DALGALAR ÜN İ VERS İ TEYE HAZIRLIK9., 10. SINIFOKULA YARDIMCIKONU ANLATIMLISORU BANKASI

(1)

ÜNİVERSİTEYE HAZIRLIK

9., 10. SINIF

OKULA YARDIMCI

KONU ANLATIMLI

SORU BANKASI

›

_{Yay Dalgaları}

›

_{Su Dalgaları}

›

_{Su Dalgalarında Girişim}

›

_{Ses ve Deprem Dalgaları}

›

_{Doppler Olayı}

›

_{Işıkta Girişim}

›

_{Elektromanyetik Dalgalar}

DALGALAR

(2)

ÜNİVERSİTEYE HAZIRLIK 10. ve 12. SINIF OKULA YARDIMCI KONU ANLATIMLI SORU BANKASI ISBN 978 – 605 – 7564 – 02 – 3 Dizgi

ÇAP Dizgi Birimi

Kitap / Kapak Tasarım

Fatma Özgür OFLAZ

1. Baskı

Ekim 2018

İLETİŞİM ÇAP YAYINLARI

Ostim Mah. 1207 Sokak No: 3/C–D Ostim / Ankara Tel: 0312 395 13 36 Fax: 0312 394 10 04 www.capyayinlari.com.tr [email protected] twitter.com/capyayinlari facebook.com/capyayinlari

Bu kitabın her hakkı Çap Yayınları’na aittir. 5846 ve 2936 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasası’na göre Çap Yayınları’nın yazılı izni olmaksızın, kitabın tamamı veya bir kısmı herhangi bir yöntemle basılamaz, yayınlanamaz,

bilgisayarda depolanamaz, çoğaltılamaz ve dağıtım yapılamaz.

SUNU

Sevgili Öğrenciler,

Gelecekteki hayatınızı şekillendirmek, düşlediğiniz bir yaşamı kur-mak için üniversite sınavını başarıyla atlatmanız gerektiğini biliyorsunuz. Bu bilinçle yoğun bir ders çalışma sürecinden geçmektesiniz. Böylesine önemli bir sınavı başarıyla atlatmanın en temel şartlarından biri sınavın ruhunu anlamak ve bu çizgide hazırlanmış kitaplardan yeterince fayda-lanmaktır.

Bizlerde gayretlerinize destek olmak, çalışmalarınızı daha verimli hâle getirmek amacıyla sınav ruhuna uygun elinizdeki fasikülleri hazır-ladık.

Kitaplarımız, Talim Terbiye Kurulunun en son yayımladığı öğretim programında yer alan kazanımlar dikkate alınarak hazırlanmıştır. Özgün bir yaklaşım ve titiz bir çalışmanın ürünü olan eserlerimizin ana yapısı şu şekildedir:

Kazanımlara ait bilgiler konu sayfasında verilmiştir. Özet konu an-latımından sonra örnek çözümlerine geçilmiş ve bu bölüm standart so-rular ve çözümleri ile ÖSYM tarzı soso-rular ve çözümleri olmak üzere iki kısımdan oluşturulmuştur. Buradaki amacımız konu ile ilgili soru çeşitle-rine hâkim olduktan sonra ÖSYM’nin son yıllarda sorduğu ve sınavlarda çıkma olasılığı yüksek soru türlerine yer vermektir. Örnek çözümlerin-den sonra da pekiştirme testleri bulunmaktadır. Bölümün tamamı bitti-ğinde ise tüm ünitenin özetini bulabilirsiniz. Konuyu özetledikten sonra Acemi, Amatör, Uzman ve Profesyonel adı altında dört farklı zorluk düze-yinde çoktan seçmeli soruların bulunduğu karma testlere yer verilmiştir. Arkasından ÖSYM’den Seçmeler adı altında son yıllarda üniversite giriş sınavlarında sorulmuş seçme sorular yer almaktadır.

Kitabımızdaki testlerin tamamını VİDEO ÇÖZÜMLÜ hazırladık. Yayınevimize ait olan akıllı telefon uygulamasını (çApp) kullanarak video çözümlerine ulaşabilirsiniz.

