Normal Gebeler ‹le Preeklamptik Olgularda Maternal Serum ‹nhibin Ölçümlerinin De¤erlendirilmesi

(1)

Normal Gebeler ‹le Preeklamptik Olgularda Maternal Serum ‹nhibin Ölçümlerinin De¤erlendirilmesi

Safiye GENÇ (*), Handan GÜRPINAR (*), Arzu KOÇ (*), Emel KAR (*), Gamze YET‹M (**), Kumral KEPKEP (***)

ÖZET

Bu çal›flmada, maternal serum inhibin Aa subunit düzeyinin preeklampsinin prediksiyonunda bir belirteç olup olamaya- ca¤›n› araflt›rd›k.

Normal gebelerle karfl›laflt›rd›¤›m›zda, preeklamptik gebelerde serum inhibin Aa subunit düzeyini anlaml› olarak yük- sek bulduk (p<0.001). Preeklamptik gebelerde do¤um a¤›rl›¤›

anlaml› derecede düflüktü. Fakat, do¤um a¤›rl›¤› ile inhibin a düzeyleri aras›nda bir korelasyon bulamad›k. Ayn› flekilde cinsiyet ile inhibin Aa subüniti aras›nda da bir korelasyon bulunamad›.

Sonuç olarak, preeklamptik gebelerdeki inhibin Aa subüniti- nin art›fl›n›n, sinsitiyal proliferasyondaki düzenleyici meka- nizmalar› ve plasental fonksiyonu gösteren bir indeks olabilece¤ini söyleyebiliriz.

Anahtar kelimeler: ‹nhibin Aa subunit, preeklampsi

SUMMARY

The Evaluation of Maternal Serum Inhibin Measurement in Normal Pregnant Women and Preeclamptic Patients In this study we have searched that serum inhibin Aa subunit level is a marker in the prediction of preeclampsia or not.

Serum inhibin Aa level was expressive high in preeclamptic pregnant when we compared with normal pregnant women’s (p<0.001). Birth weight was expressive low in preeclamptic pregnant women. But we could not find any correlation between birth weight and inhibin Aa levels. There was no any correlation between sex and inhibin Aa subunit either.

In conclusion, we may say that the increasing of inhibin Aa subunit in preeclamptic pregnant women is an index, which shows the regulation mechanisms in sinsitial proliferation and placental function.

Key words:Inhibin Aa subunit, preaclampsia

SSK Göztepe E¤itim Hastanesi Kad›n Hastal›klar› Do¤um Klini¤i, Uz. Dr.*; Asist. Dr.**; Klinik fiefi***

Obstetrinin en önemli amac› sa¤l›kl› bir anneye sa¤l›kl›

bir bebek sahibi olabilme flans›n› verebilmektir. Tüm gebeliklerin % 5-7’sinde görülen preeklampsi, maternal ölüm nedenleri aras›nda ikinci s›ray› almaktad›r ^(1,2). Perinatal mortalite, hastal›¤›n fliddetine göre de¤ifl- mekle birlikte oldukça yüksektir. Bu yüzden, preeklampsi öngörüsü oldukça önemlidir. Preeklampsi ön- görü faktörü olarak flimdiye kadar pek çok test kullan›l- m›flt›r: Anjiotensin infüzyon testi ⁽³⁾, roll over test, maternal serum ürik asit düzeyi, maternal alfa fetopro- tein, hCG ⁽⁴⁾, fibronektin, albumin, üriner kalsiyum at›l›m› ⁽⁵⁾, trombosit kalsiyum metabolizmas›, endote- lin, antitrombin III. Bu testlerin ço¤u, preeklampsi varl›¤›n› belirlemede etkili olabilmekle beraber, erken tan› ve riskin belirlenmesindeki de¤eri oldukça tart›fl- mal›d›r.

‹nhibin, a ve b subünitelerinden oluflan glikoprotein

yap›s›nda bir hormondur. ‹nhibinin A ve B olmak üzere iki formu vard›r. Bunlar›n a subüniteleri ayn›, b sub- üniteleri birbiriyle iliflkili olmakla beraber farkl›d›r. Ge- belikte esas üretim yeri plasentad›r. Gebelik boyunca progresif olarak artar. ‹lki 8-10. gebelik haftalar›nda, ikincisi ise 37-38. haftalarda olmak üzere iki kez pik yapar. Ço¤ul gebeliklerde, Down sendromlu gebeliklerde ve feto-maternal hemoraji olan gebeliklerde anlaml› olarak artar ⁽⁶⁾.

