Aylık Emtia Bülteni Nisan 2015

(1)

 Mart ayında emtia fiyatlarının gerilemesinde ABD dolarındaki güçlü seyir etkili oldu. ABD’de Mart ayı başında açıklanan Şubat ayı tarım dışı istihdam artışı beklentilerin oldukça üzerinde gerçekleşmiş ve Fed’in faiz artırımlarını öne çekebileceği şeklinde yorumlanmıştı. 18 Mart’ta gerçekleştirilen toplantıda büyüme tahminlerinin aşağı yönlü revize edilmesi ve faiz düzeyine ilişkin beklentilerin düşmesi ise dolarda gözlenen değer artışını sınırlandırmıştı.

 Son dönemde Fed yetkililerin yaptıkları açıklamalar Fed’in para politikasına ilişkin belirsizlikleri artırsa da, piyasada halen Fed’in ilk faiz artırımını bu yıl içinde gerçekleştireceği görüşü ağırlığını koruyor.

 Dolardaki değer artışının yanı sıra küresel talepteki zayıf görünüm, birçok emtiada gözlenen arz fazlası ve stokların yüksek seviyesi emtia fiyatlarındaki düşüş eğilimini desteklemeye devam ediyor.

 Mart ayında tüm emtia endeksleri aylık bazda gerilerken, alt kalemler itibarıyla bakıldığında enerji fiyatlarının yanı sıra içecek, yağ, gübre ve değerli metallere ait endekslerde nispeten daha büyük düşüşler yaşandı.

MART 2013

70 80 90 100 110 120 130

Mar.08 Eki.08 May.09 Ara.09 Tem.10 Şub.11 Eyl.11 Nis.12 Kas.12 Haz.13 Oca.14 Ağu.14 Mar.15

Tarım *

40 60 80 100 120 140 160

Metal *

Metal Değerli Metal

Aylık Emtia Bülteni Nisan 2015

1 Nisan 2015

* Enerji dışı endeksin alt endeksleri arasında yer almaktadır.

EMTİA FİYAT ENDEKSLERİ (2010=100)

50 60 70 80 90 100 110 120 130 140 150

Emtia Fiyatları Genel Endeksi

50 70 90 110 130 150 170 190

Enerji ve Enerji Dışı

Enerji Enerji Dışı

(2)

Aylık Emtia Bülteni

Nisan 2015 2

EMTİA PİYASALARINDA SON GELİŞMELER

 Şubat ayında %16,3 oranında yükselen ham petrolün ortalama varil fiyatı Mart ayında geriledi. Bu gelişmede ABD’de rafineri işçilerinin greve gitmesinin de etkisiyle ülkenin petrol stoklarının tarihi yüksek seviyeye ulaşması etkili oldu. Ayrıca, Irak’ın petrol ihracatının günlük bazda yaklaşık son 30 yılın en yüksek seviyesine çıkması da fiyatlardaki düşüşte önemli rol oynadı. Öte yandan, 25 Mart’ta Suudi Arabistan ve Basra Körfezi’ne kıyısı olan Arap ülkelerinin Yemen’in Aden kentini kuşatan milislere yönelik askeri operasyon başlatması, petrol fiyatlarının ayın sonuna doğru yönünü yeniden yukarı çevirmesine neden oldu.

 Küresel petrol arzını etkileyebilecek bir diğer önemli gelişme de 2 Nisan’da İran ve P5+1 ülkeleri (Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 5 daimi üyesi ABD, İngiltere, Rusya, Çin ve Fransa’nın yanı sıra Almanya) arasında İran’ın nükleer programına ilişkin taslak metin üzerinde uzlaşmaya varılması oldu. Söz konusu taslak metnin uygulamaya konması durumunda orta vadede petrol arzının artması ve petrol fiyatlarının gerilemesi beklenirken, anlaşmanın 2015’teki etkilerinin sınırlı olacağı tahmin ediliyor.

 Doğalgaz fiyatları hava koşullarındaki düzelmeye bağlı olarak Mart ayında aylık bazda geriledi.

