GLOBAL KRĠZDE CĠNSĠYET VE MEDENĠ DURUMA GÖRE ĠġSĠZLĠK HĠSTERĠSĠ: TÜRKĠYE ĠÇĠN FOURIER DURAĞANLIK ANALĠZĠ * Yıldırım Beyazıt ÇĠÇEN **

(1)

Akademik Hassasiyetler The Academic Elegance

Yıl/Year: 2020 Sayı/Issue: 13

Cilt/Volume: 7 Sayfa/Page: 505-525 Araştırma Makalesi

Makale Gönderim Tarihi: 24/02/2020 Makale Kabul Tarihi: 29/05/2020

GLOBAL KRĠZDE CĠNSĠYET VE MEDENĠ DURUMA GÖRE ĠġSĠZLĠK HĠSTERĠSĠ: TÜRKĠYE ĠÇĠN FOURIER DURAĞANLIK

ANALĠZĠ^*

Yıldırım Beyazıt ÇĠÇEN^**

Öz

Yaşanan iktisadi krizler, işsizlik oranları üzerinde kalıcı etkiler bırakabilmekte ve işsizlik oranları histeri etkisiyle kriz öncesine göre artış gösterebilmektedir. 2000’li yıllar itibarıyla Türkiye’de işsizlik oranları çift hanelerde seyretmeye başlamış ve işsizlik oranlarının yüksekliği temel iktisadi problemlerden bir tanesi hâline gelmiştir. Bu çalışmada 2008 global krizi sebebiyle Türkiye’de cinsiyet ve medeni duruma göre işsizlik oranlarında meydana gelen değişimler incelenmiştir. Çalışmada bekâr erkek, evli erkek, bekâr kadın ve evli kadın olmak üzere dört farklı işsizlik oranları serisi analiz edilmiştir. Bahsedilen işsizlik oranlarında kalıcı bir artış olup olmadığı Becker, Enders ve Lee (2006) tarafından geliştirilen Fourier KPSS durağanlık testiyle sınanmıştır. Test için 2005 ve 2014 yılları arası aylık işsizlik oranları kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre bekâr erkek ve evli kadın işsizlik oranları serileri durağan değildir ve bu seriler işsizlik histerisine sahiptir. Evli erkek ve bekâr kadın serileri ise durağandır. Bu bulgular, işsizlik oranlarını düşürmeye yönelik politikalar oluşturulurken, cinsiyet ve medeni durumun dikkate alınması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler: Global Kriz, İşsizlik Histerisi, Cinsiyet, Medeni Durum, Fourier KPSS.

UNEMPLOYMENT HYSTERESIS BY GENDER AND MARITAL STATUS IN GLOBAL CRISIS: FOURIER STATIONARY ANALYSIS

FOR TURKEY

Abstract

The economic crises may permanently affect unemployment rates, and in turn, these rates may rise compared to pre-crisis as a result of the hysteresis effect.

In the 2000s, the unemployment rate in Turkey began to be double-digit and high unemployment became one of the main economic problems. This study aims to examine changes in unemployment rate by gender and marital status in Turkey due to the global crisis of 2008. The study analyzes four different unemployment rates:

single male, married male, single female, married female. The Fourier KPSS stationary test developed by Becker, Enders and Lee (2006) was used to determine whether the unemployment rates were permanent. Monthly unemployment rates

* l m l z T kn k n l m l m P oj l oo n yon m n kl nm P oj N m : 5-02-01-KAP01

** D Öğ . y i, Gümü h n ni i i İİ F İk i ölümü, [email protected], https://orcid.org/0000-0002-3425-280X

(2)

506

between 2005 and 2014 were used for the analysis. According to the findings, single male and married female unemployment rates were not stationary, and these series had unemployment hysteresis. Married male and single female series were stationary. The findings reveal that gender and marital status should be considered when implementing policies to reduce unemployment rates.

Keywords: Global Crisis, Unemployment Hysteresis, Gender, Marital Status, Fourier KPSS.

GiriĢ

97 l l n ilk b l m ml 98 on y n n lib ll m h k l i il bi lik ülk l in bi bi l in h n g olm , y ni bi ön mi b b in g i mi i T knolojinin etkisiyle bi ok ülk nin m l ve finans piy l bi bi in b ğl hâl g lmi i Bu sebeple piy l y n n k izl , zin i l m bi kil h m g li mi ülk l i h m g li m k ol n ülk l i kil m y b l m n n k izl le birlikte m k piy l nda da ol m z b z g li m l y nm k

Em k piy k y pl bi ok f kl l n k n ini gö m k i o nl i izlik i ih m b l ğ l n opl n k izl in emek piy n kil i f kl boy l l n in l nm li i l m , 2008 global kriziyle Tü kiy i izlik m y n g l n ği iml i, cinsiyet ve m ni m n n in l m yi m l m k Ön ki l m l n f kl ol k Tü kiy ki i izliğin z n ön m g li iminin cinsiyet ve m ni m gö l l nm , global kriz sebebiyle her bir grubun (b kâ k k, li k k, b kâ k n, li k n) bil kl i f kl tepkileri kl ğ k m k n n ön mli i Ç l m yin ön ki l m l n f kl ol k Fo i ğ nl k n lizi k ll n lm öyl likl serilerde ok y y p l k lm bulunsa bile in gü ü z lm y k

Ç l m n n gi i on ilk bölümün Tü kiy i izliğin y i l l nm bölüm i i ikl g fik y m yl 99 l li y ll i izlik ki g n l n o y kon lm i on ki bölüm glob l k izin Tü kiy k k k n i izliğin kil i in l nmi i y b bölüm k n l i izliğin in iy n n i m n gö k iz op l nm ön min ki ği imi blol l n lm ki detaylarda k k k nl n k iz op l nm ön min f kl ğiliml hip ol kl gözl ml nm k i in b bölüm m ni m gö k k k n i izlik o nl n n gö ünümü grafiklerle k l lm l bi kil n lm iz h ilmi i Ç l m n n ü ün ü bölümün i izlik hi i inin o i i nl lm i on ki bölüm Tü kiy i izlik hi i in i y p l n l m l tablo sunularak öz l nmi ve l l n n ön m k ll n l n yön mler üz in en k go iz ilmi i n n bu l m k ll n l n Fo i PSS ğ nl k inin konom ik m o oloji i nl lm Son n i ve elde edilen bulgular blol y m yl k lm Son bölümün bu bulgular ğ l n i ilmi lm .