Bu çal›flmada maternal serum inhibin A düzeyinin, preeklampsi öngörüsünde bir belirteç olarak kullan›l›p kullan›lamayaca¤›n›; normotansif gebelerle hipertansif gebelerin serumlar›nda inhibin Aa subünitesinin düzeyini karfl›laflt›rd›k. Maternal serum inhibin Aa sub- ünit düzeyinin gebelik haftas›, fetal cinsiyet, arterial tansiyon yüksekli¤i ile korelasyonunu araflt›rd›k.

KL‹N‹K ARAfiTIRMA Jinekoloji-Obstetrik

Göztepe T›p Dergisi 17: 226-229, 2002

226

ISSN 1300-526X

(2)

MATERYAL ve METOD

Bu çal›flma, Haziran-Eylül 1998 y›llar› aras›nda SSK Göztepe E¤itim Hastanesi Kad›n Hastal›klar› ve Do¤um Klini¤i’ne baflvuran 36’s› preeklamptik, 30’u kontrol olmak üzere, toplam 66 gebe üzerinde yap›ld›. Kontrol grubu, gebe polikli- ni¤ine baflvuran, herhangi bir yak›nmas› olmayan, arteriel tan- siyonlar› normal, sistemik hastal›k bulgusu olmayan, çocuk- lu¤unda menenjit geçirmifl 1, daha önce akci¤er tüberkulozu tedavisi alm›fl 1 ve hipertroidi tedavisi görmüfl 1 gebeden oluflan toplam 3 gebe haricinde özgeçmifllerinde özellik bulunmayan, 30 gebeden oluflturuldu. 13 olgu primipar, 17 olgu multipard›.

Preeklampsi grubu, perinatoloji klini¤inde yatarak tedavi gören, 30-40. gebelik haftalar›nda olan, 6 saat arayla yap›lan üç ölçümde tansiyon arteriel 140/90 mmHg’n›n üzerinde veya gebelik öncesine göre sistolik bas›nçta 30 mmHg, diastolik bas›nçta 15 mmHg art›fl› olan rastgele al›nan idrar örne¤inde (+) veya daha fazla, 24 saatlik idrar örne¤inde 300 mg’›n üzerinde proteinürisi olan, ödemleri de bulunan 36 hastadan olufltu. Kronik hipertansiyon, diabetes mellitus, nefrit, kronik böbrek yetersizli¤i gibi ilave hastal›¤› olanlar çal›flmaya al›n- mad›. Kontrol ve çal›flma grubunu oluflturan gebelikler tekil olup ço¤ul gebelikler çal›flmadan d›flland›. Preeklamptik hastalar, hafif ve a¤›r preeklampsi olarak iki gruba ayr›ld›. Tan- siyon arterieli 160/100 mmHg’n›n üzerinde, idrarda (+++) veya (++++) proteinürisi, bafl a¤r›s› ve skotom gibi serebral ya da görsel semptomu, oligüri (24 saatlik idrar miktar›n›n 400 ml’nin alt›nda olmas›), epigastrik ya da sa¤ üst kadran a¤r›s› ve trombositopeni gibi semptomlar›n en az ikisinin gö- rüldü¤ü hastalar, a¤›r preeklamptik olarak de¤erlendirildi.

Buna göre; 36 preeklamptik hastan›n 14’ü a¤›r, 22’si hafif preeklamptikti.

Her iki hasta grubuna da açl›k kan flekeri, üre, kreatinin, SGOT, SGPT ölçümleri, tam idrar tahlili ve hemogram ya- p›ld›. ‹nhibin ölçümü için antekübital venden 4 ml kan al›nd›.

