212
Halk›m›zda yeni geliflen koroner hastal›k ve diyabet riski
öngörüsünde metabolik sendrom kriterleri hakk›nda/
Abdominal obezite ve kardiyometabolik risk
On the criteria of metabolic syndrome in predicting incident coronary disease and
diabetes in Turkish adults/Abdominal obesity and cardiometabolic risk
Say›n Editör,
Derginizin Mart say›s›nda yay›nlanm›fl olan “‹ki metabolik sendrom tan›m›n›n kardiyometabolik risk öngörüsü…” ile ilgili ma-kalemize say›n Temizhan taraf›ndan getirilen editoryel yorumun (1), baz› aç›klanmalara ihtiyaç gösterdi¤ini düflünüyoruz. Genifl bir hasta kitlesini ve çeflitli uzmanl›k dallar›ndaki hekimleri ilgilendire-bilece¤inden, bu mektubun yay›nlanmas›nda yarar görüyoruz.
TEKHARF çal›flmas›nda Türk yetiflkinlerinde en uygun metabolik sendrom (MetS) tan›m›n›n seçilmesinde erkeklerde ab-dominal obezite için önerilen ≥95 cm bel çevresinin koroner kalp hastal›¤› (KKH) riskini ATPIII tan›m›na göre daha iyi öngörmesinin net aç›klanamad›¤› yorumda ifade ediliyor. Nisbi riskte (2.04’e kar-fl› 2.07 ile) önemli bir fark bulunmad›¤›na göre, aç›klama gerekme-di¤i aflikar. Esas fark, erkeklerde 1/3 oran›nda kapsam geniflleme-sidir. Bu da, bu düzeyde göbeklili¤in bile dislipidemi ve artm›fl kan bas›nc›yla yak›n iliflkisinden ileri gelmektedir (2). Bel çevresinin erkekte ≥95 cm’lik tan›m›n›n KKH riskini di¤er komponentlerden ba¤›ms›z olarak öngörmemesi yanl›fl de¤erlendirilmemelidir. Baz› faktörler bir di¤er faktör eflli¤inde riski, ba¤›ms›z olmaktan çok, di-¤er bir etken arac›l›¤›yla etkiler. Bunda cinsiyetin de rolü olabilir. Nitekim, bel çevresinin gelecekteki KKH için yafl-ayarl› “hazard” oran› erkeklerimizde 1.28 (%95GA 1.12; 1.48), kad›nlar›m›zda 1.30 (%95GA 1.14; 1.53) ile her iki cinsiyette çok anlaml›d›r. Ancak, er-kekte bu risk genifl ölçüde (insülin direnci ve) serum trigliseridleri üzerinden iken, kad›nda bu -çal›flmam›zda görülece¤i gibi- trigli-seridlerden ba¤›ms›zd›r.
Türk erkek ve kad›nlar› aras›ndaki kardiyometabolik olaylara iliflkin temel gözlemlerimizden biri, bir mültivariye regresyon mo-deliyle fatal ve fatal olmayan KKH için öngörüde bel çevresi, trig-liserid ve yüksek yo¤unluklu lipoprotein (HDL)-kolesterol üçlüsün-den erkeklerimizde trigliserid büyük a¤›rl›k tafl›maktad›r. Bu trigli-serdlerin kad›nda de¤il, erkekte öngördürücü oldu¤una iliflkin ça-l›flmam›zca (3) da desteklenmifltir. Yüksek yo¤unluklu lipoprotein kolesterol de erkeklerde ba¤›ms›z risk niteli¤ine bürünmemekte-dir. Kad›nlarda ise, an›lan üçlüden bel çevresi ile - s›n›rda anlam-l›l›kla - HDL-kolesterol ba¤›ms›z öngördürücülerdir; ayr›ca, apoli-poprotein B önemli bir ba¤›ms›zl›¤a sahiptir (4).
Bozulmufl açl›k glukozu Amerikan Diyabeti Cemiyeti kriterlerine göre ≥100 mg/dl’ye çekilmifltir. Prediyabet s›n›r›n›n düflürülmesi
MetS için erkeklerde - abdominal obezite gibi - sadece kapsam› ge-niflletiyor, nisbi riski cüz’i miktarda yükseltiyor. Buna karfl›l›k kad›n-larda kapsam› az geniflletirken, nisbi riski hayli yükseltmektedir.
Kad›nlarda bel çevresi ≥88 cm ile birlikte prediyabet s›n›r›n›n düflürülmesi diyabet riski öngörüsü aç›s›ndan -son Ulusal Kardi-yoloji Kongresi’nde bildirildi¤i üzere- öngörüye giren kad›nlar›n kapsam›n› %4 oran›nda geniflletti¤i gibi, diyabet nisbi riskini de 4.54’ten 4.99’a yükseltmektedir.