 Son yıllarda kronik arz fazlası nedeniyle gerileme eğiliminde olan kömür fiyatları Mart ayında da %1,3 oranında geriledi. Düşük petrol ve doğalgaz fiyatları nedeniyle önümüzdeki dönemde de kömür fiyatlarının gerilemeye devam etmesi bekleniyor.

 Küresel gıda fiyatlarındaki gerileme eğilimi arz fazlası ve olumlu üretim beklentileri paralelinde Mart ayında da sürdü.

 Özellikle Brezilya’daki olumlu hava koşullarına bağlı yüksek hasat, şeker fiyatlarının Mart ayında %12 gerilemesine neden oldu.

 Dünyanın en büyük kahve üreticilerinden Brezilya’da yüksek hasadın yanı sıra realdeki değer kaybıyla artan ihracat hacmine bağlı olarak kahve fiyatlarındaki düşüş sürerken, Mart ayında Arabica ve Robusta kahve fiyatları sırasıyla %11 ve %5 geriledi.

 Şubat ayında nispeten yatay bir seyir izleyen çay fiyatları, Kenya’da kurak geçen mevsim nedeniyle hasatta gözlenen düşüşün fiyatlara yansımasıyla %4 yükseldi. Fiyatların, güçlü ithalat talebi ve Orta Amerika’da hava koşullarının elverişli olmaması nedeniyle %8 arttığı muz da, fiyatların yükseliş kaydettiği az sayıdaki emtiadan biri oldu.

Kaynak: Dünya Bankası

6,0 7,0 8,0 9,0 10,0 11,0 12,0 13,0 14,0

40 50 60 70 80 90 100 110 120 130

Şub.12 Nis.12 Haz.12 Ağu.12 Eki.12 Ara.12 Şub.13 Nis.13 Haz.13 Ağu.13 Eki.13 Ara.13 Şub.14 Nis.14 Haz.14 Ağu.14 Eki.14 Ara.14 Şub.15

Petrol ve Doğalgaz Fiyatları

Brent Petrolü (USD/varil)

Doğalgaz (Avrupa, USD/milyon btu, sağ eksen)

200 220 240 260 280 300 320 340 360 380

Oca.13 Mar.13 May.13 Tem.13 Eyl.13 Kas.13 Oca.14 Mar.14 May.14 Tem.14 Eyl.14 Kas.14 Oca.15 Mar.15

Buğday Fiyatı (USD/mt)

(3)

Aylık Emtia Bülteni

Nisan 2015 3

EMTİA PİYASALARINDA SON GELİŞMELER

 Somon fiyatları özellikle Rusya’daki ithalat yasağının talebi baskılaması nedeniyle %8 oranında geriledi.

Kuzu eti fiyatları da artan üretim nedeniyle belirgin şekilde düştü.

 Çin’de ekonomik aktivitedeki ivme kaybı metal fiyatlarındaki gerilemenin sürmesine neden oluyor. 7 aydır gerileyen metal fiyatları Mart ayında da düşüşünü sürdürdü. 2015’in ilk çeyreğinde 2009’dan bu yana en düşük seviye olan %7 oranında büyüyen Çin ekonomisinin yıl genelinde %7’lik büyüme hedefini yakalamasının zor olacağı düşünülüyor. Çin ekonomisine ilişkin kötümser beklentiler metal fiyatlarındaki gerilemeyi tersine döndürebilecek bir talep artışı ihtimalini zayıflatıyor. Öte yandan, düşen metal fiyatları nedeniyle madencilik sektöründe yatırımların yavaşlamasının orta vadede arz kaynaklı sıkıntı yaratabileceği ve fiyatların yeniden yükselmesine neden olabileceği düşünülüyor.

 Mart ayında en hızlı gerileme 2013’ün son aylarından bu yana düşüş eğilimi sergileyen demir cevheri fiyatlarında gözlendi. Fiyatların %9 oranında gerilemesinde yeni kapasite artışı ve düşük talep etkili oldu.

Sektörde özellikle Avustralya kaynaklı yeni kapasitenin düşük maliyetle üretim yapılabilen madencilik işletmelerinden kaynaklandığı izleniyor. Bu durumun ayrıca Çin’de yüksek maliyetle üretim yapan işletmelerin kapatılmasına neden olduğu ifade ediliyor.

