecta and dental dysplasia
revisited: Problems in classification. J Oral Pathol, 1989;17: 547-553.
5. Shetty YB, Shetty A. Oral Rehabilitation of a Young Adult with Amelogenesis Imperfecta: A Clinical Report. J Indian Prosthodont Soc, 2010; 10:240-245.
6. Chan KC, Ho ET, Botelho MG, Pow EN. Rehabilitation of amelogenesis imperfecta using a reorganized approach: A case report. Quintessence Int, 2011; 42:385-391.
7. Oliveira IK, Fonseca Jde F, do Amaral FL, Pecorari VG, Basting RT, França FM. Diagnosis and esthetic functional rehabilitation of a patient with amelogenesis imperfecta. Quintessence Int, 2011;42:463-469.
8. Koyutürk A, Kahvecio÷lu F, Rener Y, Gökalp A. Geçici overdenture protezler ile rehabilite edilen amelogenezis imperfekta: Olgu sunumu. CÜ Diú Hek Fak Derg, 2006; 9:41-45.
9. Sockalingam SNMP. Dental rehabilitation of amelogenesiz imperfecta using thermoformed templates. Journal of Indian Society of Pedodontics and Preventive Dentistry, 2011; 29:53-56.
10. Dönmez N, Ünlü N. Amelogenezis imperfektalÕ hastalarda anterior diúlerin kompozit rezin ile restorasyonu: Olgu sunumu. CÜ Diú Hek Fak Derg, 2005;8:105-109.
Sorumlu Yazar:
Burcu BATAK
Ankara Üniversitesi, Diú Hekimli÷i Fakültesi, Protetik Diú Tedavisi Anabilim DalÕ, Ankara, Türkiye
Telefon: +90 312 296 57 25 E-mail: [email protected]
