Romanya Trklerinin Gnmz Edebiyat

~ v:ı-vv~ ~(. ~ ~A

IJVLy0<

~ ~C)

7- ( ') .

lı· 'i . \ )' -Vl

ROMANYA TÜRKLERiNiNGÜNÜMÜZEDEBİYATl

DR. MEHMET NAClÖNAL

Türkler, M.Ö. V. yüzyıldanitibaren Balkanlara yerleşmeye başlamışlardır.

İskitler(Sakalar), Hunlar, Avarlar, Tuna Bulgarlan, Peçenekler, Uzlar ve Ku-manlar, bölgede at oynatan Türk boylanndan bazılandır.Karadeniz üzerinden gelen Türk boylan, bölgede 13.yüzyılakadar hakimiyetlerinisürdürrnüşlerdir.i

Anadolu'dan Dobruea'ya ilk göç, 1263yılında gerçekleşmiştir. Moğol

bas-kısındankaçan II. İzzettinKcykavus, Bizans İrnparatoruna sığırırruşur. İrnpara­ toro II. İzzettin Keykavus'u ve onun maiyetindekileri, Dobruca'ya yerleştirmiş­

tir. Ayrıca, II. İzzettin Keykavus,İznikcivannda bulunanamcasıSan Saltuk'u Dobruea'ya davetetmiştir. SarıSaltuk, yirmi bin kadar Selçuklu Türkü ile bera-ber Dobruea'yagelmiştir.?

Kıpçak/KumanprensIeri Dobrotiç (Dobrueaadınınbu Türk prensinden kal-dığı tahmin edilmektedir) ileÇolpan'ın idare ettikleri DobrucaBeyliği, ı. Murat

zamanında Osmanlılaratabi 01du.3

ı. Bayezid, Dobrucatopraklannı aldıktansonra, Anadolu'dangetirttiği Yö-rükleri bölgeyeyerleştirmiştir."Osmanlılariçin askeri ve stratejik öneme sahip olan Dobruea'ya, daha sonrakiyıllardada Türkleryerleştirilmeyedevam edil-miştir.II. Bayczid ve ardından Yavuz Sultan Sc'im bölgeye Türkleri ve Tatarla-n yerleştirmiştir.SKınmharbi sonra-anda, Tatar T Jrkleri. Sultan Abdulmeeit

ta-Bk. Akdes Ninıet Kurat, "Doğu Avrupa Türk Kavim ve Devletleri",Türk Dünyıısı EiKiınbı. Türk Kültürünü AraştırmaEnstitüsüYayınları.1976, s. HO:AurelDecei, "Dobruca",1511111/ Ansicluprılisi, lstanbul 1,).JIi. c.J,s. 629; USl.ldRıisony),Tur",Kiif'rüleri.TKAEYayınlan.Ankaru I,)X.J, ,. 1:\.1 2 Kemal Karpaı, "Gagaıı/.lann Tarihi Menşei Ol.erine veFolklonından Parçalar" i Uluslıırorası Türk

Folklor Kongresi Hi/diri/eri, c.I, Gene! Konulur. Arıkara1976, s. 169.

3 Halil İnalcık."Türkler ve Balkanlar",Bulkıınlur Orta Doğuve Balkanİncelemelerı VaUı Yayınları, İstanbul1993, s. 9.

4 Tayyip Gökbilgin. Rumeli'de Yörukler. Tııtıırlıır ve Evidıl-ı Fdtıtı/ııı. İvtarıbul 1')57, ,. 11·17: Halil İnalcık.CIKe., s.20.

II'> U..ııl111,y<ı TiirkleriniııGünümüzEdebiyaıı

rafından Karasu kasabasına yerleştirilmiş,Karasu kasabasının adı daha sonra Mecidiye olarakdeğiştirilmiştir.ôBölgede yer adlannın çoğu,Türkçe iken, gü-nümüzde Türkçe yeradlannın sayısınıngiderekazaldığı görülmüştür.Dobruca bölgesi, 1877-1878Osmanlı.Rus ve Romensavaşlan7 sonrası,BerlinAntlaşma­ sıile Romanya'yaverilmiştir.

Osmanlı-Rus savaşlarıiki yüzyıla yakın bir süre devam etmişve Dobruca bu savaşlardan her zaman zarargörmüştür. Savaşsüresince, bölgedeki Türkler Anadolu'ya göçetmişlerise de;asılgöçler, Dobruca'nınTürklerin elindençık­ masıileyaşanmıştır."

