CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU IV

(1)

CEZA

MUHAKEMESİ HUKUKU

IV

CEZA

MUHAKEMESİ HUKUKU

IV

Özgür KÜÇÜKTAŞDEMİR

(2)

UYUŞMAZLIK

UYUŞMAZLIKLAR ARASINDA BAĞLANTI

UYUŞMAZLIK

UYUŞMAZLIKLAR ARASINDA BAĞLANTI

Küçüktaşdemir 2

(3)

UYUŞMAZLIĞIN SINIRLARI UYUŞMAZLIĞIN SINIRLARI

YARGILAMA KONUSU OLAYIN

DİĞER

OLAYLARDAN AYIRT EDİLMESİ

GEREKİR.

YARGILAMA KONUSU OLAYIN

DİĞER

OLAYLARDAN AYIRT EDİLMESİ

GEREKİR.

Yargılanacak uyuşmazlığın 3

özelliği vardır:

Yargılanacak uyuşmazlığın 3

özelliği vardır:

• CMK’da doğrudan sınırlama kabul edilmiş olup

yargılama iddianamede

gösterilen suç fiili hakkında ve failine ilişkin olabilir.

• CMK’da doğrudan sınırlama kabul edilmiş olup

yargılama iddianamede

gösterilen suç fiili hakkında ve failine ilişkin olabilir.

• Şüphelilik

• Somutluk

• Sorumluluk Gerektirir

• Şüphelilik

• Somutluk

• Sorumluluk Gerektirir

Küçüktaşdemir

3

(4)

UYUŞMAZLIKLAR ARASINDA BAĞLANTI UYUŞMAZLIKLAR ARASINDA BAĞLANTI



Dava konusunu oluşturan çeşitli olaylar arasında birleştirilip beraber muhakeme edilmelerine neden olabilecek ortak bir noktanın bulunması halinde bağlantıdan söz edilir.



Burada muhakemelerin birlikte çözülmesinde yarar vardır ve ayrı muhakemelerin konusunu oluşturan farklı uyuşmazlıklar tek bir muhakemede birleştirilir.

 Bu tek bir muhakeme yapıldığı görüntüsü verse de birleştirilmiş kaç dava varsa o kadar davayı içinde barındırır. Aslında tek görünen hükümde de uyuşmazlık sayısı kadar hüküm vardır.

 Bu kanun yolu aşamasında önemlidir.



Dava konusunu oluşturan çeşitli olaylar arasında birleştirilip beraber muhakeme edilmelerine neden olabilecek ortak bir noktanın bulunması halinde bağlantıdan söz edilir.



Burada muhakemelerin birlikte çözülmesinde yarar vardır ve ayrı muhakemelerin konusunu oluşturan farklı uyuşmazlıklar tek bir muhakemede birleştirilir.

 Bu tek bir muhakeme yapıldığı görüntüsü verse de birleştirilmiş kaç dava varsa o kadar davayı içinde barındırır. Aslında tek görünen hükümde de uyuşmazlık sayısı kadar hüküm vardır.

 Bu kanun yolu aşamasında önemlidir.

Küçüktaşdemi

r 4

(5)

BAĞLANTI

ORTAK NOKTA

TEK ÇEŞİT (YÖNLÜ) BAĞLANTI TEK ÇEŞİT

(YÖNLÜ) BAĞLANTI

Aynı hukuk disiplini

DAR BAĞLANTI DAR BAĞLANTI

Yasada tanımlanmış

SÜBJEKTİF BAĞLANTI SÜBJEKTİF BAĞLANTI

Sanık üzerinden

OBJEKTİF BAĞLANTI OBJEKTİF BAĞLANTI

Fiil üzerinden

GENİŞ BAĞLANTI

Mahkemenin görüşü

KARMA (KARIŞIK) BAĞLANTI

Farklı hukuk disiplinleri arasındadır.

UYUŞMAZLIKLAR ARASINDA BAĞLANTI UYUŞMAZLIKLAR ARASINDA BAĞLANTI

Küçüktaşdemir 5

(6)

SÜBJEKTİF BAĞLANTI DAR

Uyuşmazlıklar arasındaki ortak noktayı

fail

oluşturmaktadır .

Uyuşmazlıklar arasındaki ortak noktayı

fail

oluşturmaktadır .

Bir kimse birden fazla suçtan sanık olmuştur. (CMK

md. 8/1) Bir kimse birden fazla suçtan sanık olmuştur. (CMK

md. 8/1)

OBJEKTİF BAĞLANTI DAR OBJEKTİF BAĞLANTI DAR

Uyuşmazlıklar arsındaki ortak

noktayı olay(fiil) oluşturur.

Uyuşmazlıklar arsındaki ortak

noktayı olay(fiil) oluşturur.

Bir suçta her ne sıfatla olursa

olsun birden fazla sanık vardır. (CMK

md. 8/2)

Bir suçta her ne sıfatla olursa

olsun birden fazla sanık vardır. (CMK

md. 8/2)

UYUŞMAZLIKLAR ARASINDA BAĞLANTI UYUŞMAZLIKLAR ARASINDA BAĞLANTI

Küçüktaşdemir

6

(7)



GENİŞ BAĞLANTI



TEK BİR MAHKEME BAKMAKTA OLDUĞU BİRDEN FAZLA DAVA ARASINDA BAĞLANTI GÖRÜRSE, BU BAĞLANTI AZ ÖNCE SÖZÜ EDİLEN BAĞLANTI TÜRLERİNE GİRMESE DAHİ DAVALARI

BİRLEŞTİREBİLİR.



YASADA ÖNGÖRÜLMEMİŞTİR.



MAHKEMENİN HERHANGİ BİR BAĞLANTI VE BİRLEŞTİRMEDE FAYDA GÖRMESİ YETERLİDİR.



İSPAT KOLAYLIĞI SAĞLAR

CMK Madde 11 – (1) Mahkeme, bakmakta olduğu birden çok dava arasında bağlantı görürse, bu bağlantı 8 inci maddede gösterilen türden olmasa bile, birlikte bakmak ve

hükme bağlamak üzere bu davaların birleştirilmesine karar verebilir.



GENİŞ BAĞLANTI



TEK BİR MAHKEME BAKMAKTA OLDUĞU BİRDEN FAZLA DAVA ARASINDA BAĞLANTI GÖRÜRSE, BU BAĞLANTI AZ ÖNCE SÖZÜ EDİLEN BAĞLANTI TÜRLERİNE GİRMESE DAHİ DAVALARI

BİRLEŞTİREBİLİR.



YASADA ÖNGÖRÜLMEMİŞTİR.



MAHKEMENİN HERHANGİ BİR BAĞLANTI VE BİRLEŞTİRMEDE FAYDA GÖRMESİ YETERLİDİR.



İSPAT KOLAYLIĞI SAĞLAR

CMK Madde 11 – (1) Mahkeme, bakmakta olduğu birden çok dava arasında bağlantı görürse, bu bağlantı 8 inci maddede gösterilen türden olmasa bile, birlikte bakmak ve

hükme bağlamak üzere bu davaların birleştirilmesine karar verebilir.

UYUŞMAZLIKLAR ARASINDA BAĞLANTI UYUŞMAZLIKLAR ARASINDA BAĞLANTI

Küçüktaşdemir 7

(8)

UYUŞMAZLIKLAR

ARASINDA BAĞLANTININ SONUÇLARI

MUHAKEMELERİN BİRLEŞTİRİLMESİ

NISBİ MUHAKEME

BEKLETİCİ SORUN

UYUŞMAZLIKLAR ARASINDA BAĞLANTI UYUŞMAZLIKLAR ARASINDA BAĞLANTI

Küçüktaşdemir

8

(9)

MUHAKEMELERİN BİRLEŞTİRİMESİNİN

4 KOŞULU VARIDR:

1. Birden fazla ceza uyuşmazlığının

bulunması

2. Uyuşmazlıklar arasında bağlantı bulunması

3. Fayda veya gerek bulunması

4. Olanak bulunması

MUHAKEMELERİN BİRLEŞTİRİLMESİ MUHAKEMELERİN BİRLEŞTİRİLMESİ

Küçüktaşdemir 9

(10)

MUHAKEMELERİN BİRLEŞTİRİLMESİ MUHAKEMELERİN BİRLEŞTİRİLMESİ

UYUŞMAZLIKLAR ARASINDA BAĞLANTI OLMALDIR.

• TEK YÖNLÜ DAR VEYA GENİŞ BAĞLANTININ BULUNMASI HALİNDE UYUŞMAZLIKLAR BİRLEŞTİRİLİR.

• KARMA BAĞLANTIDA BİRLEŞTİRME ANCAK KANUNLA ÖNGÖRÜLMÜŞSE OLANAKLIDIR.