(3)

Histerisi: Türkiye İçin Fourıer Durağanlık Analizi

507

1. TÜRKĠYE’DE ĠġSĠZLĠĞĠN SEYRĠ

İ izlik, Tü kiy ve üny ik i i g li m pl nl n h ön m k n in y b l n ön mli bi kon ol k k m z km k Düny nk il in gö Tü kiy nin i izlik o nl h m 99 l h m li y ll üny ülk l i o l m n n üz in i y Tü kiy nin i izlik o nl n n 99 l y ll k h n l il l k n, li y ll ön % b n n y kl ğ glob l k izl bi lik if h n li o nl y p kl k gö iği pi ilm k i Ş kil Tü kiy nin glob l k iz ön min i izlik o nl n n y i verilmektedir.

n gö global k iz ön min Tü kiy i izlik o nl y kl k 4 p n gö mi i İ izlik o n 9 n 3 y n % 3,9 k m n gö k zi y pm n n y l n n o l n ğin z lm n i gözl ml nm k i

ġekil 1. Türkiye’de ĠĢsizlik Oranı (2005-2015)

Kaynak: TÜİK verileri kullanılarak yazar tarafından oluşturulmuştur. (23.09.2019)

Tü kiy i izliğin y i in l n iğin , i izliğin okl h zl pki iği n k i izlik o nl n ki üz lm nin h y ol ğ tespit ilmi i im ik kil i izlik ü inin i n in i n b m Ş kil n nl lm k İ izlik o n 8 in 7 y n % iy in ik n, y on % 3,9 k m n l m İ izliğin b iy n k % o n n g i önm i i y ü mü ü Bunun sebebi global krizin b k ü li i li fin n l b k ol m n n i i bi l k ö k izi il k l lm m ü im ü ü ün i izlik n b biy mi i ( zg n, 2012). 2009

0 2 4 6 8 10 12 14 16 18 20

2005-1 2005-7 2006-1 2006-7 2007-1 2007-7 2008-1 2008-7 2009-1 2009-7 2010-1 2010-7 2011-1 2011-7 2012-1 2012-7 2013-1 2013-7 2014-1 2014-7 2015-1 2015-7

İşsizlik Oranı Tarım Dışı İşsizlik Oranı

(4)

508

k izin Tü kiy i iz y 3,5 milyon n üz in yük lmi y l n n on gö ül n op l nm yla bi lik 3 milyon n l n inmi i

iz ön min ki i izlik op l nm ön min ki i izlik z l n n f kl n l ol m , i izlik o nl n ki yl n h y k n n in l nm ini g kli k lm k m l b l m da global k iz ön min k k k n i izliği h y k n n in l nm k i

2. GLOBAL KRĠZĠN TÜRKĠYE’DE ERKEK VE KADIN ĠġSĠZLĠĞĠNE ETKĠLERĠ

iz op l nm ön ml in erkek ve k n i iz y l n n y i Ş kil 2 gö ilm k i K iz ön min (Ni n 8-M y 9) k k i iz y %57 k n i iz y %45 o n n m k Top l nm ön min i i bi yi izl nm k i M y 9 n l k kadar g n ü k k i iz y % 9 o n n z l k n, k n i iz y %4 o n n z lm

ġekil 2. Erkek ve Kadın ĠĢsiz Sayıları

(bin kiĢi, mevsimsellikten arındırılmıĢ seriler, 2005-2010)

Kaynak: Dinççağ ve Dündar, 2011, 2

iz ön min k n i iz y n n h z m , k m n n yi k ö ü y p n n k nl n k n i i l ini y pm n n k yn kl nm k i i ikl T blo 1 ve Tablo 2 d h yl n lm iz ön min k n i h b n l n k n y h zl k y m k i Top l nm ön min i k nl n i gü ün k l m n n m b biyl k n i iz y , k kl k h zl z lm m k (Din ğ Dün , : -2). Tablo 2 den gözl ml n iği üz , krizden k n getirisi ol k ü li/y miy li l n k k y n n i ih m n büyük bi m y n g lmi i Top l nm ön min ü li/y miy li k n i ih m i k k i ih m n n y kl k ü bi i k olm n k i n ol k y k n i h b n l n k nl n y

(5)

509

k kl n h f zl K n i h b n l n k n y i ih m k kl n 5,5 k f zl in op l nm ön min ü iz il i i i ol n k kl in y z l k n, k nl n y h zl m k

Tablo 1. ĠĢ Durumuna Göre Kentsel Ġstihdamın Kriz Döneminde DeğiĢimi (Nisan 2008-Mayıs 2009) (bin kiĢi, mevsimsellikten arındırılmıĢ seriler)

KRĠZ DÖNEMĠ Ücretli / Yevmiyeli

ĠĢveren Kendi Hesabına

Ücretsiz Aile ĠĢçisi

Kadın 19 -3 121 -7

Erkek -316 -12 -113 -18

Kaynak: Dinççağ ve Dündar, 2011: 6

Tablo 2. ĠĢ Durumuna Göre Kentsel Ġstihdamın Toparlanma Döneminde DeğiĢimi (Mayıs 2009-Aralık 2010) (bin kiĢi, mevsimsellikten arındırılmıĢ

seriler) TOPARLANMA

DÖNEMĠ Ücretli / Yevmiyeli

ĠĢveren Kendi Hesabına

Ücretsiz Aile ĠĢçisi

Kadın 290 12 112 86

Erkek 861 7 19 -8

Kaynak: Dinççağ ve Dündar, 2011: 7

l m k k k n i izliği, medeni durum ikk l n k in l nmi i M ni m gö k k k n i izlik o nl Ş kil 3 n lm k Ş kil li k klerin b kâ k kl in i izlik o nl in l n iğin b kâ k kl in i izlik o nl n n lil gö h yük k y iği gözl ml nm k i 5 4 y ll n b kâ k kl in i izlik o n o l m % 9, 6 ik n, li k kl in i izlik o n o l m %7, 9 iy in i y li b kâ k kl in i izlik ğ i i lg l nm l nda mevsimsel etkiler benzerdir yn yönlü ü E li b kâ k nl n i izlik ğ il i k l l ğ n erkeklerde ol ğ üz b kâ k nl n i izlik o n , li k nl n z n yük k i yn ön m b kâ k nl n i izlik o l m % ,64 li k nl n i izlik o l m %7, i E li b kâ k nl n i izlik ğ il i lg l nm l yn yönlü ol b kâ k nl n i izlik ol ili i h yük k i Bunun bir sebebi ülk miz i gü ü piy n l n k nl n oğ nl ğ n n b kâ y bo nm olm ve bu grupta y l n k nl i ih m k l m o n n n yo olm

kâ k k b kâ k n i izlik ğ il i k l l ğ n yn oğ l ğiliml gözl ml nm k i n k glob l k iz on n b kâ k kl in i izlik o n b kâ k nl gö h ü ük y m y b l m Tüm ön m ikk l n ğ n b kâ k kl in b kâ k nl gö o l m i izlik o n y kl k ,6 p n h ü ük ü E li k kl li k nl n i izlik ğ il i bi lik in l n iğin b nz ini k l gözl ml nm k i Tüm ön min i izlik o l m l bi bi in ok y k n n k glob l k iz ön in li k nl n li k kl gö i izlik o nl h ü ükk n, glob l k iz on n h yük k y m y b l m Glob l k izin lil n n i izlik o nl n zirveye k ğ 9 y l n n M y önüm ol k l n ğ n , glob l k iz

