ÖNERİLERİ PLANLAMA
ROTALARI
KÜLTÜR
ALTIN ROTALAR
ALTIN ÜÇGEN: AYDIN-DENiZLİ-MUĞLA
İŞBİRLİĞİ PLANI
2012
ARKA PLAN
Tarihi Kentler Birliği adına, Türkiye Belediyeler Birliği’nin desteğiyle, ÇEKÜL Vakfı tarafından hazırlanan Kültür Öncelikli Bölgesel Yol Haritaları programı 2012 yılında başlatıldı.
Bu çalışma, Yol Haritaları programı kapsamında hazırlanan “Altın Üçgen:
Aydın, Denizli, Muğla İşbirliği Planı”nda önerilen strateji çerçevesindeki “Altın Rotalar” stratejisine dayanmaktadır.
ROTA PLANLAMASI
Günümüzde kültürel ve doğal mirasın korunması ve ekonomik potansiyelin değerlendirilmesi konusunda bir alt başlık olarak gelişen rota planlaması, yerel ve özgün değerleri açısından zengin bölgelerin kalkınma politikalarında sıkça ele alınmaktadır.
Fiziksel çevredeki geniş kapsamlarına bağlı olarak rotalar, koruma ve işlevlendirme uygulamalarının bölge ölçeğinde ve bütünsel bir anlayışla geliştirilmesine olanak sağlarken, aynı zamanda yerel ölçekte örgütlenme, işbirliği ve sahiplenmenin önünü de açmaktadır.
ALTIN ROTALAR
HEDEFLER
Aydın, Denizli ve Muğla illerinden oluşan Altın Üçgen coğrafyasının tarihsel derinliği ve yerel değerlerinin sınırları aşan bütünsel bir bakış açısıyla kurgulanmasını sağlayacak bir altın rotalar politikası, bölgenin sahip olduğu farklılıklara dair ekonomik potansiyelin harekete geçirilmesini sağlayabilir.
Coğrafyanın özgün kimlik unsurlarını gözeterek oluşturulacak rota
programları, Altın Üçgen’in bir bütün olarak algılanması ve yönetilmesinin önünü açacaktır. Rota planlaması kapsamında belirlenecek temaların öncelikli hedefleri;
Kültürel ve doğal değerlerin korunması,
Yerel özgünlüklerin tanıtımı, Kırsal alanın kalkınması, Özel kesim girişimcilerinin yönlendirilmesidir.
ALTIN ROTALAR
AMAÇLAR
Bölgede kurgulanacak tematik rotaların amaçları; kullanıcı ve yatırımcıya yönelik olmak üzere iki ana başlıkta özetlenebilir;
1- Kullanıcıya yönelik amaçlar:
- Tekil noktaların ziyartetinden öteye geçerek bölgenin bütünsel algılanmasını sağlanmak
- Alternatif turizm çeşitlerini
geliştirmek (ekolojik, doğal, kültürel, dini, arkeolojik vb.)
- Sahil şeridi, hassas arkeolojik alanlar ve kent merkezleri gibi turizm
aktivitelerinin yoğun olduğu noktalardaki baskıyı hafifletmek
- Kırsal kesimin özgün değerlerini canlandırmak ve tanıtmak
2- Yatırımcıya yönelik amaçlar:
- Hizmet sektörüne yeni yatırım alanları yaratarak, bölgesel kalkınmada özel kesime yeni roller belirlemek - Kitle turizmi ve her şey dahil turizm tiplerine alternatif yaratan alanlara yatırım çekmek
- Özel sektör ile yerel-kamu kesimleri
arasında işbirliği zeminleri oluşturmak - Geleneksel zanaatlar, yerel mimari dokuları gibi bölgenin iç kesimlerinde kaybolmaya yüz tutmuş değerlerin ekonomik potansiyelini harekete geçirecek projelerin geliştirilmesini sağlamak
ALTIN ROTALAR
ÖNERİLER
Altın Üçgen coğrafyasında rota planlaması için 4 tema ele alınabilir;
antik rotalar, tarih rotaları, doğa odaklı rotalar ve yerel kimlik rotaları. Bu ana başlıklar altında bölgedeki çeşitliliğe bağlı olarak çok sayıda farklı alt tema belirlenebileceği gibi, öncelikle birden fazla ana temayı ilgilendiren rotalar önerilebilir.