BİRLEŞTİRMEDE YARAR OLMALIDIR.

• MUHAKEMEYİ UZATMAMALI.

• USUL EKONOMİSİ GÖZETİLİR.

• ÖZEL MUHAKEMEYE AİT BİR UYUŞMAZLIĞIN GENEL MUHAKEMEDEKİYLE BİRLEŞMESİNDE YARAR YOKTUR.

BİRLEŞTİRME OLANAĞI BULUNMALIDIR.

• YARGILAMALAR AYINI EVRE VE DEVREDE BULUNMALIDIR.

Küçüktaşdemir 10

(11)

Davaların birleştirilerek açılması Madde 9 – (1): Bağlantılı suçlardan her biri değişik mahkemelerin görevine giriyorsa, bunlar hakkında birleştirilmek suretiyle yüksek görevli mahkemede dava açılabilir.

Görülmekte olan davaların

birleştirilmesi ve ayrılması Madde 10 – (1): Kovuşturma evresinin her aşamasında,

bağlantılı ceza davalarının birleştirilmesine veya ayrılmasına yüksek görevli mahkemece karar verilebilir. (2) Birleştirilen davalarda, bu davaları gören mahkemenin tâbi olduğu yargılama usulü uygulanır. (3)

İşin esasına girdikten sonra ayrılan davalara aynı

mahkemede devam olunur.

TEK YÖNLÜ DAR BAĞLANTI

Geniş bağlantı sebebiyle

birleştirme Madde 11 – (1): Mahkeme, bakmakta olduğu birden çok dava arasında

bağlantı görürse, bu

bağlantı 8 inci maddede gösterilen türden olmasa bile, birlikte bakmak ve hükme bağlamak üzere bu davaların

birleştirilmesine karar verebilir.

TEK YÖNLÜ GENİŞ BAĞLANTI

MUHAKEMELERİN BİRLEŞTİRİLMESİ USULÜ

Küçüktaşdemi r

11

(12)

 «CMK m.10/3’e göre, “İşin esasına girdikten sonra ayrılan davalara aynı mahkemede devam olunur.” hükmünde muhtemelen, işin esasına girdikten sonra gördüğü davada ayrılmasına karar verdiği dosyanın, bağlantı sebebiyle dahi olsa bir başka mahkemeye gönderilmeyip, aynı mahkemenin ayrı bir esasına kaydedilmek suretiyle yargılamaya devam edilmesi ifade edilmektedir.» ŞEN

 «Uygulamada mahkemeler görev yönünden eşit olduğunda (örneğin iki dava da asliye ceza mahkemesinde açılmıştır), birleştirme ilk dava tarihi itibariyle hangi mahkemede açılmışsa, o mahkemede yapılmaktadır. Mahkeme resen veya tarafların birleştirme isteği ile karşılaştığında, birleştirilecek davanın dosyasını mahkemesinden istemekte, bu mahkemeye birleştirmeye onay verip vermediğini sormaktadır.» ÜNVER/HAKERİ

 «CMK m.10/3’e göre, “İşin esasına girdikten sonra ayrılan davalara aynı mahkemede devam olunur.” hükmünde muhtemelen, işin esasına girdikten sonra gördüğü davada ayrılmasına karar verdiği dosyanın, bağlantı sebebiyle dahi olsa bir başka mahkemeye gönderilmeyip, aynı mahkemenin ayrı bir esasına kaydedilmek suretiyle yargılamaya devam edilmesi ifade edilmektedir.» ŞEN

 «Uygulamada mahkemeler görev yönünden eşit olduğunda (örneğin iki dava da asliye ceza mahkemesinde açılmıştır), birleştirme ilk dava tarihi itibariyle hangi mahkemede açılmışsa, o mahkemede yapılmaktadır. Mahkeme resen veya tarafların birleştirme isteği ile karşılaştığında, birleştirilecek davanın dosyasını mahkemesinden istemekte, bu mahkemeye birleştirmeye onay verip vermediğini sormaktadır.» ÜNVER/HAKERİ

MUHAKEMELERİN BİRLEŞTİRİLMESİ USULÜ

Küçüktaşdemi

r 12

(13)



Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi Madde 165 - (Değişik: 26/6/2009 –

5918/3 md.)

(1) Bir suçun işlenmesiyle elde edilen eşyayı veya diğer malvarlığı değerini, bu suçun işlenmesine

iştirak etmeksizin, satan, devreden, satın alan veya kabul eden kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis ve onbin güne kadar adlî para cezası ile

cezalandırılır.



Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi Madde 165 - (Değişik: 26/6/2009 –

5918/3 md.)

(1) Bir suçun işlenmesiyle elde edilen eşyayı veya diğer malvarlığı değerini, bu suçun işlenmesine

iştirak etmeksizin, satan, devreden, satın alan veya kabul eden kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis ve onbin güne kadar adlî para cezası ile

cezalandırılır.

(14)

NİSPİ MUHAKEME NİSPİ MUHAKEME

 KARIŞIK (KARMA) BAĞLANTI BULUNDUĞU DURUMLARDA SÖZ KONUSU OLUR.

 MAHKEME KENDİ USUL KURALLARIYLA KENDİ UYUŞMAZLIĞINA GEREKLİ OLDUĞU ÖLÇÜDE OLAYI ÇÖZER.

 BİRLEŞTİRMENİN VE BEKLETİCİ MESELENİN ZITTIDIR.

 KURAL OLARAK İHTİYARİDİR.

 NISBİ MUHAKEME ZORUNLULUĞU:

 MAĞDUR VE SANĞIN YAŞI KONUSUNDAKİ İKİNCİL NİTELİKTEKİ UYUŞMAZLIKTA NÜFUZ KANUNU’NDAKİ USULLERE GÖRE CEZA MAHKEMESİ YAŞ SORUNUNU ÇÖZEREK HÜKÜM VERİR. KANUNLA MAHKEMEYE EK YARGI YETKİSİ VERİLMİŞTİR.

 HAKARET SUÇUNDA İSPAT HAKKI SÖZ KONUSU OLDUĞUNDA İSPAT EDİLECEK

HUKUK BAŞKA MAHKEMENİN YETKİSİNE GİRİYORSA DA MAHKEME KARAR VERMEK ZORUNDADIR.

 KARIŞIK (KARMA) BAĞLANTI BULUNDUĞU DURUMLARDA SÖZ KONUSU OLUR.

 MAHKEME KENDİ USUL KURALLARIYLA KENDİ UYUŞMAZLIĞINA GEREKLİ OLDUĞU ÖLÇÜDE OLAYI ÇÖZER.

 BİRLEŞTİRMENİN VE BEKLETİCİ MESELENİN ZITTIDIR.

 KURAL OLARAK İHTİYARİDİR.

 NISBİ MUHAKEME ZORUNLULUĞU:

 MAĞDUR VE SANĞIN YAŞI KONUSUNDAKİ İKİNCİL NİTELİKTEKİ UYUŞMAZLIKTA NÜFUZ KANUNU’NDAKİ USULLERE GÖRE CEZA MAHKEMESİ YAŞ SORUNUNU ÇÖZEREK HÜKÜM VERİR. KANUNLA MAHKEMEYE EK YARGI YETKİSİ VERİLMİŞTİR.

 HAKARET SUÇUNDA İSPAT HAKKI SÖZ KONUSU OLDUĞUNDA İSPAT EDİLECEK

HUKUK BAŞKA MAHKEMENİN YETKİSİNE GİRİYORSA DA MAHKEME KARAR VERMEK ZORUNDADIR.

(15)



Görevi kötüye kullanma (1) Madde 257-

(1)

Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan haller dışında, görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız bir menfaat sağlayan kamu görevlisi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2)

Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan haller dışında, görevinin gereklerini yapmakta ihmal veya gecikme göstererek, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız bir menfaat sağlayan kamu görevlisi, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.



Görevi kötüye kullanma (1) Madde 257-

(1)

Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan haller dışında, görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız bir menfaat sağlayan kamu görevlisi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2)

Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan haller dışında, görevinin gereklerini yapmakta ihmal veya gecikme göstererek, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız bir menfaat sağlayan kamu görevlisi, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile

cezalandırılır.