 Paslanmaz çelik sektöründe talebin zayıflamasına bağlı olarak nikel stoklarının rekor seviyeye ulaşmasının ardından nikel fiyatları Mart ayında aylık bazda %6 oranında geriledi.

 Bakır fiyatları ise metal fiyatlarındaki genel seyrin aksine Mart ayında Şili’de yaşanan sel nedeniyle yükseliş kaydetti. Bakır fiyatları son 7 aydır gerileme eğilimindeydi.

 Uranyum fiyatları da Japonya’nın talebinde artış beklentisinin etkisiyle yükseliş kaydetti.

 ABD dolarındaki güçlenme eğilimi paralelinde düşen altın fiyatları, Fed’in Mart ayındaki toplantısının ardından yeniden yükseldi. Mart sonunda altının ons fiyatı 1.183 dolar düzeyinde gerçekleşti.

Kaynak: Dünya Bankası, Reuters

44 46 48 50 52 54 56

40 60 80 100 120 140 160 180 200

Tem.10 Şub.11 Eyl.11 Nis.12 Kas.12 Haz.13 Oca.14 Ağu.14 Mar.15

Demir Cevheri Fiyatları ve Çin'de PMI

Demir Cevheri (USD/kuru ton) Çin Resmi İmalat PMI (Sağ Eksen)

1050 1150 1250 1350 1450 1550 1650 1750

Oca.13 Mar.13 May.13 Tem.13 Eyl.13 Kas.13 Oca.14 Mar.14 May.14 Tem.14 Eyl.14 Kas.14 Oca.15 Mar.15

Altın Fiyatları

Altın Fiyatları (USD/ons)

(4)

Aylık Emtia Bülteni

Nisan 2015 4

EMTİA PİYASALARINDA BEKLENTİLER

EMTİA FİYATLARI: Gerçekleşme ve Tahminler

Kaynak: Dünya Bankası, IMF * Brent, WTI ve Dubai petrolleri spot fiyatları ortalamasıdır.

 Emtia fiyatları genelinde gerileme eğilimi sürerken, 2015 yılında küresel talep görünümünün zayıf seyri ve bir çok emtiada yüksek düzeydeki stoklar, fiyatlardaki aşağı yönlü seyrin süreceğine işaret ediyor.

 2 Nisan’da İran ve P5+1 ülkeleri arasında İran’ın nükleer programına ilişkin uzlaşmaya varılan taslak metnin yasalaşmasının orta ve uzun vadede petrol fiyatlarını aşağı yönlü etkilemesi bekleniyor.

 Metal ürünlerde dünyanın en büyük tüketicisi konumunda olan Çin’de ekonomik aktivitedeki nispeten zayıf seyrin 2015 yılında da devam edeceği beklentisi bir çok metalde fiyatları baskılıyor. Ancak, kârlı olmadığı gerekçesiyle yeni madencilik yatırımlarının durmasının söz konusu emtialarda orta ve uzun vadede fiyatları dengeleyebileceği tahmin ediliyor.

 Tarımsal ürünlerde başta ABD olmak üzere tarihi rekolte düzeyi yakalanırken, 2015 yılı için de yüksek hasat beklentisi devam ediyor. Tarımsal ürünlere olan talepte önemli bir artış beklenmezken, fiyatların yüksek üretim paralelinde aşağı yönlü seyrinin devam edeceği öngörülüyor.