(6)

510

ön in li k kl in i izlik o n o l m %7,5 ik n, li k nl n %6,55 i Glob l k iz on n i li k kl in i izlik o n o l m %7, ü k n, li k nl n i izlik o n o l m

%7,78 yük lmi i H m b kâ h m li k nl n i izlik o nl n n glob l k iz on n yük lm i yn ön m h m li h m b kâ k k i izlik o nl n n ü m i, glob l k iz on n i y l i m erkekl in h f zl ih il iğini gö m k i nl n i izlik o nl n n yo olm n n iğ bi b bi, h ön k l k im ü iz il i i i ol n k n n k n “ k n ” ol k gö ülm i i nl n ü li l m m n , i l i o k y i i ilm i gibi opl m n k n f iği b z gö l bo km k n b ğl ol k k nl n i gü ün imli olm l n k b m l ini ğl y k ö gün m l ki ği iml ilm m k i ( b y k, : 255). Bu durum iğ l nl ol ğ gibi i gü ün de in iy i izliğini o y k m k ¹.

ġekil 3. Medeni Durumuna Göre Erkek ve Kadın ĠĢsizlik Oranları (%) (2005 Ocak-2014 Ocak)

4 8 12 16 20 24 28

2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 ERKEKBEKAR ERKEKEVLI

4 8 12 16 20 24 28

2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 KADINBEKAR KADINEVLI

1 Tü kiy , Düny Ekonomik Fo m n n h z l ğ “ ü l Topl m l Cin iy U m R po ”n gö (Th Glob l G n G p R po ) üny glob l k iz ön min opl m l in iy i izliğinin n in ol ğ ülk l n bi i i po gö Tü kiy 8 3 ülk n n 3 9 34 ülk n n 9 R po h z l n k n ekonomik katılım ve fırsatlar, eğitim düzeyi, sağlık ve hayatta kalma, siyasal güçlenme k i l i ikk l nm k

http://www3.weforum.org/docs/WEF_GenderGap_Report_2008.pdf ve

http://www3.weforum.org/docs/WEF_GenderGap_Report_2009.pdf (E i im ihi: 6 Ni n )

(7)

511

14 16 18 20 22 24 26 28

2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 ERKEKBEKAR KADINBEKAR

4 5 6 7 8 9 10 11 12 13

2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 ERKEKEVLI KADINEVLI

Kaynak: TÜİK verileri kullanılarak yazar tarafından oluşturulmuştur. (13.04.2020)

3. ĠġSĠZLĠK HĠSTERĠSĠ

İ izliğin z n ön m ğiliml i konusunda li ü iki ön mli gö ü b l nm k nl n ilki “Doğ l O n Hipo zi” i (Phelps, 1967, 1968; Friedman, 1968). Doğ l o n hipo zin gö meydana gelen ok krizlerin etkisi g i i i z n ön m i izlik k ng iy in önm k i Fakat k ön m z n ön m ng in n g i i pm l ol bili ön m opl m l p ol n ği iml , k lg l nm l n n ol n k z n ön m b ği iml sadece fiyat seviyesinde y z l b p olm k Yeni Keynesyen İk i ok l , Mon i l in g li i iği oğ l o n y in benzer bir kavram olan NAIRU (Non-Accelerating Inflation Rate of Unemployment) y ni nfl yon h zl n m y n i izlik o n k m n k ll nm k l N IRU nfl yon n z n bi k l ğ i izlik o n ol k if edilebilir. Doğ l o n N IRU li ü nl ml ol k k ll n lm k İki k m n n m l f k , oğ l i izlik oran tam k b piy l i in k ll n l k n, N IRU k ik k b piy n ki i izlik o n n if (Ball, Mankiw ve Nordhaus, 1999). Ekonometride i izlik il inin oğ l o n hipo zin ym l i in ğ n olm l gerekmektedir.

Uz n ön m i izliğine dair ikin i y kl m hi i y kl m İ izlik hi i y kl m n gö , konomi m y n g l n okl b biyl k izl in ki i k l i izlik o nl ki ng in g i önm y k i (Blanchard ve Summers, 1986) Ol n y ni ng i izlik o nl h yük ktir. İ izlik hi terisi “i i kil - kil ”

(8)

512

k ml n m l lm k . Bir ekonomik kriz n , i i kil ( l nl ) n ik üy liğinin y p m gü ünü k ll n k, kil in (i izler) k n il inin y in i l nm n önl m k i l . Bu sebeple i izlik o nl ü m y k, k in y n k k y pl b biyl i izlik k y kil in y n k k y pl n n o y km , i i kil in h yük k ü i m in b p olm k . Ekonometrik yg l m i izlik il i ğ n ğil y bi im kök hip , hi i ki inin l ğ n n öz ili (Romero-Avila ve Usabiaga, 2007: 457).