Küçüktaşdemi

r 15

(16)



«ASIL DAVANIN MUHAKEMESİ İLE BAĞLANTILI DAVANIN

MUHAKEMSİNİN BİRLEŞTİRME YOLUNA GİDİLMEKSİZİN BİRLİKTE YAPILMASIDIR» (Kunter’den aktaran T/F)



Örneğin, «hakkında hırsızlıktan dava açılan kişi, hırsızlık konusu malın kendisine miras kaldığını ileri sürdüğünde malın aidiyeti konusu nispi muhakeme ile çözülecektir.» Ü/H



«Nispi muhakeme durumunda bu uyuşmazlığa ilişkin hükmün kesin hüküm otoritesi bulunmadığı öğretide ve Ceza Genel Kurulu (ceza mahkemesi hukuk mahkemesinin verdiği kararı yeterli görmeyerek, kendisi buna rağmen nispi muhakeme yapabilir)tarafından kabul edilmekle beraber aksi yönde eski tarihli bir İçtihadı Birleştirme Kararı da bulunmaktadır.» Ü/H



«ASIL DAVANIN MUHAKEMESİ İLE BAĞLANTILI DAVANIN

MUHAKEMSİNİN BİRLEŞTİRME YOLUNA GİDİLMEKSİZİN BİRLİKTE YAPILMASIDIR» (Kunter’den aktaran T/F)



Örneğin, «hakkında hırsızlıktan dava açılan kişi, hırsızlık konusu malın kendisine miras kaldığını ileri sürdüğünde malın aidiyeti konusu nispi muhakeme ile çözülecektir.» Ü/H



«Nispi muhakeme durumunda bu uyuşmazlığa ilişkin hükmün kesin hüküm otoritesi bulunmadığı öğretide ve Ceza Genel Kurulu (ceza mahkemesi hukuk mahkemesinin verdiği kararı yeterli görmeyerek, kendisi buna rağmen nispi muhakeme yapabilir)tarafından kabul edilmekle beraber aksi yönde eski tarihli bir İçtihadı Birleştirme Kararı da bulunmaktadır.» Ü/H

NİSPİ MUHAKEME NİSPİ MUHAKEME

Küçüktaşdem

ir 16

(17)

BEKLETİCİ MESELE BEKLETİCİ MESELE



KARIŞIK (KARMA) BAĞLANTI BULUNDUĞU DURUMLARDA SÖZ KONUSU OLUR.



CEZA DAVASINI GÖRMEKTE OLAN MAHKEME UYUŞMAZLIĞIYLA BAĞLANTILI FARKLI BİR YARGI KOLUNUN ALANINA GİREN DİĞER BİR OLAYIN ÇÖZÜMÜNÜ BEKLEMEK İÇİN MUHAKEMEYİ DUDURUR.



BİRLEŞTİRME VE NISBİ MUHAKEMENİN ZITTIDIR.



KANUNDA ÖNGÖRÜLEN KİMİ DURUMLARDA BEKLETİCİ MESELE YAPMAK ZORUNLUDUR.



SOMUT NORM DENETİMİ HALİNDE EN ÇOK 5 AY ANAYA MAHKEMESİNİN KARARI BEKLNİR.



KARIŞIK (KARMA) BAĞLANTI BULUNDUĞU DURUMLARDA SÖZ KONUSU OLUR.



CEZA DAVASINI GÖRMEKTE OLAN MAHKEME UYUŞMAZLIĞIYLA BAĞLANTILI FARKLI BİR YARGI KOLUNUN ALANINA GİREN DİĞER BİR OLAYIN ÇÖZÜMÜNÜ BEKLEMEK İÇİN MUHAKEMEYİ DUDURUR.



BİRLEŞTİRME VE NISBİ MUHAKEMENİN ZITTIDIR.



KANUNDA ÖNGÖRÜLEN KİMİ DURUMLARDA BEKLETİCİ MESELE YAPMAK ZORUNLUDUR.



SOMUT NORM DENETİMİ HALİNDE EN ÇOK 5 AY ANAYA MAHKEMESİNİN KARARI BEKLNİR.

Küçüktaşdemi r

17

(18)



Örneğin, «annesini öldüren kimse öldürdüğü kişinin öz annesi olmadığını iddia ettiği takdirde mahkeme bu konunun hukuk mahkemesinde çözümlenmesine karar verebilir.» Ü/H



Çocuk mahkemeleri, çocuklar hakkında davaların görülmesini, suç ortağı olan büyüklerin davasının sonuna kadar bekletebilir.

(ÇKK, 17/2)



Ayrıca bkz. Yalan Tanıklık Suçu, İftira Suçu, Hakkı Olmayan Yere Tecavüz Suçu



Örneğin, «annesini öldüren kimse öldürdüğü kişinin öz annesi olmadığını iddia ettiği takdirde mahkeme bu konunun hukuk mahkemesinde çözümlenmesine karar verebilir.» Ü/H



Çocuk mahkemeleri, çocuklar hakkında davaların görülmesini, suç ortağı olan büyüklerin davasının sonuna kadar bekletebilir.

(ÇKK, 17/2)



Ayrıca bkz. Yalan Tanıklık Suçu, İftira Suçu, Hakkı Olmayan Yere Tecavüz Suçu

BEKLETİCİ MESELE BEKLETİCİ MESELE

(19)

CEZA MUHAKEMESİNİN SÜJELERİ (ÖZNELERİ) CEZA MUHAKEMESİNİN

SÜJELERİ (ÖZNELERİ)

(20)

CEZA MUHAKEMSİNİN SÜJELERİ CEZA MUHAKEMSİNİN SÜJELERİ



Ceza muhakemesinde süje, muhakeme süreçlerinde kendine özgü statüsü bulunan ve bu statüye bağlı olarak hak ve

yetkilerle donatılmış, dolayısıyla kimi muhakeme işlemlerini gerçekleştirebilen ve taleplerde bulunabilen kişidir.



Süjeler bağımsız bir biçimde talep ve işlemlerde bulunurlar.

 Oysa bilirkişi ve tanıkların görevlendirilmesi gerektiği için süje değil, muhakemeye yardımcı kişilerdir.



Ceza muhakemesinde süjelik makam veya şahıs itibariyle olmak üzere ikiye ayılır.



Özel hukuk davalarından farklı olarak «İddia ile savunma birbirinin karşısında yer alan taraflar olmayıp, maddi gerçeğe ulaşmak için işbirliği yapan süjelerdir.»



Ceza muhakemesinde süje, muhakeme süreçlerinde kendine özgü statüsü bulunan ve bu statüye bağlı olarak hak ve

yetkilerle donatılmış, dolayısıyla kimi muhakeme işlemlerini gerçekleştirebilen ve taleplerde bulunabilen kişidir.



Süjeler bağımsız bir biçimde talep ve işlemlerde bulunurlar.

 Oysa bilirkişi ve tanıkların görevlendirilmesi gerektiği için süje değil, muhakemeye yardımcı kişilerdir.



Ceza muhakemesinde süjelik makam veya şahıs itibariyle olmak üzere ikiye ayılır.



Özel hukuk davalarından farklı olarak «İddia ile savunma birbirinin karşısında yer alan taraflar olmayıp, maddi gerçeğe ulaşmak için işbirliği yapan süjelerdir.»

Küçüktaşdemir

20

(21)

CEZA MUHAKEMESİ SÜJELERİ CEZA MUHAKEMESİ SÜJELERİ

İDDİA MAKAMI İDDİA MAKAMI

KAMUSAL İDDİA KAMUSAL

İDDİA

CUMHURİYET SAVCISI CUMHURİYET

SAVCISI

BİREYSEL İDDİA BİREYSEL

İDDİA

KATILAN KATILAN

SAVUNMA MAKAMI SAVUNMA

MAKAMI

BİREYSEL SAVUNMA

SANIK SANIK

TEKNİK TEKNİK

MÜDAFİİ MÜDAFİİ

YARGILAMA MAKAMI

HAKİM

HAKİM MAHKEMEMAHKEME

(22)

İDDİA MAKAMI:

CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI İDDİA MAKAMI:

CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI



Cumhuriyet savcıları bağlı bulundukları başsavcılık adına suç işlendiği iddia ederek yargılama makamlarına başvurur, iddianameleriyle sanığın suçlu olup olmadığının saptanmasını, suçluysa cezalandırılmasını yargı makamında talep ederler.



Bu görevi kamu adına yerine getirir.



İlk ortaya çıkışı 1808 tarihinde Napolyon Ceza Usul Kanunu ile olur.

Günümüzdeki anlamıyla gelişimi ise Almanya’da olur.



Ülkemizde ise, ilk ortaya çıkışı 1879 tarihlidir. Bundan önce itham sistemi söz konusudur.



Neden Cumhuriyet Savcısı denmektedir?



Cumhuriyet savcıları bağlı bulundukları başsavcılık adına suç işlendiği iddia ederek yargılama makamlarına başvurur, iddianameleriyle sanığın suçlu olup olmadığının saptanmasını, suçluysa cezalandırılmasını yargı makamında talep ederler.



Bu görevi kamu adına yerine getirir.



İlk ortaya çıkışı 1808 tarihinde Napolyon Ceza Usul Kanunu ile olur.