4 mg EDTA içeren polipropilen tüplere 0°C’de konuldu. 20 dakika içinde (bu süre içinde kan 0° bekletildi) 1600 devirde 15 dakika 0°C’de santrifuj edildi. Elde edilen plazma polipropilen tüplere konularak, eksi 70°C’de derin dondurucuya konuldu. Çal›fl›l›ncaya kadar burada bekletildi. Al›nan örnek- ler ‘’peptide enzyme immunassay’’ yöntemi ile de¤erlendirildi. Kullan›lan kit plaka inkubasyonlar› için optimize edilmifl, kar›flt›r›c›lara ihtiyaç görülmedi. Kullanmadan önce, ay›raçlar, örnekler ve plaka oda s›cakl›¤›na getirildi.

Çal›flmadaki tüm gebelerin do¤um flekli, do¤an bebeklerin cinsiyetleri, do¤um a¤›rl›¤› ö¤renildi. ‹statistksel hesapla- malar›n tümü SPSS (Statistical Package for Social Science) program› kullan›larak yap›ld›. Gruplar aras›ndaki ortalamalar›

karfl›laflt›rmak için SPSS’te “Independent-Samples T Test”

kullan›ld›.

BULGULAR

Çal›flma grubuna kontrol grubu olarak al›nan 30 gebenin yafllar› 22-35 aras›nda olup ortalama 25.733±899 idi. Kontrol grubunun inhibin de¤erleri 16 ile 930 ara- s›nda, ortalamas› da 392.833±242.918 olarak bulundu.

Kontrol grubunun kan örne¤i al›n-d›¤›ndaki gebelik haftalar›n›n ortalamas› 34.367±2.251 olarak de¤erlendirildi. Kontrol grubunda do¤an bebeklerin do¤um a¤›rl›¤› ortalamas› 3273.333±511.713 bulundu.

Çal›flmam›zda hafif preeklemptik olarak de¤erlendirdi¤imiz 22 gebenin yafllar› 22 ile 38 aras›nda olup ortalamas› 29.545±5.845 idi. ‹nhibin de¤erlerinin ortalamas› 728.273±366.454 idi. Kan al›nd›¤›ndaki gebelik haftalar›n›n ortalamas› 34.273±2.313 idi. Hafif preeklamptik gebelerden do¤an bebeklerin do¤um a¤›rl›k- lar›n›n ortalamas› 2624.091±693.580 idi. A¤›r preeklamptik olarak de¤erlendirdi¤imiz gebelerin yafllar›

22 ile 42 aras›nda olup, ortalamas› 27.5±5.065 idi. A¤›r preeklamptiklerin kan al›nd›¤›ndaki gebelik haftalar›n›n ortalamas› 33.357±2.998. Bu hastalar›n inhibin de-

¤erlerinin ortalamas› 949.142±610.206 olarak bulundu.

Kontrol grubu ile hasta grubunun inhibin de¤erleri karfl›laflt›r›ld›¤›nda, hasta grubunun inhibin a subünitinin de¤er ortalamas› yüksek bulundu (p<0.001) (Tablo 1).

Kontrol grubu ile hafif preeklamptik olgular›n inhibin a subünit de¤erlerinin ortalamas› karfl›laflt›r›ld›¤›nda, hafif preeklamptik olgular›n inhibin a subünit ortalamala- r› istatistiksel anlaml› olarak yüksek bulundu (p<0.001) (Tablo 2). Kontrol grubu ile a¤›r preeklampsi olgular›- n›n inhibin de¤erlerinin ortalamalar› karfl›laflt›r›ld›¤›nda da a¤›r preeklamptiklerin inhibin a subünit ortalamalar›

anlaml› olarak yüksektir (p<0.005) (Tablo 3). Hafif ve a¤›r preeklampsili olgular›n inhibin a subunit karfl›lafl- t›rmas›nda anlaml› bir fark yoktur (p>0.05).

Cinsiyet ile inhibin aras›ndaki iliflkiyi belirlemek için Spearman’›n ba¤lant› katsay›s› kullan›ld› ve cinsiyet ile inhibin a subüniti aras›nda korelasyon olmad›¤› sap- tand›. Ayn› flekilde, do¤um a¤›rl›¤› ile inhibin a subünit de¤erleri aras›nda iliflkiyi belirlemek için Spearman’›n ba¤›nt› katsay›s› düzeyleri aras›nda korelasyon olma- d›¤› görüldü.

