BÖLÜM 10 TÜRK YE EKONOM K CO RAFYASI TÜRK YE DE TARIM B ENDÜSTR B TK LER

Tam metin

(1)

TÜRK‹YE’DE TARIM Topraklar›m›z›n kullan›l›fl biçimi Ekili-dikili alanlar : %36

Çay›r ve otlar : %26

Ormanlar : %26

Ürün vermeyen alanlar : %12

Ülkemiz tar›m›n›n bafll›ca sorunlar›;

•Sulama •Gübreleme •Tohum ›slah›

•Toprak bak›m› •Makinalaflma

•Pazarlama

Ülkemiz Tar›m›n›n Genel Özellikleri

• Ekili-dikili topraklar az olup, parçal› ve da¤›n›k- t›r. (Yerflekilleri)

• ‹ç bölge tar›m›n›n en önemli sorunu sulamad›r.

• Tar›msal faaliyetler henüz do¤al koflullar›n et- kisinden kurtar›lamam›flt›r.

• ‹klimdeki karars›zl›k nedeniyle köylümüz, ayn›

anda ekonominin birkaç dal›yla (çiftçilik, hay- vanc›l›k, ar›c›l›k, sebze, meyve üretimi v.s.) birden u¤raflmaktad›r.

A– TAHILLAR

Bu¤day : Yaz› ya¤›fll› Karadeniz k›y›lar› d›fl›nda ülkemizin her yerinde üretilir. En çok üretildi¤i böl- ge ‹ç Anadolu’dur.

Arpa : So¤u¤a dayan›kl› oldu¤undan daha çok ‹ç Anadolu ve Do¤u Anadolu’da üretilir.

Çavdar : So¤u¤a en dayan›kl› tah›ld›r. Do¤u Ana- dolu ve ‹ç Anadolu’da üretilir.

Çeltik (pirinç) : Bol su istedi¤inden akarsu vadi- lerinde (Amik ovas›, Meriç Havzas›, Tosya, Boya- bat çevresi) yetifltirilir.

B– ENDÜSTR‹ B‹TK‹LER‹

Tütün : ‹ç ve Do¤u Anadolu’nun çok sert iklime sahip yöreleri d›fl›nda Türkiye’nin her yerinde ye- tifltirilir. Kalitesinin bozulmamas› için üretim alan- lar› devlet denetimindedir. Üretimde Ege, Güney- do¤u Anadolu ve Karadeniz Bölgeleri ilk s›ralar›

al›r.

Pamuk : Alüvyal toprak ekim döneminde sulama, olgunlaflma döneminde kurakl›k ve uzun bir yetifl- me devresi ister. Ege, Akdeniz ve Güneydo¤u en çok üretildi¤i bölgelerdir.

fiekerpancar›: Güneydo¤u Anadolu d›fl›ndaki tüm bölgelerde üretilir. ‹ç Anadolu, Karadeniz, Marma- ra ve Do¤u Anadolu Bölgeleri üretimde ilk s›ralar›

al›r.

Çay : Yetiflme alan› en dar endüstri bitkisi olan çay›n üretim alan› Rize ve Trabzon çevresi ile s›- n›rl›d›r.

Haflhafl : Afyon, Burdur, Isparta, Uflak Keten-Kenevir : Kastamonu çevresi Susam : Ege, Akdeniz Bölgeleri Yerf›st›¤› : Akdeniz

Gül ve Anason : Göller Yöresi fiekerpancar› Ekim Alanlar›

Pamuk Ekim Alanlar›

Tütün Ekim Alanlar›

Bu¤day Ekim Alanlar› Çeltik Üretim Alanlar›

KAVRAM DERSHANELER‹KAVRAM DERSHANELER‹

(2)

C– YA⁄ B‹TK‹LER‹

Ayçiçe¤i : Trakya baflta olmak üzere, Güney Marmara, Orta Karadeniz ve Eskiflehir çevresi ile

‹ç Bat› Anadolu’da üretilir.

Zeytin : Don olaylar›ndan zarar gördü¤ünden k›- y›larda yetifltirilir. Ege, Marmara ve Akdeniz üre- timde ilk üç s›ray› al›r.

M›s›r : Bol ya¤›fl ister, sulama ile de yetifltirilir. Ka- radeniz k›y›lar›nda bu¤day›n yerini alm›flt›r. Ancak bölgede tüketildi¤inden ticari de¤eri yoktur. Ayr›ca Akdeniz ve Marmara’da da üretilir.

Soya Fasulyesi : Akdeniz ve Karadeniz bölgele- rinde üretilir.