Kad›nlarda bel çevresine iliflkin 83-90.5 cm diliminin de yeni geliflen diyabeti bunun alt›ndaki (“ince belli”) dilime k›yasla 3.1 kat (1.22; 7.8), hatta açl›k insülin düzeyinden ba¤›ms›z olarak da 3.1 kat (1.01; 9.5) nisbi riskle öngördü¤ünü daha önce (5) yay›nlam›flt›k.
Yorumcunun, MetS’un (veya abdominal obezitenin) insülin di-renci (IR) ile iliflkisi hakk›nda da bilgi eksikli¤i konusundaki görü-flüne verilecek cevap, birbirine yak›n bu iki metabolik durumu do-lays›z karfl›laflt›ran yay›n›m›za (6) at›f yapmakt›r. Kohortun %45’in-de MetS veya IR bulunurken, örtüflme bunlar›n sa%45’in-dece üçte birin-de kaybirin-dedildi. Her iki cinsiyette MetS ile IR aras›nda örtüflmenin s›n›rl› oldu¤u ve IR’siz MetS’e MetS’siz IR’den daha s›k rastland›-¤› sonucuna var›ld›. ‹ki durum aras›ndaki bu tarz diskordans›n, baflka popülasyonlarda da bulundu¤una, literatür verilerine daya-narak, iflaret ettik.
Gerek ATPIII, gerekse IDF tan›mlar›nda abdominal obezite efli¤i olarak kad›nla erkek aras›nda kullan›lmak üzere önerilen 14 cm’lik fark›n, hem bel çevresi de¤er da¤›l›m›, hem de kardiyo-metabolik risk eflikleri bak›mlar›ndan, toplumumuz gerçekleri ile pek ba¤daflmad›¤›n› ifade edebiliriz. Bu itibarla, ço¤u hekimimizin konuyla ilgili Bat›’da oluflturulmufl kriterleri uygulamaya devam etmeleri, hastalar›n› de¤erlendirmede tam yarar sa¤layamaz.
Bu aç›klamalar ›fl›¤›nda, hala “hangi MetS tan›m›n›n kullan›la-ca¤›n›n tart›fl›lmas›” ve “Türk toplumunun kardiyovasküler hasta-l›klarla olan yak›n temas›n› daha sa¤l›kl› olarak ortaya koyabilmek için ileriye dönük daha kapsaml› çal›flmalar›n bafllat›lmas›” gere-¤i üzerinde durulmas› kan›m›zca, objektiflik ve hakkaniyetle pek ba¤daflmamay› yans›tmaktad›r.
Altan Onat ve Gülay Hergenç
TEKHARF Çal›flmas› Yöneticileri
‹stanbul, Türkiye
Ç›kar çat›flmas› yoktur
Yaz›flma Adresi: Prof. Dr. Altan Onat, Nisbetiye cad. 37/24, Etiler 34335, ‹stanbul, Türkiye
Tel.: 0212 351 62 17 Fax: 0212 351 42 35 E-mail: [email protected]
Kaynaklar
1. Temizhan A. Abdominal obesity and cardiometabolic risk. Anadolu Kardiyol Derg 2007; 7: 35-6.
2. Onat A, Uyarel H, Hergenç G, Karabulut A, Albayrak S, Can G. Determinants and definition of abdominal obesity as related to risk of diabetes, metabolic syndrome and coronary disease in Turkish men: a prospective cohort study. Atherosclerosis 2007; 191: 182-90. 3. Onat A, Sar› ‹, Yaz›c› M, Can G, Hergenç G, Avc› Gfi. Plasma
triglycerides, an independent predictor of cardiovascular disease in men: a prospective study based on a population with prevalent metabolic syndrome. Int J Cardiol 2006; 108: 89-95.
4. Onat A, Can G, Hergenç G, Yaz›c› M, Karabulut A, Albayrak S. Serum apolipoprotein B predicts dyslipidemia, metabolic syndrome and, in women, hypertension, diabetes, independent of markers of central obesity and inflammation. Int J Obes 2007 Feb 13; [Epub ahead of print].
5. Onat A, Sar› ‹, Hergenç G, Yaz›c› M, Can G, Uyarel H, et al. Predictors of abdominal obesity and high susceptibility of cardiometabolic risk to its increments among Turkish women: a prospective population-based study. Metabolism 2007; 56: 348-56.
6. Onat A, Hergenç G, Türkmen S, Yaz›c› M, Sar› ‹, Can G. Discordance between Insulin resistance and metabolic syndrome: features and associated cardiovascular risk in adults with normal glucose regulation. Metabolism 2006; 55: 445-52.
Anadolu Kardiyol Derg 2007; 7: 212-3
Onat ve ark.
