Yetmi Beinci Ylnda Trk Dil Kurumu: 2007 Yl almalar

Türk Di/i, Türk Dil Kurumunun

elli beş yıldır yayımlanan aylık dergisi-dir. İlk sayısıEkim 1951'deyayımlan­ mıştır.

***

Türk Dili, Üniversiteler Arası

Kurul Başkanlığınınkabul ettiği ulu-sal hakemii dergi niteliğini taşımak­

tadır.

Türk Dili dergisinde yayımlanan yazılardaileri sürülengörüşler

yazarla-rınındır.Dergideyayımlananher türlü yazı ve şiirin yayın hakları Türk Dil Kurumuna aittir. Türk Dili dergisinde yayımlananher türlüyazıveşiir,Türk f)il Kurumununyazılıizni olmadan bir

başkayerdeyayımlanamaz.Ancak,yazı, şiir ve fotoğraflar kaynak gösterilerek

alıntı yapılabilir. YazıveşiirlerinGenel

Ağ (İnternet) ortamında yayımlanması;

filmealınması,bestelenmesi veya

oyun-laştırılması haklarıda Türk Dil Kuru-muna aittir.

Türk Dili dergisi yayın ilkeleri http://tdk.gov . trıt u r k d iii. h r ml adresinde belirtilmiştir.

Abonelik

Türk Dili dergisineyıllıkveya

al-tı aylıkabone olunabilir. 2008yılıiçin

yıllıkabonelik 40 YTL,altı aylık abo-nelik ise 20 YTL'dir.Öğretmen, öğre­

tim elemanı ve öğrenciler için abone

tutarı yıllık 30 YTL, altı aylık ise 15 YTL'dir. Ülkedışı için yıllıkabonelik 50 ABDdolarıdır. Dergilerin okul dı­ şındaki bir adreseyollanmasını isteyen öğretmen ve öğrenciler, durumlarını gösterir bir belgeyi Kurumumuza abo-ne istekleriyle birlikte göndermelidir-ler. Abone tutarıT. İş Bankası

Kavak-lıdere Şubesindeki i093numaralı

hesa-bımıza (ayrıcalıklı hesap, havale ücreti

alınmamaktadır) veya 128 236

numa-ralı posta çeki hesabımıza yatırılabilir.

Abonelik işletderinin tamamlanabil-mesi için bankaalındıbelgesinin Türk Dil Kurumu Yurtİçive YurtDışı İliş­

kilerŞube MüdürlüğüAtatürkBulvarı

217, 06680 KavaklıderelANKARA adresine gönderilmesi gerekmektedir.

Yetmiş Beşinci Yılında

Türk Dil Kurumu:

2007

Yılı Çalışmaları

PROF. DR.ŞÜKRÜ HALUK AKALIN

1.'

Türk dili tarihindeki iki önemli olayın yetmiş beşinci yıl dönümü 2007 yılına rastlamaktaydı...

Türk Dil Kurumu, yüce Atatürk'ünisteği doğrultusun­ da ve Türk Dili Tetkik Cemiyeti adıyla 12 Temmuz 1932 günü kurulmuş, ardından da Ulu Önder'in öncül üğ ünde

DolmabahçeSarayı'nda26 Eylül 1932 günü Birinci Türk DiliKurultayı top-lanmıştı.

Kuruluş yıldönümünü her yıl 12 Temrnuz'da, Dil Bayramı'nıda 26 Ey-lül'deçeşitlietkinliklerle kutlayan Türk Dil Kurumu, Türk dili tarihiaçısın­ dan son derece anlamlı ve önemli bu tarihleri yetmiş beşinci yıldönümünde daha kapsamlıbir biçimde kutlama kararı almıştı.Etkinliklerin yalnızca12 Temmuz ve 26 Eylül günleriylesınırlı kalmamasıveyıl boyunca yurtçapın­ da kutlanması için hazırlıklara biryıl öncesinden başlanmıştı.Etkinliklerin bir kurul tarafındantasarlanarak gerçekleştirilmesive yürütülmesi amacıyla Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yönetim Kurulunun 5 Ekim 2006 günlü ve 528/9 sayılı kararıyla Yetmiş Beşinci Yıl Kutlama Kurulu oluşturulrnuşcu.Prof. Dr. ŞükrüHalük Akalın,Prof.Dr. Sadık Tural, Prof. Dr. Recep Toparlı, Prof. Dr. Hasan Eren, Prof.Dr. Zeynep Korkmaz, Prof. Dr. Hamza Zülfikar, Prof.Dr. Nevzat Gözaydınve Doç. Dr. Melek Özyet-girı'den oluşan kurul, kutlamaların yalnızca törenlerle, roplanrılarla sınırlı kalmaması; yayın çalışmalarınındagerçekleştirilmesi kararını almıştı. Kutla-malarınkamuoyuna yansıtılmasıve toplumun geniş bir kesiminin ilgisini

TORK DIU Yetmiş Beşinci YılındaTürk Dil Kurumu:2007Yılı Çalışmaları

çek mesi amacıyla çeşitli kurumlarla iş birliğinegidilmesi düşünceside be-nimserımişti. Alınan bu kararların büyük bir bölümü gerçekleştitilerek yet-miş beşinciDil Bayramıve Türk Dil Kurumu kuruluş yıl dörıürnütörenleri düzenlendi,yayın çalışmalarıve toplantı etkinlikleri gerçekleştirildi.

Dil Bayramı kutlamalarına yönelik ilk büyük etkinlik, Türkçe gönüllü-sü gençlerin katılımıyla24 Mart 2007 günü DolmabahçeSarayı'nda gerçek-leştirildi. DilBayramı'nın Yetmiş Beşinci YılındaTiirkçeye GençBakıı adıylave Atatürk'ün öncülüğündetoplanan dil kurultaylarının yapıldığı salonda dü-zenlenen toplantıyaüniversitelerdeki Türkçe topluluklarınıntemsilcisi öğ­ rencilerle danışman öğretim üyeleri katıldı. Devlet Bakanı Nimet Çubuk-çu'nun açış konuşmasıyla katıldığı toplantıdagençlerimiz, Türkçenin karşı karşıya bulunduğu sorunları ve çözüm yollarını tartıştılar; üniversitelerinde

gerçekleştirdiklerietkinliklerden ve çalışmalardan bilgi verdiler .·Toplantıya

katılan, konuşmayapan her gencincoşkusu,Türkçeye olan tutkusu, gözlerin-deki pırıltıgörülmeye değerdi.

Türk Dil Kurumunun yetmiş beşinci ku-ruluş yıl dönümü ise 12 Temmuz 2007 günü çeşitlietkinliklerle kutlandı.ilk tören,çalışma

grubu üyelerimizin ve çalışanlarımızın katılı­ mıyla Anırkabir'dedüzenlendi. Kurucu ve Ko-ruyucu Genel Başkanımızyüce Atatürk'e

çe-lenksunulmasıve saygı duruşunun ardından Türk Dil Kurumunda gerçek-leştirilentöreninaçılışına CumhurbaşkanıAhmet Necdet Sezer,Devlet Baka-nıveBaşbakan Yardımcısı AbdüllatifŞener katıldılar.Türk Dil Kurumunun yetmiş beşinci kuruluş yıl dörıümü dolayısıylaPTT GenelMüdürlüğününçı­ kardığıposta pulu ve ilk gün zarfıözel çerçeve içerisindeCumhurbaşkanı Se-zer ile Devlet Bakanıve Başbakan Yardımcısı Şerıer'esunuldu.

PTT'nin çıkardığı ilk gün damgalızarftan beş bin adet alan Kurumu-muz, yetmiş beşinci kuruluş yıldönümü coşkusunukamuoyu ile paylaşmak ve Türkçe konusundaduyarlıolan herkesle iş birliği içindeçalışmaarzusunu dile getirmekamacıyla hazırlananbir mektubu bu özel zarfla birlikte yakla-şıkdört binkişiyegönderilmek üzere 12 Temmuz 2007Perşembe sabahı pos-taya verdi. Türkçe konusunda duyarlı olduğubilinenkişilerlebirlikte bütün üniversitelerimizin rektörlerine, valilere, belediyebaşkanlarına,yaygınve ye-rel basın yayın kuruluşlarına, yayınevlerine, sanarçrlara, yazarlara ve şairlere gönderilen ilk günzarfınınüzerinde Mustafa Kemal Atatürk'ün Ülkesini,

boyunduruğun-Prof. Dr.ŞükrüHaluk AKALIN TORK olU

dan kurtarmalıdırsözü yer alıyordu. Pulda ise 4 Ocak ı93 3 tarihli Türk Dili Tetkik Cemiyetinin Genel Merkez Komitesitoplantısınabaşkanlıkeden Ata-türk ve Besim Atalay, Hasan Ali Yücel, Celal Sahir Erozan, Ahmet Cevat Em-re, Dr. Reşit Galip Baydur, Prof. Dr. Afetİnan, Ruşerı Eşref Ünaydın, İbra­ him Necmi Dilmen, Dr. Hamit Zübeyr Koşayve Prof. Ragıp Hulüsi Öz-dem'd en oluşan komite üyelerinin yer aldığı fotoğrafbulunuyordu.

Kuruluş yıldönümü törenininardındanTürk Dil Kurumuçalışma

grup-larının yıllıketkinliklerinindeğerlendirildiği,çalışma planlarınıngözden

ge-çirildiğiortak ve ayrı ayrı toplantılarda gerçekleştirildi.

Dil Bayramı'nın yetmiş beşinci yıldönümü ise 26 - 28 Eylül 2007 gün-lerinde Dolmabahçe Sarayı'ndadüzenlenen tören ve etkinliklerle kutlandı. CumhurbaşkanıAbdullah Gül'ün himayelerindegerçekleştirilenetkinlikler, 26 Eylül 2007 Çarşambagünü Dolmabahçe Sarayı'nın Medhal Salonu'nda CumhurbaşkanıAbduIfah Gül, TBMM BaşkanıKöksal Toptan, Devlet

Ba-kanı Prof. Dr. Mehmet Aydın,Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay'ırı ve yüzü aşkınözel davetlininkatılımlarıylabaşladı. Açılışoturumunda

Cum-hurbaşkanıAbdullah Gül, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Köksal Toptan, Devlet BakanıProf. Dr. Mehmet Aydın,Kültür ve Turizm Bakanı ErtuğrulGünay, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek KurumuBaşkanıProf. Dr. SadıkTural ve Türk Dil Kurumu BaşkanıProf. Dr. ŞükrüHalukAkalın açış konuşmalarını yaptılar. Yetmiş beş yılönce aynısalonda düzenlenen Bi-rinci Türk Dili Kurultayı'ndaTiirkçe Sözliik'ün hazırlanması doğrultusunda

karar alan başta Atatürk olmak üzere bütün kurultay üyelerine ithaf edilen Giincel Tiirkçe Sözliikve Yazım Kılaıııızu yoğun diskinin ilk sürümü

Cumhur-başkanıAbdullah Gül'e sunuldu.