2000 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2020

Enerji

Ham Petrol* USD/varil 28 105 104 96 53 57 61 74

Kömür USD/ton 26 96 85 70 67 70 73 82

Doğalgaz (Avrupa) USD/milyon btu 4 12 12 10 9 9 9 9

Tarım

Kakao USD/kg 0,9 2,4 2,4 3,1 2,9 2,8 2,7 2,5

Kahve USD/kg 1,9 4,1 3,1 4,4 4,1 4,0 4,0 3,8

Çay USD/kg 1,9 2,9 2,9 2,7 2,8 2,8 2,8 3,0

Soya Yağı USD/ton 338 1.226 1.057 909 820 836 853 906

Mısır USD/ton 89 298 259 193 180 184 187 199

Pirinç USD/ton 202 563 506 423 415 411 408 397

Buğday USD/ton 114 313 312 285 280 280 279 278

Kırmızı Et USD/kg 1,9 4,1 4,1 5,0 5,0 4,9 4,8 4,6

Beyaz Et USD/kg 1,3 2,1 2,3 2,4 2,4 2,4 2,3 2,2

Şeker USD/kg 0,2 0,5 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4

Tomruk USD/metre küp 275 451 464 465 450 457 465 488

Pamuk USD/kg 1,3 2,0 2,0 1,8 1,6 1,7 1,7 1,9

Kauçuk USD/kg 0,7 3,4 2,8 2,0 1,7 1,8 1,9 2,1

Tütün USD/ton 2.976 4.302 4.589 4.999 4.700 4.658 4.617 4.496

Metal

Aluminyum USD/ton 1.549 2.023 1.847 1.867 1.925 1.946 1.968 2.034

Bakır USD/ton 1.813 7.962 7.332 6.863 6.500 6.529 6.559 6.648

Demir Cevheri USD/kuru ton 29 128 135 97 75 78 81 91

Kurşun USD/ton 454 2.065 2.140 2.095 2.000 2.037 2.074 2.191

Nikel USD/ton 8.638 17.548 15.032 16.893 16.000 16.190 16.381 16.971

Kalay USD/ton 5.436 21.126 22.283 21.899 20.000 20.281 20.567 21.448

Çinko USD/ton 1.128 1.950 1.910 2.161 2.200 2.228 2.257 2.345

Altın USD/troy ons 279 1.670 1.411 1.266 1.240 1.225 1.211 1.168

Gümüş USD/troy ons 5 31 24 19 18 18 19 19

Platin USD/troy ons 545 1.551 1.487 1.384 1.250 1.245 1.240 1.225

Tahmin Gerçekleşme

(5)

Nisan 2015 5

* Brent, WTI ve Dubai petrolleri spot fiyatları ortalamasıdır.

Aylık Emtia Bülteni

-50 -40 -30 -20 -10 0 10 20 30

Kahve Şeker Demir Cevheri Nikel Platin Tomruk Kalay Altın Ham Petrol*

Zeytinyağı Soya Yağı Çinko Gümüş Kakao Buğday Aluminyum Pirinç Kırmızı Et Kömür Pamuk Çay Ayçiçek Yağı Kurşun Doğalgaz Kağıt Hamuru Mısır Beyaz Et Kauçuk Tütün Bakır

Emtia Fiyatlarında Değişim Oranları (Mart 2015)

Yıllık % Değişim Aylık % Değişim

(6)

600 800 1.000 1.200 1.400 1.600 1.800

Altın (USD/troy ons)

1.000 1.500 2.000 2.500 3.000 3.500

Aluminyum (USD/ton)

600 800 1.000 1.200 1.400 1.600 1.800 2.000 2.200 2.400

Ayçiçek Yağı (USD/ton)

2.000 3.000 4.000 5.000 6.000 7.000 8.000 9.000 10.000

Bakır (USD/ton)

1,4 1,6 1,8 2,0 2,2 2,4 2,6

Beyaz Et (USD/kg)

100 150 200 250 300 350 400 450 500

Buğday (USD/ton)

1,6 1,8 2,0 2,2 2,4 2,6 2,8 3,0 3,2 3,4

Çay (USD/kg)

500 1000 1500 2000 2500 3000

Çinko (USD/ton)

50 70 90 110 130 150 170 190 210

Demir Cevheri (USD/ kuru ton

%63,5 demir)

5 7 9 11 13 15 17

Doğalgaz (USD/milyon btu)

5 10 15 20 25 30 35 40 45

Gümüş (USD/troy ons)

20 40 60 80 100 120 140

Ham Petrol* (USD/varil)

500 600 700 800 900 1.000

Kağıt Hamuru (USD/ton)

2 3 4 5 6 7

Kahve (USD/kg)

1,6 1,8 2,0 2,2 2,4 2,6 2,8 3,0 3,2 3,4 3,6

Kakao (USD/kg)

Nisan 2015 6

Aylık Emtia Bülteni

EMTİA FİYATLARI - I

* Brent, WTI ve Dubai petrolleri spot fiyatları ortalamasıdır.