Günümüzdeki anlamıyla gelişimi ise Almanya’da olur.



Ülkemizde ise, ilk ortaya çıkışı 1879 tarihlidir. Bundan önce itham sistemi söz konusudur.



Neden Cumhuriyet Savcısı denmektedir?

(23)

 Cumhuriyet savcıları, cumhuriyet başsavcılıkları altında bulunurlar. Bu makam tarafından görevlendirilir, onun adına ithamda bulunurlar. Savcılar kendi aralarında iş bölümü esasına göre çalışırlar.

 Mahkeme kuruluşu bulunan her il veya ilçede oranın adıyla anılan bir başsavcılık bulunur.

 Her BAM yanında da bir Başsavcılık bulunur.

 Yargıtay’da da bağımsız bir başsavcılık birimi vardır.

 Cumhuriyeti Başsavcılığının yargı çevresi bulunduğu yerdeki mahkemenin yargı çevresidir. Cumhuriyet savcıları arasında istinabe öngörülmüştür. Talimatla bunu isteyebilirler.

 Yer yönünden yetkisiz savcı ancak acele işleri yapabilir. Yetkisiz olduğu yere bizzat giderek işlem yapamaz.

 Eğer bir ildeki ağır ceza mahkemesinin birden fazlayı ilçeyi kapsıyorsa, bu ilçelerdeki asliye ceza mahkemelerinin çevresindeki cumhuriyeti başsavcılıkları bu mahkemelerin görev alanına giren suçlarla ilgili soruşturma yaparlar.

 İvedi ve zorunlu işleri tamamlayıp hazırladıkları fezleke ve soruşturma evrakı ile iddianameyi hazırlaması için ağır ceza mahkemesinin çevresindeki başsavcılığa yollarlar.

(bkz. Centel/Zafer, s.117 vd.)

 Cumhuriyet savcıları, cumhuriyet başsavcılıkları altında bulunurlar. Bu makam tarafından görevlendirilir, onun adına ithamda bulunurlar. Savcılar kendi aralarında iş bölümü esasına göre çalışırlar.

 Mahkeme kuruluşu bulunan her il veya ilçede oranın adıyla anılan bir başsavcılık bulunur.

 Her BAM yanında da bir Başsavcılık bulunur.

 Yargıtay’da da bağımsız bir başsavcılık birimi vardır.

 Cumhuriyeti Başsavcılığının yargı çevresi bulunduğu yerdeki mahkemenin yargı çevresidir. Cumhuriyet savcıları arasında istinabe öngörülmüştür. Talimatla bunu isteyebilirler.

 Yer yönünden yetkisiz savcı ancak acele işleri yapabilir. Yetkisiz olduğu yere bizzat giderek işlem yapamaz.

 Eğer bir ildeki ağır ceza mahkemesinin birden fazlayı ilçeyi kapsıyorsa, bu ilçelerdeki asliye ceza mahkemelerinin çevresindeki cumhuriyeti başsavcılıkları bu mahkemelerin görev alanına giren suçlarla ilgili soruşturma yaparlar.

 İvedi ve zorunlu işleri tamamlayıp hazırladıkları fezleke ve soruşturma evrakı ile iddianameyi hazırlaması için ağır ceza mahkemesinin çevresindeki başsavcılığa yollarlar.

(bkz. Centel/Zafer, s.117 vd.)

SAVCILIĞIN ÖRGÜTLENMESİ SAVCILIĞIN ÖRGÜTLENMESİ

Küçüktaşdemir

23

(24)

SAVCILIĞIN ÖRGÜTLENMESİ SAVCILIĞIN ÖRGÜTLENMESİ

Kalecik Asliye Ceza

Mahkemesi Kalecik Cumhuriye

t

Başsavcılığ ı

Ankara Ağır Ceza Mahkemesi

Ankara Cumhuriye

t

Başsavcılığ ı

Cumhuriy et Savcıları

Küçüktaşdemir

24

(25)

SAVCILIĞIN ÖRGÜTLENMESİ SAVCILIĞIN ÖRGÜTLENMESİ

CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI

BAŞSAVCI

VEKİLLERİ SAVCILAR YAZI İŞLERİ

BİRİMİ (Yazı İşleri

Md.)

KALEM

KATİP, HİZMETLİ VD.

ÖN BÜRO

Bölünmezlik İlkesi

Küçüktaşdemir

25

(26)

BAŞSAVCILIKLARIN MADDE YÖNÜNDEN YETKİSİ



Özel bir muhakemeye bağlı uyuşmazlıkları soruşturan savcıların bağlı bulundukları başsavcılık teşkilatında diğer savcılarla aralarında iş bölümü değil madde yönünden yetki bölümü vardır.



Aşağıda Yer Alan Suçların Soruşturulması Sadece İl Merkezinde Kurulan Başsavcılıkların Yetkisindedir: (TCK md. 318, 319, 324, 325, 332 hariç)

 Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar

 Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar

 Milli Savunmaya Karşı Suçlar

 Devlet Sırlarına Karşı Suçlar ve Casusluk

 Terörle Mücadele Kapsamındaki Suçlar

 Bu suçlarda yetkisiz ilçe mahkemesi yanındaki başsavcılık gecikmesinde sakınca bulunan hallerde zorunlu olan delilleri toplar, gerekmesi halinde alınacak

tedbirlerle ilgili bulunduğu yer sulh ceza hakimine başvurur.



Özel bir muhakemeye bağlı uyuşmazlıkları soruşturan savcıların bağlı bulundukları başsavcılık teşkilatında diğer savcılarla aralarında iş bölümü değil madde yönünden yetki bölümü vardır.



Aşağıda Yer Alan Suçların Soruşturulması Sadece İl Merkezinde Kurulan Başsavcılıkların Yetkisindedir: (TCK md. 318, 319, 324, 325, 332 hariç)

 Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar

 Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar

 Milli Savunmaya Karşı Suçlar

 Devlet Sırlarına Karşı Suçlar ve Casusluk

 Terörle Mücadele Kapsamındaki Suçlar

 Bu suçlarda yetkisiz ilçe mahkemesi yanındaki başsavcılık gecikmesinde sakınca bulunan hallerde zorunlu olan delilleri toplar, gerekmesi halinde alınacak

tedbirlerle ilgili bulunduğu yer sulh ceza hakimine başvurur.

(27)

SAVCILAR ARASINDAKİ YETKİ UYUŞMAZLIKLARI SAVCILAR ARASINDAKİ YETKİ UYUŞMAZLIKLARI



Başka bir cumhuriyet başsavcılığından yetkisizlik kararıyla kendisine gelen bir soruşturmada cumhuriyet savcısı eğer dosyanın kendi başsavcılığının da yetkisiz olduğuna

kanaat getirirse yetkisizlik kararı vererek soruşturma dosyasını yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza

mahkemesine en yakın ağır ceza mahkemesine kimin yetkili olduğunu belirlemesi için gönderir.



Mahkemece verilen kararlar kesindir.



Ağır ceza mahkemesi uyuşmazlığın tarafı olmamış başsavcılığın yetkili olduğuna karar veremez.



Başka bir cumhuriyet başsavcılığından yetkisizlik kararıyla kendisine gelen bir soruşturmada cumhuriyet savcısı eğer dosyanın kendi başsavcılığının da yetkisiz olduğuna

kanaat getirirse yetkisizlik kararı vererek soruşturma dosyasını yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza

mahkemesine en yakın ağır ceza mahkemesine kimin yetkili olduğunu belirlemesi için gönderir.



Mahkemece verilen kararlar kesindir.



Ağır ceza mahkemesi uyuşmazlığın tarafı olmamış başsavcılığın yetkili olduğuna karar veremez.

(28)

BAŞSAVCILIĞIN GÖREVLERİ BAŞSAVCILIĞIN GÖREVLERİ

SORUŞTURMA EVRESİNİ YÜRÜTME SORUŞTURMA

EVRESİNİ YÜRÜTME

KOVUŞTURMA EVRESİNE

KATILMA KOVUŞTURMA

EVRESİNE KATILMA

KARAR VE HÜKÜMLERİ

İCRA KARAR VE HÜKÜMLERİ

İCRA

BAZI HUKUK DAVALARINI

AÇMA VE YÜRÜTME BAZI HUKUK

DAVALARINI AÇMA VE YÜRÜTME

(29)

İDDİA FAALİYETİ İDDİA FAALİYETİ

SAVCILIĞIN FAALİYETİ YARGI FAALİYETİ DEĞİLDİR.

YÜRÜTTÜĞÜ FAALİYET ADALETE İLİŞKİN (KAZAİ) BİR FAALİYETTİR.