Kitaplarımızın eğitim öğretim faaliyetlerinizde sizlere faydalı olması ümidiyle, hepinize başarılı, sağlıklı ve mutlu bir gelecek dileriz.

(3)

KİTABIMIZI TANIYALIM

KONU

1

2

5

6

7

3

4

KARMA TESTLER

ÖSYMʼden SEÇMELER

STANDART

SORULAR VE

ÇÖZÜMLERİ

PEKİŞTİRME TESTLERİ

ÜNİTE ÖZETİ

ÖSYM TARZI

SORULAR VE

ÇÖZÜMLERİ

Konuya ilişkin bilgilerin özet

halinde verildiği, “Aklında Olsun”, “Hatırlatma”, “Uyarı” gibi pratik

notların da olduğu alan…

İşlenen konuyla ilgili standart soru tiplerinin

görülebileceği, çözümlü soruların olduğu alan…

Son yıllarda ÖSYMʼnin sınavlarında sorduğu soru tarzları; sınavlarda çıkabilecek seçici ve ayırt edici soruların olduğu alan…

Hem standart hem de ÖSYM tarzı sorulardan oluşan, kendinizi sınamanızı sağlayan, konuyu iyice

kavramanıza yardımcı özgün soruların olduğu alan…

Konunun tamamının özelliklerini, formüllerini özet halinde bir arada bulabileceğiniz alan… Dört ayrı zorluk düzeyine göre

düzenlenmiş, “Acemi, Amatör, Uzman ve Profesyonel” seviyelerinde tüm ünite

ile ilgili karma, özgün soruların olduğu

alan…

ÖSYM çıkmış sınav sorularından seçilen ve işlenen konularla paralel, yıl sıralamasına göre oluşturulan alan…

(4)

İÇİNDEKİLER

DALGALAR

Dalga ve Dalga Hareketinin Değişkenleri ... 6

Konu Pekiştirme – 1 ... 14

Atmaların Yansıması, İletilmesi Ve Birbiri İçinden Geçmesi ... 16

Su Dalgaları ... 26

Su Dalgalarının Yayılma Hızı ve Kırılma ... 35

Su Dalgalarında Kırınım ve Girişim.... ... 43

Ses ve Deprem Dalgaları ... 50

Doppler olayı ... 59

Çift Yarıkta Girişim ve Tek Yarıkta Kırınım ... 63

Konu Pekiştirme – 8 ... 69 Elektromanyetik Dalgalar ... 71 Konu Pekiştirme – 10 ... 75 Özet ... 76 Acemi Testler (1 – 2 – 3) ... 78 Amatör Testler (1 – 2 – 3 – 4 – 5 – 6 – 7) ... 84 Uzman Testler (1 – 2 – 3 – 4 – 5) ... 98 Profesyonel Test 1 ... 108 ÖSYM'den Seçmeler ... 110

(5)

DALGALAR

2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018

YGS LYS YGS LYS YGS LYS YGS LYS YGS LYS YGS LYS YGS LYS YGS LYS TYT AYT

— 4 — 4 — 2 1 3 1 3 1 2 1 3 — 2 — 2

DALGALAR KONUSUNUN

ÖSYM SINAVLARINDAKİ SORU DAĞILIMI



Yay Dalgaları



Su Dalgaları



Su Dalgalarında Kırınım ve Girişim



Ses ve Deprem Dalgaları



Doppler Olayı



Çift Yarıkta Girişim ve Tek Yarıkta Kırınım

(6)

FİZİK : : DALGALAR 6

Dalga ve Dalga Hareketinin Temel Değişkenleri

KONU

Titreşim

Durgun su yüzeyine bırakılan bir taşın suda art arda halkalar oluşturduğunu gö-rürüz. Taşın suda oluşturduğu etki halkaların oluşmasına neden olur. Bu ve bunun gibi sürekli yapılan etkilere titreşim denir.

Dalga

Esnek ortamlara verilen titreşim ortamın molekülleri tarafından birbirine aktarıla-rak yayılır. Ortama verilen bu titreşimin yayılmasına dalga hareketi denir.