4. LĠTERATÜR

Li ü Tü kiy i izlik o nl nda histeri etkisini ele alan bi ok l m b l nm k . Li ü öz i T blo 3 t n lm Ç l m l ; ön m, k ll n l n yön m b lg l i ib yl f kl l m k l m l bi ok f kl z m n ilimi f kl yön m yg l n ğ gözl ml nm k i . Belirtilmelidir ki l m l n Güloğl İ pi ( ), Ç n , k y lm z ( 4) Gü i , Tif ik igil T oğl ( 5) n üm iğ l m l i izlik hi i inin g li ol ğ yönün k n l b lm Dikk ki i nok , oğ l o n bulgusuna yön lik gö ü bil i n ilk iki l m k ö l i izlik o nl k ll n lm in b h il n on l m iğ l m l n f kl ol k oğ l olm y n yön ml n y l n lm Diğ y n n Özk n l n oy ( 5), i izlikten f kl ol k i ih m i in hi i ki ini in l mi Tü kiy i ih m l n n hi i ki inin g li ol ğ n gö mi i

G n l i izlik o n n lizi n ; y g pl i in i izlik o nl (E b y, 6), g n i izlik o nl ( z l n, D m , Sönm z, Öz , Uyar k lo , 2017), m m i izlik o nl ( k n, 8) l b l kl i in n lizl y p lm l m l i izlik hi i i bulgusunu teyit etmektedir.

p l n l m l n ön ml i in l n iğin ğ l kl y ll k il l l l ğ gözl ml nm k i n n n m l b bi i k Çünkü T İ 988 n i ib n i izlik o nl n h pl m y b l m 988 y l n Ekim y n i h pl nm 989 y l n n itibaren Nisan Ekim yl n y y nl nm k üz l yl k il h pl nm y b l nm 999 ğin b kil m mi i y l n n i ib n i izlik o nl y klik, 5 y l n n i ib n i yl k ol k h pl nm y b l nm Ç l m l y ll k l m l n b l ng olarak genellikle 9 3 988 il iği gözl ml nm k i bu l m l b lg l i izlik hi i in i m k i yl k l m l 5 b l ng l b l m l yön m ol k bi im kök testleri n lizi k ll n lm ll k l m l ol ğ üz b i izlik histerisi bulgusu l ilmi i

Ç l m l n yön ml i in l n iğin k iy l y p l k lm z y p l k lm l bi im kök l inin k ll n l ğ gö ülmü ü . Bu l il in ğ n ol p olm ğ n nm k p l k lm z bi im kök l in DF, Phillip -P on PSS ö n k il bili b

(9)

513

l 98 l 99 l kl kl k ll n lm (S i Di k y, 984;

Phillips ve Perron, 1988; Kwiatkowski, Phillips, Schmidt ve Shin, 1992).

in 99 l y ll n i ib n y p l k lm l bi im kök l i g li i ilm y b l nm n liz il n ön m i i in k iz y ok gibi ik i i gö g l i ön mli kil y n n l n olm m n b l in k ll n m h oğ on l m k i l n P on ( 989) Zi o ve Andrews (1992) testleri ön km k P on in k lm , l ol k mo l kl ni k n, Zi o - n w i k lm y i l ol k b li l m k i D h on ki ön m bi n ok k lm n n ol ğ l g li i ilmi i (Lee ve Strazicich, 2003). Buray k b h il n oğ l bi im kök l i n oğ l olm y n bi im kök l i n lizl k ll n lm k (Gü i , 5) Tüm b nl l n z m n i i bi im kök l i n , i izlik o nl n k ö l y bölg l l n l n n lizi i in p n l bi im kök l inden f y l n lm (Güloğl İ pi , ; Gözgö , ) Son ön m (y p l k lm z y k lm l ) g l n k l bi im kök l inin h i in igonom ik iml i i n Fo i bi im kök l i nalizlerde k ll n lm y b l nm (Ç ki , 6; T kin, 8)

Tablo 3. Türkiye’de ĠĢsizlik Oranı Histerisi Literatürü

(10)

514

Kaynak: Yazar tarafından oluşturulmuştur. (10.04.2020)

5. EKONOMETRĠK METODOLOJĠ

l m Becker, Enders ve Lee ( 6) nin g li i iği Fo i PSS (F PSS) ğ nl k i yg l nm Li ü Kwiatkowski vd.

( 99 ) f n n k z n l n PSS i ön mli y p l k lm z bi im kök l inden biridir. Becker vd. (2006) Fourier fonksiyonu kullanarak PSS ğ nl k ini g li i mi l i F PSS i h zl g li n k lm l ğil, yn z m n y y n ği iml i pi edebilmektedir. Fo i fonk iyonl inü ko inü iml i kullanarak oğ l olm y n ği iml i y k l m y b m k .

ön min ön mli n jl n n bi n i, mo lin k lm n n ön k lm y n b lm y g k olm m Mo l ki k lm y ,

Yazarlar Dönem ve Veri Seti Yöntem Sonuç

Küçükkale (2001) 1950-1995 (Yıllık) Kalman Filtresi İşsizlik histerisi bulgusu

Pazarlıoğlu ve Çevik (2007) 1923-2005 (6 aylık) Ratchet Modeli İşsizlik histerisi bulgusu

Yılancı (2009) 1923-2007 (Yıllık) Yapısal Kırılmalı Birim Kök Testleri İşsizlik histerisi bulgusu 1988-2008 (Yıllık)

(Sektörel işsizlik oranları)

Koçyiğit, Bayat ve Tüfekçi (2011) 1923-2010 (Yıllık)

Yapısal Kırılmasız Birim Kök Testi, Yumuşak Geçişli Otoregresif Modeller (STAR)

İşsizlik histerisi bulgusu

2004-2011 (Yıllık) (Bölgesel işsizlik oranları)

1988-2008 (Yıllık) (Sektörel ve genel işsizlik oranları)

Güriş, Tiftikçigil ve Tıraşoğlu

(2015) 1970-2014 (Yıllık) Doğrusal Olmayan Birim Kök Testi Doğal oran bulgusu

Çekiç (2016) 1923-2007 (Yıllık) Yapısal Kırılmasız ve Fourier Birim Kök

Testleri İşsizlik histerisi bulgusu

2005/1-2014/12 (Aylık) (Yaş grupları işsizlik oranları)

Karagöz ve Saraç (2016) 2005/1-2016/3 (Aylık) Yapısal Kırılmasız ve Kırılmalı Birim Kök

Testleri, Eşik Değer Regresyon İşsizlik histerisi bulgusu 2005/1-2017/12 (Aylık)

(Genç işsizlik oranları)

Taş ve Uğur (2017) 1980-2013 (Yıllık) Yapısal Kırılmasız ve Kırılmalı Birim Kök

Tekin (2018) 2005/1-2017/12 (Aylık) Yapısal Kırılmasız ve Fourier Birim Kök

Testi İşsizlik histerisi bulgusu

2005/1-2017/7 (Aylık) (Tarım ve tarım dışı işsizlik oranları)

Barışık ve Çevik (2008) 1923-2006 (Yıllık) İşsizlik histerisi bulgusu

Güloğlu ve İspir (2011) Yapısal Kırılmalı Panel Birim Kök Testi Doğal oran bulgusu

Yapısal Kırılmalı Birim Kök Testleri, Yarı Parametrik Güçlü Hafıza Testleri

Gözgör (2012) Yapısal Kırılmalı Panel Birim Kök Testleri İşsizlik histerisi bulgusu