TARTIfiMA

Ovulasyondan sonra inhibin ilk pikine 12. günde ulafl›r.

Ovulasyondan sonraki 21. günden itibaren belirgin olarak artar ve 43. günde maksimuma ulaflarak ikinci pikine ulafl›r. (~8. gebelik haftas›nda) ⁽⁷⁾. Daha sonra inhibin düzeyi azal›r (14 ile 20 gebelik haftas›nda). 20.

gebelik haftas›ndan itibaren inhibin düzeyi progresif olarak artar. 36 ile 37. gebelik haftalar›nda pik düzeyine

S. Genç ve ark., Normal Gebeler ‹le Preeklamptik Olgularda Maternal Serum ‹nhibin Ölçümlerinin De¤erlendirilmesi

227

(3)

sendromlu gebeliklerde maternal serum inhibin düzeyi anlaml› olarak artmam›flt›r ⁽¹⁶⁾. ‹laveten, erken gebelik- te komplet mol hidatiform tan›s› olan gebelerde, maternal inhibin düzeyi yüksek bulunmufltur ⁽¹⁷⁾. Do¤um an›nda maternal serum inhibin düzeyinin umblikal kan serum inhibin düzeyinden yüksek olmas›ndan ve umblikal arter ile umblikal arter-venöz inhibin düzeyleri ara- s›nda fark olmamas›ndan dolay› inhibinin fetal kaynakl›

olmayaca¤›n› savunulmufltur ⁽⁸⁾.

Biz çal›flmam›zda, preeklamptik gebe kad›nlar›n serumlar›nda, inhibin Aa subünit düzeylerinin, normatansif gebe kad›nlar›nkinden belirgin derecede yüksek bulduk (p<0.001). Buldu¤umuz sonuç, Fraser ve ark.’n›n yap- t›¤›, preeklamptik gebelerde inhibin A ve a subünit dü- zeylerinin ölçüldü¤ü çal›flmayla ayn› parelellikteydi

(18). Çal›flman›n sonucunda preeklamptik gebelerin serumlar›nda inhibin A ve a subunit düzeyleri belirgin derecede yüksek bulmufllar (p<0.001), fakat preeklampsi fliddeti ile inhibin A ve a subünit seviyeleri aras›nda anlaml› bir korelasyon izlememifllerdir ⁽¹⁸⁾.

Bizim çal›flmam›zda, normatansif gebelerin serum inhibin düzeyleri ile hafif preeklamptik gebelerin serum inhibin düzeyleri karfl›laflt›r›ld›¤›nda, hafif preeklamptik gebelerin serum inhibin düzeyleri anlaml› olarak yük- sek bulundu (p<0.001). Normatansif gebeler ile a¤›r preeklamptik gebelerin serum inhibin düzeyleri ara- s›ndaki fark da istatistiksel olarak anlaml› idi (p<0.05).

A¤›r preeklamptik gebeler ile hafif preeklamptik gebelerin serum inhibin düzeylerinin ortalamas› karfl›laflt›r›l- d›¤›nda ise fark anlaml› bulunmad› (p>0.05). Bu sonuç, Fraser ve ark.’n›n yapt›¤› çal›flma ile uyumlu idi ⁽¹⁸⁾. Ahlam ve ark. yapt›klar› çal›flmada, anormal gebelikler- den do¤an bebeklerin do¤um a¤›rl›¤›n› karekteristik olarak az bulmufl, fakat gebelik haftas› ile do¤um a¤›r- l›¤› aras›nda korelasyon bulmam›fllard›r ⁽⁶⁾. Bizim çal›flmam›zda hafif preeklamptik grubun do¤um a¤›rl›¤› ortalamas› 2624 g iken a¤›r preeklamtik grubun do¤um a¤›rl›¤› ortalamas› 2225 g, kontrol grubunun do¤um a¤›rl›¤› ortalamas› ise 3273 g bulunmufltur. Yani, ça- l›flma grubunu oluflturan preeklamptik gebelerden do-

¤an bebeklerin do¤um a¤›rl›¤› istatistiksel olarak daha azd›r (p>0.05). ‹nhibin düzeyi ile do¤um a¤›rl›¤› ortalamalar› aras›nda bir korelasyon bulunmam›flt›r. Bu sonuç Ahlam ve ark. ‘n›n yapt›klar› çal›flmayla ayn› parelel- liktedir.