Dalga hareketine örnek olarak su üzerinde meydana gelen şekil değişikliklerinin yayılmasını gösterebiliriz. Durgun bir su yüzeyinde yüzmekte olan bir mantar parça-sı, suda dalgalar meydana getirdiğimizde her dalga gelişinde yükselip alçalır, ancak su üzerinde yerini değiştirmez. Ortamda ilerleyen şey sadece şekil değişikliğidir. Or-tamın molekülleri yer değiştirmez. Şekil değişikliği moleküller tarafından taşınmaz, ancak moleküller tarafından itilerek ilerler.

Dalgalar titreşim doğrultusuna göre enine ve boyuna dalga olmak üzere ikiye ayrılır.

Bir yay yukarı aşağı sürekli titreştirildiğinde yayda şekildeki gibi bir dalga oluşur. Titreşim doğrultusu yayılma doğrultusuna dik olan dalgalara enine dalgalar denir.

Enine dalgalar

7LWUHüLP GRÿUXOWXVX <D\×OPD

GRÿUXOWXVX

Gerilmiş bir lastik kordonun bir ucundan lastik biraz yukarı çekilip bırakıldığında bu şekil değişikliği, kordon molekülleri tarafından iletilir. Bu şekilde oluşan dalgalar

enine dalgalardır. Su, yay, deprem ve elektromanyetik dalgalar enine dalgalara ör-nek verilebilir.

Titreşim doğrultusu yayılma doğrultusuna paralel olan dalgalara boyuna dalgalar

denir.

Sarmal bir yayın birkaç halkasını sıkıştırıp bırakırsak bu sıkışma yay boyunca halkalar tarafından itilerek ilerler. Halkaların titreşimleri sıkışmanın hareketi doğrul-tusundadır. Bu şekilde oluşan dalgalar boyuna dalgalardır. Yay, ses, su, deprem dalgaları boyuna dalgalara örnek verilebilir.

Enine dalgalar

7LWUHüLP GRÿUXOWXVX <D\×OPD

GRÿUXOWXVX

Dalgalar enerji taşırlar.

UYARI

Yay, su ve deprem dalgaları hem enine hem boyuna dalga özelliği gös-terirler.

UYARI

Dalgalar ve ışık olayları birbirlerine benzer özellik gösterir.

(7)

10

Standart Sorular ve Çözümleri

FİZİK : : DALGALAR 10.1 K +x L M +x +x Şekildeki K, L, M atma-ları x ekseni üzerinde hareket etmektedir.

Atmaların titreşim yönleri şekildeki gibi olduğuna göre hangi atmalar +x yönünde hareket etmektedir?

A) Yalnız K B) Yalnız L C) K ve L D) K ve M E) L ve M

Atmaların ilerleme yönleri bulunurken atmanın çok kısa süre sonra ki hali çizilir. Eski atmadan yeni atmaya doğru titreşim yönleri çizilir.

K atması +x yönünde ilerlediği düşünülürse,

K K atması üzerinde verilen

ok şekile uygundur. L atması +x yönünde ilerlediği düşünülürse,

L

L atması üzerinde verilen ok şekile uygundur. M atması +x yönünde ilerlediği düşünülürse,

M M atması üzerinde

veri-len ok şekile uygun değildir.

Yanıt C

Bir atmanın sol ve sağ tarafı farklı yönlerde titreşir.

Hatırlatma

10.2

K

L M

Bir yay üzerinde oluşturulan atma, belirtilen ok yönünde hareket etmektedir.

Buna göre atma üzerindeki K, L ve M noktalarının titreşim yönleri aşağıdakilerden hangisidir?

K —— ——L ——M A) ↑ ↑ ↑ B) ↑ ↓ ↓ C) ↓ ↓ ↑ D) ↓ ↑ ↑ E) ↓ ↑ ↓

Yay üzerinde atmanın yönü belirtilmiştir. +x yönde giden atmanın kısa bir süre sonraki hali çizilir ve eski halinden yeni haline doğru ok çizilir.

K L

M

Şekilden de görüldüğü gibi K; ↓, L; ↑, M; ↓ yönünde titreşir.

Yanıt E

Dalganın yayılma hızı ve titreşim hızı olmak üzere iki hızı vardır. Genelde yayılma hızı x doğ-rultusunda, titreşim hızı y doğrultusunda oluşur.

