Dünya nüfusu son elli yılda hızlı bir artış göstermiş ve gelecek elli yıl içerisinde de aynı hızla artarsa 2050 yılında 9,1 milyara ulaşacağı

 Dünya nüfusu son elli yılda hızlı bir artış göstermiş ve gelecek elli yıl içerisinde de aynı hızla artarsa 2050 yılında 9,1 milyara

ulaşacağı öngörülmektedir.

 Artan gıda ihtiyaçlarının karşılanmasında, verim artışı ana hedef

 Tarımsal üretimde ilaç, gübre, insektisit vb. kimyasalların kullanımı da artmış ve yaygınlaşmıştır.

 Bunun sonucu eko sistemler hızlı bir bozulma gerçekleşmiş

 Toprak, hava ve su kirliliği

 Üretilen gıdalarda gıda güvenirliği sorun olmaya başlamıştır

 Konvansiyonel tarımın olumsuz etkileri, alternatif çevre dostu üretim sistemlerini gündeme getirmiştir.

 Organik tarım ve hayvancılık son yıllarda özellikle AB ülkeleri ve ABD’nde alternatif model olarak önem kazanmaya başlamıştır



İnsanların kaliteli ve dengeli

beslenmeleri için mutlak surette günlük protein ihtiyaçlarının en az 1/3’ünün

hayvansal kaynaklı olması



Kanatlı hayvan ürünleri ve özellikle de tavuk eti ve yumurtasının önemli bir yer tutar



Organik beslenme açısından kanatlı

sektörü ayrı bir önem taşır

 Yoğun yetiştiricilik yöntemlerinin uygulanması,

 Sıkışık barındırma sistemlerinin bağışıklık

sistemlerini zayıflatıcı etkilerinin hayvanlarda önemli sağlık sorunlarına sebep olması,

 Kanatlı yetiştiriciliğinde

 Üretiminin her aşaması kontrol altında

bulunan, kaliteli ve sağlıklı ürünler üretmeyi amaçlayan organik tavukçuluk zamanla kendine yer bulmuştur

 Ülkemizde organik tarım faaliyetleri, 5262 Sayılı Organik Tarım Kanunu ve 27676 sayılı Resmi Gazetede

yayımlanarak yürürlüğe giren Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik kapsamında Bakanlık tarafından organik tarımda yetki verilen Kontrol ve

Sertifikasyon kuruluşlarıyla yapılan sözleşmeye dayalı olarak yürütülür.

 Organik üretim yapılacak yer

 Geleneksel üretim yapılan bölgelerden

 İşlek anayollardan

 Ağır sanayi tesislerinden

 Maden işletmelerinden

 Kentsel atıkların toplu olarak bırakıldığı alanlardan

 Kirletici atıklar içeren akarsular ve yeraltı sularından etkilenmeyecek bir mesafede olması gerekmektedir.

Organik üretim

Her aşamasının kontrol edildiği ve nihai ürünün sertifikalandırıldığı bir üretim şekli

Kontrol ve sertifikasyon kuruluşlarının denetiminde ve sözleşme dâhilinde uygulanmakta

Organik yumurta tavuğu yetiştiriciliği

Organik etlik piliç yetiştiriciliği yapmak isteyen müteşebbisin işletmesinde yürüteceği tarımsal faaliyeti ve sonuçta elde edeceği

ürünlerin organik olarak değerlendirebilmesi için Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından kontrol ve sertifikasyon hizmeti vermek üzere yetkilendirilen kuruluşlardan herhangi birine başvurarak sözleşme

yapması gerekir.

Sözleşmeyi müteakip organik tarım faaliyeti yapılan alanlar ve hayvanlar geçiş sürecine alınır

oganik üretim faaliyetleri başlatılır

 Organik tavuk yetiştiriciliğinde

 Doğru yönetim açısından iş akışına uygun planlama ile hareket etmek başarıyı beraberinde getirir

 İLK ADIM

 Kümeslerin planlanması, inşası ve organik tarımda

öngörülen ihtiyaçlara göre düzenlemeler yapmak işin ilk adımını oluşturmak

 DEVAMINDA

 İşletmede kullanılacak hayvanların temini, bakım, besleme, yetiştiricilik ve veteriner uygulamalarında yasal gereksinimlerin karşılanması yönünde hareket edilmeli

 PLANLAMA

 Yasal olarak öngörülmekle birlikte aşırı kalabalık nedeni ile hayvanlarda sağlık problemlerini önleyecek ve doğal

davranışlarını rahatlıkla

sergileyebilecekleri büyüklükte uygun yerleşim sıklığı göz önünde

bulundurulması zorunluluktur.