Örnek 1. Mavi ve Yeşil Rota
Bölge ölçeğinde geniş kapsamlı bir Mavi- Yeşil rota programı, bölgenin sahip olduğu su, orman ve vadi varlığı gözeterek belirlenebilir. Kıyı bölgesi ve nehir boylarını takip edecek rotada, bölgenin tarihi, yerel ve doğal öğeleri program kapsamına alınabilir. Tüm bölgeyi ilgilendiren bu geniş kapsamlı rotada, kullanıcı grupları, seyahat türleri (tekne, yürüyüş, bisiklet vb.) gibi değişkenler değerlendirilmelidir.
Örnek 2. Menderes Kervan Yolları Rotası:
Büyük Menderes Vadisi boyunca çizilebilecek rotanın ana belirleyeni tarihi kervan yolları ve durak noktalarındaki mimari miras olarak tasarlanabilir. Köyler ve kent merkezlerinde han, hamam vb.
yapıların takip edilebileceği rotada aynı zamanda geçmişten bugüne ulaşmış bir gelenek olarak deve yetiştiriciliği de ele alınabilir.
Örnek 3. Demiryolu Rotası:
Doğu-batı doğrultusunda Aydın- Isparta ve İzmir- Konya arasındaki demiryolu ağı, Osmanlı’nın Anadolu’da inşa ettiği ilk demiryolu hattı olması nedeniyle önemli bir değerdir. 1850’lerin ortasında İngilizler tarafından inşa edilen hat üzerindeki ilçe merkezleri ve durakları ile çok sayıda tarihi istasyon binası bu programın ana bileşenleri olabilir.
ALTIN ROTALAR
Örnek 4. Antik Dönem Metropoller Rotası:
Antik dönemin günümüze kısmen korunarak ulaşmış ve araştırılmışlık düzeyleri yüksek yerleşimleri için tematik bir bölgesel rota tasarlanabilir. Burada aynı anda Karya, İyonya, Likya ve Frigya uygarlıklarına ait kentler görülebilirken, bölge ölçeğinde bir işbirliği ortamı yaratılabilir. Bu rota ve/veya rotalar ağı kapsamında ele alınabilecek kent/tema birlikteliklerine örnek olarak:
Aphrodisias/ Heykelcilik, Miletos/
Felsefe, Halikarnassos/ Mimarlık, Laodikeia/Dokuma, Cnidus/Şarap ve Caunos/Nekropoller verilebilir.
Örnek 5. Güney Ege Kaleleri Rotası:
Antik dönem ile Bizans ve Beylikler dönemlerine ait kaleler, tematik bir rota için temel bileşen olarak düşünülebilir.
Bu rotada özellikle kıyı bölgesinde yoğunlaşan antik dönem kaleler (Kuşadası, Bodrum, Marmaris ve Fethiye), Milas’ta bulunan ve
Menteşeoğulları Beyliği’nin önemli anıtsal miraslarından Beçin Kalesi, Muğla merkezde yer alan Mobolla Kalesi, Menderes vadisi boyunca konumlanmış Arpaz Kalesi (Nazilli), Körteke Kalesi (Bozdoğan) ve Cin Cin Kalesi (Koçarlı) öne çıkarılabilir.
ALTIN ROTALAR
! "#$
% #
& "
'
! "#
"
(
% )
*
+( ,
-
*
'
(
.
TASARIM
Tematik rotaları oluşturan temel bileşenler; antik kentler, yerleşimler, doğal oluşumlar, müzeler, kurumlar veya tarihi çarşılar olabilir. Tematik bir rota üzerinde algılamayı güçleştirmeyecek, işleyebilir bir sistematik oluşturmak ve bileşenleri bu ölçüye göre dengeli bir şekilde atamak gerekir. Örneğin, bir rotayı oluşturan bileşenler – kavramsal olarak – ;
- bir kırsal dokuyu meydana getiren nitelikli ve tekrar eden öğeler, ve - doku içerisinde ayrışan ve farklı niteliklere sahip öğeler olarak belirlenebilir.