(8)

ÖSYM Tarzı Sorular ve Çözümleri

12 FİZİK : : DALGALAR

7

K L 3x 2x

Türdeş teller üzerinde oluşturulan periyodik K, L dal-gaları şekildeki gibidir. K daldal-galarının dalga boyu λ_K, L dalgalarınınki λ_L'dir. Buna göre L K l l oranı kaçtır? A) 3 5_B) 3 2_C) 3 1_D) 4 3_E)₃

Dalga boyu, özdeş noktalar arası en kısa mesafedir.

λK 2 λK x x 2 3 2 k K k & l +l = l = olur. λL 2 λL 4 x x 2 4 2 3 8 L L L & l l l + = = bulunur. Buradan x x 8 2 4 3 3 L K l l = = bulunur. Yanıt D

8

L K M

Türdeş bir yayda oluşturulan K, L, M atmaları şekil-deki gibidir.

Buna göre,

I. K atmasının hızının büyüklüğü, L atmasının hızının büyüklüğüne eşittir.

II. M atmasının genliği, L atmasınınkinden bü-yüktür.

III. K atmasının genişliği, L atmasınınkinden bü-yüktür.

yargılarından hangileri doğrudur?

(Bölmeler eşit aralıklıdır.)

A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I ve III

K atmasının genliği 2 birim, genişliği 1 birimdir. L atmasının genliği 1 birim, genişliği 2 birimdir. M atma-sının ise hem genliği hem genişliği 2 birimdir. (II doğru, III yanlış)

Aynı yayda oluşturulan atmaların hızları eşit büyük-lüktedir. (I doğru)

Yanıt D

Yay dalgalarında,

→ Yayın kalınlığı – inceliği → Yayı geren kuvvet

dalganın yayılma hızını etkileyen değiş-kenlerdir.

(9)

14

FİZİK : : DALGALAR

Konu Pekiştirme - 1

1.

180 cm

Şekildeki esnek yay üzerinde oluşturulan periyodik dalgaların hızı 30 cm/s'dir.

Buna göre dalgaların,

I. Dalga boyu 120 cm'dir. II. Periyodu 3 s-_{' dir.}

III. Genliği 45 cm'dir.

A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) II ve III

2. Esnek türdeş bir yay üzerinde 60 cm/s hızla hare-ket eden periyodik dalgaların ardışık 6 çukur ara-sındaki mesafe 60 cm'dir.

Buna göre kaynağın frekansı kaç s–1_'dir?

A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5

3. _{I. Yay}_dalgaları

II. Su dalgaları III. Ses dalgaları

Yukarıda verilen dalga türlerinin hangilerinde yayılma doğrultusu titreşim doğrultusuna para-lel olabilir?

A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III

4. Periyodu 4 saniye olan birimlere bölünmüş düzlem-de bulunan dalganın t=0 anındaki konumu şekildüzlem-de- şekilde-ki gibidir. 1 yönü 2 yönü K 10 cm 10 cm

t = 0 anında K noktası 1 yönünde titreştiğine göre dalganın,

I. Genliği II. Yayılma hızı III. İlerleme yönü

niceliklerinden hangileri bulunabilir?

A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve III E) I, II ve III

5. Türdeş bir sarmal yaydaki periyodik dalgaların hızını azaltmak için,

I. Titreşim periyodunu azaltmak II. Frekansı artırmak

III. Yayı geren kuvveti azaltmak

işlemlerinden hangileri yapılmalıdır?

A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve III E) II ve III

6.

X Y Z +x

Gerilmiş bir yayda X, Y, Z atmaları oluşturuluyor.

Atmaların bazı noktalarının titreşim yönleri şekildeki gibi olduğuna göre hangi atmalar +x yönünde hareket etmektedir?

A) Yalnız X B) Yalnız Y C) X ve Y D) X ve Z E) X, Y ve Z

(10)

76

ÖZET

Uç uca eklenmiş ağır ve hafif yaylardan ağır olanından baş yukarı gelen atma hafif yaya baş yukarı iletilirken ağır yaydan da baş yukarı yansır.