2000-2010 (Yıllık) Faktör Analizi İşsizlik histerisi bulgusu

Bildirici, Ersin, Türkmen ve Yalçınkaya (2012)

Arısoy (2013) 2005/1-2011/11 (Aylık) İşsizlik histerisi bulgusu

Bayat, Kayhan ve Koçyiğit (2013) 1923-2011 (Yıllık) Yapısal Kırılmasız Birim Kök Testleri, İşsizlik histerisi bulgusu Markov Rejim Değişim Modeli

Yapısal Kırılmasız ve Kırılmalı Birim Kök Testi, Yarı Parametrik Uzun Hafıza Testi

Çınar, Akay ve Yılmaz (2014) Yapısal Kırılmasız ve Kırılmalı Birim Kök

Testleri İşsizlik histerisinin reddi

Saraç (2014) 2005/1-2013/7 (Aylık) Yapısal Kırılmasız ve Kırılmalı Birim Kök İşsizlik histerisi bulgusu Testleri, Otoregresif (TAR) Modeli

Özkan ve Altınsoy (2015) 1988-2014 (Yıllık) İşsizlik ve istihdamda

histeri bulgusu

Bayrakdar (2015) 2000/1-2013/4 (Çeyreklik) İşsizlik histerisi bulgusu

Yapısal Kırılmasız ve Fourier Birim Kök Testleri

Yapısal Kırılmasız ve Yapısal Kırılmalı Birim Kök Testi

İşsizlik histerisi bulgusu

Ağazade (2016) 2005/1-2015/10 (Aylık) İşsizlik histerisi bulgusu

Erbay (2016) Yapısal Kırılmasız ve Kırılmalı Birim Kök

Doğrusal Olmayan Birim Kök Testleri Yapısal Kırılmasız ve Kırılmalı Birim Kök Testi, Panel Birim Kök Testi Mercan, Yurttançıkmaz ve

Çakmak (2015)

1923-2013 (Yıllık) ve 1992/1-2013/1 (Çeyreklik)

Yapısal Kırılmasız ve Kırılmalı Birim Kök Testleri

Akcan (2018) İşsizlik histerisi bulgusu

Yavuzaslan vd. (2017) Yapısal Kırılmasız ve Kırılmalı Birim Kök

(11)

515

p nok y ol k mo l b li l n n f k n y (k) y Fo i fonk iyon k ll n m n b l n n k lm y , serbestlik ini z l m ğ i in in gü ü z lm m k

k ( 6) nin i ol m ü i kil i :

(1)

(2)

(1) ( ) n m l nkl ml ğ n h imini, ise y n l b ğ m z öz ğ lm h imi i K lm y iğ ip ki oğ l olm y n lg l nm l y k l m y önük igonom ik iml i i n k ö () () klin i . Bu denklemde trend terimi, ö n k büyüklüğü f k n ğ i i

D ğ nl k hipo zinin test i i iği i in ğ ki bi y bi n li mo ll n bi i i hmin ili k l n l h pl n :

() () (3a) () () (3b)

(3a) n m l mo l ğ nl k m l hipo zini n k n, (3b) n m l mo l n ğ nl k m k hipo zini n m k Test i i iği kil h pl n :

veya ^∑^̃

̃

(4)

(4) n m l mo l ̃ ∑̃ iken, ̃ (3a) ve (3b) mo ll in n l il n n kü ük k l (EKK) k l n l Becker vd.

(2006) ̃ hminini kil y pm k :

̃ ̃ +2∑ ̃ (5)

(5) n m l nkl m ̃ (3a) ve (3b) n m l nkl ml n l il n j ö n kl m o oko y n , ğ l k izi i k pm gecikme parametresidir. ise, minim m E k l n n n f k n ğ i i

Bununla birlikte i ol m ü in oğ l olm y n trend m ğil , n PSS i FKPSS testine nazaran h gü lü ü . Bu nedenle oğ l olm y n bi trendin yokl ğ n test etmek ön mli h l g li hipo z i in k ll n l k F i i i iği kil ol l :

(6)

(12)

516

(6) n m l nkl m , (3a) veya (3b) denkleminden elde il n k l n k l opl m n , igonom ik iml in olm ğ g yon n (bo hipo zin g li ol ğ ) k l n k l opl m n ve b ğ m z ği k n y n gö m k i F in bo hipo z il iğin nkl m kl n n igonom ik iml nl ml F PSS k ll n lm g kli i Aksi durumda geleneksel KPSS testi yg l n F PSS ğ nl k i on n gö bo hipo z ili , i bi im köklü ü ğ n ğil i

5. VERĠ VE BULGULAR

K iz ön ml in i izlik o nl n n h zl ği m inin m y n g i iği kil i yakalayabilmek m k yl yl k y y klik i izlik o nl n n mo ll k ll n m , h oğ b lg l l edilmesini ğl y k m k l Tü kiy nin i izlik o nl n n glob l k iz ön min gö mi ol ğ ini li k l seyir dikkate al n k l m kurulan modelde yl k i k ll n lm Ç l m 5 y l n n O k y 4 y l n n O k y ön m, veri seti olarak k ll n lm . Veriler T İ n min ilmi i Ş b 4 on n T İ , i gü ü i i ikl i h pl m n izyon gi iğinden, yg l m k ll n l n il 4 y l n n O k y i ib yl onl n lm Ç l m 5 y üz i i izlik o nl k ll n lm

Ç l m in iy m ni m ikk l n k b kâ k k, li k k, b kâ k n li k n i izlik o nl n liz ilmi i Ç l m m o oloji k m n b h il n (3 ) nkl min ki bi li mo l k ll n lm Çünkü oğ l bi trendin h i l ğ b l , g n llikl oğ l bir trend y m n n ol ğ l n gü lü ü (Enders ve Lee, 2012).

S il yg l n n ğ nl k i on l T blo 4 n lm k :

Tablo 4. Durağanlık Testi Sonuçları Seri Frekans Min. KKT

F test

istatistiği FKPSS

kâ k k 1 590,61 36,78 0,171

Evli erkek 1 195,14 25,82 0,131

kâ k n 2 360,96 16,52 0,264

E li k n 1 116,27 22,28 0,189

No : T igonom ik iml in nl ml l ğ n m k i in k ll n l n F inin k i ik ğ l i %5 % üz yl in yl 4 9 4 3' ü F k n ' i k n F PSS inin k i ik ğ l i %5 % üz yl in yl 7 3 ' i F k n 'y i k n F PSS inin k i ik ğ l i %5 % üz yl in yl 3 5 4 5 i .