Romanya Türkleri, bugün de eski birOsmanlıtoprakparçasıolan Dobruca bölgesinde yaşamaktadırlar.Resmi makamlarca Türktopluluğu,Türkler ve Ta-tarlar olmak üzere iki ayrı azınlıkolarak kabul edilmektedir. Türklerin ve Tatar-ların sayıları,1992yılındaRomanya'dayapılanresmi nüfussayımında: Türkle-rin 29.533 (%0.1).Tata~ların24.649(%0.1)olarak tespitedilmiştir. Aynı sayı­ ma göreDobruea'nındışında5789 Türk ve 277 Tatarbulunmaktadır.Bu rakam-ların gerçeğine ölçüdeyarısutığı tartışmakonusudur. Türktopluluğunagörebu sayı yetmişbin civarındadır.

Romanya'da Türklere ve Tatatlaraait iki ayrı siyasi birlikbulunmaktadır. Bu birlikler, birer milletvekiliçıkarma hakkınasahiptirler. Birlikler Türk ve Ta-taradları altında, siyasıtemsilciliklerinin yanı sıra,sosyal ve kültürel etkinlik-lerde debulunrnaktadırlar.Köstence yerel radyosunda her iki birliğinde haftada yarımsaatlikyayın hakları bulunmaktadır.Kendiprogramlarınıradyo kanalıyla yarımsaat için de olsa kendileri yürütmektedirler. Romanya'nın azınlıklara ta-mrnış olduğu birbaşkahak da, matbu yayınlarüzerinedir. Romanya'dayaşayarı Türklerindışındaki azınlıklarada kitap. dergi ve gazete gibiyayımların çıkartl­

masımımaddi destek verilmektedir.tıkTürkçe"'gazete 1888yılında yayımlanma­ ya başlamıştır. Türkçe gazetelerin neşriyatı.II. Dünya Savaşı sonrasınakadar.

/ )r.Melınırı Nıııı Uııııl !7

kesintisiz olarak devametmiştir.Bu süre içinde. otuzcivarındagazete Türkçe·

bazılarının bir sayfası Türkçe, bir sayfası Romence olarak- çıkarılmıştır. ıYXY yılının Aralık ayında gerçekleştiriıen Romen devrimine kadar gazete hasımının kesildiği görülmüştürYDevriminden sonra, Türkler de yeniden gazete ncşriy.uı­ na başlamışlardır.Tatarbirliği,1992yılından 1997 yılınakadar, Karadeııi: ga-zetesini, elli sayı civarında çıkarmıştır. Aylıkolarakneşredilmeye çalışiinnnu gazete, aksamalarla beraberyayım hayatını sürdürmektedir. Türk birliğininiYY5

yılında çıkarmaya başladığı Hakses adlı bir gazete de bulunmaktadır. Yine

dev-let tarafından finanse edilen dergi ve kitap yayımları bulunmaktadır.Birliklcrc yapılan maddi yardımlar çerçevesinde, azınlıklara tahsis edilen Kriterion Yayın

Evindeçeşitli kitapların basımı -1990 öncesinden beri-sürmektedir. Bunlarar.ı­

sındaRenklerdergisi önemli bir yere sahiptir.tık sayısı 1988 yılında yayımlan­

mıştır. Türk topluluğunun,ana dili ilc ifade ettiği: şiir, hikaye ve ilmi yanlar ik

birliklerin gerçekleştirdiği sempozyurnlardaki bildiriler bu dergide yayımlan­

maktadır. Kriterian Yayın Evi. bugüne kadar Türk tarihi ve folkloru hakk ı nd.ı

çeşitliTürkçe ve Rorncrıcceserleryayırnlurnışur.!"Aynı yayınevinde ILJı)() yı­

lından sonra basılan kitaplardan bazıları isc: Ncdrcı ve Enver Mahmut çi Irinin

Aytlw Kıtluk Bııtır (Bucurcşıi 1991) ve Giildcste (Bükrcş 1(91), ısmail

H.A.Zi-yactrirı'in Tiı)' (Bükrcş 1992), Mehmet Ali Ekrem'in Din isıoria tıırcılor

o.u.»:

geııı (DobrucaTürklerinin Tarihi),(BucurcşıilLJI)4), Dr. Mehmet Naci Önalin

Dm Folklorııl ııırcilor dobrogeııi(Dobruca Türk Folkloru) (Bucurcşıi ILJLJ7I. OrigiııeaTc/tart/III"(Bucurcşıi 1997) (1994yılında yapılanuluslararası scmpoz-yum bildirilcrini içermektedir) gihi eserlerdir.