ÖĞRETİDE GENELLİKLE SAVCI YÜRÜTME ERKİNİN İÇİNDE DEĞERLENDİRİLİR.

«ADALETE İLİŞKİN İDARİ BİR GÖREV»

ADALET BAKANI İLE SAVCILAR ARASINDA HİYERARŞİK BİR BAĞL BULUNMAMAKTADIR.

Küçüktaşdemir

29

(30)

SAVCILARIN BAĞIMSIZLIĞINA

İLİŞKİN TARTIŞMALAR SAVCILARIN

BAĞIMSIZLIĞINA

İLİŞKİN TARTIŞMALAR



SAVCI DEVLET DÜZENİ İÇİNDE YÜRÜTMEYE, FONKSİYON OLARAKSA ADALET ORGANINA YAKINDIR.



BU NEDENLE FONKSYONLARINI GERÇEKLEŞTİRİRKEN YÜRÜTMENİN ETKİSİNDEN BAĞIMSIZ OLMALIDIR.



SAVCILARIN BAĞIMSIZLIĞINDAN DEĞİL AMA ÖZERKLİĞİNDEN SÖZ EDEBİLİRİZ.



ADALET BAKANLIĞI SAVCIYA DAVA AÇ EMRİ VEREMEZ.



BUNA KARŞIN SAVCILAR BÜTÜNSELLİK İLKESİ GEREĞİ BAŞSAVCIDAN TALİMAT ALABİLİR, ONUN TARAFINDAN DEĞİŞTİRİLEBİLİRLER, DENETLENEBİLİRLER.



SAVCI DEVLET DÜZENİ İÇİNDE YÜRÜTMEYE, FONKSİYON OLARAKSA ADALET ORGANINA YAKINDIR.



BU NEDENLE FONKSYONLARINI GERÇEKLEŞTİRİRKEN YÜRÜTMENİN ETKİSİNDEN BAĞIMSIZ OLMALIDIR.



SAVCILARIN BAĞIMSIZLIĞINDAN DEĞİL AMA ÖZERKLİĞİNDEN SÖZ EDEBİLİRİZ.



ADALET BAKANLIĞI SAVCIYA DAVA AÇ EMRİ VEREMEZ.



BUNA KARŞIN SAVCILAR BÜTÜNSELLİK İLKESİ GEREĞİ BAŞSAVCIDAN TALİMAT ALABİLİR, ONUN TARAFINDAN DEĞİŞTİRİLEBİLİRLER, DENETLENEBİLİRLER.

Küçüktaşdemir

30

(31)

SAVCILARIN BAĞIMSIZLIĞINA

İLİŞKİN TARTIŞMALAR SAVCILARIN

BAĞIMSIZLIĞINA

İLİŞKİN TARTIŞMALAR



HALA TARTIŞMALI BİR KONUDUR.



SAVCI YAPTIĞI İŞ BAKIMINDAN DEĞİL MAKAM İTİBARİYLE ŞEKLEN BİR TARAFTIR.



MADDİ AÇIDAN BİR TARAF DEĞİL SÜJE OLDUĞU KABUL EDİLİR.



ŞAHIS OLARAK İTİBARİYLE TARAF DEĞİLDİR.

 Ayrıca Bkz. bölünmezlik ilkesi.



SINIRLI DA OLSA TARAFTIR.

 İddianame hazırlar. Aslen ispat yükü savcıların üzerindedir.



BİR SORU: SAVCININ REDDİ MÜMKÜN MÜDÜR?



HALA TARTIŞMALI BİR KONUDUR.



SAVCI YAPTIĞI İŞ BAKIMINDAN DEĞİL MAKAM İTİBARİYLE ŞEKLEN BİR TARAFTIR.



MADDİ AÇIDAN BİR TARAF DEĞİL SÜJE OLDUĞU KABUL EDİLİR.



ŞAHIS OLARAK İTİBARİYLE TARAF DEĞİLDİR.

 Ayrıca Bkz. bölünmezlik ilkesi.



SINIRLI DA OLSA TARAFTIR.

 İddianame hazırlar. Aslen ispat yükü savcıların üzerindedir.



BİR SORU: SAVCININ REDDİ MÜMKÜN MÜDÜR?

Küçüktaşdemir

31

(32)

SAVCININ EYLEMİ DEĞERLENDİRMESİ SAVCININ EYLEMİ DEĞERLENDİRMESİ

SAVCI SUÇUN İŞLENDİĞİ YÖNÜNDE KENDİSİNDE YETERLİ ŞÜPHE OLUŞTURAN

BİR OLAYIN HUKUKSAL NİTELEMESİNİ NE KAPSAMDA YAPABİLİR?

SAVCI SUÇUN İŞLENDİĞİ YÖNÜNDE KENDİSİNDE YETERLİ ŞÜPHE OLUŞTURAN

BİR OLAYIN HUKUKSAL NİTELEMESİNİ NE KAPSAMDA YAPABİLİR?

UYUŞMAZLIK CEZAİ BİR UYUŞMAZLIK MI YOKSA HUKUKİ (ÖZEL) UYUŞMAZLIK MI?

YETERLİ DELİL VAR MI YOK MU?

MUHAKEME ŞARTI VAR MI?

HUKUKA UYGUNLUK NEDENİ VAR MI?

CEZAYI ORTADAN KALDIRAN ETKİN PİŞMANLIK HÜKÜMLERİ

ŞAHSİ CEZASIZLIK NEDENLERİ ŞAHSİ CEZASIZLIK NEDENLERİ

(33)

SAVCI-KOLLUK İLİŞKİSİ SAVCI-KOLLUK İLİŞKİSİ

Kolluğun adli işlemler sırasındaki amiri cumhuriyet savcısıdır.

Soruşturma işlemleri savcının emir ve talimatlarıyla yapılır.

Kolluk görevlileri, el koydukları olayları, yakalanan kişileri, aldıkları tedbirleri vb. işlemleri derhal cumhuriyet savcısına bildirirler.

Cumhuriyet Başsavcıları her yılın sonunda, o yerdeki adli

kolluk sorumluları hakkında değerlendirme raporu hazırla ver mülki idare amirlerine gönderir.

Kolluğun adliye ile ilgili görevi sırasında işlediği suçlardan dolayı cumhuriyet savcısı tarafından re’sen soruşturma açılır.

Küçüktaşdemir

33

(34)

KOLLUK KOLLUK

KOLLUK

İDARİ KOLLUK

GENEL KOLLUK

Koruma, Önleme,

Yardım

ÖZEL KOLLUK

ADLİ

KOLLUK SİYASİ

KOLLUK

Küçüktaşdemir

34

(35)

KOLLUK KOLLUK

Kolluk: Kamu düzeninin ve güvenliğinin sağlanması için görevlendirilmiş ve bu amaç doğrultusunda yasalar tarafından

gerektiğinde zor kullanmakla

yetkilendirilmiş devlet kuruluşlarına denir.

İdari Kolluk: Suç öncesinde güvenliği sağlamakla görevli önleyici işlev gören

kolluktur. Mülki amirlere bağlıdır.

Adli Kolluk: Suç işlendikten sonra işlendiği yolunda şüphe (basit) duyulan suç

fiillerinin ortaya çıkarılması ve suçluların (fail) bulunması amacıyla görev yapan

savcıya bağlı olarak faaliyet gösteren kolluktur.

*Yeni bir düzenlemeyle birlikte mülki amirler de kolluğa suç araştırması yapma emri verme yetkisi tanınmıştır.

Küçüktaşdemir

35

(36)

BİREYSEL İDDİA SÜJESİ:

SUÇTAN ZARAR GÖREN/MAĞDUR BİREYSEL İDDİA SÜJESİ:

SUÇTAN ZARAR GÖREN/MAĞDUR

 Mağdur suçla ihlal edilen hukuksal değerin sahibidir. Suçtan zarar gören kavramının ise kapsamı tartışmalıdır.

 Buna karşın Yargıtay « suçtan zarar gören» kavramını dar yorumlar.

 Dolaylı zararlar suçtan zarar gören kavramı içinde genellikle kabul edilmemektedir. (Y/N, s.171 vd.)

 Soruşturmanın kamusallığı ilkesi gereğince mağdurun kendisi soruşturma aşamasında araştırma işlemlerin yapamaz.

 Buna karşın bazı hakları vardır.

 Kovuşturma evresinde ise açılmış bulunan kamu davasına katılarak savcının yanında bireysel iddia makamı olarak bulunur.

 Katılan sıfatını alır. Bu sıfatın soruşturma evresinde alınması mümkün değil.

 Mağdur suçla ihlal edilen hukuksal değerin sahibidir. Suçtan zarar gören kavramının ise kapsamı tartışmalıdır.