Aynı günün akşamı,DolmabahçeSarayı'ndaHasbahçe'de Türkiye Büyük Millet MeclisiBaşkanıKöksal Toptan, DevletBakanıProf. Dr. MehmetAydın, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek KurumuBaşkanıProf. Dr. SadıkTural, RTüK BaşkanıDr. A. Zahit Akman, Karaman BelediyeBaşkanıAli Kantürk, Anadolu AjansıGenel Müdürü Dr. Hilmi Bengi, Türk Tarih Kurumu Başka­

nı Prof. Dr.YusufHalaçoğluve diğerdevlet erkanıile yazarların, şairlerin,

sa-natçıların, basınve yayın dünyasındanseçkin konuklarınbir araya geldiği Dil Bayramı Yetmiş Beşinci YılÖzelProgramıTRT'ninkatkılarıylagerçekleştiril­ di. TRT sanatçılarının şarkılarıyla,türküleriyle, şiirleriyle renk kattığı özel program TRT 2'den canlıolarakyayımlandı. Canlı yayındaTürk Dil Kurumu

çalışmaları, yayınları tanıtılırkenilk sürümü o günçıkarılanGiincel Tiirkçe Söz-litk veYazım Kılavuzu etkileşimli yoğundiskinin tanıtımıda yapıldı.

Yetmiş Beşinci YılındaTürk Dil Kurumu:2007Yılı Çalışmaları

Yetmiş beşinci Dil Bayramı dolayısıylaDolmabahçe Sarayı'nda üç gün boyun ca düzenlenen oturumlarda çeşi tl i alanlarda Türkçenin yetmiş beş yıl­ daki kazanımları, dilimizin karşı karşıya bulunduğusorunlar, alanında uz-man kişilerce elealınarak tartışıld ı.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkan Vekili Nevzat Pakdil'in oturum başkanlığını yaptığıSiyaset DilindeTiirkçeoturumunun konuşmacılarıProf. Dr. Alim Işık, Ahmet Tan, Bülent Akarcalı,Ekrem Erdem veCandaşTolga Işıkidi.

Başkanlığını Doç. Dr. Erol Göka'rıın yaptığı SağlıkDilindeTiirkçe oturu-munda Prof. Dr.Utkan Kocatürk, Dr. Mustafa ŞerifOnaran, Prof.Dr.İlter Uze!, Prof. Dr.Ayla Bayık, Prof. Dr. CengizYakıncı konuşmacıydılar.

Kitle İleıişimAraçlarındaTiirkçeoturumu RTÜKBaşkanıDr. A. Zahit Ak-man'ın başkanlığında T T Genel Müdür Vekili Ali Güney, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Dr. Hilmi Bengi, Hasan Celal Güzel, Hakkı Devrim, Defne Samyeli, Oğuz Haksever ve Tansu Polatkan'ırıkatılımıyla gerçekleştirildi.

Doğan Hızlan'ın başkanlığındayürütülenSanat DilindeTiirkçeoturumu -na ise müzik,edebiyat, sinema ve tiyatro dünyasınınyetkin isimleri katıldı. Bu oturumun konuşmacılarıKayahan Açar, Ayşegül Atik, Hülya Koçyiğit, Sezen Cumhur Önal, Timur Selçuk ve Levent Ülgen idi.

Kiireselleş enDiinyada Tiirkçeoturumunda ise iktisat, borsa, banka, mali-ye, uluslararası ilişkiler, ekonometti alanlarındaTürkçenin durumu ele alındı. Prof.Dr. Şiir Yılmaz'ınoturum başkanlığını yaptığı toplantıyaProf. Dr. Bedriye Saraçoğlu, Prof. Dr. Haydar Çakmak, Prof. Dr. Sacit Ertaş,

Doç.Dr. Türe! Yılmazve Yrd. Doç. Dr.Müslüme Narin sunumlarıyla ka-tıldılar.

Diinden Bugiine Tiirkçe konulu oturumun başkanlığınıProf. Dr. Hamza Zülfikar yaparkenkonuşmacılarProf. Dr. Zeynep Korkmaz, Prof. Dr. Osman Fikri Sertkaya, Prof.Dr. Mustafa Özkan, Prof. Dr. İgor Korrnuşinve Prof.Dr. Nurettin Demir idi.

Son oturum ise Prof. Dr. RecepToparlı'nınbaşkanlığındave Prof. Dr. Ni-zami Hudiyev, Prof. Dr. Gürer Gülsevin, Doç. Dr. Melek Özyetgin ve Doç. Dr. Erdoğan Boz'unsunumlarıilekatıldıkları Bugiinden Yarına Tiirkçeidi.

Türk dili tarihinin dönüm noktalarını oluşturanbu tarihselolayların an-lamlı etkinliklerlekutlanmasının yanı sırayürütülmekte olan bilimsel

çalış-Prof. Dr.ŞükrüHalük AKALIN TORK DILI

ma vearaştırmalarla tümünü yetmiş beşinci yıldönümüne adadığımız diğer etkinliklerimiz veçalışmalarımız ile ilgili bilgileri, yazımızın sınırları içeri-sindesunacağız.

BilimselArapırmalar

Bir bilim kurumu niteliğindekiTürk Dil Kurumu, yalnızcagünümüz Türkçesini değilTürk dilinin tarihi dönemlerini, kardeşTürk lehçelerini bi-limsel yöntemlerle araştırmakta,hemen her bilim dalındaTürkçe terirn tü-retme çalışmalarınıyürütmekte;sözlükler, dil bilgisi kitaplarıveyazım kıla­ vuzları hazırlamaktadır. Bütün bu bilimsel çalışmalarTürk Dil Kurumu Bi-lim Kurulu öncülüğünde gerçekleştirilmekteydi.Ancak kuruluş yasasındaki bazı maddelerini düzenleyen 26 Ağustos 1993 tarihli ve 519 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Anayasa Mahkemesinin 25 Kasım 1.,993 tarih ve E.1993/51, K.1993/53 sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine yaşanan yasal boşluksonucunda Türk Dil Kurumu Bilim Kurulu asli üyeleri seçilememek-te, Yürütme Kurulu, Bilim ve Uygulama Kollarıilediğerkurullar oluşturu­ lamamaktadır.Son dönem üyelerin görev süresinindolduğutarih olan 8 Ka-sım 2001'den bu yana diğer bağlı kuruluşlar Atatürk AraştırmaMerkezi, Türk Tarih Kurumu ve Atatürk Kültür Merkezi ile birlikte Türk Dil Kuru-munun da asli üyeleri seçilememektedir.

Altı yılı aşkınbir süredir üyeleri, kolları vekurulları bulunmayan bir ku-rumun hiçbirçalışmayapmadan, etkinliklergerçekleştirmedendurağanbir dö-nem geçirmesi düşünülemezdi.Üstelik dil gibi sürekli olarak etkileşim, deği­ şimvegelişim içerisinde bulunan bir alanda hiçbirşeyyapmadan durup bekle-mek asla söz konusu olamazdı.Küresel etkilenmenin yoğunbir biçimde görül-düğü, işyeri ve ürünadlarında yabancılaşmanın yaşandığı,ürünlerin kullanım kılavuzlarındaTürkçeye yerverilmediği, yabancı sözlerin ve terimlerin olur ol-maz her yerdekullanıldığıbir ortamda Türkçe için önemli çalışmalar yapılma­ lıydı. Bu amaçla, gerekli görülen alanlarda üniversitelerin ilgili bölümlerinde-ki öğretim üyelerinden oluşan çalışma gruplarının kurulması yoluna gidildi. Türk Dil KurumuBaşkanlığınınönerisi, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yönetim Kurulunun onayı ile kurulan çalışma gruplarındailgili bi-lim dalından öğretimüyeleri,Yükseköğretim KuruluBaşkanlığınınve üniver-sitelerinin izinleri doğrultusunda görev yapmaktadır. Bu çalışma gruplarının kurulması yolunda karar alan Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yönetim Kuruluna, kadrolarındaki öğretim üyelerinin çalışma gruplarımızda görev yapmasınaizin veren üniversite rektörlüklerine teşekkürederiz.

TÜRK dILI Yetmiş Beşinci YılındaTürk Dil Kurumu: 2007Yılı Çalışmaları

Türk Dil Kurumunun son altı yıldaki bilimsel çalışmalarını gerçekleşti­

rençalışma gruplarının sayısı,geçenyıl içerisinde görevi sona erenler ve yeni kurulanlarla birlikte yirmi üç olmuştur. Bu çalışma grupları şunlardır:

Bilim ve Sanat Terimleri Ana Sô'zliiğii ÇalışmaGrubu: Türk Dil Kurumu-nun kuruluşundanbu yana yayımladığı teri m sözıükleri ile halen

yürütül-mekte olan teri m çalışmalarında ortaya konulan terimleri tek bir yazılımla

bilgisayar ve ağ ortamında kullanıma sunmak amacıyla oluşturduğumuzbu

ÇalışmaGrubumuz, kısasüre içerisindeyazılımını hazırlayarakveri tabanına aktardığı on iki terim sözlüğ ü ile Kurumumuzun yetmişdördüncü kuruluş yıl dörı üm ü töreninde 12 Temmuz 2006 günü Bilim veSanat Terimleri Ana Sô'zlüğii'nüsanalortamda kullanıma açmıştı.Geçen zaman içerisinde sözlük veri tabanı sürekli geliştirilerekTürk Dil Kurumunun daha önceki yıllarda yayımladığı altmış beşterim sözlüğüveri tabanına aktanldı.

TDK'nin yayımladığı teri m sözlüklerinden veri tabanına aktarılanlar:

Ağaçijleri Terimleri Sô'zlüğii, Asalakbilim Terimleri Sô'zliiğii, Atletizm Terimleri Sô'zlüğü, Aydınlatma TerimleriSô'zlüğit~ Ayaktopu TerimleriSô'zlüğü, Bilişim Te-rimleri Sô'zliiğü, Bitkibilim Terimleri, Biyoloji Terimleri Sô'zlüğü, Budunbilim Te-rimleriSô'zlüğit~ Ceza Yargılama Yenıemi YasasıTerimleri Sô'zlüğü, Cimnastie Te

-rimleriSô'zliiğii, Coğrafya Terimleri Sô'zliiğii, Çiftteker Terimleri Sô'zlüğii, Dilbilgi-si Terimleri Sô'zlüğü, Dilbilim Terimleri Sô'zliiğii, Dirilbilim (Biyoloji) Terimleri, DiişemTerimleri Sô'zlüğü, Edebiyat veSiizSanatı Terimleri Sô'zlüğü, Eğitim Terim-leriSô"zliiğit~ Felsefe Terimleri Sô'zliiğü, Fizik TerimleriSô'zliiğii, Fiziksel Kimya Te-rimleriSô'zlüğü, Geometri, Gôkbilim Terimleri Sô'zlüğü, GôsterımSanatları Terim-leriSô'zlüğii, Gramer TerimleriSô'zlüğü, Giimriik Terimleri Sô'zliiğü, Güreş Terim-leriSô'zlüğii, GüzelSanatlar Terimleri Sô'zliiğii, Halkbilim Terimleri Sô'zliiğii, İsta­ tistik Terimleri Sô'zlüğü, Kentbilim Terimleri Sô'zlüğit~ Kılıçoyunu Terimleri

etal-bilim İşlem Terimleri Sô'zliiğit~ Matematik Terimleri Sô'zliiğii (1983), Matematik Terimleri Sô'zlüğü (2000), Niikleer Enerji Terimleri Sô'zliiğü, Orta Öğretim Terim-leriKılavuzu, Otomobileilik ve Motor Bilgisi Terimleri Sô'zliiğü, Ruhbilim Terimle-riSô'zlüğii,Sepettopu Terimleri Sô'zlüğü, Sinema ve TelevizyonTerimleriSô'zliiğii, Ta-rım Terimleri I, Tarih Terimleri Sô'zlüğii, Tecim, Maliye, Sayıpnanlık ve Giivence Terimleri Sô"zliiğü, Teknik Terimler I, Tiyatro Terimleri Sô'zliiğü, Toplumbilim Te-rimleri Sô'zlüğü, Türe Terimleri,Türk DünyasıGramer Terimleri Kılavuzu, Uçan-top, Alantopu, Masatopu Terimleri Sô'zlüğit~ Uygulayım Terimleri Sô'zliiğii, Yapını