Dobruca, Romcn idaresine girdikten sonra. imamların yctiştirildiği Scrninc-nıl Musulman mcktebi 1877-i889yılları arasında kapalı kaldı.Önceleri

Baba-dağ'da olan bu medrese, Türk ahalisinin göçü sonucunda. Türk nüfusunun azul-masıyla 1901'dc Mecidiye kasabasına taşındr.!' 1935"te semineri ziyaret eden

i.

LL Kemal H. Kurpat. "Ottomanurbaniım:The Crimeaneniegration LuDobruca andıhcfoundinC!or~k-.:i­

dcyc, IX5(l-1 X7X",hıtenuııiınıal Lourıuıl ,~rTurkish Studies, Wintcr,IlJx-ı·IYX5.\'(\1..",Nı}.I." 1·2:;. I.HalilEJ~.... /877·/Ni8ÜsnııınlıRu«~.t' R(/III~J1SlII'O,'-I.lvtanbul IY.l(ı·ll)..U1. ,. 200.

. • i

Frcdcrivk~kJung. "The Turks andTurar-,111Ronıunia". Tıın-iııı. ıXIII. I'JS,.,...l(ıX·17..!.

y Edip OIl1....r, "DobrucadaTürk-TatarBa"ınınınTarihçesi"./(cl/k/ı'l". Bıj~rc~)lJl)2. ,. 1-0-1-l7:;1~l\L',1 ıı~ MıivıccipUlkü ... al.tıobruıııveTürtdvr. TKAE'Yayınları.Ankara ı ljh(ı.' . 1:':'..1(,3

LO Bu eserlerdenha/ılan sunlurdır:Ahmet:''1:.11,:~G. Ali. MLııı~1 r\bbı. 'vun VUJp. Hıı.-{"I"',,:(:. IhiI..UI ...·':'·

lYXO; Mehmet Ali Eı.,~·ııı./liilhii/ Sesi. Hukreş iYXI. 'LA Ekn.:lll. \1.-\ Hılıııi!l..' r.ı-:« HlI\..r~:­ LL)X:,: NL'drl.:1 Mahmut. Enver Mahnuu.Nrn-i.:..'I!.BUl'lm,.:~11i-lXX

ı.

211 Ilmıı'ııı)" Türk/u;ııiıı G;lııüm/l!. Edebiyatı

dergisinden sözetmiştir. Türk Dilidergisinin TürkŞiiriÖzelSayısıV (Türkiye Dışı Çağdaş Türk Şiirine Enver - Nedret Mahmut çiftinin "Romanya'daÇağ­ daşTürk Şiiri" (sayı531, Mart 1996, 659-677)başlıklıbir makalelcrindc, Ro-manya Türkşairlerininsekizihakkındabilgiverilmiştir.

Romanya'daki Türkşairve yazarlannın çalışmaları:a) Şairler,b) Hikaye-cilcr, c)Romaneılarolmak üzere, üçbaşlık altında toplanmıştır.Bu çalışmada, Romanya'da Türk dilini sanatadönüştürenon iki şair,dört hikayeci ve bir ro-mancı hakkındabilgi verilmektedir.

Her sanatkarınkalem oynaıuğıalandan bir eseri, tanıtılmaya çalışılmıştır. Aynı zamanda hemşair, hem de hiküyeciolanlarhakkındakibilgiler, ilk çalış­ malari sergilenmedenönceverilmiştir.Bu yüzden, ikinciçalışmalanndayeniden

hakla~ndabilgiverilmemiştir. .,

A-ştİR ı. AGIEMİN BAUBEe

Aslcn Kınm kökenli olan A. Baubec, Dobruca'nın Mangalya kasabasına

bağlıbir köyde i942yılındadünyayagelmiştir, nıve ortaöğrenimininardından

BükreşÜniversitesi Türkoloji Bölümünü bitirdi veaynıbölUmdc asistan olarak

görev aldı. HülenBükreş ÜniversitesiTürkoloji Böli.imündc doçent unvanıilc görevini yürütmektedir.A. Baubcc'in Türk dili üzerine, çeşitli çalışmaları hu-lurımaktadır.Bunlararasında.Türkçe-Romence, Romence-Türkçc sözlük de yer

almaktadrr. A. Baubcc'in çeşitli şiirve hikayeleri. ıK{/radel1i~gazetesinde ve

Renkler dergisindeyayımlanmıştır. Soylu At" Atım Soyluatım Artık uzattıkça Elimin deOemediOi Çocuklu!')um