ulafl›r ⁽⁸⁾. Yap›lan bir çal›flmada, 4. gebelik haftas› ile 38. gebelik haftas› aras›nda, 2-4 haftal›k intervallerle yap›lan ölçümlerle 4., 12., 20., 28., ve 38. haftalar›nda inhibin düzeyi saptanm›fl ve art›fl oranlar› s›ras›yla % 31, 80, 143, 287 ve (2-4) haftal›k art›fl oran› % 14.51 olarak bulunmufltur ⁽⁹⁾.

‹nhibin, overin geç follliküler faz›nda granüloza hücre- leri taraf›ndan üretilmektedir ^(10,11), Luteal fazda, folli- külün korpus luteuma dönüflmesi ile, korpus luteumun granüloza hücreleri taraf›ndan sekrete edilmektedir ⁽¹²⁾.

‹nsan folliküler s›v›s›nda bulunan inhibin de¤eri, 38.

gebelik haftas›nda ölçülen inhibin de¤erinin 3.5 kat fazla oldu¤unu bulunmufltur ⁽⁹⁾. Maternal serumda inhibin düzeyinin, ço¤ul gebelerde ⁽¹³⁾, tekil abnormal gebelerde (preeklampsi, fetal-maternal bariyeri bozul- du¤u-amniosentez, feto-maternal hemoraji-komplike Down sendromunda) ikinci trimestrde anlaml› olarak artt›¤› bulunmufltur (p<0.02) ⁽⁶⁾.

‹kinci trimestrde, Down sendromlu gebeliklerde maternal inhibin seviyesinin artt›¤› saptanm›flt›r ^(14,15). Bi- rinci trimestrde ise, ikinci trimestrin z›dd› olarak Down

Olgu Say›s›

3036

Tablo 1. Kontrol ve hasta grubunda ortalama inhibin de¤erlerinin karfl›laflt›r›lmas›.

De¤iflken

‹nhibin Kontrol Hasta

Ort.±SD

392.8333±242.918 814.1667±480.416

SEM

44.351 80.069 SD: Standart sapma, SEM: Standart hata

Olgu Say›s›

30 22

Tablo 2. Kontrol ve hafif preeklampsi olgular›n›n inhibin de¤erlerinin ortalamas›n›n karfl›laflt›r›lmas›.

De¤iflken

Ort.±SD

392.8333±242.918 728.2727±366.454

SEM

Olgu Say›s›

3014

Tablo 3. Kontrol ve a¤›r preeklampsi olgular›n›n inhibin de¤erlerinin ortalamas›n›n karfl›laflt›r›lmas›.

De¤iflken

Ort.±SD

392.8333±242.918 949.1429±610.206

SEM

Göztepe T›p Dergisi 17: 226-229, 2002

228

(4)

Ahlam ve ark.’n›n yapt›¤› çal›flmada, difli fetusa gebe olan kad›nlar›n serum inhibin düzeyleri, erkek fetusa gebe olan kad›nlar›nkinden yüksek bulunmufltur ⁽⁶⁾. Bu durum beklenenin tam tersidir. Bunun nedeni, daha ön- ce yap›lm›fl bir çal›flmada inhibin subünit mRNA’s›n›n fetal testiste varl›¤› saptan›rken, fetal ovaryumda sap- tanmamas›d›r ⁽¹⁹⁾.

Danzer ve ark., maternal serum seviyelerinde fetal cinsiyet ile ilgili farkl›l›klar bulmufllar, fakat inhibin dü- zeylerine bakarak cinsiyet ayr›m› yap›lamayaca¤›n› bil- dirmifllerdir ⁽²⁰⁾. Bizim çal›flmam›zda da cinsiyet ile inhibin düzeyi aras›nda bir korelasyon bulunamad›.