Sô'zlü-Prof. Dr.Şükrü HalukAKALIN TORKDILI

ğü, Yerbilim Terimleri Sijzlüğü~ Yöntembilim Terimleri Sozlüğ«, Yumrttkoyun uT e-rimleriSözliiğii, Zanaat TerimleriSözliiğü, Zooloji TerimleriSözlüğü,

Türk Dil Kurumunda yeni başlatılan terirn çalışmalarındanveri tabanı­

naaktarılan sözlü k ler ise yirmi üçtür. Hazırlanmaktaolan terim sözlüklerin-den veri tabanına aktarılanlar: BilgisayarTerimleriKarşılıelarKılavuzu, E kono-metriTerimleriKarşılıklar Kılavuzu, İktisatTerimleriSözlüğii, Su ÜrünleriT erim-leriSözliiğii, Su ÜriinleriAvlama veİşlemeTeknolojisiTerimleriSözfiiğii,Su Ü

rün-leriTemelBilimleri Terimleri Sözliiğü~ Sıl Üriinleri Yetiştiriciliği Terimleri Sö

zlii-ğii, VeterinerHekimliği TerimleriSözliiğii, Anatomi TerimleriSözliiğii, BesinHij

-yeni veTeknolojisi TerimleriSözliiğü~ BiyokimyaTerimleriSözliiğii, Cerrah i Terim-leriSözliiğii, Doğum ve ]inekoloji Terimleri Sözliiğü, DolermeveSuni Tohumlama TerimleriSözliiğii, Farmakoloji ve Toksikoloji TerimleriSö'zliiğü, Fizyoloji Terimle-ri Sözliiğii, Hayvan Besleme ve BeslenmeHastalıklan Terimleri Sö'zlii'gii, Histoloji-Embriyoloji TerimleriSö'zliiğii, İç HastalıklarıTerimleriSözliiğü', MikrobiyolojiT e-rimleriSözfiiğii, Paraziioloji TerimleriSö'zlüğii, Patoloji TerimleriSö'zlüğii, Vet eri-nerHekimliği Tarihi ve Deontoloji Terimleri Sözliiğü~ Viroloji TerimleriSö'zlügii, Zootekni Terimleri Sö'zliiğii,

Aktarılan bu terim sözlükle riyle veri tabanındaki sözlüksayısıseksen se- 9 kize, terim sayısıise 163.425'e ulaşmıştır.

ÇalışmaGrubu, terim sözlüklerinin veri tabanına aktarılması veyazılım geliştirilmesi işlerinin yanı sıra Türk Dil Kurumunun bazı yayınet k inl ik le-rine katkıda da bulunmaktadır. Türk Dil Kurumunun kuruluşundanbu ya-na yönetilmesini sağlayannizamname,tüzük,yönetmelik, yasa ve yönergele-rinin1 ve geçen yıl yitirdiğimiz eski başkanlarımızdan Prof, Dr. Hasan Eren'in çeşitlimakalelerinin bilgisayar ortamına aktarılarak yayına hazır

du-rum a getirilmesi2 , Kurumumuzun süreli yayınlarından Tiirk Dili Araştırma­

ları Yıllığı Belleten'in 3ilk sayısından son sayısına kadar bütün sayılarının ta -ranarak birer arayüzle yoğun disklerdesunulması çalışmasınıda gönüllü ola-rak gerçekleştirmiştir. Türk Dili4 ile TiirkDünyasıdergisinin bütün

sayıları-ıSözkonusuçal ışma, Ktımluş undanBııYana Tiirk DilKurmnn-Nizamname,Tüzük,Yönetmelik,Yasaıe Yonergeler-ad ıyla(T D Kyayını,Ankara,2( 07)yayı m lan m ıştı r.

2Buçal ışmasonucu nda hazırlananTürkDiliTürk Yurd« (YerAdlarımızınDili)veSırçaKiJikte..,adlı

kitaplaryakınbir zamanda Türk Dil Kurumutarafından yayı m lanacaktı r.

3TürkDiliAra/tırlnaları Yıllığı-BelletenyoğundiskiTürk Dil Kurumu tarafından çoğal t ılaraksatışa su n u l m uş tur(2007 ),

Yetmiş Beşinci YılındaTürk Dil Kurumu: 2007Yılı Çalışmaları

TüRK dILI

~ --ı

nın bilgisayarortamına aktarılması işi ise sürmektedir. Her iki derginin bü-tün sayılarının yoğundisk ortamına aktarılması çalışması2008 yılında

ta-mamlanacaktır.

Bölge ağızlarımızınsözvarlığını içeren DerlemeSijzlüğii'nün geliştirilmiş

biçiminin sanalortamaaktarılmasıylailgili yazılımda tamamlanmıştır. De-nemeçalışmalarısürdürülen bu yazılımaverilerinaktarılmasıylabirlikte

Der-lemeSözliiğü'nün geliştirilmiş biçimi yaklaşık231.266 sözvarlığıyla2008 yı­ lı içerisinde sanalortamda kullanımda olacaktır.

TürkçedeBatı Kiieenli KelimelerSözlüğü'nün yazılımını hazırlayarak 2007

yılındasanalortamdakullanılırduruma getiren ÇalışmaGrubu, Yabancı Ke-limelere Karl'lıklar Kılavuzunu da Genel Ağ'da kullanımasunma çalışmasını

yürütmektedir. ÇalışmaGrubu, Yazım Kılavuzu için de yeni bir xazılım

ge-liştirrnekredir. Veri tabanındaki her sözün doğru, güzel ve örneksöyleyişide

yazılımdayer alacaktır.rbu çalışmalarlaTürkçenin başvuru kaynaklarının sa-nalortama aktarılması amacıbüyük ölçüdegerçekleştirilmiş olacaktır.

Diş HekimliğiTerimleri Çalııma Grubu: Çukurova Üniversitesi Diş

He-kimliği Fakültesi Dekanı Prof. Dr. İlter Uzel'in başkanlığında oluşturulan

Diş HekimliğiTerimleriÇalışmaGrubu yıl içerisindeyapılan çalışmalarlaZ harfine kadar olan 6.800 terime karşılık bulmuştur. ÇalışmaGrubu, madde

başıolarak belirlenen terimlerin tanımlanması çalışmasına2008yılında baş­ layacaktır.

Ekonometri TerimleriÇalışmaGrubu: Gazi Üniversitesiİktisadiveİdari Bi-limler Fakültesi Ekonometri Bölümü Başkanı Prof. Dr. Bedriye Saraçoğ­

lu'nun başkanlığını yürüttüğü ÇalışmaGrubu A harfinden Z harfine kadar olan 4.675 terime karşılık bulmuştur.Bulunan bu karşılıklarTürk Dil Ku-rumu Bilim ve Sanat Terimleri AnaSözlüğüveri tabanına yerleştirilmiştir.

24-25 Mayıs 2007 tarihlerinde İnönü Üniversitesinde düzenlenen 8. Türkiye

Ekonometri veİstatistikKongresi'nde benimsenen terimlerdenoluşan

kitap-çık çoğaltılarakkongreüyelerine dağıtılmışveyapılan özel bir oturumda te-rimler tartışmaya açılmıştır.Madde başı olarak belirlenen terimlerin baştan

sona birkaç kez denetimininyapılmasındansonra terimlerintanımlanması

ça-lışmasına başlanmıştır.

HemşirelleTerimleriÇalışmaGrubu: Prof. Dr. RecepToparlı'nın başkanlı­ ğını yaptığı ÇalışmaGrubu geçen yılki A harfiyle başlayan terimlerle ilgili

çalışmalarını tamamlamıştır.B harfiylebaşlayanterimler üzerindeki çalışma­

Prof. Dr.ŞükrüHalük AKALIN TORK DILI

iktisat TerimleriÇalışma Grubu: Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler

Ensti-tüsü Müdürü Prof. Dr. Şiir Yılmaz başkanlığındakurulan İktisatTerimleri

ÇalışmaGrubu, P harfine kadar olan bölümde madde başı ve göndermelerle birlikte 8.085 terime karşılık bulmuş,bu terimleri tanımlamıştır.Denetlen -mesi tamamlanan terimlerin Bilim veSanat Terimleri AnaSözlüğüveri tabanı­

naaktarılma işlemi sürmektedir.

ilaç veEczacılık Terimleri Çalışma Grubu:Yeditepe Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Erdem Yeşilada başkanlığındakiÇalışmaGrubunun geçenyıl yürüt tüğüçalışmalarla,sözlükteki terirn sayısı yaklaşık7.250'ye ulaşmıştır.

TıpTerimleri Çalışma Grubu: İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. CengizYakıncı başkanlığındakiÇalışmaGrubu, 2007 yılı so-nundaetkinliğe başlamıştır.

Uluslararası ilişkilerTerimleriSözlüğüÇalışmaGrubu:Atatürk Kültür,Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yönetim Kurulunun 29 Mart 2007 tarihli ve 540/17 sayılı kararıylaGazi Üniversitesi İktisadive İdari Bilimler Fakültesi Uluslararası İlişkilerBölümü Başkanı Prof. Dr. Haydar Çakmak başkanlığın­ da kurulanÇalışmaGrubu geçen dokuzaylıksüre içerisindeuluslararası iliş­

kiler bilim dalı kapsamında3.752 terim, maddebaşıTürkçe olmak üzere be- .

lirlenrniş, bu terimlerin İngilizceve Fransızca karşılıkları gösterilmiştir.

Ça-lışmaGrubu, bu terimlerintanımlanması işine 2008 yılınınMartayında baş­ lamayı tasarlamaktadır.

Türk Dil Kurumunun birbaşka çalışma alanıise Türkçe ve dönemleri ile ilgili çeşitlisözlüklerini ve günümüz Türkçesinin yazım kılavuzunu hazırla­

mak veyayımlamaktır. Bu görevi yerine getirmek üzere Türk Dil Kurumun-da Güncel Türkçe Sözlük veYazım Kılavuzu ÇalışmaGrubu,OsmanlıTürk

-çesi Sözlüğü ÇalışmaGrubu, Türkçede BatıKökenli YabancıKelimeler

Söz-lüğü Çalışma Grubu, Yer Adları ÇalışmaGrubu adıyla kurulmuşbulunan gruplar, 2007 yılındada etkinliklerini sürdürmüştür. Söz konusu çalışma gruplarınıngeçen yılki çalışmaları hakkındaki bilgileri kısacasunuyoruz:

Gi/ncelTürkçe Sözlük veYazım KılavuzuÇalışmaGrubu: Çalışmaları

sürek-li olarakyürütü len Türkçe Sö·zliik ile Yazım Kılavuzu arasında birlikteliği sağ­

lam ak amacıylaoluşturulan Çalışma Grubu bir yandan Türkçe Sö·zliik' ün yeni

baskısını haz ırlamakta diğer yandan ağ ortamındaki sürümü Güncel Türkçe Sö·zliik'ügeliştirerekgenişletmekte,gürıcelleştirrnekredir. Türkçe Sözlük'ün on

-TORK DILI Yetmiş BeşinciYılındaTürk DilKurumu: 2007Yılı Çalışmaları

2

liik'ün ve Yazım Kılauuznıııuı bilgisayarlarda kullanılmak üzere tasarlanan

yoğun diski (cornpacr diske Cfs) de Çalışma Grubunun emekleri sonucunda hazırlanmıştır.