Alık'rnin BUuı.e'c,Oeafer Baebec Deniz-Kamer,TürkDiliMe/iıı/eri Aııt%ji.ti.EdituraDidacıica ~i

Pe-ılulı"ı;"1ı, Bucun:şıi1993, s. 333.

i

i

i

i

i

i

ı

i

i

ı

i

•

Haykırıyormusun

Baş başa kaldırıımızda

Konuştuklarımızı Hatırtıyormusun

Atım

Soyluatım

Yaşayamadıgım çocukluğumu Senyaşattınbana

Bütün çatlak mutluluklarımı Sana borçluyum Vefalı dost Soylu dost Atım Soyluatım

Sen yoksunartık Soylu dost Benvarım

Sensiz Yok o

Çatlakmutluluktarım

2. AHMET İSMAİL DAUT

Köstence

doı:!umlu

olan Ahmet

İsmail

Daut'un

şiirleri Karadeııi:gazctı.:sin­

de

yayımlanmak~1dır. Konuları

daha çok dini ve milli içeriklidir.

22RonıtJIIyaTllrlcJtrlninGilnIlmiIz&kbiyatı

Günaydın·

Yıldızlarbirerbırer Gün aQarcbkça söner IIAhTbıruykuda Uyur gibi türbeler Semadan küreye nur

YaQıyorgibi olur Minarelerde ezan Hazin hazin okunur Bütün qan/aruyanır Dünya nuraboyanır Dilek arayan eller Yaradanauzanır

Ezan sesi yükselir

Gökı.,..perde perde

Yaşıiletken birşair Mm arar senerde

3. EMEL ErIN

.

1938'deBulgaristan'ınDobriç şehrinde doğdu. Lık ve orta tahsilini bitirdik-ten sonra Sofya türk Pedagoji Okuluna devam etti. Sofya Üniversitesi Türk Fi-lolojisi Bölümünü bitirdi. Türk kökenli Romen vatandaşı ile evlenince Kösten-ce'yeyerleşti. Köstence'de çeşitli liselerde göl'evlendirildi. Daha sonra, Kösten-ce Ovidiu Üniversitesi Türk Dili ve

Edebiyatı

Bölümünde

görevaldı.

Halen ay-m görevi yürütay-mektedir.

Şiirleri

ve hikAyeleriKaradenizgazetesinde ve

Renkle~

dergisinde

yayım-Dr.Mt!hnıt!/HadOıu"13

Iandı. E. Emin, Kırklareli'nde 1995 yılında Ilmui-şiirler- adlı bir şiir kitabını ya-yımladı.

·Oedem·

Dedemartık yetmişinde Gözlük takar gözlerinde Sabahakşam<>gleyin de Gazetşvar hep elinde Sabahleyin erken erken Babamişe yollanırken Annem evdekoşa koşa Odalarıtemizlerken Dedem bana bir gülümser "Haydi yine çıkalım"der Neler bilir dedem neler Her sözü bellemeae deaer Yanımdabüyük bir kamyon Onda da oymah baston Ttpış tıpışyürüyorken

!

Ne mutluyuz birdüşünün!

i

4. ENVER MAHMUT

Tatar Türklerinden olan E. Mahmutşairvearaştırmacıdır.Tahsilini Kazan Üniversitesi, Türk FilolojisiBölümünde

tamamladı.

Daha sonra.

Bükreş

Üniver-sitesi Tatar Dili Böıümünde öğretim elemanı olarak görevaldı. i992 yılında Köstence Ovidiu Üniversitesi bünyesinde açılan Türkoloji bölümünde çalıştı.

1_>

24 Hııı,UIII-,"1ITürklerlninGünüıııilı Eılehiyını

199

₇

yıl~ndan sonra da Türkiye'de akademik çalışmalarını sürdürdü, E. Mah. mut un tolklorsahasında çeşitli kitapları ve makaleleri bulunmaktadır.

Öz Tilimde Yazaman-Son zamandabırkop eş dost

Şiir yazıp ketıyatır

Öztı/ınde cıryaza dep, Menden külipöliyatır

Külseler de, ölseler de Öztılımde yazayım Men kestane tuwulman ki

Kabıgıma kızcıyım?!

Öztılımde cıryazgandan

Bır kımsedenyalmayman,

Başka tılde yazganlarnın

Artlarında kaımayman. Başka tıllde yazgannın Söz; sözgeuşamay Bırsaytanday maktana da Awzı sözdanboşamay. Bek köptılerbilsem

de'

Öztılımdiy bırgül yok.. Anlayışlı,cangayakın Ondaytatlı bır tılyok

Henkl~r. BUkre~ 1~2.s. Ill·l!l.