 Barınaklarda hayvanlara yeterli hareket serbestliği verecek bir iç alan

 Açık havada gezinti ihtiyaçlarını

karşılayacak, korunaklı ve gölgelikli açık bir dış alan

 Hayvanlar kafeslerde tutulmadan açık yetiştirme koşullarında rahatça dolaşabilecekleri ve diğer hayvanlarla bir arada olacağı barınakların

planlanması esastır.

 Hayvanlar iklim koşullarının elverdiği durumlarda açık hava barınaklarına ulaşabilmeli ve bu durum

yaşamlarının asgari 1/3’ünde uygulanmalıdır.

 Açık hava barınakları çoğunlukla bitki örtüsü ile kaplı olmalı, koruyucu tesisler bulunmalı ve hayvanların yeterli sayıda suluk ve yemliklere erişmelerine olanak sağlanmalıdır

 Organik sistemde yetiştirilen yavaş gelişen etlik

piliçlerin gezinme alanındaki yeşil ot tüketimi toplam yem tüketiminin yaklaşık % 12’si civarında olmalı

 Barınaklarda bol miktarda doğal

havalandırma ve ışık girişine olanak sağlanmalı,

 Kanatlı türü ve yaşına göre giriş çıkış delikleri olmalı ve bu delikler kanatlı barınağının her 100 m²’si için asgari toplam 4 m uzunlukta olmalı

 Tünekler kanatlı grubu ve kanatlı

büyüklüğü ile orantılı olarak hayvan başına 18-20 cm,

 Yumurta tavuklarında 7 tavuk /1 folluk veya tavuk başına 120 cm² folluk alanı

 Et üretimine yönelik kanatlı barınaklarının toplam kullanılabilir alanı 1600 m²’yi

aşmamalı

 Her barınakta bulundurulabilecek hayvan sayısı

 Broylerde 4800,

 Yumurta tavuğunda 3000,

 Kaz veya hindide 2500’ü aşamaz

 Tavukların normal doğal davranımlarını gösterebilmeleri için,

 100-200’lük gruplar halinde en fazla 250’lik gruplar halinde barınmalarına imkan

tanınmalı

 Parçalı veya ızgaralı değil, kaygan olmayacak düz bir yapıda olmalı

 Yumurta tavuğu kümeslerinde zeminin 1/2’sinden fazlası dışkı toplanmasına elverişli olmalı

 Altlık olarak sap-saman, talaş, kum veya kısa çim gibi maddelerle kaplı düzgün bir yapıda olmalı

 Altlık olarak kullanılan materyal, hayvanların eşelenme yoluyla

tüketebileceği ve organik tarımda gübre olarak kullanılabileceği düşüncesiyle

organik kaynaklardan sağlanmasına ve ihtiyaç halinde izin verilen her türlü

madde ile iyileştirilebilir ve güçlendirilebilir

 Üretim yapılacak arazi ve otlaklar 2 yıllık geçiş sürecine alınır

 Otobur olmayan hayvanlar tarafından kullanılacak otlaklar, açık barınakla ve gezinti alanları için geçiş sürecinin 1 yıla indirilmesi ve söz konusu bu arazilerin

organik üretimde izin verilen ürünlerden başka ürünlerle işlem görmediği durumda yetkilendirilmiş kuruluşun onayı ile geçiş

sürecinin 6 aya düşürülebilmesi öngörülebilir

 Çoğu zaman otobur tanımının daha çok ruminantlar için kullanıldığı ve kanatlıların beslenme özellikleri de dikkate alındığında