Bileşenlerinin yanında, tematik rotalar kurgusunu belirleyecek değişkenlerin detaylı şekilde analiz edilmesi ve buradan elde edilen sonuçlara dayanılarak sürdürülebilir rota programlarının geliştirilmesi gerekir.
Kullanıcı Grupları Temalar
Servis Kapasiteleri Arazi Tipleri Ulaşım Tipleri Program Süresi Seyahat ipi
Yaş, eğitim, uyruk, ilgi alanı…
Tarihsel dönemler, yerel mimari, ekoloji, geleneksel yaşam…
Konaklama, ticaret, ulaşım, sağlık hizmetleri…
Rahat, orta, engebeli, zorlayıcı…
Motorlu, motorsuz (yürüyüş, bisiklet, tırmanış, at binme…), deniz…
2-3 saatlik, günlük, haftalık…
Organize turlar, bağımsız seyahat…
ALTIN ROTALAR
! "#$
% #
& "
'
! "#
"
(
% )
*
+( ,
-
*
'
(
.
UYGULAMA ALANLARI
Altın rotalar politikası, tematik bir kurgu içerisindeki bütün ekonomik faaliyetlerin planlanmasına olanak sağlayan ve kültür öncelikli kalkınmayı hedefleyen bir gelişim yaklaşımıdır.
Stratejik sektörler
Çevre Düzenleme
Restorasyon
Hizmet Yatırımları Ulaşım Yatırımları İletişim ve Tanıtım
Tasarım
Antik Rotalar Tarih Rotaları Yerel KimlikRotaları Doğa Odaklı Rotalar
Kültür Turizmi
Arkeo Turizm Kültür Turizmi
İnanç Turizmi Kültür Turizmi Agro-turizm Zeytin ve şarapçılık atölyeleri
Eko-turizm Doğa sporları
Antik kentler Tarım terasları ve işlikleri
Kamusal alan düzenlemeleri
Yerel pazarların düzenlenmesi Milli parklar Tabiat parkları
Antik tiyatrolar Anıtsal yapılar
Anıtsal yapılar:
İstasyon yapıları Kuvayı Milliye yapıları
Geleneksel kent merkezleri: Muğla, Bodrum,Kuşadası ...Kırsal mimari Endüstri mirası Bölgesel arkeoloji
müzesi Kent müzeleri
Tarım mirası müzeleri Tarihi çarşıların geri kazanımı Konaklama yatırımları
Günübirlik servis alanları
Kamp alanları
Ev pansiyonculuğu: Yörük köyleri ve yaylalar
Alternatif ulaşım yatırımları: bisiklet ve yürüyüş parkurları, deniz rotaları…
Toplu ulaşımın düzenlenmesi: yaylalar ve yörük köylerine erişimin kolaylaştırılması Arkeo-parklar
3D modelleme projeleri Sunum tasarımları
Dokuma atölyeleri
Cam ve çömlekçilik atölyeleri
Geleneksel öğelerin canlandırılması Sunum çalışmaları
ALTIN ROTALAR
TANITIM
Bölgesel ölçekte ortak bir sunum ve tanıtım dilinin yaratılması, bölgesel kimliğin ve rotaların etkin tanıtımı açısından önemlidir. Altın rotaların tanıtımı için kullanılabilecek malzemelerin başında;
• Broşür ve katalog gibi basılı kaynak- lar,
• Dergi ve bülten gibi periyodik yayınlar,
• Web ortamları ve mobil teknolojiler,
• Kentlerde kurulacak tanıtım merke- zleri ve tabela çalışmaları sayılabilir.
ALTIN ROTALAR
ALTIN ROTALAR ALTIN ÜÇGEN: AYDIN-DENİZLİ-MUĞLA
İŞBİRLİĞİ PLANI
iletişim
TARİHİ KENTLER BİRLİĞİ http://www.tarihikentlerbirligi.org/
[email protected] ÇEKÜL VAKFI www.cekulvakfi.org.tr [email protected] cekulyolharitalari.wordpress.com
Kültür Öncelikli Bölgesel Yol Haritaları
2012