Ana tı/ın bıysınmegen

Ata anasın unıtkan "Yok bo til!" dep ayta turıp

Öz tamırın kurıtkan. Şondaylarga öz tilim men

Uşlı aklar atarman. ÇünkitılımTürk asıllı Tatartl\lı Tatarman.

Yeter,artık, kartlar, çaylar. Öznurniz menaytayık,

Başka tılde cıraytgan köp

Bız özımızge kaytayık'

5. GÜLTEN ABDULLA

1943 Galuti (Kalas)

doğumlu

olan

şair. öğretmenlik yapmaktadır. tıkokul

öğretmenliğinin yanı sıra, yöresinde Türk kültürünü yaşatmaya gayret etmektc

veçeşitlisosyal etkinliklerdc bulunmaktadır. Şiirleri Karadeııi;gazetesi nde

y«-yırnlanmışur.

Şiirlerinde ıabiaı ve sevgi konularına yer veren şair. Tiırkçcnin huı iın

zcn-ginliğini ve içtenliğini yansıtmaya çalışmıştır.

Sizin ıçın>

Körpe elmaa~açlarını koparmayınıı, lütfen

Dalların arasındagörünen ışı~ı parçalamayınız

Çünkü ışıkların arasında görünen çiçekler Benim rüyalarımdır, çocuklu~umdur. Çocuk olsam karadutlardan _{dudaklarımı} boyasam

i.

11iHt/ıııml.1YITiirklerininGüııüıııü~ Edebiyatı

Susuz ve aşksız

Yaşıyorsun sonbaban bilmeden Güneşive yeşili

Varolduğumubilmeden Birdenbire

Kapını,pencereni Bilmedi~inbirçok şeyleri Varolduğunu göreceksin Bensizyaşadığırn hissedeceksin Bende, güneşin yandı~ıgibi Yanıyorum

8.İSMAİLH. A.ZİYAETTİN

1912yılındaKöstence'dedoğmuştur.Romanya'dayaşayanTürk-Tatar

top-luluğunun tanınmışyazar ve şairlerindendir. Mecidiye Medresesi mezunu olan

İ.H.A.Ziyaeddinbölgeninenbüyükşairirahmetli Mehmet Niyazi'nin takdirini

kazanmıştır.ÖlrctmcnUkyaptıktımsonra.RomanyaMüslümanları Başmüfıülü­ ğtl'ndeçalıştı.1940'tan sonra,BükreşCamii' ndeimamlık yaptı.Busıradadaİn­

şaat Fakültesi'ni bitirdi. Mehmet Niyazi HarsCcrniyeıi'nirı kurucularındandır.

1956yılındaTürköğrencileriçin. Ali Ahmet Naci ileberaberokıımave gramer

kitapları yayımladı.

ŞiirleriKaradenizgazetesinde ve Renkler dergisindencşrcdildi,

Tepreş'

Hawa arüw! Kök rnasrnavil Murfat/ar'ının yeşil tawı Bügün köpmusatir bekliy; Ke/gen/erni bek aybelliy.

Pıtmiy gelgenlernın artı;

Erkek kadın, caşı kardı,

Alem cawa la'sabadan. Er köyden, erkasabadan ..,

Atlarıman çalım satıp, Uzaktan kamcı patlauo. Arabalar, kotalaylar.

Cuvartıpkelip toktaylar, ...Parlay katrani' kamıllar! Köpirgen awız!ı atlar

Bır-birsinkörüpkişniyler,

Awuzlıkların tişliyler.

Arabadan atlaptüşüp

kızlaraytalarkOlüŞOP: "şükürcettik awdarılmay,

"Bir korkum, bilsencanım ay!"

9. MUSTAFAALİ MEHMET

Mustaf,<iAl' MehmetI , •1924Bul~aristan doğumludul'.- lL. Dünya Sa\.a~ı ,(ın-" , . . d T" k' c'ye göç eden ailesinden bir talihsizlik sonucu ayrı dlı~en1dll.

rasın a, ur ıy , ' . 'ı I ı 'I "ırı\(

d - oldu Ylibekö')renımınılt:se e laısı i ~ ,ır, , Serninerul Musulman an mezun . , ' " . . L'

, b k ldaçe~iııı ku.ıplar Y,l/lİI, vun

tamamladı.Tlirk tarihi üzerindeçalı~tı ve LI oni , ' "

E .' ".,. d 'alı~ııkıansonra erneklı ,,1-yıllar KuzeydoğuAvrupa Arasurmalan nsutusun cçau , . .