 Organik kanatlı yetiştiriciliğinde otlaklar, açık

barınakla ve gezinti alanları için geçiş sürecinin 1 yıla indirilmesi ve söz konusu arazilerdeki geçmiş

uygulamalara bağlı olarak geçiş sürecinin

yetkilendirilmiş kuruluşun onayı doğrultusunda 6 aya indirilmesi mümkün olabilir

 Dikkat edilmesi gereken husus zaman kaybını

önlemek için hayvanların işletmeye getirilmeden

önce sözleşmenin yapılarak kullanılacak otlaklar, açık barınakla ve gezinti alanlarına öngörülen geçiş

sürecinin tamamlanmış olması gerekir

 Gezinti alanlarında oluşturulacak mera için seçilecek bitkilerde aranılan

özelliklerin başında,

 Bölgeye adaptasyonun yüksek olması,

 Çok yıllık olması,

 Tavuk dışkısının kimyasal yapısına dayanıklı olması

 Coğrafik ve ekolojik farklılıklar seçilecek bitki için önem taşır

 Konvansiyonel kanatlı yetiştiriciliğinde

olduğu gibi organik tavuk yetiştiriciliğinde de öncelikli hedef sürü sağlığını korumak

 Hastalıkların çıkışını engellemek ve

yayılışını en aza indirmek için bir takım önlemler alınmalı

BİYOGÜVENLİK

Yetersiz ya da hiç uygulanmazsa

Hastalıkların görülme sıklığı artar ve önemli ekonomik kayıplar oluşabilir

ZORUNLULUK

26.3.2010 tarih ve 27533 sayılı Resmi Gazete’de

yayımlanarak yürürlüğe giren 5977 numaralı Biyogüvenlik Kanunu’na bağlı hazırlanan Ticari Etlik ve Yumurtacı Kanatlı

İşletmelerinin Biyogüvenlik Talimatı’nda yer alan

“Kümeslere yabani kuşların girmesini engelleyecek her türlü tedbir (kuş teli gibi) alınmalıdır”

Hükmü organik tavuk yetiştiriciliğinde açık gezinti alanlarının tamamının bahse konu talimatta öngörülen

malzemelerle kapatılmasını zorunlu kılmaktadır.

 Organik yumurta tavukçuluğunda

 Oganik etlik piliç yetiştiriciliğinde

 Tavuk başına öngörülen 4 m²’lik gezinti alanının tamamının kapatılmasını

beraberinde getirmekte olup, uygulamada pratik ve ekonomik olmamakta ve mevcut organik tavukçuluk işletmeleri için bir

dezavantaj oluşturmaktadır.

 Küçük sürüler için genellikle belirli aralıklarla yeni gezinti alanlarına taşınabilen bazı

hareketli barınaklar bir çözüm olabilir

 Büyük çiftliklerde, rotasyonlu gezinti ve otlatmanın uygulanabilir

 Gezinti alanlarının daha küçük şeritlere bölünerek bunlar arasında dönüşümlü

olarak hayvanların gezinmesinin ve yayılımı sağlanabilir

Biyogüvenlik kanunu çerçevesinde ortaya çıkan gezinti alanlarının kapatılması ile ilgili kısıtların rotasyonlu kullanım ile

aşılması mümkün olabilir

 Organik işletmelerden getirilen ve tamamen organik yemlerle beslenilen,

 Genetik yapısı değiştirilmemiş,

 Çevreye, iklim koşullarına ve hastalıklara dayanıklı hayvanların damızlık olarak

kullanılması temel ilke olmakla beraber,

 Organik yumurta ya da piliç eti üretiminde verim yönlerine göre ıslah edilmiş hatların kullanılması ekonomik verimlilik yönünden daha uygun olabileceği göz önüne

alınmalıdır

 Organik tavuk yetiştiriciliğinde yumurtacı sürü oluşturulurken öncelikli olarak

organik yarka yetiştiriciliği yapan ve yürürlükteki yönetmelikte öngörülen 6 haftalık geçiş sürecini tamamlamış ve organik statüye ulaşmış yarkaların satın alınması

 Organik yumurta üretimine yönelik bir sürü ilk kez oluşturulurken organik olarak yetiştirilmiş hayvanların yeterli sayıda

olmadığı durumda konvansiyonel

işletmelerden getirilecek hayvanların kullanılması durumunda yumurtacı

civcivlerin geldikleri çiftlikten

ayrıldıklarında 3 günlük yaştan küçük olması gerekmektedir.

 Organik etlik piliç yetiştiriciliğinde

işletmeye getirilecek civcivlerin 3 günlük yaştan küçük olması zorunludur.