Ağ ortamındaki sözlüğümüzünbilgisayarlardakullanılmaküzeregelişti­

rilmesi ve yoğun disk olarak üretilmesi düşüncesiöteden beri Türk Dil Ku-rumunun yeni yönetiminin gündemindeydi. Ağ ortamındaki sözlüğürnüzü

kullananlarda çevrimdışıiken de bilgisayarlarındakullanabilecekleri bir söz-lük istiyorlardı.Nihayet, Yayın Çalışma Grubunun 9 Ağustos 2005 tarihli

toplantısındaalınan48/3 sayılı kararla Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yönetim Kuruluna Güncel Tiirkfe Sözlük ve Yazım Kılauüzu yoğun

diskinin üretilmesi önerisinde bulun uld u.Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yük-sek Kuru mu Yönetim Kurulunun 28 Ağustos 2005 tarih ve 50311 Osayılı, 8 Haziran 2006 tarih ve 521/1 sayılı kararlarıylada Güncel Tiirkfe Sözlük ve

Ya-zım Kılaısrzu etkileşimli yoğundiskinin üretilmesine_---~---il karar verildi. Bu kararla Türk Dil Kurumu 1945 yı­

lındanbu yana on baskısını yaptığı Tiirkfe Sözliik'üne çağımızın bütün iletişim ortamlarında erişilmesini

amaçlamaktaydı.İlk adımı2002 yılındaresmiağsay -famızda Giincel Tiirkfe Sö'zliik'ü halkımızın ücretsiz

kullanımınasunarak başlatanKurumumuz, 2006 yı­ lında bu sözlüğü kablosuz erişim düzeneğine sahip cep telefonlarından da ücretsiz olarakerişime açmıştı. Hazırlıkları neredeyse iki yıldır yürütülen Güncel

Tiirkfe SözliikveYazım Kılaunzuetkileşimli yoğun dis-kinin ilk sürümüyetmiş beşinciDil Bayramı

etkinlik-lerinde 26 Eylül 2007 günüCumhurbaşkanıAbdullah Güresunulmuştur.

Üretimi yaklaşıksekiz ay süren Giincel Türkfe Sözliik veYazım Kılavuzu

etki-leşimli yoğun diski veri tabanında söz, deyim, terim ve anlamdan oluşan

110.804 söz varlığı bulunmaktadır. Madde başı ve madde içi sözlerin sayısı

83.430'dur.Edebiyatımızıntanınmışisimlerinden iki yüz on yedi yazar veşa­ irin eserlerinden veçeşitli kaynaklardanseçilmiş29.594 örnek cümle de veri

tabanındayeralmaktadır. Seksen altı bilim, sanat ve spordalında98.835 te-rime çevrim içi erişimin de sağlandığı yazılırnda böylece toplam söz varlığı iki yüz bine ulaşmış bulunmaktadır.

Etkileşimli yoğun diskin basit bir sözlük yazılımındançok daha fazla özellikler taşıması, bu satırların yazarının en başta gelen dileğiydi. Sözlük

TÜRK DILI

'---_

...

~

yazılımın kullanıcının söyleyişini de kaydederek iki söyleyişi karşılaştırmaya

olanak sağlaması;veri tabanındaki söz varlığının çeşitli özelliklere göre sor-gulanabilmesi;kullanıcınınsözdağarcığını geliştirmesine yardımcıolacak

çe-şitli oyunlar; bulmaca, kafi yeli söz, tekerleme gibi sözoyunları meraklılarına

yönelikyazılımların yoğundiski daha da kullanılır hale getireceği düşünce­

sindeydik. Böylece Türkçenin güçlü söz varlığının kişilerce özümsenmesine de yardımcı olacağımız açıktı. Bu özellikleri taşıyacak etkileşimli yoğun dis-kin hazırlıklarına girişildi. İdarive maliaçıdan yapılmasıgereken yasalişlem­ lerden sonra açılanihaleyi kazanan şirketin tasarım, yapım ve üretim aşama­ larındaki çalışmalarıTürk Dil Kurumu BaşkanlığınınveÇalışmaGrubunun denetiminde sürdürüldü. Ancak yazılımınönemli bir parçasıolan seslendir- . menin, çalışmanınönemli bir bölümünü kapsadığınıbelirtmemiz gerekir. TRT'nin yetiştirdiğideneyimli sunucularımızdanGöksel Duma ve Rahmi Aygün, 68.641 madde başı sözü tek tek seslendirdi. Seslendirme çalışması ilerledikçe bazı sözlerde Türkçenin ölçünlü söyleyişinin bulunmadığı, özel-likleyabancıkökenli sözlerde özgün biçim ile Türkçedekisöyleyişbiçimi

ara-sında kalındığı görülüyordu. Bazı sözlerin seslendirmesinde Güncel Türkçe Sözlük veYazım Kılavuzu ÇalışmaGrubu içerisinde bile farklı görüşlerin or-taya çıkması üzerine konuyla ilgili kişilerin görüşlerinede başvurduk. Yapı­

lan sorgulamalar sonunda ölçünlü söyleyişi tartışmalısözlerin en yaygın s öy-leyiş biçimleri benimsendi.

Etkileşimli yoğun diskin içindeki Giincel Türkçe SiJ"zlük'te kullanıcının anlamını bilmediği sözlerin türünü, kökenini, anlamını, söyleyişini,içinde

geçtiği deyim, birleşikfiil ve atasözlerini görebileceğiSöz Arama seçeneği bulunmaktadır.Aranan sözün ilk birkaç harfi yazıldığında aynı harflerlebaş­

layan bütün sözler sıralanmaktadır. Kullanıcı, aradığı sözü seçerek istediği

bilgilere ulaşabilmektedir.Sözün doğru, güzel ve örneksöyleyişinidinlemek için hoparlör simgesini, kullanıcınınkendi söyleyişirıikaydetmesi için mik-rofon simgesini, kaydettiğikendi söyleyişinidinleyerek iki söyleyişi karşılaş­ tırması için de mikrofon ve hoparlör simgesindenoluşan Kaydettiğinidinle seçeneğini tıklamasıyeterlidir. Herhangi bir sözün edebiürünlerimizdeki ör-neklerini görmek isteyenler ise Örnek İçiArama seçeneğinden yararlanabi-lirler. Bu bölümde yazar ve şair adınagöre de sorgulama yapılabilmektedir. AyrıntılıArama seçeneğindeise sözlerin türlerine, kökenlerine, kullanım alanlarınave biçimlerine göre süzgeçler uygulanabilmektedir. Böylece Türk-çe kökenli veya herhangi bir dilden TürkTürk-çeye geTürk-çen çeşitli kullanım alanına

Yetmiş Beşinci YılındaTürk Dil Kurumu: 2007Yılı Çalışmaları

TORK DILI

cı1 ...ı

Yoğun diskinOyunlar bölümünde ise söz ve zekaoyunları bulunmakta-dır. Dağarcıkoyununda, karışıkverilen harflerden yararlanarak kullanıcının en az üç harftenoluşan anlamlı çeşitlisözler ile bu harflerden meydana gelen asıl sözü bulması istenmektedir. Söz Hazinesi oyunu, yazılım tarafından ve-rilen atasözü veya deyimin harflerini tahmin ederek bulmaya yöneliktir. Ye-rimAvıoyunu, Türk Dil Kurumunun bugüne kadar bilim, sanat ve spor da-lında yürüttüğü teri m çalışmalarında türettiği terimlerin rastgele verilmiş harfler içerisinden bulunmasınayöneliktir. Çevrim içi kullanıcılar anlamını merak ettikleri terimi tıklayarakTiirk Dil Kurumu Bilim ve Sanat Terimleri AnaSözliiği/ne bağlanıpterimle ilgili bilgileri edinebilmektedir.Şi/re Çözü-mü oyununda ise bilgisayar tarafından şifrelenen özdeyişin çözülmesi isten-mektedir. Bu oyunda kullanıcı verilen iki ipucunu gördükten sonra diğer harfleri doğru yerleştirerek özdeyişibulmayaçalışacaktır.Türkçesöyleyişle il-gili alıştırmayapmak isteyenler için de çeşitli tekerlemeler Oyunlar

bölü-t'

münde yeralmaktadır.

Yazılım paketindeayrıca,Bulmaca Kılavuzu,Ka/iye Bulma, Yazılım

Güncelleme ve Kullanım Kılavuzu ek parçacıklar olarak yer almaktadır. 4 BulmacaKılavuzıt'nda,harfsayısıve bilinen harfler girildikten sonra veri ta -banında eşleşen kayıtlar sıralanmaktadır. Ka/iye Bulma iseşarkı sözü veşiir yazanlara, kafiyeli sözlere meraklı olanlara yardımcı özellikler içermektedir. YazılımGüncellemeparçacığıçevrim içi kullanıcınınTürk Dil Kurumu

ta-rafından çeşitlizamanlarda yayımlanacakveri tabanı veyazılım güncelleme-lerini bilgisayara indirmesini vesözlüğünsürekli olarak güncel kalmasını sağ­ layacak biçimde tasarlanmıştır. Kullanım Kılavuzuise yazılımı tam verim ile kullanmak isteyen kullanıcılarabilgilersunmaktadır.

Giincel Tiirkçe Sözliik ve Yazım Kılavuzu etkileşimli yoğun diski "A ccess 2003" veri tabanı üzerinden çalışmaktadır.Ancak bu yazılım da dahil, her-hangi bir yazılımın kullanıcının bilgisayarınayüklenmesine gerek bulunma-maktadır.Veri tabanına erişiminin hızlı ve verimli olması için çeşitli sırala­ ma dizileri kodlanarak 83.430 girdiarasındanistenilen verinin en hızlıbir bi-çimde elde edilmesi sağlanmıştır. Her kullanıcınınbu yoğun diski edinmesi düşüncesiyleGüncel Tiirkçe Sözlilk veYazım Kılavuzu etkileşimli yoğun diski-nin ederi 8YTı olarakbelirlenmiştir.

Güncel Türkçe Sözlük veYazım Kılavuzu ÇalışmaGrubu, Türk Dil Ku-rumunun ı970yılındanbu yanayürüttüğü Batı kaynaklı sözlerekarşılık bul-maçalışmalarınıbir araya getirerek tek tek bütün sözleri vekarşılıklarını

göz-Prof. Dr.Şükrü Haluk AKALIN TORK DILI

den geçirmiştir. Kılavuz,Prof.Dr. Şükrü HalukAkalın,Prof. Dr.Recep To-parlı, Uzm . .A.dem Terzi, Uzm. Belgin Aksu, Uzm.Beyza Gültekin tarafın­ dan yayına hazırlanmıştır. Kılavuzun baskı işlemleri önümüzdeki aylarda ta-mamlanacaktır.

Osmanlı TürkçesiSözlüğüÇalışma Grubu:Türkiye Türkçesinin tarihsel dö-nemlerinden birisi olan OsmanlıTürkçesinin en kapsamlı sözlüğürı ü hazırla­ mak amacıyla İstanbulÜniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve

Edebiya-tı Bölümü Başkanı Prof. Dr. Mustafa Özkan'ın başkanlığında çalışmalarını yürüten Grup, B harfi ile başlayan maddebaşısözleri tamamlamıştır. K har-fiylebaşlayansözcüklere kadar olan bölüm üzerindekiçalışmalarsürmektedir.

Tamamlanan bölümler yakın zamanda Türk Dil Kurumu ağ sayfasındasöz

arama özelliği ile kullanıma sunulacaktır.