 Buna karşın Yargıtay « suçtan zarar gören» kavramını dar yorumlar.

 Dolaylı zararlar suçtan zarar gören kavramı içinde genellikle kabul edilmemektedir. (Y/N, s.171 vd.)

 Soruşturmanın kamusallığı ilkesi gereğince mağdurun kendisi soruşturma aşamasında araştırma işlemlerin yapamaz.

 Buna karşın bazı hakları vardır.

 Kovuşturma evresinde ise açılmış bulunan kamu davasına katılarak savcının yanında bireysel iddia makamı olarak bulunur.

 Katılan sıfatını alır. Bu sıfatın soruşturma evresinde alınması mümkün değil.

(37)

BİREYSEL İDDİA SÜJESİ:

SUÇTAN ZARAR GÖREN/MAĞDUR BİREYSEL İDDİA SÜJESİ:

SUÇTAN ZARAR GÖREN/MAĞDUR

SORUŞTURMA EVRESİNDE SORUŞTURMA EVRESİNDE

• Mağdur yasada gösterilen keşif,

erken dinleme gibi işlemlerde hazır bulunabilir veya delil gösterebilir, delil araştırılmasını talep edebilir.

• Vekil aracılığıyla soruşturma

belgelerini, koruma altına alınan eşyaları inceleyebilir.

• Savcının kovuşturmaya yer

olmadığı kararlarına itiraz edebilir.

Küçüktaşdemir

37

(38)



Mağdur, suçtan zarar gören gerçek ve tüzel kişiler ile malen sorumlu olanlar, ilk derece mahkemesindeki kovuşturma evresinin her

aşamasında hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduklarını bildirerek kamu davasına katılabilirler. (237/1)

 Takibi şikayete bağlı olmayan suçlar için de katılma mümkündür.



KATILMA USULÜ CMK 238’DE DÜZENLENMEKTEDİR.

 Katılma usulü Madde 238 – (1) Katılma, kamu davasının açılmasından sonra mahkemeye dilekçe verilmesi veya katılma istemini içeren sözlü başvurunun duruşma tutanağına geçirilmesi suretiyle olur.

 (2) Duruşma sırasında şikâyeti belirten ifade üzerine, suçtan zarar görenden davaya katılmak isteyip istemediği sorulur.

 (3) Cumhuriyet savcısının, sanık ve varsa müdafinin dinlenmesinden sonra davaya katılma isteminin uygun olup olmadığına karar verilir. (Çelişme Yöntemi)

 Örneğin kovuşturma aşmasında suçtan zarar gören tanık sıfatıyla ifade verirken, hakim şikayetçi olduğuna ilişkin bir beyanını yakalarsa katılmak isteyip

istemediğini soracaktır.



Mağdur, suçtan zarar gören gerçek ve tüzel kişiler ile malen sorumlu olanlar, ilk derece mahkemesindeki kovuşturma evresinin her

aşamasında hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduklarını bildirerek kamu davasına katılabilirler. (237/1)

 Takibi şikayete bağlı olmayan suçlar için de katılma mümkündür.



KATILMA USULÜ CMK 238’DE DÜZENLENMEKTEDİR.

 Katılma usulü Madde 238 – (1) Katılma, kamu davasının açılmasından sonra mahkemeye dilekçe verilmesi veya katılma istemini içeren sözlü başvurunun duruşma tutanağına geçirilmesi suretiyle olur.

 (2) Duruşma sırasında şikâyeti belirten ifade üzerine, suçtan zarar görenden davaya katılmak isteyip istemediği sorulur.

 (3) Cumhuriyet savcısının, sanık ve varsa müdafinin dinlenmesinden sonra davaya katılma isteminin uygun olup olmadığına karar verilir. (Çelişme Yöntemi)

 Örneğin kovuşturma aşmasında suçtan zarar gören tanık sıfatıyla ifade verirken, hakim şikayetçi olduğuna ilişkin bir beyanını yakalarsa katılmak isteyip

istemediğini soracaktır.

BİREYSEL İDDİA SÜJESİ:

SUÇTAN ZARAR GÖREN/MAĞDUR BİREYSEL İDDİA SÜJESİ:

SUÇTAN ZARAR GÖREN/MAĞDUR

Küçüktaşdemi r

38

(39)

KATILAN KATILAN

• MAĞDUR

• SUÇTAN ZARAR GÖREN (?)

• Yargıtay doğrudan zarar görmeyi kabul etmekte.

• MALEN SORUMLU (süje sıfatı taşımaz.)

• KATILAN REŞİT VE SEZGİN OLMALIDIR.

• KANUNİ TEMSİLCİ VARSA

ONUN DA KATILMASI GEREKİR

• MAĞDUR

• SUÇTAN ZARAR GÖREN (?)

• Yargıtay doğrudan zarar görmeyi kabul etmekte.

• MALEN SORUMLU (süje sıfatı taşımaz.)

• KATILAN REŞİT VE SEZGİN OLMALIDIR.

• KANUNİ TEMSİLCİ VARSA

ONUN DA KATILMASI GEREKİR

KİMLER KATILAN OLABİLİR:

(40)

MAĞDUR, SUÇTAN ZARAR GÖREN, MALEN SORUMLU

 MAĞDUR: İşlenen suçla ihlal edilen hukuksal menfaatin sahibi olan kimsedir. Bkz.

Ceza Hukuku Genel Hükümler

 SUÇTAN ZARAR GÖREN: Mağdur dışında suçtan doğrudan zarar gören kişilerdir.

 Örneğin, adam öldürme suçunda, öldürülen kişi mağdur (yaşam hakkının sahibi olarak), eşi veya çocukları suçtan zarar görendir. Maktulün amcasını burada değerlendirmeyiz.

 Bazı durumlarda kanun açıkça gösterir. Örneğin çocukların cinsel istismarında Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı.

 MALEN SORUMLU: «Yargılama konusu işin hükme bağlanması ve bunun kesinleşmesinden sonra, maddî ve malî sorumluluk taşıyarak hükmün sonuçlarından etkilenecek veya bunlara katlanacak kişi» (CMK, md.2/i)

 «Örneğin taksirle birinin yaralanmasına sebebiyet verdiği iddiasıyla şoför hakkında açılan ceza davasına, şoförün işvereni ya da aracın sahibi olan kişi davaya katılabilecektir.»

 «Kanun, bu katılmada, malen sorumlu kişinin sanık hakkında şikayetçi olacağından söz etmektedir. Yani, ceza mahkemesinin yargılamakta olduğu sanığın işlediği iddia edilen fiil nedeniyle hukuki sorumluluğu olabilecek kişi, ceza davasına katılarak sanık hakkında şikayetçi olabilecektir. Ancak ceza davasına böyle bir katılmanın, ileride hakkında açılacak bir tazminat davasında bu şahsa ne yarar sağlayacağı anlaşılmamaktadır. Çünkü bu durumda katılanın menfaati, sanığın mahkumiyetinde değil, beraat etmesindedir.» (http://www.feyzioglu.av.tr/yayin.html)

 MAĞDUR: İşlenen suçla ihlal edilen hukuksal menfaatin sahibi olan kimsedir. Bkz.

Ceza Hukuku Genel Hükümler

 SUÇTAN ZARAR GÖREN: Mağdur dışında suçtan doğrudan zarar gören kişilerdir.

 Örneğin, adam öldürme suçunda, öldürülen kişi mağdur (yaşam hakkının sahibi olarak), eşi veya çocukları suçtan zarar görendir. Maktulün amcasını burada değerlendirmeyiz.

 Bazı durumlarda kanun açıkça gösterir. Örneğin çocukların cinsel istismarında Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı.

 MALEN SORUMLU: «Yargılama konusu işin hükme bağlanması ve bunun kesinleşmesinden sonra, maddî ve malî sorumluluk taşıyarak hükmün sonuçlarından etkilenecek veya bunlara katlanacak kişi» (CMK, md.2/i)

 «Örneğin taksirle birinin yaralanmasına sebebiyet verdiği iddiasıyla şoför hakkında açılan ceza davasına, şoförün işvereni ya da aracın sahibi olan kişi davaya katılabilecektir.»

 «Kanun, bu katılmada, malen sorumlu kişinin sanık hakkında şikayetçi olacağından söz etmektedir. Yani, ceza mahkemesinin yargılamakta olduğu sanığın işlediği iddia edilen fiil nedeniyle hukuki sorumluluğu olabilecek kişi, ceza davasına katılarak sanık hakkında şikayetçi olabilecektir. Ancak ceza davasına böyle bir katılmanın, ileride hakkında açılacak bir tazminat davasında bu şahsa ne yarar sağlayacağı anlaşılmamaktadır. Çünkü bu durumda katılanın menfaati, sanığın mahkumiyetinde değil, beraat etmesindedir.» (http://www.feyzioglu.av.tr/yayin.html)

Küçüktaşdem ir

40

(41)

KOVUŞTURMA EVRESİNDE KOVUŞTURMA EVRESİNDE

• KATILAN SIFATINI ALIR

• CİNSEL SALDIRI SUÇU İLE ALT SINIRI BEŞ YILDAN FAZLA HAPİS CEZASINI GEREKTİREN SUÇLARDA BARO

TARFINDAN KENDİSİNE AVUKAT GÖREVLENDİRİLMESİNİ İSTEYEBİLİR.