D– BAKLAG‹LLER

Baklagiller s›cak ve kurak bir yaz, belirli dönemler- de ise sulama ister. Nohut, mercimek, bezelye, fa- sulye ve bakla bafll›ca türlerdir.

E– YUMRULU B‹TK‹LER

Patates, so¤an, sarm›sak, turp ve havuç özel ko- flullar istemediklerinden her bölgede yetifltirilirler.

Fakat destekleme al›m› yap›lmad›¤›ndan üretim- leri y›ldan y›la çok de¤iflir.

F– MEYVE VE SEBZELER

F›nd›k : %80’i Karadeniz (Giresun, Ordu, Trab- zon, Bolu, Kastamonu) %20’si Marmara’da (Ada- pazar›, Kocaeli, Yalova) üretilir. Üretimde Dünya birincisiyiz.

Turunçgiller (Narenciye) : Üretimin %85’ini Akde- niz, %13’ünü Ege, %2’sini ise Karadeniz karfl›lar.

Üzüm : Elma’dan sonra so¤u¤a en dayan›kl› mey- vedir. Ege baflta olmak üzere Güneydo¤u Anado- lu, Marmara ve ‹ç Anadolu en çok üretildi¤i bölge- lerdir.

‹ncir : Don olaylar›ndan etkilendi¤inden iç kesim- lere sokulamaz. Üretiminin %85’ini Ege Bölgesi verir. Akdeniz ve Güneydo¤u üretildi¤i di¤er böl- gelerdir. Üretimde Dünya birincisiyiz.

‹ncir Dikim Alanlar›

Üzüm Dikim Alanlar›

Turunçgil Dikim Alanlar›

F›nd›k Dikim Alanlar›

M›s›r Ekim Alanlar›

Zeytin Dikim Alanlar›

Ayçiçe¤i Ekim Alanlar›

KAVRAM DERSHANELER‹KAVRAM DERSHANELER‹

Türkiye Ekonomik Co¤rafyas›

(3)

Di¤er Meyveler : Muz; yetiflme alan› en dar olan tar›m ürünüdür. Anamur, Alanya aras›nda, kay›s›

Malatya’da, fleftali Bursa’da, elma ‹ç Anadolu’da (Ni¤de, Aksaray) yayg›n olarak yetifltirilir. Elma so¤u¤a en dayan›kl› meyvedir.

HAYVANCILIK

Ülkemizde Hayvanc›l›¤›n Geliflmesi ‹çin;

• Hayvan soylar› ›slah edilmeli

• Meralar ›slah edilmeli ve yem üretimi art›r›lma- l›

• Mera hayvanc›l›¤› yerine ah›r ve besi hayvan- c›l›¤›na geçilmeli

• Erken kesim önlenerek, hayvan hastal›klar› ile mücadele edilmelidir.

Hayvanlar›n Co¤rafi Da¤›l›fl›

Ülkemizde hayvanlar›n co¤rafi da¤›l›fl›nda iklim, bitki örtüsü ve yerflekilleri etkili olmufltur. En çok beslenen tür koyundur.

Koyun : Bozk›rlar›n yayg›n oldu¤u ‹ç Anadolu, ‹ç Bat› Anadolu, Güneydo¤u Anadolu, Marmara ve Do¤u Anadolu’nun alçak yörelerinde yayg›nd›r.

K›l Keçisi : Akdeniz ve Do¤u Anadolu’nun da¤l›k yörelerinde (Fundal›k) beslenir.

Tiftik Keçisi : Ankara, Eskiflehir ve Çank›r› çevre- sinde yayg›nd›r.

Büyükbafl Hayvanc›l›k : Erzurum-Kars çevresi, Do-

¤u ve Bat› Karadeniz k›y›lar›nda yayg›nd›r. (Çay›r) Kümes Hayvanc›l›¤› : Marmara ve Ege Bölgeleri ile büyük flehirler çevresinde yayg›nd›r.

Ah›r ve Besi Hayvanc›l›¤› : fieker fabrikalar› ile büyük flehirler çevresinde yayg›nd›r.

‹pek Böcekçili¤i : Bursa, Bal›kesir ve Bilecik çev- resinde (Dut a¤ac›) yayg›nd›r.