(7)

5.000 10.000 15.000 20.000 25.000 30.000 35.000

Kalay (USD/ton)

0 1 2 3 4 5 6

Kauçuk (USD/kg)

2,0 3,0 4,0 5,0 6,0

Kırmızı Et (USD/kg)

40 60 80 100 120 140 160 180 200

Kömür (USD/ton)

500 1000 1500 2000 2500 3000 3500 4000

Kurşun (USD/ton)

0 5.000 10.000 15.000 20.000 25.000 30.000 35.000

Nikel (USD/ton)

0 1 2 3 4 5 6

Pamuk (USD/kg)

200 300 400 500 600 700 800 900 1.000

Pirinç (USD/ton)

600 800 1000 1200 1400 1600 1800 2000 2200

Platin (USD/troy ons)

500 700 900 1.100 1.300 1.500 1.700

Soya Yağı (USD/ton)

0,1 0,2 0,3 0,4 0,5 0,6 0,7

Şeker (USD/kg)

350 400 450 500 550 600

Tomruk (USD/metre küp)

3.000 3.500 4.000 4.500 5.000 5.500

Tütün (USD/ton)

2.500 3.000 3.500 4.000 4.500 5.000

Zeytinyağı (USD/ton)

Nisan 2015 7

Aylık Emtia Bülteni

EMTİA FİYATLARI - II

Rapordaki tablo ve grafiklerde IMF ve Dünya Bankası’nın verileri kullanılmıştır.

100 150 200 250 300 350

Mısır (USD/ton)

(8)

Nisan 2015 8

Aylık Emtia Bülteni

Bu rapor Bankamız uzmanları tarafından güvenilir olduğuna inanılan kamuya açık kaynaklardan elde edilen bilgiler kullanılmak suretiyle, sadece bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hiçbir şekilde finansal enstrümanların alım veya satımı konusunda tavsiye veya finansal danışmanlık hizmeti sağlanması olarak yorumlanmamalıdır. Bu raporda yer verilen görüş ve değerlendirmeler, hiçbir şekilde Türkiye İş Bankası A.Ş.’nin kurumsal yaklaşımını yansıtmamakta olup, raporu kaleme alan uzmanların kişisel görüş ve değerlendirmeleridir. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgi, görüş ve değerlendirmelerin doğru, değişmez ve eksiksiz olması konusunda herhangi bir şekilde garanti vermemektedir. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgilerde herhangi bir bildirimde bulunmaksızın değişiklik yapma hakkına sahiptir. Bu rapor ve içindeki bilgilerin kullanılması nedeniyle doğrudan veya dolaylı olarak oluşacak zararlardan Türkiye İş Bankası A.Ş. hiçbir şekilde sorumluluk kabul etmemektedir.

İşbu rapor üzerinde Bankamızın telif hakkı olup, Bankamızın yazılı izni alınmaksızın herhangi bir kişi tarafından, herhangi bir amaçla, kısmen veya tamamen çoğaltılamaz, dağıtılamaz veya yayımlanamaz. Tüm haklarımız saklıdır.

Bütün yayınlarımıza http://ekonomi.isbank.com.tr adresinden erişebilirsiniz.

İzlem Erdem - Bölüm Müdürü [email protected]

Alper Gürler - Birim Müdürü Aslı Göksun Şat Sezgin - Uzman

[email protected] [email protected]

Özgür Demirtaş - Müdür Yrd. İlker Şahin - Uzman

H. Erhan Gül - Uzman Ahmet Aşarkaya - Uzman Yrd.

Aylık Emtia Bülteni Nisan 2015

Aylık Emtia Bülteni Nisan 2015

Aylık Emtia Bülteni

Aylık Emtia Bülteni

Aylık Emtia Bülteni

Aylık Emtia Bülteni

Aylık Emtia Bülteni

Aylık Emtia Bülteni

Aylık Emtia Bülteni

Türkiye İş Bankası A.Ş - İktisadi Araştırmalar Bölümü