• KENDİSİNİ SAVUNAMAYCAK DURUMDA vb.

OLANLARDA İSTEM ARANMAZ.

• Mağdur ve zorunlu vekilin iradesi çatıştığında vekilinki esas alınır.

• Kanun yolu muhakemesinde davaya katılma isteğinde

bulunulamaz. Ancak, ilk derece mahkemesinde ileri sürülüp ret olunan veya karara bağlanmayan katılma istekleri, kanun yolu başvurusunda açıkça belirtilmişse incelenip karara bağlanır.

(237/2)

BİREYSEL İDDİA SÜJESİ:

SUÇTAN ZARAR GÖREN/MAĞDUR BİREYSEL İDDİA SÜJESİ:

SUÇTAN ZARAR GÖREN/MAĞDUR

Küçüktaşdemir

41

(42)

Katılanın Yetkileri:

• Duruşmada hazır bulunabilir.

• Belgelerden örnek isteyebilir.

• Tanık ve uzman kişi davet edilmesini isteyebilir.

• Soru sorabilir.

• Dinleme ve okumalardan sonra, kararlardan önce görüş bildirebilir.

• Delillerle ilgili tartışmaya katılabilir.

• Yargıcı reddedebilir.

• CUMHURİEYT SAVCISINA BAĞLI OLMAKSIZIN KANUN YOLLARINA BAŞVURABİLİR.

• Katılma talebi karara bağlanmamış veya ret olunmuş da olsa, davadan haberdar olmadığı için katılma istemini iletmemiş de olsa sonradan bu kişi de verilen kararlara karşı kanun yolu

davası açabilir. (CMK md.238; 242/1;260/1)

BİREYSEL İDDİA SÜJESİ:

SUÇTAN ZARAR GÖREN/MAĞDUR BİREYSEL İDDİA SÜJESİ:

SUÇTAN ZARAR GÖREN/MAĞDUR

(43)



Kanun yolu aşamasında katılma talebinde bulunulamaz.



Kanun Yolu Aşamasında Katılma Talebiyle İlgili Karar Verilebilmesi İçin:

1.

İlk derece mahkemesine katılma talebinde bulunulmalıdır.

2.

İlk derece mahkemesi bu talebi reddetmeli veya bu taleple ilgili karar vermemiş olmalıdır.

3.

Kanun yolu başvurusunda (istinaf) açıkça katılma talebinde bulunulduğu ama mahkemeden olumlu bir cevap alınmadığı bildirilmeli.

4.

Bunun üzerinde istinafta katılma talebiyle ilgili karar verilebilir.

 Dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonunda, BAM katılma talebini uygun bulabilir veya reddedilir. Hatta ilk drece mahkemesinde katılan sıfatı almış kişinin de mağdur veya suçtan zarar gören olmadığını

söyleyerek başvurusunu reddedebilir. (CMK md. 279/1-b)



Kanun yolu aşamasında katılma talebinde bulunulamaz.



Kanun Yolu Aşamasında Katılma Talebiyle İlgili Karar Verilebilmesi İçin:

1.

İlk derece mahkemesine katılma talebinde bulunulmalıdır.

2.

İlk derece mahkemesi bu talebi reddetmeli veya bu taleple ilgili karar vermemiş olmalıdır.

3.

Kanun yolu başvurusunda (istinaf) açıkça katılma talebinde bulunulduğu ama mahkemeden olumlu bir cevap alınmadığı bildirilmeli.

4.

Bunun üzerinde istinafta katılma talebiyle ilgili karar verilebilir.

 Dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonunda, BAM katılma talebini uygun bulabilir veya reddedilir. Hatta ilk drece mahkemesinde katılan sıfatı almış kişinin de mağdur veya suçtan zarar gören olmadığını

söyleyerek başvurusunu reddedebilir. (CMK md. 279/1-b)

KATILAN KATILAN

Küçüktaşdemir

43

(44)

KATILAN KATILAN

 Katılan tarafından mahkemeye verilen dilekçelerin veya yapılan sözlü başvurunun katılanın davayı takip etme iradesini göstermesi gerekir.

 Örneğin soruşturmanın genişletilmesinin istenmesi.

 Duruşmada şikayetçiyim denmesi yetmez. Katılıp katılmayacağı da sorulur.

 Katılma istemine ilişkin karar, katılma talebinde bulunan duruşmaya gelmesi şartıyla savcı, sanık ve müdafi dinlendikten sonra karara bağlanır.

 «İster soruşturma evresinde olsun ister kovuşturma evresinde olsun, savcıya tebliğ gereken kararların, katılana da tebliğ edilmesi lazım gelir. Katılan kural olarak savcının yetkilerine haiz olduğundan, soruşturmada savcının hazır bulunmaya yetkili olduğu işlemlerde katılan da hazır bulunabilir.»

 Katılmadan önceki kararlara kural olarak itiraz edilemez ve katılana tebliğ edilmez.

Sınırlı bir biçimde savcıya tanınan kanun yolu süresi boyunca bu hakkı bulunur.

 Katılan tarafından mahkemeye verilen dilekçelerin veya yapılan sözlü başvurunun katılanın davayı takip etme iradesini göstermesi gerekir.

 Örneğin soruşturmanın genişletilmesinin istenmesi.

 Duruşmada şikayetçiyim denmesi yetmez. Katılıp katılmayacağı da sorulur.

 Katılma istemine ilişkin karar, katılma talebinde bulunan duruşmaya gelmesi şartıyla savcı, sanık ve müdafi dinlendikten sonra karara bağlanır.

 «İster soruşturma evresinde olsun ister kovuşturma evresinde olsun, savcıya tebliğ gereken kararların, katılana da tebliğ edilmesi lazım gelir. Katılan kural olarak savcının yetkilerine haiz olduğundan, soruşturmada savcının hazır bulunmaya yetkili olduğu işlemlerde katılan da hazır bulunabilir.»

 Katılmadan önceki kararlara kural olarak itiraz edilemez ve katılana tebliğ edilmez.

Sınırlı bir biçimde savcıya tanınan kanun yolu süresi boyunca bu hakkı bulunur.

Küçüktaşdemir

44

(45)



Katılmanın davaya etkisi Madde 240 – (1) Katılma davayı durdurmaz. (2) Tarihi belirlenmiş olan duruşma ve yargılama

usulüne ilişkin diğer işlemler vaktin darlığından dolayı katılan kimse çağrılamayacak veya kendisine haber verilemeyecek olsa bile belirli gününde yapılır.



Katılmadan önceki kararlara itiraz Madde 241 – (1) Katılmadan önce verilmiş olan kararlar katılana tebliğ edilmez. (2) Bu kararlara karşı kanun yoluna başvurabilmesi için Cumhuriyet savcısı için

öngörülen sürenin geçmesiyle katılan da başvuru hakkını kaybeder.



Katılanın kanun yoluna başvurması Madde 242 – (1) Katılan, Cumhuriyet savcısına bağlı olmaksızın kanun yollarına başvurabilir.

(2) Karar, katılanın başvurusu üzerine bozulursa, Cumhuriyet savcısı işi yeniden takip eder.



Katılmanın hükümsüz kalması Madde 243 – (1) Katılan,

vazgeçerse veya ölürse katılma hükümsüz kalır. Mirasçılar, katılanın haklarını takip etmek üzere davaya katılabilirler.



Katılmanın davaya etkisi Madde 240 – (1) Katılma davayı durdurmaz. (2) Tarihi belirlenmiş olan duruşma ve yargılama

usulüne ilişkin diğer işlemler vaktin darlığından dolayı katılan kimse çağrılamayacak veya kendisine haber verilemeyecek olsa bile belirli gününde yapılır.



Katılmadan önceki kararlara itiraz Madde 241 – (1) Katılmadan önce verilmiş olan kararlar katılana tebliğ edilmez. (2) Bu kararlara karşı kanun yoluna başvurabilmesi için Cumhuriyet savcısı için

öngörülen sürenin geçmesiyle katılan da başvuru hakkını kaybeder.



Katılanın kanun yoluna başvurması Madde 242 – (1) Katılan, Cumhuriyet savcısına bağlı olmaksızın kanun yollarına başvurabilir.