Ar›c›l›k : Mu¤la, Antalya, Hakkari, Erzurum, Kars, Rize, Bitlis ve Erzincan çevresinde yayg›nd›r. (Çi- çekli bitkiler, meyve a¤açlar›, çam ormanlar›)

SU ÜRÜNLER‹ VE BALIKÇILIK

Ülkemizde su ürünleri avc›l›¤›n›n geliflememe- sinde;

• Aç›k deniz bal›kç›l›¤›n›n yap›lmay›fl›,

• Deniz, göl ve akarsular›m›z›n h›zla kirletilmesi,

• Yanl›fl ve zararl› avlanma yöntemlerinin kulla- n›lmas›,

• Bal›kç›lar›n araç-gereç ve donan›m yönünden yetersiz olmas›

• Depolama ve so¤uk hava donan›m› imkânlar›- n›n yetersizli¤i,

• Su ürünleri üreticilerinin örgütsüz olmas› etkili olmufltur.

Su ürünleri üretiminin %82’sini Karadeniz, %11’ini Marmara, geriye kalan›n› ise di¤er bölgeler karfl›- lar. Mentefle yöresinde sünger avc›l›¤›, Göller yö- resinde ise tatl› su bal›kç›l›¤› yap›l›r. Ege ve Akde- niz k›y›lar›nda tar›m ve turizmin daha fazla gelir getirmesi nedeniyle bal›kç›l›k fazla geliflmemifltir.

Japonya, ABD, Norveç, Danimarka, ‹zlanda, ‹ngil- tere, Almanya, Kanada ve Peru dünyada bal›kç›l›-

¤›n geliflti¤i ülkelerdir.

ORMAN ÜRÜNLER‹

Ormanlar›m›z›n da¤›l›fl› düzensizdir. Da¤›l›flta te- mel etken ya¤›fl (nemlilik)’t›r. Ormanlar›n da¤›l›fl›:

Karadeniz : %27

Akdeniz : %22

Ege : %18

Marmara : %16

Do¤u Anadolu : %9

‹ç Anadolu : %7

G.Do¤u Anadolu : %1

Ülkemizin sadece %26’s› ormanlarla kapl›d›r. Bunun nedeni ormanlar›n zaman içinde çeflitli flekillerde tahrip edilmesidir. Ormanlar›m›z›n korunmas› için;

• Gözetleme kuleleri yap›lmal›,

• Yang›na havadan müdahale ekipleri kurulmal›,

• Orman içi yol a¤› gelifltirilmeli,

• Yang›n›n s›çramas›n› önleyecek boflluklar b›- rak›lmal›,

• Karma a¤açlardan oluflan ormanlar gelifltirilmeli,

• Orman tahribi (tarla açma, yang›n, otlatma) önlenmelidir.

KAVRAM DERSHANELER‹KAVRAM DERSHANELER‹

(4)

YERALTI KAYNAKLARI MADENLER

Ülkemizde maden kaynaklar› çok çeflitlilik göste- rir. Da¤›l›fllar› düzensizdir. Dünya çap›nda önem tafl›yan madenlerimiz; Bor ve krom’dur.

ENERJ‹ KAYNAKLARI

Taflkömürü : Kozlu, Kilimli, Ere¤li (Zonguldak) Linyit : Seyitömer, Tunçbilek Tavflanl›, De¤irmisaz (Kütahya), Soma (Manisa), Milas-Yata¤an (Mu¤- la), Afflin-Elbistan (K.Marafl), Beypazar› (Ankara), Amasya, Çorum, fi›rnak, Erzurum

Linyitle Çal›flan Santraller : Soma, Tunç bilek, Seyi- tömer, Yata¤an, Yeniköy, Gökova, Orhaneli, Afflin- Elbistan, Çay›rhan

Do¤algaz : Hamitabat (K›rklareli) Jeotermal enerji : Sarayköy (Denizli)

Petrol : Raman, Garzan, Batman, Diyarbak›r, Ad›- yaman çevresi

Petrol Rafinerileri : ‹prafl (‹zmit), Atafl (Mersin), Ali- a¤a (‹zmir), Batman, Orta Anadolu (K›r›kkale)

SANAY‹

Sanayi faaliyetlerinin ülke yüzeyine da¤›l›fl› dü- zensizdir. Ulafl›m kolayl›¤›na ba¤l› olarak sana- yi tesislerinin ço¤u ülkenin bat› yar›s›nda ve k›y›- larda toplanm›flt›r. Sanayinin en fazla geliflti¤i böl- ge Marmara, en az geliflti¤i bölge ise Do¤u Ana- dolu’dur.

Bir yerde sanayinin kurulup geliflmesi flu flartlara ba¤l›d›r:

• Hammadde

• Enerji

• ‹fl gücü

• Pazar

• Ulafl›m

• Sermaye

Ülkemizde sanayinin yavafl geliflmesi; sermaye azl›¤› ve ulafl›m zorlu¤u ile ilgilidir.