(13)

517

Ön likl F PSS inin k ll n l bili liğini gö m k i in il in F i i ikl i, F k i ik ğ il k l l k %5 nl ml l k üz yi ikk l n ğ n üm il in F i i ik ğ l i, F k i ik ğ in n büyük ol ğ i in bo hipo z ilm k i igonom ik iml nl ml n gö üm il i in F PSS k ll n m yg n

Becker vd. (2006) FKPSS kritik d ğ l ini l il n f k n ğ i gözl m y n gö h pl m F PSS i i ikl i %5 nl ml l k üz yin f k n ğ inin b li l iği k i ik ğ il k l lm F PSS in m l hipo z inin ğ n ol ğ , alternatif hipotez serinin bi im kök i iği ğ n olm ğ yönün i kâ k k i inin F PSS ğ i ( , 7 ) %5 üz y k i ik ğ i ( , 7 ) bi bi in ok y k n ol ğ n n, % üz y k i ik ğ i ikk l n k y ni n k l lm n gö ( , 7 > , 3 ) ol ğ n n bo hipo z ilm k i b kâ k k i i bi im kök i m k i ğ n ğil i E li k k i inin ğ nl k on n b k l ğ n ( , 3 < , 7 ) ol ğ n n b i ğ n kâ k n i i (0,264<0,315) ol ğ n n ğ n E li k n i i ( , 89> , 7 ) ol ğ n n ğ n ğil i El il n b lg l T blo 5 öz l nmi i :

Tablo 5. Durağanlık ve Histeri Bulguları Seri Durağanlık Histeri Etkisi kâ k k D ğ n ğil İ izlik hi i i

Evli erkek D ğ n Doğ l o n g li kâ k n D ğ n Doğ l o n g li E li k n D ğ n ğil İ izlik hi i i

Tablo 5 in l n iğin i izlik il inin medeni durum ve cinsiyete gö ğ nl k b lg l f kl l m k Ön likl in iy gö ğ l n i m y p lm E k kl b k l ğ n , b kâ k k i izlik o nl ğ n olm ğ n n i izlik hi i in hip i n k li erkeklerin i izlik o nl ğ n oğ l o n hipo zi g li i n gö glob l k iz k kl b kâ l n i izlik o nl n k n, li k kl in i izlik o nl ki ng in g i önm k i n i izlik o nl in l n iğin k kl in in b f b kâ k nl n i izlik o nl i i ğ n ik n, li k nl n i izlik o nl i i ğ n ğil i E li k n i izlik o nl i i i izlik hi i in hip i ve global kriz, li k n i izlik o nl n m

M ni m gö k l m y p l ğ n glob l k iz b kâ l n n k k i izlik o nl n k n, k n i izlik o nl glob l k iz on ki ng in g i önm k i E lil n n in l m y p l ğ n li k k i izlik o nl glob l k iz n kil nm zk n, li k n i izlik o nl i izlik hi i i b biyl gö mi i Bulgular bü ünüyl ğ l n i il iğin , in iy y m ni m gö g n ll m y p l m m k

(14)

518

Ş kil 4 b kâ k n i izlik i i (LM1) ve Fourier fonksiyonu (LM2) ilmi i İlgili i izlik i in bi ok k lm göz pm k n n pi i i in y p l k lm l bi in yg l nm m n , ok y k lm n n olm b biyl in gü ü z l k b z k lm l pi il m y k i n k kil in l n iğin Fo i fonk iyonunun k lm l h b l bi kil y k l ğ gözl ml nm k i

ġekil 4. Bekâr Kadın ĠĢsizlik Serisi ve Fourier Fonksiyonu

14 16 18 20 22 24 26

2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013

LM1 LM2

Sonuç

Tü kiy i izlik o nl li y ll i ib yl % n n y kl m glob l k izl bi lik if h n li k ml ü klilik gö mi i gün k li ü i izlik o nl i in i bi ok hi i n lizi y p lm ön ml f kl l i izlik hi i i b lg l ilmi i n k Tü kiy h ngi n l n i izlik hi i in n n ol ğ kon n y p l n l m y z

l m i izlik hi i in i yl n lizin y p lm m yl , 2008 global krizinin Tü kiy m k piy n ol ğ ği iml , cinsiyet ve medeni d m gö in l nmi i . Bu unsurlara gö hi i ki inin l ğ 5- 4 ön mi yl k il i k ll n l k n liz ilmi i Analizde bi im kök li ü ün y ni k k l ğl y n Fo i fonk iyonl PSS ğ nl k i k ll n lm

Ç l m b kâ k k, li k k, b kâ k n li k n olm k üz ö f kl i izlik i i k ll n lm lg l , b kâ k k li k n i izlik o nl il inin ğ n olm ğ n gö m k i n gö glob l k iz y n n ok n n n b il k iz ön i oğ l o n seviyesine y k n m m k Ol n hi i ki i, b i izlik o nl n m kta Diğ y n n li k k b kâ k n i izlik i i ğ n b il k iz ön i oğ l o n iy in g i önmektedir.

Yük l n i izlik o n n özüm ol k elde edilen bulgulara uygun mik o özüml b lm g km k i Ç l m il n kil blol n nl l ğ üz , k kl k nl gö krizden daha fazla

(15)

519

etkilenmekte, toparlanma ön minde i h f zl i b lm k Hi i n lizi on l m z gö k iz ön min i izlik n kil n n k kl b kâ iz ü li l n k k y n n h zl z l gö m i, b b lg l l k lm k Çünkü b kâ k kl in b li li üz y m y g k i n i n olm y k n i h b n l m ml k gö ülm m k i ü li l m k l Top l nm ön min ise öz llikl n yi k ö ün y n n i ih m , k k i iz y l n z l m Hi i n lizin n b k kl in ğ l kl li ol ğ nl lm k

iz ön min ü li k n i h b n l n k n y m k y k n l nl n f zl ol ğ k ö l in (h z giyim, tekstil, g , ü ün, kimy ) k iz n iğ k ö l k y l h z etkilenmesi, k iz ön min k n i iz y n n h z kil nm ini ğl m Top l nm ön min ise k n i iz y n y li bi z lm m y n g lm mi i ön m k nl n i gü ün k l m n n m b biyl k n i iz y ü m mi i . n ön mli bi k m k n i h b n k y l n k nl n k yn kl nm k Bu g li m l , evli k nl n i izlik o nl n n yo olm n nl l k lm k .