(2) Karar, katılanın başvurusu üzerine bozulursa, Cumhuriyet savcısı işi yeniden takip eder.



Katılmanın hükümsüz kalması Madde 243 – (1) Katılan,

vazgeçerse veya ölürse katılma hükümsüz kalır. Mirasçılar, katılanın haklarını takip etmek üzere davaya katılabilirler.

KATILAN KATILAN

(46)

YARGI MAKAMI OLARAK SULH CEZA HAKİMLİĞİ YARGI MAKAMI OLARAK

SULH CEZA HAKİMLİĞİ



SORUŞTURMA EVRESİNDE TEMEL HAK VE ÖZGÜRLÜKLERE İLİŞKİN İŞLEMLER SÖZ KONUSU OLDUĞUNDA HAKİM GÜVENCESİ BULUNMASI İÇİN VARDIRLAR.

 «ÖZGÜRLÜKLER HAKİMİ» DE DENİLEBİLİR.

 HAKİM TARAFINDAN YAPILMASI GEREKEN İŞLERİ YAPAR VE VERİLMESİ GEREKEN KARARLARI VERİR, İTİRAZLARI İNCELER



Kararları hakimlik kararıdır.



Soruşturma evresinde görev yaparlar.



Kural olarak cumhuriyet savcısının talebi üzerine faaliyet gösterirler.



İdari yaptırımlara karşı yapılan başvuruları da incelerler.



SORUŞTURMA EVRESİNDE TEMEL HAK VE ÖZGÜRLÜKLERE İLİŞKİN İŞLEMLER SÖZ KONUSU OLDUĞUNDA HAKİM GÜVENCESİ BULUNMASI İÇİN VARDIRLAR.

 «ÖZGÜRLÜKLER HAKİMİ» DE DENİLEBİLİR.

 HAKİM TARAFINDAN YAPILMASI GEREKEN İŞLERİ YAPAR VE VERİLMESİ GEREKEN KARARLARI VERİR, İTİRAZLARI İNCELER



Kararları hakimlik kararıdır.



Soruşturma evresinde görev yaparlar.



Kural olarak cumhuriyet savcısının talebi üzerine faaliyet gösterirler.



İdari yaptırımlara karşı yapılan başvuruları da incelerler.

Küçüktaşdemi r

46

(47)

SULH CEZA HAKİMİ SULH CEZA HAKİMİ



«Cumhuriyet savcısı, ancak hâkim tarafından yapılabilecek olan bir soruşturma işlemine gerek görürse, istemlerini bu işlemin yapılacağı yerin sulh ceza hâkimine bildirir. Sulh ceza

hâkimi istenilen işlem hakkında, kanuna uygun olup

olmadığını inceleyerek karar verir ve gereğini yerine getirir.»

(CMK md.162)



İŞLEMİN YAPILACAĞI YERİN SULH CEZA HAKİMİNE BAŞVURULUR!



«Cumhuriyet savcısı, ancak hâkim tarafından yapılabilecek olan bir soruşturma işlemine gerek görürse, istemlerini bu işlemin yapılacağı yerin sulh ceza hâkimine bildirir. Sulh ceza

hâkimi istenilen işlem hakkında, kanuna uygun olup

olmadığını inceleyerek karar verir ve gereğini yerine getirir.»

(CMK md.162)



İŞLEMİN YAPILACAĞI YERİN SULH CEZA HAKİMİNE BAŞVURULUR!

(48)

 SORUŞTURMA EVRESİNDE SULH CEZA HAKİMLİĞİNDEN KARAR ALINMASI GEREKEN HALLER:

 CMK 74-GÖZLEM ALTINA ALMA

 CMK 75- BEDEN MUAYENESİ

 CMK 79- MOLEKÜLER GENETİK İNCELEME

 CMK 83- KEŞİF KURAL OLARAK HAKİM TARAFINDAN YAPILIR

 CMK 100- TUTUKLAMA

 CMK109- ADLİ KONTROL

 CMK 116- ARAMA KARARI

 CMK 127- ELKOYMA KARARI

 CMK 128- TAŞINMAZLARA, HAK VE ALACAKLARA EL KOYMA

 CMK 129-POSTADA EL KOYMA

 CMK 134- BİLGİSAYAR VE BİLGİSAYAR KÜTÜKLERİNDE ARAMA

 CMK 135- İLETİŞİMİN DENETLENMESİ, KAYDA ALINMASI

 CMK 139- GİZLİ SORUŞTURMACI ATANMASI

 CMK 140- TEKNİK ARAÇLARLA İZLEME

 CMK 259- SUÇ KONUSU OLMAYIP MÜSADERE TABİ OLAN EŞYA

 SORUŞTURMA EVRESİNDE SULH CEZA HAKİMLİĞİNDEN KARAR ALINMASI GEREKEN HALLER:

 CMK 74-GÖZLEM ALTINA ALMA

 CMK 75- BEDEN MUAYENESİ

 CMK 79- MOLEKÜLER GENETİK İNCELEME

 CMK 83- KEŞİF KURAL OLARAK HAKİM TARAFINDAN YAPILIR

 CMK 100- TUTUKLAMA

 CMK109- ADLİ KONTROL

 CMK 116- ARAMA KARARI

 CMK 127- ELKOYMA KARARI

 CMK 128- TAŞINMAZLARA, HAK VE ALACAKLARA EL KOYMA

 CMK 129-POSTADA EL KOYMA

 CMK 134- BİLGİSAYAR VE BİLGİSAYAR KÜTÜKLERİNDE ARAMA

 CMK 135- İLETİŞİMİN DENETLENMESİ, KAYDA ALINMASI

 CMK 139- GİZLİ SORUŞTURMACI ATANMASI

 CMK 140- TEKNİK ARAÇLARLA İZLEME

 CMK 259- SUÇ KONUSU OLMAYIP MÜSADERE TABİ OLAN EŞYA

SULH CEZA HAKİMİ SULH CEZA HAKİMİ

Küçüktaşdemir

48

(49)



İSTİSNAİDİR.



SUÇÜSTÜ VEYA GECİKMESİNDE SAKINDA BULUNAN BİR HAL OLMALI



CUMHURİYET SAVCISINA ULAŞILAMIYOR VEYA OLAY GENİŞLİĞİ DOLAYISIYLA SAVCININ İŞ GÜCÜNÜ AŞIYOR OLMALI



KURAL OLARAK KENDİ YARGI ÇEVREİNDEKİ SUÇLARLA İLGİLİ SORUŞTURMA İŞLEMLERİ YAPABİLİR.



SORUŞTURMA EVRESİNDE ZORUNLU SAVCILIK YAPMIŞ SULH CEZA HAKİMİ AYNI KONUYLA İLGİLİ KOVUŞTURMA EVRESİNDE HAKİM

OLARAK GÖREV YAPAMAZ.



İSTİSNAİDİR.



SUÇÜSTÜ VEYA GECİKMESİNDE SAKINDA BULUNAN BİR HAL OLMALI



CUMHURİYET SAVCISINA ULAŞILAMIYOR VEYA OLAY GENİŞLİĞİ DOLAYISIYLA SAVCININ İŞ GÜCÜNÜ AŞIYOR OLMALI



KURAL OLARAK KENDİ YARGI ÇEVREİNDEKİ SUÇLARLA İLGİLİ SORUŞTURMA İŞLEMLERİ YAPABİLİR.



SORUŞTURMA EVRESİNDE ZORUNLU SAVCILIK YAPMIŞ SULH CEZA HAKİMİ AYNI KONUYLA İLGİLİ KOVUŞTURMA EVRESİNDE HAKİM

OLARAK GÖREV YAPAMAZ.

İDDİA MAKAMI OLARAK SULH CEZA HAKİMLİĞİ

(ZORUNLU SAVCI)

İDDİA MAKAMI OLARAK SULH CEZA HAKİMLİĞİ

(ZORUNLU SAVCI)

Küçüktaşdemi

r 49

(50)

KAYNAKÇA KAYNAKÇA



Centel/Zafer, Ceza Muhakemesi Hukuku, Beta İstanbul



Toroslu/Feyzioğlu, Ceza Muhakemesi Hukuku, Savaş, Ankara



Yenisey/Nuhoğlu, Ceza Muhakemesi Hukuku, Seçkin, Ankara



Ünver/Hakeri, Ceza Muhakemesi Hukuku, Adalet, Ankara



Centel/Zafer, Ceza Muhakemesi Hukuku, Beta İstanbul



Toroslu/Feyzioğlu, Ceza Muhakemesi Hukuku, Savaş, Ankara



Yenisey/Nuhoğlu, Ceza Muhakemesi Hukuku, Seçkin, Ankara