KOLLAR SANAY‹

BES‹NDOKUMA VE DER‹

KURULDU⁄U YERLER UN VE UNLU

MAMÜLLER

‹stanbul, ‹zmir, Ankara, Eskiflehir, Konya, Karaman, Kayseri, Gaziantep, Bolu

B‹TK‹SEL YA⁄

Zeytinya¤›: Ayval›k, Edremit, Gemlik, G.Antep, Bursa.

Ayçiçek: Tekirda¤, Edirne

fiEKER

‹ç kesimlerde yayg›n Uflak, Afyon, Alpullu, Susurluk, Ankara, Eskiflehir, Çorum, Erzurum, Elaz›¤, Kars, Kayseri, Turhal, Kastamonu, Samsun, Amasya

‹zmir, ‹stanbul, Kars, Erzurum, Bursa, Adana, Afyon, Kayseri, Konya, Çank›r›, Trabzon, fi.Urfa, Mardin, Ankara, Edirne, Diyarbak›r,

HAYVAN ÜRÜNLER‹

Çanakkale, Bal›kesir, Bursa, ‹zmir, Kayseri, Malatya, Antalya, Adana, Mersin, Tokat, Isparta KONSERVE

VE MEYVE SUYU

Sigara : ‹stanbul, Samsun, Tokat, Bitlis, Adana,

‹zmir

‹çki : Tekirda¤, ‹stanbul, Çanakkale, Yozgat, Ankara, ‹zmir, Elaz›¤, Nevflehir, Diyarbak›r S‹GARA VE

‹ÇK‹

FINDIK Giresun, Ordu, Adapazar›

ÇAY Rize, Trabzon

‹PEKL‹

DOKUMA Bursa, Gemlik, ‹stanbul, Yalova PAMUKLU

DOKUMA

Adana, Bursa, ‹stanbul, Kayseri, Malatya, ‹zmir, Manisa, Antalya, Denizli, Ayd›n (Nazilli), Mersin (Tarsus)

YÜNLÜ

DOKUMA ‹stanbul, Kayseri, Bursa, Siirt, Hereke (‹zmit) HALI-K‹L‹M

BATTAN‹YE

Isparta, Kayseri, Bünyan, Ladik, Kula, Gördes, Demirci, Milas, Uflak, Simav, Sivas, Siirt KONFEKS‹YON

VE G‹Y‹M

‹stanbul, Bursa, ‹zmir, Ankara, Adana, Eskiflehir, Diyarbak›r

DER‹ VE KÖSELE

‹stanbul, Erzurum, Bal›kesir, Bolu (Gerede), Uflak, Kars, Bursa

DEM‹R ÇEL‹K ‹skenderun, Karabük, Ere¤li, K›r›kkale ALÜM‹NYUM Seydiflehir (Konya)

KÜKÜRTKeçiborlu (Isparta) KROM Antalya, Elaz›¤

BAKIR Samsun, Ergani (Diyarbak›r), Murgul (Artvin) KURfiUN-

Ç‹NKO Keban (Elaz›¤), Kayseri

BOR Band›rma

MADEN‹ EfiYA ‹stanbul, ‹zmit, Bursa, Gaziantep, Denizli, Manisa, Adana, ‹zmir

MADEN ‹fiLETME (METALURJ‹)

OTOMOT‹V ‹stanbul, Bursa, Adapazar›, ‹zmir, Adana, Aksaray, Eskiflehir, ‹zmit

GEM‹ ‹stanbul, Mersin, ‹zmit, Tuzla, Pendik, ‹zmir LOKOMOT‹F

VAGON Eskiflehir, Adapazar›, Sivas, Kayseri UÇAK Eskiflehir, Ankara, Kayseri S‹LAH K›r›kkale

DAYANIKLI

TÜKET‹M ‹stanbul, ‹zmir, ‹zmit, Ankara, Bursa, Adana, Eskiflehir, Gaziantep, Manisa, Çorlu

MAK‹NE - OTOMOT‹V

Madenin

Ad› Ç›kar›ld›¤› Yerler

Demir Divri¤i (Sivas), Hekimhan-Hasançelebi (Malatya), Eymir (Bal›kesir), Dikili-Torbal› (‹zmir), Çamda¤› (Düzce)

Bak›r Murgul (Artvin), Küre (Kastamonu), Maden (Elaz›¤), Ergani (Diyarbak›r)

Krom Fethiye-Köyce¤iz-Dalaman (Mu¤la), Guleman-Palu (Elaz›¤), Eskiflehir, Kütahya, Antalya, Kahramanmarafl, Adana Boksit