. ' d ' bir döncm millctvekılı ol.ır.ı],

du. Türk torllıluğUIlU Romcil parlamentosun a i temsil etti.

30 Romanya TürklerininGliıılimliıEdebiyat.

Dobruca"

Yeryüzünde biricik bölgesin, Pek şirinsin, bizlere gölgesin DoQuda deniz, kuzeyde daQlar, Biryanındaboz~unaçaQlar. Ovaların, baştan başadüzdür. Gecelerin, sanki gündüzdür. Topra~ınbol, meyvan datatlıdır, Emekci halkın,gürkanat/ıdır. Zaman geldi yemedik, aç kaldık Hepssninıe dertleşlik, aQladık! Ölenler öldü, olanlar oldu, Toprağm taşıngözyaşıyladoldu, Fakat hep birlikteçalışarak Kalplerimiz ümitle çarparak, Taze can verdik yeniden sana. Renk renk çiçekler ektik her yana.

Şimdi bize bolluk veren sensin, Sevinçşarkılarıyla güldür~nsin. Alırız topraşmdan buğdayı,

Top/arız aQaçlardarwı:ıeyvayl!

Sularındabolbalıklai'; kızlar, Semalarında kuşlar,avazlar Yaz gelince, sahil/erindolar,

Yerliyabancı,hep seniarar.

Aı:ıemin Baubec,Oeafer BaubecDeniz-Kamer,Turk DiliMetiıı/eriAnrolojisi, Editura Didacticaşi Peıle­

ı:ogicll,BucurCfti 1993.s. 3011·3011.

1)1' Metıııırt Noıı (Jı:o.' .~L

Çıksam göklere, eylere eylesem seyran. Fabrikadan, bacadan kalırımhayran

Düşmeyizbiz artıkhiç darllQa, Imrenir dünya. bak, şu varlıQa!...

10. NEVZAT M. YUSUF SARIGÖL

1943yılında N!.ı.•galya'da doğdu,Yüksek öğrenimini Bükres Üniversitesi Türkoloji Bölümünde yaptı. Aynı bölümde asistan olarak kaldı ve akademik araştırmalarınısürdürdü. Çeşitli şiirve makaleleri yanında NasretıinHoca adlı

yayımlanrrıışbir eseribulunmaktadır.

KaçınılmazKurban"

Yaşlı gözleriyle birbaktı annesine,

AQız kenarındasütboncukları tane tane Iki haftaolmuştu,ilk kelebek göreli, Ama, bugüneşi, buyeşilçimeni dermeli. Bile~1 taş,kanunsuz bıçak yatıyordevrik Bir arada gözyaşı ve süt kokar soluk. Kuzu gördü büyük ya~lı elleryaklaştıçevik

Oh, bu fani dünya, havada uçuyor kesik baş guguk. Anasınınmemesindenyeşilotolmuşak

Bekliyordünyanın susamış/arı dudaklarıçatlak Şimdi,buram buram esiyor gözlerinde yeni şafak Amansız girdi arayaşukanunsuz soguk buçak, Sofrada taze kuzu etinden yükseliyor pişman, Doymuşlar a!';jızlar ya!';jlı, cıgaralarduman duman.

Avuç-avuçnemli dereye serpildi kınalıtuz,

Bekliyor kuzunun anası yüre~ibir kese buz.

Jı RlJIIIl/ll)'tITllrklerininGl/nIJlıılJz Edebiyatı

ll.pİRAYE KADRİ·ZADE

Kırım'da doğmuş olup tahsilini orada tamamlamıştır. Şiirlerinin bir kısmı Kırım'dayayımlandı.II. DünyaSavaşındansonra,Bükreş'e yerleşti. Şiirleri

Ka-radenizgazetesinde ve Renkler dergisinde yayımlandı.

Kardaşıma·

Kelmesemde - bekle meni Bir kün bir gemi

Yanaşıro Iimanga Ketırırelemimni Belki bir zerre bOITfman çatırtauga kenarman Vatanımmı seyir eter Kavuşur kuvanırman

Kalem Qyınları·

Kalem aldım kolıma Tüştım eaşlık cotına, Topladım yeşil oylarım Coytılsadakoylarım.

Şobanlı~ır:n yapmadım,

Kozınıcaslay satmadım

Sawıp sutnı işmedim, Kutımde kubıpışmedim.

Pişkek kaldı şalışmay, Kunlıkterge alışmay.