V gelen o o x1 $ÿ×U\D\ +DILI\D\ ûHNLO², ûHNLO²,, x2 x3 9LOHWLOHQ 9\DQV×\DQ

V_gelen = V_yansıyan < V_iletilen , X₁ = X₂ < X₃

Su Dalgaları

Su dalgalarının yayılma hızı suyun derinliğine bağlıdır. Dalgaların yayılma hızı, derin ortamdan sığ ortama geçtiğinde azalır. Buna bağlı olarak dal-ga boyu da azalır.

Dalgaların frekansı her iki ortamda da aynıdır.

Derin 6×ÿ

V_derin > V_sığ λ_derin > λ_sığ f_derin = f_sığ

Dalgaların Özelliği

Dalganın oluşabilmesi için kaynak gerekir. Me-kanik dalgalar; yay, su, ses, deprem dalgaları için katı, sıvı, gaz ortamları gerekir. Elektromanyetik dalgalar için ise herhangi bir ortam gerekmez. Boş-lukta yayılırlar.

Dalgalar yayılırken ortam molekülleri bir nokta-dan diğer noktaya gitmez. Titreşim hareketi yapar. İletilen atma hareketidir.

Ses boyuna, ışık enine dalgadır. Yay, su, dep-rem dalgaları hem enine hem boyuna dalgalar olur.

Periyot, bir noktadan art arda özdeş iki nokta geçmesi için geçen süredir.

Frekans ise bir saniyede üretilen dalga sayısıdır.

Dalga boyu, art arda gelen iki tepe ya da çukur ara-sındaki uzaklıktır.

Yay Dalgaları

Yay dalgalarında oluşturulan atmanın yayılma hızı; yayın cinsine, kalınlığı, inceliğine ve yayı ge-ren kuvvete bağlıdır.

Yay dalgalarında oluşturulan dalganın frekansı, kaynağa bağlıdır.

Uç uca eklenmiş ve aynı kuvvetle gerilmiş hafif ve ağır yaylardan, hafif yaydan gönderilen baş yu-karı atma ağır yaya baş yuyu-karı iletirken, hafif yayda baş aşağı yansır.

V gelen o o x1 $ÿ×U\D\ +DILI\D\ ûHNLO², ûHNLO²,, x2 x3 9LOHWLOHQ V \DQV×\DQ

V_gelen = V_yansıyan > V_iletilen , X₁ = X₂ > X₃

(11)

ACEMİ

TEST

1

78

1. Esnek bir ortamda oluşturulan bir titreşimin ortam içinde yayılmasına dalga denir.

Buna göre, dalga hareketinde yayılan;

I. Madde II. Enerji III. Sarsıntı

niceliklerinden hangisi ya da hangileridir?

A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III

2. Aşağıdaki dalgalardan hangisi hem boşlukta hem de saydam ortamda yayılamaz?

A) Işık dalgası B) Ses dalgası C) Radyo dalgası D) Lazer ışığı E) Gama ışını

3. 6 dakikada 120 dalga üreten kaynağı frekansı kaç Hertz dir?

A)

3

1 _{B) 1} _{C) 3} _{D) 20} _E) 20

1

4. Periyodik bir dalgada 6 dalga çukuru arasındaki mesafe 120 cm'_dir.

Buna göre dalganın dalga boyu kaç cm'dir?

A) 10 B) 16 C) 20 D) 24 E) 30

5. b

a

Periyodik bir dalgada a ve b bilindiğine göre,

I. Dalganın periyodu II. Dalganın genliği III. Dalganın dalga boyu

niceliklerinden hangileri bulunabilir?

A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III

6. Birbirini takip eden dalga tepesi dalga çukuru ara-sındaki uzaklık 24 cm'dir.

Buna göre dalganın dalga boyu kaç cm'dir?

A) 6 B) 12 C) 24 D) 36 E) 48

7. _{30 cm}

Şekildeki dalganın dalga boyu kaç cm'dir?

(12)

AMATÖR

TEST

1

84 FİZİK : : DALGALAR 1.

Şekildeki atmanın engelden yansıdıktan sonra-ki görünümü aşağıdasonra-kilerden hangi seçenekte doğru verilmiştir? A) B) C) D) E) 2. Serbest uç

Şekildeki atmanın engelden yansıdıktan sonra-ki görünümü hangi seçenekte doğru verilmiş-tir?