TürkçedeBatı KÖRenli Yabancı KelimelerSö'zlüğü Çalışma Grubu:Türkçenin sözvarlığındaki Batı kaynaklı sözlerinsözlüğünü hazırlamak amacıyla kuru-lanÇalışmaGrubu, üç yıllık yoğunbir çalışmaylaTürkçedeBatı KÖRenli Keli-meler Sözlüğü'nün ilk sürümünü hazırlayarakBilim ve Sanat Terimleri Ana Sözlüğü ÇalışmaGrubunun ürettiğiözelbiryazılımla 12 Temmuz 2007

gü-nü Türk Dil Kurumunun yetmiş beşinci kuruluş yıl dönümü töreninde kul- . 15

lanıma sunmuştur.

Sözlüğün adında geçen Batı sözü, coğrafi bir kavram olarak düşün ülrne­ melidir. Bilindiğigibi, Türk tarihinde Batı'nınsiyasal ve kültürel çağrışım­ ları bulunmaktadır.Orta Avrupa ve Batı Avrupa kültürlerinin aydınlanma süreciyle bağlantılı olarak, Türkçede Batı kavramıda çağdaşlaşmanın içinde anlaşılmıştır. Osmanlı Devleti döneminde tebaayı oluşturanve bir arada ya-şadığımız Doğu Avrupa halkları bu sürece, tıpkı Türkler gibi ancak XIX.

yüzyıla doğru katıldıklarıiçin, bu kapsamda büyük bir yer tutmaz.Sözlük ça -lışması ilerlediğinde Fransızca baştaolmak üzere İtalyanca,Almanca veİngi­ lizce gibi dillerden alıntılarındaha çok olduğu görülmüştür. Böyleolmasına

karşın, Batılılaşma sürecinden daha önceki dönemlerde alınan İtalyancave Rumcaya ait kelimeler desözlükte gösterilmiştir.

Sözlük veri tabanı, bütünüyle edebi metinlere dayalı olarak oluşturul­ muştur. Edebi eserlerimizde kullanılan Batı kaynaklısözler, anlamlarıyla ve örnekleriyle birlikte taranmıştır.Sözlükte yazı dilimizde kullanılan Batı kö-kenli 3.791 sözbulunmaktadır. Çalışmasüresince AdaletAğaoğlu,Nurullah

Ataç, Ahmet Hamdi Tanpınar,Ahmet Midhat Efendi, Ahmet Rasim, Ahmet

Yetmiş BeşinciYılındaTürk Dil Kurumu: 2007Yılı Çalışmaları

lÜRK DILI

EID

16

Nazım Hikmet, Necip Fazıl Kısakürek,Ziya Gökalp, Orhan Pamuk, Peya-mi Safa, ReşatNuri Güntekin.Ruşen Eşref Ünaydın,Sami PaşazadeSezai ve Yakup Kadri Karaosrnanoğlu' naait 140 edebieserintaranmasıyla12.022 ör -nek cümle elde edilmiştir. Tarama, fişlerne,anlamlandırmaçalışmalarını yü-rütmekte olanÇalışmaGrubu, yeni eklenecek sözlerle Türkçenin en kapsam-lı Batı kaynaklıkelimelersözıüğünü hazırlamayı amaçlamaktadır.

Türk Dil Kurumunda Türkçeile ilgili belirliaraştırma konularına yöne-lik olarak kurulmuş çalışma gruplarıda yer almaktadır.

Türk Dilinin Eğitimi veÖğretimi Arapırmaları Çalıpna Grub«: Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Kurumu Yönetim Kurulunun 4 Ekim 2007 tarih ve 551/41 sayılı kararıylakurulan Çalışma Grubu etkinliklerine 2008 yılında başlayacaktır.

Türk Dünyası Bilgisayar Destekli Dil Bilimi Çalışm« Grubu: Dil bilimi i

araştırmalarının bilgisayar destekli olarak yürütülmesinin yanı sıra Türk lehçeleri arasındaçeviri yazılımlarının geliştirilmesi,Türk dünyasında or-tak alfabe kullanımıve ortakiletişimdili kurulmasıgibi konulardabilişim uygulamalarından yararlanılması amacıyla oluşturulan ÇalışmaGrubu dil bilimi çalışmalarınakaynaklıkedecek derlem oluşturulması amacıylageniş kapsamlı bir proje hazırlığıiçerisindedir. ÇalışmaGrubundaki Dr. Yalçın Özkan ve ekibinin gerçekleştirdiği yazılımlaTürk LehçeleriSözliiğü'nü 12 Temmuz 2007 günü Türk Dil Kurumunun yetmiş beşinci kuruluşyıl dö-nümü töreninde ağ ortamında kullanıma sunulmuştur.Türk Dil Kurumu, Kültür ve Turizm Bakanlığıile Ahmet Yesevi Üniversitesinin iş birliğiile gerçekleştirilen Türk LehçeleriSö'zliiğü yazılımı Türk lehçeleri arası nda kar-şılıklar kılavuzuolarak hazırlanmıştır.1991 yılındaKültür Bakanlığı tara-fından yayımlanan Karşılaştırmalı Türk LehçeleriSö'zliiğü adlı eserin veri ta-banına aktarılmasından oluşan bu çalışmadaTürkiye Türkçesi ile birlikte Azerbaycan, Başkurt,Kazak,Kırgız,Özbek, Tatar, Türkmen ve Uygur leh-çelerinin söz varlığından seçilmiş sözlerbulunmaktadır. Şuandayetmiş beş bin söz varlığının bulunduğu bu karşılıklar kılavuzu,Türk Dil Kurumu-nun yürüttüğüTürk Lehçeleri ve Şiveleri Sözıüğüve Grameri Saha Araştır­ ma Projesi kapsamında hazırlanan sözlüğünde katılımıyla Türk lehçeleri-nin en kapsamlı sözlüğü özelliğini kazanacaktır.

Öte yandan, Kazakistan'da Latin alfabesinegeçiş aşamasındaTürkiye ile Kazakistan arasındakiresmigörüşmelerde 2007 yılı içerisinde Türk Dil Ku-rumunun öncü lü ğü nde Ankara'da gerçekleştirilmiştir. Kazakistan'da Latin

Prof. Dr.Şükrü Halük AKALIN TÜRK dILI

alfabesine geçişle ilgili çalışmalarıyürütmek üzere görevlendirilen Prof.Dr. Yerden Zadaulı Kajıbek başkanlığındakiProf. Dr. AlimhanJunısbek,Prof. Dr. Kobey Husayn ve Yerden Kuzekbay'dan oluşan heyetin katılımıyla 12-15 Haziran 2007 tarihlerinde Türk Dil Kurumunda bir toplantı düzenlen-miştir. ToplantıyaTürkiye'den Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Şükrü HalükAkalın başkanlığındaki Prof.Dr. RecepToparlı,Bilal Şimşir,Prof. Dr. Emine Gürsoy-Naskali,Prof. Dr. Nadir Devlet,Prof. Dr. Mustafa Öner, Prof. Dr. Eşref Adalı, Prof.Dr.Nurettin Demir, Prof.Dr. Çetin Pekacar, Doç. Dr. Halilİbrahim Usta, Yrd.Doç.Dr. Caşregirı Turgunbayer, Yrd. Doç. Dr. Fer-hat Tamir,Yrd.Doç.Dr. HaticeŞirin-Userve Yurtsan Atakan'danoluşanhe -yet katılmıştır.

Yapılan toplantıda Latin harflerine geçişin tarihçesi,Türkiye Cumhuri-yeti'nin bu alandaki deneyimi ve karşılaştığı sorunlar, bilişim uygulamaları ve Latin alfabesi, alfabe 8eğişikliğininekonomikboyutları,Kazakistan'da La-tin alfabesine geçiş sürecinde karşılaşılabileceksorunlar karşısındaTürkiye Cumhuriyeti'nin deneyimlerinden yararlanılması ve Kazak Türkçesi için oluşturulacak alfabenin özellikleri gibi konulargörüşülmüşrür.

Söz konusu toplantıda çağırnızdakiteknolojik vebilişim alanındaki geliş- ı7 meler çerçevesinde Türk harflerinin uluslararasıLatin- 5 ölçünlerine

(standar-dına) girdiği vurgulanarak bu alfabenin bozulmaması; ölçünlü Türk harfleri-nin hızlı yazımındaF klavyenin uygun olduğu;ç,ş,ğve ö gibi Türk ses

yapı-sına uygun harflerin bilişim uygulamalarında,Genel Ağ (İnternet)ad resleri-nin alınmasında ve hazırlanan sayfalarda kullanılması ile cep telefonu mesaj-laşmasında da ölçünlü hôle getirilmesi yönünde Türkiye Cumhuriyeti tarafı olarak ortakgörüş bildirilmiştir. Toplantı sonrasındaKazakistan heyeti ile bir-likte AnadoluAjansı,Hürriyet gazetesi Ankaratemsilciliğide ziyaret edilerek Türk alfabesinin kitleiletişim araçlarındauygulamaalanları gösterilmiştir.

YayınEtkinlikleri

Türk Dil Kurumunun yayınetkinliklerini yürütmek üzere oluşturduğu­ muzyazı kurullarıveçalışma grupları,dergi ile kitapyayımlamaişini sürdür-mektedir.

Türk Dili Dil ve Edebiyat DergisiYazıKumlu: Atatürk Kültür, Dil ve

Ta-rih Yüksek Kurumu BaşkanıProf. Dr. SadıkTuralbaşkanlığındaoluşturulan Yazı Kurulu, derginin düzenli olarak yayımlanması amacıyla çalışmalarını 2007 yılında da sürdürmüştür.

TORK DIU Yetmiş Beşinci YılındaTürkDil Kurumu:2007Yılı Çalışmaları

Türk DiliArapırmaları Yıllığı-BelletenYazıKurulu: Bir süredir ge cikme-li olarakyayımlanan Belleten'ıtı2005 I-II, 2006 I-II,20 0 7 Isayıları yayımlan­

mak üzere basımevinegönderilmiştir.Bu sayıların yayımlanmasından sonra Belleten'ıtıdüzenliolarakyayınısağlanacaktı r. Belleten'ıtıilksay ıs ından bu ya-na yayımlanmışolan bütünsayılarıyoğundiskeaktarılrruşnr.

Türk Dünyası DilveEdebiyatDergisi Yazı Kurulu: Yazı Kurulunun çalış­

malarısonucundaderginin 2005 yılınaait I ve II sayıları basımevinegönde -rilmiştir. 2006 ve 2007 yılınaaitsayıların yayımlanmaişlemleri yürütülmek-tedir.

Yayın ÇalışmaGrubu:Kuruluşundanbu yanayayımladığıkitapsayısıdo -kuz yüzüaşan Türk Dil Kurumu, yetmiş beşinci yılındada yayın etkinlikle-rini sürdürmüştür. Gerek Türk Dil Kurumunda yürütülen çalışmalar sonu-cunda yayın aşamasıoagelen gerek Kurum dışında hazırlanan kitapların ya-yın işlerini yürüten ÇalışmaGrubu, 2007 yılında kırkbir kitap yayımlamış­

tır. Bu kitaplardan otuzu ilk kez yayımlanmaktadır.