il k m n n ü ünül üğün , glob l k iz ön min li k kl i inin i izlik o nl ğ nk n, li k nl n i izlik o nl serisi ğ n ğil i i izlik hi i in hip i Bu yüz n evli aileler bir gelir kayb y m . n k h m li k k h m li k n serilerinin i izlik o nl m ol y , ailenin toplam geliri üz in h f zl bi b k ol k D l in i izliğ i poli ik l ü i k n bu duruml n ol m n önl m i, ekonomik krizlerin ol ğ n g if o yo konomik kil i z l k

İ izlik o nl n n hâl n yük k y iği ülk miz ol l k poli ik l i izliğ i k p ml n lizl in y p lm , etkin on l l nm n n ön m z m k i Çünkü nüf n mog fik y p , i ih m n k ö l y p ve kentsel-k l y l im ğ l m ü kli ği m k ve k nl n i gü ün k l m m k l m n elde edilen bulgulara gö , i izlik poli ik l in iy medeni durumu dikkate lm l Çünkü b z il ğ nk n, b z l ğ n ğil i Global k iz on n i izlik o nl n n gö iği b kâ k kl li k nl i izlik il in i poli ik l g li i ilm i üz nl m l y p lm , i izlik hi i inin k l kil ini z l k i izlik o nl n m y n g l n l kon ol l n l n k .

Kaynakça

ğ z , S ( 6) Tü kiy İ in İ izlik Hi i in n Doğ l O n Hipo zinin Doğ l D ön ml l S n nm Sosyal Güvenlik Dergisi, 6(2), 28-46.

(16)

520

Akcan, T ( 8) T m T m D S k ö l İ izlik Hi i i Tarım Ekonomisi Dergisi, 24(1), 21-32.

oy, İ ( 3) Tü kiy İ gü ü Piy Gö g l in E ki E n Şokl n l l ğ n n n lizi TİSK Akademi, 8(15), 22-41.

Ball, L., Mankiw, N. G., & Nordhaus, W. D. (1999). Aggregate Demand and Long-run Unemployment. Brookings Papers on Economic Activity, 1999(2), 189-251.

k, S , & Ç ik, E İ ( 8) İ izlik Histeri Etkisi: Uzun H f z Modelleri. Kamu İş, 9(4), 1-36.

Bayat, T., Kayhan S., o yiği . (2013). Tü kiy İ izliğin im ik D n n n R jim D ği im Mo liyl İn l nm i Business and Economics Research Journal, 4(2), 79-90.

Bayrakdar, S. (2015). Tü kiy İ in İ izlik Hi i i D Doğ l İ izlik O n Hipo zinin G liliğinin S n nm İktisat Politikası Araştırmaları Dergisi, 2(2), 45-61.

Becker, R., Enders, W., Lee, J. (2006). A Stationarity Test in The Presence of an Unknown Number of Smooth Breaks. Journal of Time Series Analysis, 27(3), 381-409.

Bildirici, M., Ersin, Ö.Ö., Tü km n C., l nk y , Y. (2012). The P i n Eﬀ of Unemployment in Turkey: An Analysis of the 1980-2010 Period. Journal of Business Economics & Finance, 1(3), 22-32.

Blanchard, O.J., Summers, L. H. (1986). Hysteresis and The European Unemployment Problem. NBER Macroeconomics Annual. 1. ss.15-78.

Ç ki , A. (2016). Unemployment Hysterisy with Fourier Structural Break Unit Root Test: The Case of Turkey. Journal of Applied Research in Finance and Economics, 2(3), 14-19.

Ç n , M., k y n l , A., lm z, F. (2014). A Sectoral Analysis of Hysteresis in Unemployment, Evidence from Turkey. Bilig Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi, 69, 29-52.

Din ğ, , Dün , H Ç ( 8) izinin n E k k İ gü ün Etkileri. TEPAV Değerlendirme Notu. Nisan.

(17)

521

Enders, W., Lee, J. (2012). A Unit Root Test Using a Fourier Series to Approximate Smooth Breaks. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 74(4), 574-599.

Erbay, T. (2016). Tü kiy İ izliğin Hi i E ki i İ nb l Ti ni i i D Ti En i ü ü, Working Paper Series, No:38, İ nb l.

Friedman, M. (1968). The Role of Monetary Policy. American Economic Review, Vol.58, 1–17.

Gözgö , G. (2012). Hysteresis in Regional Unemployment Rates in Turkey.

International Journal of Economics And Finance, 4(9), 175-181.

Güloğl , B., İ pi , M.S. (2011). Doğ l İ izlik O n m ? İ izlik Histerisi mi? Tü kiy i in S k ö l P n l i im ök S n m n lizi Ege Akademik Bakış, 11(2), 205-215.

Gü i , B., Tif ik igil, B.Y., T oğl , M. (2015). Testing for Unemployment Hysteresis in Turkey: Evidence From Nonlinear Unit Root Tests.

Quality & Quantity, 51(1), 35-46.

b y k, İ. (2012). Tü kiy ' Ç l m H y n n İ ih m Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 32(1), 231- 260.

göz, K., S , T.B. (2016). İ izlik Histeri Etkisinin Kalman Filtresi kl m yl İn l nm i: Tü kiy Ö n ği Aydın İktisat Fakültesi Dergisi, 1(2), 59-72.

Kazgan, G. (2012). Türkiye Ekonomisinde Krizler (1929-2009):"Ekonomi Politik" Açısından Bir İrdeleme. İ nb l ilgi ni i i y nl . o yiği , A., Bayat, T., Tüf k i, A. (2011). Tü kiy İ izlik Hi i i ve

Star Mo ll i Uyg l m Marmara Üniversitesi İİBF Dergisi, 31(2). 45-60.

ü ükk l , Y. (2001). Doğ l İ izlik O n n ki Keynesyen İ i z in l ik i İn l m : Kalman Fil T hmin T kniği ile Tü kiy Ö n ği 95 -1995. V. Ulusal Ekonometri ve İ i ik S mpozy m , Adana.

Kwiatkowski, D., Phillips, P. C., Schmidt, P., Shin, Y. (1992). Testing the Null Hypothesis of Stationarity Against The Alternative of a Unit Root. Journal of Econometrics, 54(1-3), 159-178.

(18)

522

Lee, J., Strazicich, M. C. (2003). Minimum Lagrange Multiplier Unit Root Test with Two Structural Breaks. Review of Economics And Statistics, 85(4), 1082-1089.

Mercan, M., n km z, Z.Ç., Ç km k, F. (2015). İ izlik Histerisi Hipotezinin Tü kiy , AB-15, AB-27, OECD ve G-8 lk l i İ in y i ğ ml l ğ v p l lm l l n T i: Dinamik Panel Veri Analizi. TİSK Akademi, 10(19), 44-65.