Preeklamptik gebelerin serum inhibin a subünit düzey- lerini normotansif gebelerinki ile karfl›laflt›r›ld›¤›nda, preeklamptik gebelerde serum inhibin a subünit düzey- leri anlaml› olarak yüksek bulundu (p<0.001). Preek- lamptik gebelerde serum inhibin a subünitinin art›fl›, sinsitiyal proliferasyondaki düzenleyici mekanizman›n ve plasental fonksiyonun bir göstergesi olabilece¤ini düflündürmektedir. Bu veriler ›fl›¤›nda, inhibin a sub- ünit ölçümünün plasental fonksiyonu gösteren bir indeks olabilece¤ini söyleyebiliriz.

KAYNAKLAR

1. Montella KR, Kort RS: Hypertension in pregnancy. Rhode Island Medicine 76:233-6, 1983.

2. Smith MA: Preeclampsia. Obstetrics 20(3):655-64, 1993.

3. Yanagisawa M, Kurihara H, Kimure S: Anovel potent vasocon- strictor peptid produced by vascular endoteliail cells. Nature:

332:411-5, 1988.

4. Gonen R, Perez R: The association between unexplained second trimestr maternal serum hCG elevation and pregnancy complication.

Obstet Gynecol 80:83, 1992.

5. Sanches-Remos L, Jones DC: Urinary calcium as a marker for preeclampsia. Obstet Gynecol 75:685, 1991.

6. Alham K, Robert C, Kaufmann JW: Inhibin in normal and abnormal pregnancy: Maternal serum concetration and partial chrac- terization.

7. Illingworth PJ, Groome NP, Duncan WC et al: Measurement of circulating inhibin forms during the establishment of pregnancy. Jour- nal of Clinical Endocrinology and Metabolism 81:4-9, 1996.

8. Tabei T, Ochiai K, Terashima Y: Serum levels of inhibin in maternal and umblical blood during pregnancy. Am J Obstet Gynecol 164:869-900, 1991.

9. Vankrieken L, Brulet C, Thomas K: Circulating bioaktive inhibin levels during human pregnancy. J Clin Endocrinol Metabol 72:862-6, 1991.

10. Erickson GF, Hsueh AJW: Secretion of inhibin by rat granulosa cells in vitro. Endocrinology: 103:1960-3, 1978.

11. de Jong FH, Sharpe RM: Evidence for inhibin like activity in bovine follicular fluid. Nature 263:71-2, 1976.

12. Mc Lachlan RI, Cohen NL, Vale W, et al: The impotance of luteinizing hormone in the control of inhibin and progesterone secretion by the human corpus luteum. J Clin Endocrinol Metab 68:1078- 85, 1989.

13. Yohkaichiya T, Polson DW, Hughes EG, et al: Serum immunoreactive inhibin levels in early pregnancy after in-vitro fertil- ization and embryo transfer. Fertil Steril 59:1981-9, 1993.

14. Cuckle HS, Holding S, Jones R, et al: Maternal serum dimeric inhibin A in second trimestr Down’s syndrome pregnancies. Prenat Diagn 15:385-6, 1995.

15. Attiken DA, Wallace EM, Crossley JA, et al: Dimeric inhibin A as a amrker for Down’s syndrome in early pregnancy. N Eng J Med 334:1231-6, 1996.

16. Venlith JMM, Mntigh A, Pratt JJ: First trimestr maternal serum immunoreactive inhibin in chromosomally normal and abnormal pregnancies. Obstet Gynecol 83:661-4, 1994.

17. Yohkaichiya T, Fukuda T, Hoshiai H, Yajima A, et al: Inhibin , anew circulating marker of hydatiform mole? Br Med J 298:1684-6, 1989.

18. Fraser RF, Mc Asey ME, Coney PC: Inhibin A and inhibin a subunit are elevated in preeclamptic pregnancy. Department of Obstetrics and Gynecology, Southern Illinois University School of Medicine, Springfiel JT.

19. Petraglia F, Garuti GC, Calza L, et al: Inhibin sbuunits in human placenta localization and messenger ribonucleic acid during pregnancy. Am J Obstet Gynecol 165:750-8, 1991.

20. Danzer H, Braunstein GD, Rasor J, et al: Maternal serum hCG concentrations and fetal sex prediction. Fertil Steril 34:336-60, 1980.

S. Genç ve ark., Normal Gebeler ‹le Preeklamptik Olgularda Maternal Serum ‹nhibin Ölçümlerinin De¤erlendirilmesi

229