Alimcan İnayet, Abdıtlhalt2kUygur veŞiir/eri

AyşeSolmaz, ÖzbekDestanları III (Ayçınar Destanı) ı8 Caşregirı Turgunbayer,KırgızDestanlarıII

Ceyhun Vedat Uygur, KarakaıpakDestanları (Kırk KızDestanı)

Dilek Yücel, ÖzbekDestanlarıII (Melike Ayyar)

EkremArıkoğlu,Hakas Destanları I

EkremArıkoğlu-BuyanBorbaanay, TuuaDestanları

Esra Karabacak, Ahmet CevdetPaşa Tertib-i Cedid-i

Kavaid-i Osmaniye

Fatma Çelebi, Kırgız Destanları V (Eşimkıt! Menen Zuura)

Fikret Türkmen-G.Uzun-B.Hança,KırgızDestanları III (Kocacaş)

Fikret Türkmen-Muvaffak Duranlı-FeyzullahRahmankul, TiirkDünyasında

KoroğluAnlatmaları

FikretTürkmen-Ş. Uramiova,KırgızDestanlarıVI (Manas)

HıdırUluhan,KerkiikliiŞairMehmetNevrıhiYı/sufileZüleyhaİnceleme-MetinI-II İbrahim Dilek, AltayDestanlarıII

İbrahim Dilek, AltayDestanlarıIII

İsmail Parlarır, Belgin Tezcan Aksu, Nicolai Tufar,Lugat-ıCudt Kazım Köktekin, Yı/suf-ıMeddahVarka veGiilşah

Prof.Dr.ŞükrüHalük AKALIN

TORKDILI

MetinArıkan,KazakDestanlarıi (Ktiroğlu'nunKazak Anlatmaları)

MetinArıkan,KazakDestanlarıII (Kubıkul-Dotan

Batır-Kulumergen-}oyamer-gen-KarabekBatır)

Mustafa Canpolat-Zafer Önler, İshakBin Murdd Edviye-i Müfrede

Nevzat Özkan, GagavuzDestanları O.Selim Karaca, KazakDestanlarıIII

TDK, 46. Uluslararası Sürekli Altayistik Konferansı

Bildirileri

TDK, IV. Uluslararası Türk DiliKurultayıBildirileri

TDK, KurulUjundan Günümüze Türk Dil Kurumu

(Ni-zamname. Tüzük, Yasa veYiinetmelieler)

Turhan Baytop, Türkçe BitkiAdları Sözlüğü

VedatKartalcık-Caner Kerimoğlu,TatarDestanlarıi

(Mitolojik Destanlar, Kahramanlık Destanları) /"

Vedat Kartalcık-Caner Kerimoğlu, Tatar Destanları

II (AJk Destanları, YazılıDestanlar)

Zeynep Korkmaz, Sadettin Buluç'un Makaleleri Önceki yıllarda yayımlananancak tükenen on bir kitap ise 2007 yılındayenidenyayımlanmıştır:

DoğanAksan, Her Yö'ni/yleDil

Gürer Gülsevin, Eski Anadolu Türkçesinde Ekler MehmetAkalın,Eski Türkçenin Grameri

Recep Toparlı, Hanifi Vural, Recep Karaatlı, Kıpçak

TürkçesiSÖ'Zıüğü

Reşit Rahmeti Arat, Kutadgu Biligi Metin

S. Karal, Z.Suludere,C.Ayvalı,Biyoloji Terimleri

Söz-li/ğü

TahsinBanguoğlu,Türkçenin Grameri

TDK, GüzelYazılar: Şiirler

TDK, GüzelYazılar:Gezi veHatıralar

TDK, Türk Dili DergisiÇağdaJTürkŞiiriÖzelSayısı

Zeynep Korkmaz, Gramer TerimleriSözlüğü

Bilimsel inceleme sonucunda yayımlanmasınakarar verilen ve idari iş­

lemleri tamamlanarak basımevlerinegönderilen eserlerin basım işleri 2007

yılında başlamıştır. Baskı işlerinin uzamasıyüzündenyayımlanması2008 yı­ lınasarkanaltmışdokuz eserimiz iseşunlardır:

TORK DIU Yetmiş Beşinci YılındaTürk Dil Kurumu:2007Yılı Çalışmaları

~O

AbdurrahmanÖzkan ,ŞiN/anll MahmıtdTa rih- i İbn-iKesi rTercümesi

Ahmet Buran ,Nadirİlhan , ElazığYöresi Söz Varlığı Azerbaycan Yurt Bilgisi

Ahmet Kartal ,Lügat -i Naci

Ahm et Kırkkılıç-Yusuf Sancak,Ahteri-i Kebir Ali Çelik, SözlüDestan

AliIlgın , HakasDestanları II Kara Kuzgtrn

Ali Öztürk,KırgızDestanlarıIV (Mendirman)

Atab eyKılıç , Mııstafa Bin OsmanKesk in, ManZlone-iKesk in

Ayşegül Celepoğ l u,TD KKu m cu Baş eanıSamih Rıfat veHayatı

BurçakOkkalı,NikolayF.Katanot/tınSibirya veDo ğz:Türkistan'dan Mektııpları Canan İleri, Esisişehirİli Mihctlıççık İlçesiveYöresiAğızları

Caşregin Turgunbayer, Şor Destanlarınınİncelemeleri Ceval Kaya,RızvanŞahileRııh-AfzaHikay esi

.. i. .

ÇiğdemUlker,Makedanla rIçin Türkçe

DenizÖztürk,TürkiyeTürkiBi nde Anlall/ca KaynajmljDeyimleş mişBirleş il: Fiiller Dursun Zengin ,Tiirkçe ve Alma ncadaSıfaı/arveSıfaı/ara Yabancı DilÖğre ti-miYonimden Bir Yaelaş nn

EmineGürsoyNaskali,Hakasça -Türkçe Sözlük Erk in Emer, Doğı:Türkistan Uygıır Ağızları

Erol Öztü rk, Silifke veMııt'taki SarıkeçiliveBabş iş Yö"riıkleri Ağzı Ferah Türker,KırgızDestanları VIII-Kız Darıyka

Fevzi Ersoy,Ulip Halapisem: Alp Hikaye/eri

Fikrer Türkmen - Mustafa Cemiloğlu , Ap k Mevliit İbsani'den Derlenen Halk Hikayeleri

Fikret Türkmen - Mustafa Cem iloğlu , Apk Şevki Halıcı'dan Derlenen Halk Hikayeleri

Fikret Türkmen - Nail Tan - M.MeteTaşlıova.ApkŞerefTaşlıoua 'dan De r-lenenHalk Hikayeleri

Fikret Türkmen-Metin Arıkan, Kırım'ınKırk Batırı Furkan Hamit,ŞemseddinSami veNeu-UsulSarf-ıTürki

Han-Woo Choi,Türkçe ile Koreecnin Karşılaştırmalı SesBilgisi veBiçimBilgisi Hasan Eren, SırçaKöjkte

Hasan Eren, Türk Dili Türk Yıırdıı(YerAdlarımızınDili ) Hasan Eren, Türk Dil Kurumunda Eski Hatıralar

HasibeMazıoğlu,Eski Türk EdebiyatıMakaleleri

Prof. Dr.ŞükrüHaluk AKALIN TORK DILI

İsmail Turan Kallimci, Kazak Destanları V:Şora Batır M. Ata Çatıkkaş, Firdevsi-i Rumi Süleymanname-iKebir Mehdi Ergüzel,Kitab-ı Baz Name-iPadişabi

Mehdi Ergüzel, Pars-Name

Mehmet Saray,Gaspıralı İsmailBey'den Atatiirk'e TiirkDünyasındaDil ve Kiil-tiirBirliği

Metin Arıkan,Kazak Destanlarıi (Kô'roğlı/nıtnKazak Anlatmaları) Murat Ceritoğlu(Aktaran),KakeııAhonov,Dil BilimininEsasları

Kamil Veli Nerimanoğlu - Mustafa Öner, 1926 Bakii Tiirkoloji

Kurultayı-Tutanaklar(26Şubat6Mart 1926)

Mustafa Öner, Kazan TatarTüreçesiSôzliiğii MustafaSarı, TiirkçeninBatı Dilleriyleİliıkisi

MürselÖztürk (Çeviren),Cevat Heyet Tiirk Dilinin ve Lehçelerinin Tarihi Seyri NaciyeYıldız,Kırgız DestanlarıVII:Boston

Nazım Muradov-Yakup Sevimli- Kamil Veli Nerimanoğlu. A.N. Kononov,

Rusyada T iirk DillerininArapırtlmasıTarihi

Nergis Biray, Tiirkiye'dekiAfganKazakları Ağzı Neriman Seytya hya,Kımn-TatarİlmiSarfı

Nurettin Demir, Tiirkçe Dilİliıkilerinde YapısalEtkenler 21 Oktay Selim Karaca, Kazak Destanları-IV Murkı Batır, Nurgayşa, Aybinek

Karabala

OktaySinanoğlu, ApHamalıFizik, Kimya, Matematik Ana TerimleriSôzliiğii Recep Toparlı-Mustafa Argunşah,Muinii'l-Miirid

Recep Toparlı-Betül Eyövge-Yaşar Yılmaz, Miintehabat-ı Lügat-ı Osmaniye Selam i Fedakar. ÖzbekDestanları-ıErali veŞirali

Şükrü Haluk Akalın, Zeynel Cebeci, Bülent Mırış, Erdoğan Bada, Levent Acar ve Ali Tan, Bilgisayar TerimleriKarş ılıelar Kılavuzu

Şükrü Haluk Akalın,Nadejda Kurpeşko-Tannagaşeva,Şor Ağızları Sô'zliiğii ŞükrüHalukAkalın,Recep Toparlı,Belgin Tezcan Aksu, Resimli Yeni Okul Sôzliiğii

TDK, Bilgisayar Destekli Dil Bilimi ÇalıpayıLI Bildirileri(YoğunDisk) (Atatürk), Geometri, (Özelbaskı)

TDK, Miihendislik TerimleriBilgiŞolen:

TDK, Tiirk Diinyasmda Ortak Dil Tiirkçe Bilgi Şôleni

TDK,Türlziye'deGenelAğ (Lnterneıı'ın ID.Yılı İnternet ıe Tiirkçe)İçerik, Terim-ler, Standartlar ve E-Tiirkçe

TDK, Uluslararası Osmanlı Tiirkçesi Öncesi: Eski Tiirkiye Tiirkçesi Toplantısı Bildirileri (3-4Aralık 1999)

TORK DILI YetmişBeşinci YılındaTürk Dil Kurumu: 2007Yılı Çalışmaları

22

TDK, V. UluslararasıTiirk DiliKıtmitayıBildirileri III

Tuncer Gülensoy, TiirkiyeTüreçesindeei Tiirkçe Sb'zciiklerin Kolsen Bilgisi (Eti-molojik Sb'zliik Denemesi) I.CiIt A-K

Tuncer Gülerısoy-Ebulfez Amanoğlu-PakiKüçüker, Nahçıvan Ağzı (Giriş-.İnceleme-Metinler-Dizinler-Sb'zliik)

Vahit Türk, Hatipoğlu'nnnBahrli'l-Haeayıh'r

Yusuf Öz, Tarih Boyunca Farsça-Tiirkçe Sb'z/iikler

Zeynep Korkmaz, Tiirk Dili ÜzerineAraştırmalarIII

Tiirkçeye Emek Verenler Dizisi Çalışın«Grub«: Prof.Dr. SadıkTural baş­ kanlığındaki ÇalışmaGrubunda Prof. Dr. Şükrü HalukAkalınve H. Rıdvan Çongur üye olarak görev yapmaktadır.ilk yazılı kaynaklarımızdanbugüne çalışmalarıyla, araşrırmalanyla,eserleriyle Türkçeye hizmet edeıı kişileri ko-nu alan kitaplaryayımlamak amacıyla oluşturulankurul, bu kapsamda belir-lediği yüz bir yazar, air, bilim adamı ile ilgili kitabın uzmanları tarafından yazılması çalışmalarını başlatmıştır.