Özk n, Y., l n oy, A. (2015). İ izlik v İ ih m Hi i E ki i (Tü kiy , 1988-2014). Siyaset, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 16. Ç l m Ekonomi i ve En ü i İli kil i ong i Öz l S y , 123-130.

P z l oğl , M.V., Ç ik, E.İ. (2007). Ratchet Model: 1939- 5 Dön mi Tü kiy Uyg l m Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(1), 17-34.

Perron, P. (1989). The Great Crash, the Oil Price Shock, and The Unit Root Hypothesis. Econometrica: Journal of The Econometric Society, 1361-1401.

Phelps, E.S. (1967). Phillips Curves, Expectations of Inflation And Optimal Unemployment Over Time. Economica, 34(3), 254–81.

Phelps, E.S. (1968). Money-Wage Dynamics and Labor-Market Equilibrium. Journal of Political Economy, 76(4), 678–711.

Phillips, P. C., Perron, P. (1988). Testing for a Unit Root in Time Series Regression. Biometrika, 75(2), 335-346.

Romero-Avila, D., Usabiaga, C. (2007). Unit Root Tests and Persistence of Unemployment: Spain vs. The United States. Applied Economics Letters, 14(6), 457-461.

Said, S. E., Dickey, D. A. (1984). Testing for Unit Roots in Autoregressive- Moving Average Models of Unknown Order. Biometrika, 71(3), 599- 607.

S , T.B. (2014). İ izlik Histeri Etkisi: Tü kiy Ö n ği Ege Akademik Bakış, 14(3), 335-344.

T , S., Uğ , B. (2017). Tü kiy İ in İ izlik Hi i i mi, ok Doğ l Oran Hipotezi mi G li i ?. Çukurova Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21(1), 25-45.

(19)

523

Tekin, İ. (2018). Tü kiy ' İ izlik Hi i i: Fourier Fonksiyonlu D ğ nl k S n m l Dok z Eylül ni i i İk i i İ i iliml F kül i D gi i, 33(1), 97-127.

Yavuzaslan, K., Damar, Ö., Sönm z, B., Öz , B., Uyar, N., k lo , E.

(2017). Tü kiy G n İ izliğinin, İ izlik Hi i i Hipo zi Ç in p l lm l T i ile Analizi. Aydın İktisat Fakültesi Dergisi, 2(2), 21-32.

l n , V. (2009). p l lm l l n Tü kiy İ in İ izlik Hi i inin S n nm Doğuş Üniversitesi Dergisi, 10(2), 324-335.

Zivot, E., Andrews, D.W.K. (1992). Further Evidence on the Great Crash, the Oil-Price Shock, and the Unit-Root. Journal of Business &

Economic Statistics, 10(3), 251-270.

Extended Abstract

The crises have begun to have a chain impact on both developed and developing countries. The crises have led to some negative developments on the labor markets. This study aims to examine the gender and marital status changes in unemployment in Turkey during the 2008 global crisis. Unlike previous research, each series (single male, married male, single female, married female) was analyzed separately. In this study, Fourier stationary analysis was also used.

In the study's first section, Turkey's unemployment path was discussed. This segment, using statistics and graphs, presents the general trend in unemployment in the 1990s and 2000s. Turkey's unemployment rate rose in the single digits in the 1990s, first reaching the 10 percent band in the 2000s and double-digit adherence to the global crisis.

The next section discussed the impact of the global recession on Turkey's male and female unemployment. In the specifics here, male and female have different patterns during the crisis and recovery period. During the recession, male unemployment rose by 57 percent and female unemployment by 45 percent. In healing, an opposite direction is taken.

During this time, the number of male unemployed fell by 29 percent, while the number of female unemployed fell by 4 percent. Furthermore, in this section, the gender-based shift in urban unemployment during the time of recession and recovery is provided with tables. Throughout the crisis, the number of female employed on their own account grew rapidly. In recovery time, the number of unemployed female does not decrease as quickly as men. During the recovery period, the number of paid male was significantly increased in employment.

In the same section, the presence of male and female unemployment levels is described and clarified in comparison with the graphics. While x mining m i m l n ingl m l n mploym n , i was found

(20)

524

h ingl m l n mploym n were higher than married male. By omp ing m i n ingl f m l n mploym n , ingl fem l n mploym n was higher than married female. Single male and single female unemployment curves indicate patterns in the same i ion How , f h glob l ion, ingl m l n mploym n rate continued to be lower than single female. When analyzing the unemployment curves of married male and married female, similar ups and downs are observed. All-period unemployment rates were very similar to h o h l ho gh m i f m l n mploym n w low h n married male before the global crisis, it began to rise after the global crisis.

The study's third section discusses the theory of unemployment hysteresis. There are two important literature views on long-term unemployment patterns. The first is the natural rate theory, the other is hysteresis. According to the natural rate theory, the effects of shocks and crises are temporary, and long-term unemployment rate returns to equilibrium. According to the hysteresis theory of unemployment, the consequences of crises are irreversible due to economic shocks, and unemployment levels won't return to the old equilibrium.

The data and results were then clarified using tables. The hysteresis effect was analyzed using monthly 2005-2014 data. The Fourier KPSS stationary test, making new contributions to unit root literature, was used in the analysis. The study used four separate unemployment series: single male, married male, single female and married female. Single male and married female unemployment rates are not stable. Accordingly, after the shock in the global crisis, these series do not converge to the pre-crisis natural rate.

The hysteresis effect raises these unemployment rates. On the other hand, married male and single female unemployment series are stable, returning to pre-crisis natural rate point.

The data and results were then clarified using tables. The hysteresis effect was analyzed using monthly 2005-2014 data. The Fourier KPSS stationary test, making new contributions to unit root literature, was used in the analysis. The study used four separate unemployment series: single male, married male, single female and married female. Single male and married female unemployment rates are not stable. Accordingly, after the shock in the global crisis, these series do not converge to the pre-crisis natural rate.

The hysteresis effect raises these unemployment rates. On the other hand, married male and single female unemployment series are stable, returning to pre-crisis natural rate point.

Macro approaches to findings must be implemented as a solution to the rising unemployment problem. New policies and regulations on single male's and married female's unemployment series would reduce the permanent impact of unemployment hysteresis and take control of rising unemployment levels. Also, given the family institution, married men series unemployment rates are stationary, whereas married women's unemployment rate series is not stationary. Therefore, married families lost

(21)

525

income. Preventing these circumstances and developing policies on unemployment would reduce the negative socio-economic consequences of economic crises.