 Hayvanlara uygulanacak geçiş süresi et üretimine yönelik kanatlılarda 3 günlük yaştan küçük olmak kaydıyla 10 hafta,

 Yumurta üretimine yönelik kanatlılarda ise 6 haftadır

 Civcivlerin yumurtadan çıktıktan sonra vücutlarındaki 3 günlük besin madde rezervlerini tüketmeden ve bulundukları işletmelerde konvansiyonel yeme

başlamadan önce,

 Yarka işletmelerinden alınacak yumurtacı piliçlerin ise kılavuz yumurtaların görüldüğü yumurtlama dönemi başlamadan

bulundukları işletmelerden alınarak organik olarak tesis edilecek işletmeye getirilmesi gerekmektedir

 Organik üretim yaptığı bilinen damızlık işletmelerden

 Organik üretim için salmonella riski

olmayan kabul edilebilir bir damızlıkçı işletmeden

 Tamamen organik yemlerle beslenilen, genetik yapısı değiştirilmemiş, çevreye, iklim koşullarına ve hastalıklara dayanıklı hayvanların damızlık kullanılması

 Organik yetiştirilmiş hayvanların yeterli

sayıda olmadığı durumda konvansiyonel yetiştirilmiş hayvanların kullanılması

durumunda

 Etlik piliçlerin geldikleri çiftlikten

ayrıldıklarında 3 günlük yaştan büyük olmayacak

 Yumurta üretimi için kullanılacak piliçlerin de 18 haftadan büyük olmayacak

 Gaga kesme ve kanatları yolma vb uygulanamaz

 Yumurta tavuklarında doğal aydınlatma ile yapay aydınlatmanın toplamı günde 16 saati geçmemeli,

 Yapay aydınlatma olmadan asgari sekiz saat dinlenme süresi uygulanmalıdır

 Hayvanların genetik yapısı değiştirilemez ve gen teknolojisi metotları ile hayvan

ıslahına da izin verilmez

 Üremede doğal yöntemler kullanılır

 Bununla birlikte suni tohumlamaya da izin verilir.

 İki yetiştirme dönemi arasında kümesler boş bırakılmalı

 Binalar ve tesisat temizlenerek dezenfekte edilmeli

 Dezenfeksiyonda kireç kaymağı, kireç, sönmemiş kireç, sodyum hipoklorit

(çamaşır suyu), kostik soda,oksijenli su, doğal bitki özleri, sitrik,formik, laktik,

oksalik ve asetik asit, alkol, formalin, sodyum karbonat kullanılabilir

 Önleyici tedbirlerle hastalığın ortaya çıkmasının engellenmeli

 Hastalık durumunda, elde edilecek

hayvansal ürünlerde kalıntı bırakmayacak,

 Tedavi koşullarına uygun kimyasal

sentezlenmiş veteriner tıbbi ürünler, allopatik ürünler ve fitopatik ürünler kullanılır.

 Homeopat tedavi yöntemleri de uygulanır.

 Kimyasal olarak sentezlenmiş veteriner tıbbi ürünler veya antibiyotikler, hastalık önleyici uygulamalar için kullanılamaz

 İlacın vücuttan atılma süresi olan

yarılanma süresine göre hareket edilir.

 Bu süre konvansiyonel yetiştiricilikteki uygulamanın iki katı veya herhangi bir kalıntı arıma süresi belirtilmemiş hallerde ise 48 saat olmalıdır

 Aşı uygulamaları, parazit tedavisi veya

ülkemizce zorunlu olarak belirlenen hayvan hastalık ve zararlıları ile mücadele

programları haricinde,

 Bir hayvana veya hayvan grubuna bir yıl

içerisinde üçten fazla kimyasal sentezlenmiş veteriner tıbbi ürünlerin veya antibiyotiklerin uygulanması halinde ya da

 Üretken olduğu yaşam süresi bir yıldan az olan hayvanlarda bir defadan çok

muamele gördüyse,

 Bu hayvanlar ve elde edilen ürünler organik ürün olarak satılamaz ve yeniden geçiş

sürecine alınması öngörülür

 Hayvanların genetik yapısı değiştirilemez ve genetik yapısı değiştirilmiş

organizmalar organik hayvansal üretimde girdi olarak kullanılamaz.

 Gen teknolojisi metotları ile hayvan ıslahına izin verilmez.