Toplantılar, Konuşmalar

Türk Dil Kurumunun sürekli etkinliklerinden biri de çeşitli hedef kitle-lere yönelik konuşma, söyleşi,bilgi şöleni(sempozyum),açıkoturum, kurul-tay, çalıştayve benzeri toplantılardır.Geçen yılınTürk Dil Kurumunun ku-ruluşununve Dil Bayramı'nın yetmiş beşinci yıl dönümü olması dolayısıyla konuşmavesöyleşiler yetmiş beşinci yıla yoğunlaşmıştı. Yurdun dört bir kö-şesindedüzenlenen bu etkinlikler, bilgisayarsunularıile daha etkin ve ilgi çe-kici bir biçimde gerçekleştirilmiştir. Halkımızın, özellikle de üniversite gençliğininbu etkinliklerirnizeyoğunilgi göstermesi, hem Kurumumuzaçı­ sındanhem de Türkçeaçısındanson derece sevindiricidir.

Üniversitelerimizle, valiliklerimizle, belediyelerimizle, dernek ve vakıf­ larla, kamu kurum vekuruluşlarıylabirliktegerçekleştirdiğimizetkinliklerin yanı sıraKurumumuz Türkçe konusundaçalışmayapanöğrenci toplulukları­ na, üniversitelere destek de vermiştir.

Geçen yılki önemli ve anlamlı etkinliklerimizden biri de milletimizin göz bebeği TürkSilahlıKuvvetlerinde gerçekleştirilenTürkçe toplantılany­ dı. Harp Akademilerinde bu öğretim yılının ilk dersinin Türkçernizle ilgili olması,HarpOkullarında,karargahlarda Türkçe ile ilgilisöyleşilereyer veril-mesi, kahraman Türk SilahlıKuvvetlerimizin Türkçe konusuna verdiği öne-min enaçıkgöstergesidir. TürkSilahlıKuvvetlerinde Türkçeseferberliği

baş-TORK DILI

L . . - - ~

Prof. Dr.ŞükrüHaluk AKALIN

latan Genelkurmay BaşkanımızOrgeneralYaşar Büyükanıt'abir kez daha te-şekkürlerirnizi sunuyoruz.

Türk dilinin çeşitli alanlarınave konularına yönelik olarak uluslararası katılımlı toplantılarda düzenleyen Kurumumuz bu kapsamdaki etkinliklere de destek sağlamıştır.Türk Dil Kurumunun uluslararası katılımiıolarak dü-zerılediği toplantılardan ilki İran'da yetişmişbüyük Türk şairi Şehriyariçin

19-20Şubat2007 günlerindeki Türk veİran Edebiyat/arının EtkileşimiveŞeh­ riyar konulutoplantıdır. AçılışınaTürkiyeBüyük Millet Meclisi Başkanı Bü-lent Arınçve İran Meclis Başkanı Gholarnali Haddad Adil'in katılarak açış

konuşması yaptıkları toplantıyaTürkiye'derı,İran'danve Azerbaycan'dan bil-diriyle katılanbilim adamları Şehriyar'ıve eserlerini ele aldılar.

Heryılolduğugibi geçenyılda Karaman DilBayramıve Yunus Emre'yi Anma Etkinlikleri, Türk Dil Kurumunun katkılarıylaKaraman, İstanbulve Ankara'da yapılantörenlerle gerçekleştirildi.Türk Dil Kurumunda 7 Mayıs 2007 günü düzenlenen Türkçenin Coğrafyaları Birleştiren Kimliği başlıklı top-lantıya çeşitliülkelerde Türkçeöğretenbilimadamları katıldı.Türk Dil Ku-rumunun öncülüğündegerçekleştirilen toplantıyaGüney Kore'den Prof.Dr.

Suh jae-Mahn, Sırbisran'dan KserıijaBraiek-Gduboviç, Macaristan'dan İmre .

2

:

Baski, Irak'tan Prof. Dr. Çoban Hıdır, İran'dan Dr. Ferzane Devletabadi, Tayvan'dan Doç. Dr. Lan Ya Tseng olmak üzere Türk dili üzerine araştırma yapan ve yurt dışındaTürkçe öğretenbilim adamları katıldı.

Uluslararası katılımlıbirbaşka toplantıise 27-29Aralık2007 günlerjn-de düzenlenen Gagavuz Türkçesi AraştırmalarıBilgj Şöleni idi.Gagavuz ya-zı dilinin kuruluşununyüzüncü yılı dolayısıyla2007 yılınınson günlerinde yapılan toplantıyaTürkiye, Moldova, Ukrayna, Azerbaycan, Almanya ve Ta-taristan'danotuz dört bilim adamı katıldı.

Uluslararası katılırniıbirbaşka toplantıise 7 -8 Haziran 2007 g

ünlerin-degerçekleştirdiğimizBirinci Türk İşaretDili Çalıştayı,bu konuda ülkerniz-de ilk kez düzenlenentoplantıolmaözelli ğ i ni taşımaktadır. Bugüne kadar ih-mal edilerı Türk işaret dili, Türk Dil Kurumunun düzenlediğiuluslararası katılımiıbirtoplantıylaülkemizde jik kez bilimsel bir etkinlikte ele alınmış oluyordu. Pek çok ülkede işaretdili sözlükleri,dil bilgisi kitaplan. kılavuz­ ları yayımlanırken;çocuklar için oyunlarla işaretdili öğ reti m setleri hazırla­ nırkenbir dönem ne yazık ki ülkemizde işaretdili yasaklanmıştı.Bunun bir sonucu olarak yöreden yöreye değişen, işitme engellilerimizin anlaşmaların­ daki birliğisarsan farklı işaretdilleri ortayaçıkmıştır.Bugün ne yazık ki

ül-Yetmiş Beşinci YılındaTürk DilKurumu: 2007Yılı Çalışmaları

TORK DILI

.

EI1

.

kemizde ölçünlü (standart) bir işaretdili ve.parmak alfabesi bulunmamakta-dır. Bu olumsuzluklarkarşısında2005 yılındakabul edilen 5378 sayılıÖ zür-Iii/er veBazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değijiklik Yapılması Hakkında Kanun'un on beşinci maddesiyle Türk Dil Kurumu Türk işaret di-lini oluşturrnakla görevlendirilmiştir. Yasal zeminin oluşmasıyla birlikte Türk işaretdili üzerine Kurumumuzun öncülüğünde çalışmalar başlatılmış­ tır. Ülkemizdeki işaretdili öğreticilerinivearaştırıcılarını bir araya getirdi-ğimizÇalıştay'daTürk işaretdilinin oluşturulmasıyöntemleri üzerine bildi-rilersunulmuştur.Bu çalışeaydaparmak alfabesi de belirlenmişve kabul edil-miştir.Türk İşaretDili Bilim ve Onay Kurulu tarafındanonaylanan parmak alfabesi ilk kez ı2 Temmuz 2007 günü Kurumumuzun kuruluşunun yetmiş beşinci kuruluş yıl dönümü töreninde CumhurbaşkanıAhmet Necdet Se

-zer'in de huzurunda kamuoyuna tanıtılmıştır.

Kurumumuz. 2007 yılındaTürk dili ile ilgili bazı toplantılaradesteksağ­ layarak çeşitli kuruluşarla iş birliği içerisinde etkinlikler degerçekleştirmiştir. Muğla Üniversitesi ile II. Türkoloji Günleri, Marmara Üniversitesi ile Türk Kültüründe Temizlik Bilgi Şöleni, Hacettepe Üniversitesi ile Türkçe Günleri etkinlikleri Türk Dil Kurumunun desteğiile düzenlenen etkinliklerdir.

Yukarıda bazı toplantılarımız hakkındabilgilersunduğumuz 2007 yılı etkinliklerinin yılınilk günlerinden başlayaraktarih sırasınagöre kısa bilgi-leri aşağıda sunulmuştur.

ı ı Ocak, Türkçenin Gücü,Prof.Dr.Şükrü HalukAkalın,Ulusal Güven-lik ve StratejikAraştırmalar Derneği,Ankara.

19-20Şubat,Türk veİran Edebiyat/arının Etki/ejimi veŞehriyar, Açış Ko-nuşmaları: Prof. Dr. Şükrü HalukAkalın,Dr. Ali Asghar Sherdoost, Prof. Dr.

SadıkTural, Dr.Gholamali Haddad Adil(İranMeclis Başkanı),BülentArınç (TBMM Başkanı). Konuşmacılar: Prof. Dr. Osman Fikri Sertkaya, Prof.Dr. YavuzAkpınar,Prof. Dr.Elman Guliyev, Dr. Mohsen Khliji,Dr.Yusuf Ge-dikli, Zakaria Tarzami, Ali Fezullahi Vahid, TOK, Ankara

22 Şubat, TürkçeninGücü ve Türk Dil Kurumu, Prof. Dr. Şükrü Haluk Akalın, KadınlarımızFikir ve Kültür Derneği, İstanbuL.

23 Şubat, Türkçenin Gücü ve Türk Dil Kurumu, Prof. Dr. Şükrü Haluk Akalın,Amasya Belediyesi, Amasya.

8 Mart,Sanat Dili Türkçe,Prof. Dr.ŞükrüHalukAkalın,Selçuk Üniver-sitesi, Konya.

9 Mart,Türkçenin

Dunu

TORK DILI

"---

...rJ)

Prof. Dr.ŞükrüHaluk AKALIN

15 Mart, Türkçem Benim Ses Bayrağım, Prof. Dr. Şükrü Haluk Akalın,

TED Ankara Koleji, Ankara.

16 Mart,Türkçenin Gücü,Prof. Dr. RecepToparlı,Bergama Anadolu Li-sesi,İzmir.

20 Mart, Ses Bayrağımız Türkçe, Prof. Dr. ŞükrüHaluk Akalın,Denizli Belediyesi, Denizli.

30 Mart, Güzel Türlzçemiz, Prof. Dr. Recep Toparlı, Bornova Dr. Cahit Özyeğin İlköğretimOkulu, İzmir.

30 Mart, TürkçemizYozlaşmasın,Prof. Dr. Recep Toparlı, Aydın Doğan

AnadoluİletişimLisesi,İstanbuL.

3 Nisan,Türkçemize SahipÇıkaltm,Prof. Dr.ŞükrüHalukAkalın,Uzman HaticeYazıcı,Özel Yükselen İlköğretimOkulu, Çubuk, Ankara.

9 Nisan, Türkçenin Gücü, Prof. Dr. Recep Toparlı, Birlik Vakfı Şubesi,

Ankara.

lINisan, Yetmiş'Beşinci YılındaTürk Dil Kurumu,Prof. Dr. Hayati De-veli, Sakarya Üniversitesi, Adapazarı.

13 Nisan, Türkçenin Yazım Sorunları, Prof. Dr. Recep Toparlı, Erciyes Üniversitesi, Kayseri.

13 Nisan, Türk DünyasındaOrtakİletişimDilininKurulmasıveYaygıntaş- . 25 masındaSözVarlığınınÖnemi,Türk-Türkmen Dil veEdebiyatıSemineri, Prof.

Dr. ŞükrüHaluk Akalın,Kümrnet Kavus, İran.