A) B)

C) D)

E)

3.

Sabit uç Serbest uç

Şekildeki eşit kare bölmeli bir düzlemde bir saniyede iki bölme ilerleyen atma kaç saniye sonra şekildeki gibi aynı yönde ve konumda olur?

A) 6 B) 8 C) 12 D) 14 E) 28

4.

I II III

Şekilde verilen I, II, III periyodik dalganın dalga boyları sırasıyla λ₁ ,λ₂, λ₃'tür.

Buna göre m₁,m₂,m₃ arasındaki ilişki nedir?

A) λ₃> λ₂> λ₁ B) λ₃= λ₁> λ₂ C) λ₂> λ₁> λ₃ D) λ₁= λ₂> λ₃ E) λ₁= λ₂= λ₃ 5. y x V Serbest uç

İdeal bir yayda oluşturulan şekildeki atmanın hızı V, genliği y, genişliği x'tir.

Atma engelden yansıdıktan sonra,

I. Hızının büyüklüğü II. İlerleme yönü III. Genişliği

niceliklerinden hangileri değişmez?

(13)

UZMAN

TEST

1

98 FİZİK : : DALGALAR K 1. Bir dalga

leğenin-de K dalga kay-nağının ürettiği doğrusal dalgala-rın görünümü şekildeki gibidir. Buna göre,

I. Dalganın hızı kaynaktan uzaklaştıkça azalır. II. Dalganın dalga boyu kaynaktan uzaklaştıkça

artar.

III. Kaynaktan uzaklaştıkça leğenin derinliği azalır.

yargılarından hangileri doğru olabilir?

K

L

M 2. Bir dalga

leğenin-de L ortamında üretilen doğrusal dalgalar K ve M ortamlarına geçer-ken şekildeki görünümü almak-tadır.

Buna göre, ortamların derinlikleri h_K, h_L, h_M arasındaki büyüklük ilişkisi nedir?

A) h_M> h_K> h_L B) h_K> h_L> h_M C) h_L> h_M= h_K D) h_K> h_M> h_L E) h_K= h_M> h_L 3. 6×ÿ 6×ÿ Derin Derin ûHNLO², ûHNLO²,, ûHNLO²,,,

.RUWDP× /RUWDP× .RUWDP× /RUWDP×

.RUWDP× /RUWDP×

6×ÿ Derin

Hangi şekildeki doğrusal dalgalar K ortamından L ortamına geçişte L ortamında odaklanır?

RUWDP×

RUWDP× 4. Bir dalga leğeninde

doğ-rusal, periyodik atmalar şekildeki gibi yayılıyor.

Buna göre,

I. 1. ortamdaki frekans 2. ortamdaki frekansla eşittir.

II. 2. ortam derin, 1. ortam sığdır.

III. 1. ortamdaki yayılma hızı, 2. dekinden büyük-tür.

A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III

5.

<RUWDP×

;RUWDP×

Doğrusal su dalgaları X ortamından Y ortamına şekildeki gibi geçmektedir.

Buna göre,

I. Dalgaların X ortamındaki hızı Y ortamındakin-den büyüktür.

II. Y ortamı X ortamına göre daha derindir. III. Dalganın X ortamındaki frekansı Y

ortamının-kinden büyüktür.

A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve III E) II ve III

(14)

PROFESYONEL

TEST

1

108 FİZİK : : DALGALAR 1. K₁ K₂ P 0HUNH]GRÿUXVX

Şekilde aynı fazlı kaynaklar eşit periyotlu dalgalar üreterek girişim deseni meydana gelmektedir. P noktası 2. katar çizgisi üzerinde bir katar noktası-dır.

P noktası üzerinde 1. katar çizgisi üzerinde bir katar noktası olması için,

I. K₁ kaynağı daha büyük genlikli dalga üretmeli-dir.

II. Kaynakların frekansı azaltılmalı III. Leğene su ilave edilmelidir.

işlemlerinden hangileri yapılmalıdır?