Koylarım colga aşıldı,

Oylarıda şaşıldı.

i.

Belki de birkuş bolırman Uçupkalıpkonarman Tukumumnıyerge eker .Öser, açar, onarman

Birçiçeknı kolga alsan Hatırlasen meni de Vatanınabasalmagan Pirayedir • elinde!. ..,

ız. YAŞAR MEMEDEMİN

1948yılında Köstence'dedoğan şair,ilkokul öğretmenliğinden emekli01.

du. Romanya Türk-Tatar Birliginde ve onunyayın organıolanKarudeni: gaze-tesinde görevyapmaktadır. Aynıgazetede çeşitli şiirleri yayımlandı.

;

Esımeske kelgende Cabalap artka karadrrn.

Uzın eolnı korgende,

Peşrnan boldım, (tonıldım) agardım

Topladımkalgan kırıntını, Cangan cürek duygılarım Colnı aştı, iZ kosterdi

Bostanda'"

4. EMEL EMİN

Küçük

amıcamın kızı

GÖni.ll ve arabadan

atlayıp

bUyük anneyi kucak-lamayakoşuyoruz.

_Durun, devireceksiniz beni '. (I.iyor bUyük annem.

Amıcamın çocuklan da:

•

Hoş

geldiniz. kurabiye

hanımlar!

diyorlar.

Gönülbenden iki

yaş

büyük, Musa

amıcamın

çocuklanndansa birinden bir.

digerinden iki

yaş

daha küçük. ama korkmuyor

onıardan. yumnıit\ımı

gösteriyor. ...Bizim için

yazın

en önemli

olayı olduğu

sehehinucn onu

sahırsızlıl.;la

bekliyoruz.

_Bu yaz sabah erkenden

yoHandık. Ö~lene doğru

koru hoyundaki hostanu erdik.

{şte kuıuhe.

BUyük annemle

amıcamın

çocuklan hizi

karşılamaya

çıkmış-lar.

_ Ehey, seni

yangış

operatiye etkenler.

Nasıl

köremen. senin sade klidigni uzatgan

başka heş

bir

şeyin

yok

kazıktaysın~

diy.

Bo kündik

uzamasın

sebebi barsak

tüyleşmesi

bolacak dep.

dayımının

kur-sagın

bo da cam. Barsaklarda

heş bır ıüyleşme rniyleşrnc

bolmagamnkörgenue. ayretten

doktornın kolında

operaliye

pışağt tüşe

kete. Hem de ho doktor Ömrün-de

dayımkınday uzırı

ve saglam

bır

barsak körgen yok .."

Baham alar

dayımnı

emen anaw doktorga ekctlcer.

Dayırn başından kclıp

geşkenlerni anlatkanda külgen cibirgen:

ölmiy eken be! Tap

sanında

hereket bersin

şonday bır

doktor dertime derman

boldı,diy.

Ebeanay"

...Ama bo operaüye deheş birişke aramadı .

bola,

kastalığı

taa bek agravat b i b b Y

~. Tersıne dayım

taa

bır

ıürli-l o a, a am alar gene k b 1

şaytıp

doktor doktordan cürgend b asa a co

ın

tutalar. Gene

e, ınsınetaa rastlaylar. - Men de ope t'raıyeb 1o akartıp canım candı bütü ı

np gene yerine

tıktıler,

ama

heş

bir i a da'

~n

a

a~arımnı şagırıp

şagı-Hayattan

kozımm

algan edim A

Ş~

P

yetmedı, dertımden kurtılamadım.

. ma şımn ecelıcelmese, bonday kolay kolay

3.ACtEMİNBAUllEC

- Ben Popesku'yum, dedi ve tesirini bekle i '

layıp hazırladığı

amirane sesle: y P biraz durdu. Evvelden tasar-- Kimsin? diye sordu.

Kadınınsesideğişerek.

- Ben biletkontrolcüsüIorıesku'yum.

- O hfilde_, çağır6 şe ını. ıye Alı aynıfirıi! d' . amirane sesle emi_{r ver}d'_ı. -Bıraıbekleyiniz, hemen gidi ağ .

yavaşça bırakıp

acele uzakla p Çk

ırayı~, ~~yerek

ahizeyi

masanın

üzerine

şanaya seslen işitildi Ar b' k

sesini

ayarladı,

Popesku'nun konu ma " .

ı.

.1.

ır

aç kere öksürerek

bildiüi . Ş sınagore,artıst gıbımükemmel taklit d

i

rgını,

ancak cevap

heyecanıyla cevabından anladı.

e

e-- {yi günler,

saygılı yoldaş,

ben

Pope~ku'yum!