18 Nisan, Yetmiş Beşinci YılındaTürk Dil Kurumu ve Türkçemiz, Açık otu-rum, Yöneten: Prof. Dr. Ahmet Buran, KonuşmacılarDoç. Dr. Ahat Üstü-ner, Yrd. Doç. Dr. Nadirİlhan,Yrd. Doç. Dr. A. Turan Sinan, Yrd.Doç. Dr. Çimen Özçam, Yrd.Doç. Dr. Ercan Alkaya,FıratÜniversitesi, Elazığ.

20 Nisan, Yetmiş Beşinci YılındaTürk Dil Kurumu,Prof. Dr. Gürer Gül-sevin, Adnan Menderes Üniversitesi, Aydın.

25 Nisan, Yetmiş Beşinci YılındaTürk Dil Kurumu, Prof. Dr. Recep To-parlı, Atatürk Üniversitesi Fen-EdebiyatFakültesi, Erzurum.

26 Nisan, Türkçenin Gücü, Prof. Dr.RecepToparlı,Özel Seçkin Koleji ve Fen Lisesi, Gaziantep.

28 Nisan, KaşgarlıMahmud'dan Günümüze TürkDünyasındaOrtakİletişim Dili, Prof. Dr. ŞükrüHalukAkalın,UluslararasıAlatoo Atatürk Üniversi

te-si, Bişkek, Kırgızistan.

30 Nisan,Türkçe ÜzerineSöyleşi, Prof. Dr. Mustafa Öner,UludağÜniver

-sitesi, Bursa.

i Mayıs, Türkçe ÜzerineSöyleşi, Doç. Dr.ErdoğanBoz, Uludağ Üniversi-tesi, Bursa .

TORK dILI Yetmiş Beşinci YılındaTürk DilKurumu: 2007Yılı Çalışmaları

2Mayıs, Tiirkçe ÜzerineSiiyleşi, Prof.Dr. Hayati Develi, Uludağ Üniver-sitesi, Bursa.

3Mayıs,Dil veKonuşma Bozuklukları,4. Ulusal Dil veKonuşma Bozukluk-ları Kongresi, Prof. Dr. ŞükrüHalukAkalın,Yeditepe Üniversitesi, İstanbul .

3Mayıs,Tiirkçe ÜzerineSiiyleşi,Prof. Dr. GürerGülsevin,Uludağ Üniver-sitesi, Bursa.

4 Mayıs, Dilimiz Kirlenmesin: TiirkçemizeSahip Çıealım, Prof. Dr. Recep Toparlı, Buca Özel Yöneliş İlköğretim Okulu, İzmir.

5 Mayıs, Tiirk Dili Kurultayı,Prof. Dr. Recep Toparlı, AdanaAydınlar Ocağı,Adana.

7Mayıs, TiirkçeninCoğrafyaları Birleştiren Kimliği,TDK, Karaman Vali-liği, Karaman Belediye Başkanlığıortak etkinliği,TDK, Ankara.

8Mayıs, 730. DilBayramıve Yunus Emre'yi Anma Etkinlikleri: Gençliğin TiirkçeŞöleni,TDK, KaramanValiliği,Karaman Belediye Başkanlığıortak

et-kinliği, TDK, Ankarl

II Mayıs,Tiirkçenin Gikii, Prof. Dr. Recep Toparlı, Yeşilova Çok Prog-ramlıLisesi,Burdur.

13 Mayıs, Dilimiz Kiiltiiriimiiz, Prof. Dr. Ertnan Anun, Doç.Dr.Melek Özyetgin, Doç. Dr. Dilek Batislam, Gaziantep Kültür, Sanat ve Edebiyat Derneği,Gaziantep.

18Mayıs,TüreiminGiicii,NeclaYalçıner,Antakya Halk Eğitim Merke-zi veAkşamSanat Okulu, Antakya.

18-21 Mayıs,Tiirkçe veFarsçanınSozVarlıklarının EteileşiıniÜzerine,Prof.

Dr. Şükrü Haluk Akalın,Tahran, İran.

24 Mayıs,DivaniiLıtgat-it-Tiirk'iinAzerbaycan'da Yayımı Dolayısıyla, Ra-miz Asker, TDK, Ankara.

24-26Mayıs, Af1k Paşa ve Tiirkçe Bilgi Şöleni,Prof.Dr. ŞükrüHaluk Aka-lın,TDK, Kırşehir Valiliği,Ahi Evran Üniversitesi iş birliğiile, Ahi Evran Üniversitesi, Kırşehir.

25Mayıs,Tiirkçe Sözliikler,Prof. Dr. RecepToparlı,Marmara Üniversite-si,İstanbuL.

31 Mayıs, Kitle İletişim Araçlarında Tiirk Dilinin Kul/anılması,Prof. Dr. Şükrü HalukAkalın, BasınEnstitüsüDerneği, İstanbuL.

7-8 Haziran,l. Tiirk IşaretDiliÇalıştayı,Nimet Çubukçu (Devlet Baka-nı), Doç. Dr. Hüseyin Çelik (Milli Eğitim Bakanı), Prof. Dr. Şükrü Haluk

Akalın, İsmail Barış(SHÇEK Genel Müdürü), Abdullah Güven (Özürlüler

Prof. Dr.Şükrü Halük AKALIN TORK DILI

14 Haziran,TürkçeninGiicü, Prof.OL RecepToparlı,AtaTürkçeellerDil ve Kültür Derneği,Amasya.

18 Haziran, TiirkçeninGiicii,Prof. OL RecepToparlı, İnegöl Belediyesi, Bursa.

19 Haziran, Türkçenin Giicii, Prof. OL Recep Toparlı,Akçay Belediyesi, Balıkesir.

19 Haziran,Türkçenin Gücü, Prof.Dr.Recep Toparlı, Balıkesir Belediye-si, Balıkesir.

19 Haziran,Türk Dilini Doğruve Etkin Kullanma, Prof. OL ŞükrüHaluk Akalın, Gelirİdaresi Başkanlığı, İstanbul.

22 Haziran,Türkçenin Gücü, Prof. Dr. ŞükrüHaluk Akalın, İncirlik Üs-sü, Adana.

26 Haziran,Türk Dilini Doğruve Etkin Kullanma, Prof. Dr. Şükrü Haluk Akalın,Gelirİdaresi Başkanlığı, İstarıbul.

3 Temmuz,

nİrkçenin

Varlığının

Tabanı,

Şük­

rü HalukAkalın,50.UluslararasıSürekli Altayisrik Konferansı,Kazan, Ta-taristan.

17 Ağustos, Karacaoğlan'ınSjjz VarlığındanTürkçenin Söz Varlığına, Prof.

OL Şükrü HalukAkalın,10. AltınSaz Ödüllü KaracaoğlanAşıklar Bayramı,.

Düziçi. Osmaniye.

20-25 Ağustos,Türklük Bilgisi (Tiirkoloji) Günleri, Muğla Üniversitesi, Muğla.

24 Eylül, Dil Devriminin Yetmiş Beşinci Yılında Tiirkçe, Prof. OL Şükrü HalükAkalın,Harran Üniversitesi,Şanlıurfa.

26 Eylül, Yetmiş Beşinci Yılında Türk Dil Kurumu veTiirkçemiz, Prof. Dr. Biliil Yücel, Doç. OL Münevver Tekcan, Doç. OL Nesrin Altun, Yrd. Doç.

OL Hasan Kolcu, Kocaeli Üniversitesi, Kocaeli.

1 Ekim,Milli BütiinlüğiimiiziinVazgeçilmez Bir Unsuru Olan Tiirk Dilinin

Güc«,

ruKullanımı, Prof.OL ŞükrüHalukAkalın,Harp Akademileri Komutanlığı AçılışDersi, İstanbul,

10-15 Ekim, 14. Uluslararası KIBATEK EdebiyatŞö'!eni, Prof. OL Erman Artun, Kişinev-GagavuzYeri, Moldova.

17 Ekim,TürkçeninDoğruve Etkin Kullanımı,Prof. Dr.ŞükrüHaluk Aka-lın,Hava Harp Okulu Komutanlığı,İstanbul.

17 -20 Ekim,KitabıDedeKorkut'ta Basat Okunan İsimÜzerineYeniGôrüş­ ler, Ortak TürkGeçmişindenOrtak TürkGeleceğine:V. Uluslararası Folklor Kongresi,Prof.Dr.Osman Fikri Sertkaya, Bakü, Azerbaycan.

Yetmiş Beşinci YılındaTürk DilKurumu: 2007Yılı Çalışmaları TORK DILI

ElJ.

28

24 Ekim, Dil Bayramının Yetmiş Beşinci YılındaTürkfe, Prof. Dr. Şükrü

Haluk Akalın, NiğdeÜniversitesi, Niğde.

25 Ekim,Türkfenin Gücü,Prof. Dr. RecepToparlı,Piraziz Belediyesi,

Gi-resun.

25 Ekim, Tiirkfenin Gücü, Prof. Dr. Recep Toparlı,Giresun Belediyesi,

Giresun.

26 Ekim, Türkfenin Gücü, Prof. Dr. RecepToparlı,Bulancak Belediyesi,

Giresun.

26 Ekim,Türkfenin Gücü,Prof. Dr. RecepToparlı, KeşapBelediyesi, Giresun.

26 Ekim,Tiirkfenin Gücü,Prof.Dr. RecepToparlı,Dereli Belediyesi, Giresun.

26 Ekim, Türeçenin Giidi, Prof. Dr. Recep Toparlı,Trabzon Ticaret ve

SanayiOdası,Trabzon.

2 Kasım, Tiirkfenin Yazım Sorunları, Prof. Dr. RecepToparlı,Fatih

Üni-versitesi TürkçeTo~luh~u, İstanbul.

3 Kasım, Kitle lletişim Araflarında Türk DilininDoğru, Güzel ve

Kuralla-rınaUygunKullanılması, RTÜK ve TOKiş birliğiile, Prof. Dr. ŞükrüHaluk

Akalın,Antalya.

10 Kasım, Atatürk ve Türk Dili, Prof. Dr. Recep Toparlı,Kara

Kuvvet-leri KomutanlığıTuzla Piyade Okulu Komutanlığı, İstanbuL.

13 Kasım, Atatürk'te Dil ve Kültür, Prof. Dr. ŞükrüHaluk Akalın,

Eski-şehirOsmangazi Üniversitesi, Eskişehir.

13 Kasım, Tiirlsçenin Doğru ve GüzelKullanılması, Prof. Dr. Recep

Topar-lı, RTÜK ve TOK iş birliği ile, Ankara.

15 Kasım, Türkfenin Sorunları, Prof.Dr. Recep Toparlı,Harran

Üniver-sitesi,Şanlıurfa.

16 Kasım, Türkfenin Gücü,Prof. Dr. RecepToparlı, Adıyaman

Üniversi-tesi, Adıyaman.

16 Kasım, Türkfenin GüzelKullanılması, Prof. Dr.'RecepToparlı, Adıya­

man EmniyetMüdürlüğü, Adıyaman.

lS Kasım,Türk DünyasındaOrtak İletiş imDilininKurulmasıveYnygınlaş­

tınlmasında Bilgisayar Destekli Dil Bilimi Çalışmaları, XI. Türk Devlet ve

Toplulukları Dostluk, Kardeşlikve İşbirliği Kurultayı, Prof. Dr.Şükrü

Ha-lukAkalın, Bakü, Azerbaycan.

21 Kasım, Kitle İletişim Araflarında Türkfe, Prof. Dr, Şükrü Haluk

Aka-110, Özel Burç Anadolu İletişimMeslek Lisesi, İstanbuL.

21-22 Kasım,Türk Kültüründe Temizlik Sempozyumu, Marmara