 Yumurtlamayı ve yumurta sarısını artırıcı ya da kalite düzenleyici sentetik

maddeler ile doğal olmayan yöntemlerin kullanımından kaçınılmalıdır

 Organik kümes hayvanlarının

beslenmesinde en önemli sorun rasyonun

dengeli ve ekonomik olarak hazırlanmasıdır.

 Sentetik amino asitler ve diğer yem katkı

maddelerinin yasaklanmış olması ile birlikte, organik sertifikalı yem ham maddelerinin

nitelikli ve ekonomik olarak temini de zorluklar arasında yer almaktadır

 Beslemede hayvanların fizyolojik

ihtiyaçlarına göre hareket edilmeli,

üretimin azami düzeye çıkarılmasından çok, hayvanların muhtelif gelişim

evrelerindeki beslenme ihtiyaçları karşılanarak kaliteli üretimin

sağlanmalıdır.

 Organik bitkisel üretim kurallarına göre üretilmiş yem materyalleri

 Hayvansal kaynaklı organik veya konvansiyonel olarak üretilmiş

 süt ve süt ürünleri, okyanus kaynaklı balık ve deniz hayvanları ve bunların yan ürünleri

kullanılabilir.

 Kesimhane yan ürünleri ve hayvansal

yağların yem kaynağı olarak kullanılması yasaktır.

 Yem ham maddelerinin aynı işletmeden veya aynı bölgeden olmasına özen

gösterilmelidir.

 Organik kanatlı yetiştiriciliğinin tümünde olduğu gibi tavuk yetiştiriciliğinde de

kullanılan yem formülü % 65 tahıl içerir.

 Kanatlı rasyonlarına kaba yem, taze veya kuru ot eklenebilir

 Tavukların besin madde ihtiyaçlarının yaklaşık %20-30’sini gezinti alanlarında oluşturulacak olan organik meradan karşılayabileceği dikkate alınarak, yem formülasyonunda gerekli düzenlemeler yapılmalıdır

 Başlıca bitkisel protein kaynağı olarak ısıl işlem uygulanmış soya, kolza ve ayçiçeği tohumu küspeleri kullanılabilmektedir.

 Ekspeller küspeler arasında en uygun olanı soya küspesidir.

 Kolza küspesi iştah açısından ve ayçiçeği

küspesi ise selüloz içeriği bakımından kullanımı sınırlı

 Organik olarak elde edilen pamuk tohumu küspesi tavuk rasyonlarının %10’nu, damızlık

yumurtacılarda ise rasyonun %5'ni aşmamalıdır

 Kanatlı karma yemi üre, büyüme uyarıcı, hormon, antibiyotik ve koksidiyostat

içermemelidir.

 Probiyotik, enzim, organik asitler, melas ve tuzun kullanılmalarına izin

verilmektedir.

 Etlik piliç rasyonlarına yem katkı maddesi ilave edilmesinin canlı ağırlık, yem

tüketimi ve karkas ağırlığı değerlerini olumlu yönde etkilediği bildirilmiştir.

 Yoğun yetiştiricilik yöntemlerinin

kullanımını engellemek için kanatlılar ya asgari bir yaşa erişinceye kadar

beslenirler ya da yavaş gelişen kanatlı genotipleri seçilir.

 Yavaş gelişen kanatlı genotiplerinin işletmeci tarafından kullanılmadığı yerlerde

 Broylerler 81 günlük yaşta kesilir

 Etlik piliçlerin 81. gün kesim yaşında

 Yemden yararlanma oranı 4.5,

 Canlı ağırlık 2.75 kg

 Organik şartlarda yem tüketiminin daha yüksek ve yemden yararlanmanın daha kötü olmasının yüksek fiziksel aktiviteden kaynaklandığı belirtilir

 Hayvanların kesim yerine nakilleri stressiz ve kısa zamanda gerçekleştirilecek

 Nakliye öncesi ve esnasında herhangi bir yatıştırıcı ilaç kullanılamaz.

 Yükleme ve boşaltma işlemleri dikkatlice ve hayvanları zorlamak amacıyla

elektriksel uyarıcı alet kullanılmadan gerçekleştirilir.

 Kara taşımacılığında 8 saatte bir

yemleme, sulama ve dinlendirme için mola verilir.