A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve III E) II ve III 2. I I II II Su K M L K L N ûHNLO², ûHNLO²,, M N (QJHO III III t1 t2 t3

Düşey kesiti şekil I deki gibi olan dalga leğeni-nin KL kenarından aynı anda şekil II deki oluş-turulan doğrusal atmaların karşı kenara varma süreleri t₁, t₂, t ₃ise aralarındaki ilişki nasıldır?

A) t₂> t₃> t₁ B) t₁> t₂> t₃ C) t₃> t₂> t₁ D) t₁> t₃> t₂ E) t₁= t₂= t₃

3. Düşey kesiti şekildeki gibi olan dalga leğeni A ve B eşit bölmeli olup su derinlikleri aynıdır. K kaynağı-nın oluşturduğu dalgaların her iki bölmedeki hızları eşit ve v dir. Engel Su K Su A B

Buna göre A bölmesinin tabanına küçük bir demir blok konulursa A ve B bölmelerinde olu-şacak dalgaların hız büyüklükleri ile ilgili hangi seçenekteki doğru verilmiştir?

A Bölmesi B Bölmesi

A) v v

B) v'den az v'den büyük

C) v v'den az

D) v'den büyük v E) v'den az v

4.

K

Tabanı yatay olan dalga leğeninde K kaynağının ürettiği doğrusal dalgalar şekildeki gibi görünüyor.

Buna göre,

I. Zamanla dalganın genliği azalmaktadır. II. Dalgaların hızı değişmemiştir.

III. Kaynağın frekansı azalmıştır.

5. Radyoda radyo kanalı değiştirilirken radyonun algıladığı dalganın hangi özelliği değişir?

A) Tını B) Hız C) Frekans

(15)

ÖSYM’den SEÇMELER

110

MATEMATİK

1. Bir radyo istasyonundan yapılan bir yayın, verici-den dalgalar hâlinde yayılarak alıcı antene gelir.

Radyo vericisinden yayılan ve alıcı antene kadar gelen bu dalgalar ile ilgili,

I. Ses dalgasıdır. II. Enine bir dalgadır.

III. Yayılması için maddesel ortam gerekir.

A) Yalnız II B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III

2018-AYT-YKS

2. Canlılar uzun süre X ışınlarına maruz kaldığında olumsuz etkilenebilirken görünür ışığa aynı süre maruz kaldıklarında olumsuz etkilenmeyebilir.

Bu durumda X ışınlarının canlılar üzerinde olumsuz etkilere yol açabilmesi;

I. hız, II. dalga boyu, III. frekans

fiziksel niceliklerinden hangilerinin görünür ışığa göre kesinlikle daha büyük olmasından kaynaklanır?

2018 / AYT

3. Bir dalga leğeni üç bölgeye bölünerek tabanına çeşitli yüksekliklerde katı bir madde konulup üzer-lerinde şekildeki gibi su derinliği su dalgasının hızını etkileyecek kadar sığ bir ortam oluşturuluyor. Kesiti şekildeki gibi olan bu dalga leğeninde ok yönünde hareket eden bir dalga, sırasıyla K, L ve M bölgelerinden geçiyor. Bu leğende ilerleyen su dalgasının K, L ve M bölgelerindeki dalga boyları sırasıyla λ_K, λ_L ve λ_M dir.

Bu dalgalar arasındaki büyüklük ilişkisi aşağı-dakilerin hangisinde doğru sırayla verilmiştir?

A) λ_K < λ_L < λ_M B) λ_L < λ_M < λ_K C) λM < λK < λL D) λK = λM < λL

E) λL < λM = λK

2017 / LYS

4. Bir ucu sabitlenmiş sarmal bir yay, yere yatay doğ-rultuda gerilerek atma veya dalga üretiliyor.

Yayı bulunduğu noktadan;

I. Yalnız sağa çekip aynı yere getirip hareketi tek-rarlama,

II. sağa ve sola çekip hareketi tekrarlama, III. öne ve arkaya çekip hareketi tekrarlama

işlemlerinden hangileri yapılırsa atma değil, dalga üretilir?

A) Yalnız l B) Yalnız II C) Yalnız III D) II ve III E) I, II ve III