-Biletiniıvarmı?

- Si'_{~ın ıçın}" var, diye cevap verdi. Kaç bilet arzu ediyorsunuz?, -lkı tane. bugün saat 17 için.

- Derhalgöndereyimmı. ıye'?d' sordu Petrescu.

Ali bu kadar kolay muvaffak_{Z h . . . .} olmanın şaşkınlığındangüçlükl_{e top anarak:}i

. . - a met etme.Bınsım yollayıp aldırırırn,dedi ve sev' .. .

ıçın

kendini zor zaptetti..."

ıncını bellı

etmemek

](j Homwıyu TllrkleriııiııGüıılllnüıco ."1)'(/11EdL·

3l< Romanya rarkl",lnlnGaııamaz Eıübl>,(lfl

Onlara vurduğu bile oldu, ama kolundan tutup durdurdular. Biliyorlar, kızlara

vurulmaz. Büyük annem bizi kulübenin arkasınagötürüyor. -Bakın, oğlağımızne kadar oldu! diyor.

-Artık anasından ayırma vakti geldi. Siz ottur, yaptaktıryolup getiriniz. Südü bizekalır. Tavuklarımızda yumurtluyorlar. Biber, domates ektik. Ekmek, un getirdiniz, ya? diye soruyor birden.

-Yarımçuvalun getirdik. Annem yarımca yolladı,diyor Gönül. - Annem dedızmana, kurabiye pişirdi,diyorum ben.

. -Alınarabadan eşyalarınızıdakultlbeye götürün,diyorbüyük anne. Derhal torbalarırnızı alıp dediğini- yapıyoruz. İçerisine her seneki iki basamakla ortadaki çukura iniyer...ot

C-ROMAN

ı.EKREM MENLİBAY

1928yılındaKöstence'dedoğdu,Uzunyıllar öğretmenlik yaptı.Bir dönem Türk-TatarBirliği'nin başkanlığını yürütttı. Yazarın romanıRenklerdergisinde tefrika edilmektedir.

Bir YazBaşı·

...Sarıbay son oturup vaziyetine tüşine. Öz özine, endi köyge, Kınrn'ga

kaytuw yok, hepbatıga toğrıketmek bar, diy.BatıgaMoldaviya degenbır mem-leket barın atalardan bile. O memlekette römenleryaşayeken. Römenler men Tatarlar köbisefer arüwgeşingenler, bazı bazı ro-8.ıarında uruşmalar bolgan

bol-sada.

Moldova'nın eteginde, yani güneyinde, TatarlaryaşağanBucak degen bır

bölge bar eken. Ondan sonTuna'nı geşipTürkiye' geyerişeekesin.Mıtlakonda

Renkler,Bukreş1995••. 39.

i

Dr.M~hmd Nac! 0'1a/ 3\1 . darlan olisi

onı tutmagaşı artın bırakmayeagm

da barmam gerek,diy. Ama can E ,p d gece cürmek kerek em de sade

batığ

bile. O halde ne etmek gerek? vet, sa e

doğrı, Kı ne

"zel küneşarüwkızdırmaga başlağan yı .

ııkyazının başı ama, awası guzeı, U . talfa-bır şiy boıganday bolsa K i t y'nın başına c gerını 6

kılışın canına

sala, u un a . . r e e kenin

cayıp

cata.

Herbır tısırtıga

sak

bdıramayın dep- son küneşli bır ye g Ş p

Kulun-a -_.. amkaranlıgınbekliy.Künkavuşgan son bolup koyan

yukısı

yuklay.

akşam

ke

batılfa doğru

diy. Ertesi kün

. . . e gayret yavrum 6 6 '

tay'mn üstüne şekpenın atıp ~n '. . köyıekeniri kilisesinden an-N k" kenın bilrrııy ama orus

köygeyakınnay. e öyı e ' işlestn?_{Kirmege karar bere.} lay. Köygekirrnekbekkawıplı, ama kam,~ as mı as nısıesuı .

Köykenarındakı bır üynırı kapısı kağa...

ıl'

* *

irveyazarların dışındadaha pek Yukanda

kısaca tanıtmaya çalışugı~z şaı

ı

dır

Ablay Memet Necati,

ce-T' B Iardanbazılan ıse şunar .

çok isim sayabi ınz. un k N 'beŞUküri Hoca Abdulla VeliŞaip. vatRaşit. Altay Kerim, Fatma Sadı, ecı ,