(Alüminyum)Akseki (Antalya), Seydiflehir (Konya) Bor

mineralleri

Susurluk, Bigadiç (Bal›kesir), Seyitgazi (Eskiflehir), Emet (Kütahya)

Kükürt Keçiborlu (Isparta)

Civa Sarayönü (Konya) Hal›köy, Karaburun (‹zmir) Kurflun-

Çinko Keban (Elaz›¤), Kayseri Manganez Artvin, Zonguldak

Volfram Uluda¤

Mermer Afyon, Bilecik, Gemlik, Marmara Adas›, K›rflehir, Eskiflehir Lületafl› Eskiflehir

Tuz Çank›r›, Kars, K›rflehir, Çamalt› (‹zmir) Tuz Gölü

KAVRAM DERSHANELER‹KAVRAM DERSHANELER‹

Türkiye Ekonomik Co¤rafyas›

(5)

ULAfiIM

Ülkemizde ulafl›m› olumsuz etkileyen faktörler;

• Yerflekillerinin engebeli olmas›

• K›y› ve iç kesimlerde do¤u-bat› uzan›fll› geçit vermez da¤lar

• Derin vadiler

• ‹ç kesimlerde hüküm süren karasal iklim

• Sermaye ve araç gereç yetersizli¤i

T‹CARET

D›flar›ya satt›¤›m›z (ihraç) ürünler aras›nda sana- yi ürünleri ilk s›ray› al›r. Daha sonra tar›m ürünle- ri ve madenler gelir.

‹hraç Ürünlerimiz:

• Haz›r giyim (Konfeksiyon)

• Otomobil, dayan›kl› tüketim mallar›, hal› ve mobilya

• Tar›m Ürünleri : Pamuk, tütün, f›nd›k, incir, üzüm, turunçgil ve sebzeler

• Madenler : Bor mineralleri, krom, bak›r, çinko, kurflun, tuz

• Canl› hayvan ve hayvansal ürünler

D›fl al›mda ise ilk s›ray› petrol al›r.

‹thal ürünlerimiz:

• Ham petrol, ilaç, gübre, ka¤›t ve kimyasal ürünler

• Elektronik ve optik aletler

• Makine ve donan›m›

• Tropikal ürünler : Kahve, kakao, kauçuk ve ba- harat

TUR‹ZM

Turizm d›fl ticaret a盤›n› kapatma aç›s›ndan önem tafl›r. Ayr›ca ticaret, inflaat, ulafl›m ve haberleflme sektörlerinin geliflmesine katk›da bulunur, yeni ifl- gücü olanaklar› yarat›r, el sanatlar›na canl›l›k ka- zand›r›r.

Turistik Çekiciliklerimiz:

• Uzun k›y›lar ile plajlar›n varl›¤›

• Günefllenme süresinin fazlal›¤›

• Kapl›ca, ›l›ca gibi s›cak su kaynaklar›n›n zen- ginli¤i (Yalova, Oylat, Gönen, Balçova, K›z›l- cahamam)

• K›fl sporlar› (Uluda¤, Kartalkaya, Ilgaz, Elma- da¤, Erciyes, Palandöken, Sar›kam›fl, Sakl›- kent) ve yayla turizmi olanaklar›

• Do¤al güzellikler (Pamukkale, Peribacalar›, Milli parklar v.s.)

• Tarihi eserler

• Zengin su kaynaklar›, göller

Bunca çekicili¤ine ra¤men ülkemizde turizmin ye- terince geliflememesi tan›t›m ve organizasyon yetersizli¤i ile ilgilidir.

ÖZETLE

• Tar›m ürünlerinin çeflitlilik göstermesi iklim çeflitlili¤i ile ilgilidir.

• Tar›m alanlar›n›n az ve da¤›n›k olmas› yerfle- killerinin engebeli olmas›ndan kaynaklan›r.

• Yerflekilleri nedeniyle Marmara, ‹ç Anadolu ve Güneydo¤u Anadolu’da ekili-dikili alanlar ge- nifl yer tutarken, Karadeniz, Do¤u Anadolu ve Akdeniz’de az yer tutar.

• Yaz kurakl›¤› nedeniyle ülkemiz tar›m›n›n en önemli sorunu sulamad›r.

KOLLAR SANAY‹

K‹MYA

KURULDU⁄U YERLER

‹LAÇ Genelde ‹stanbul’da toplanm›flt›r. ‹zmir, Samsun BOYA ‹stanbul, ‹zmit, Mersin, ‹zmir

GÜBRE Band›rma, Kütahya, Mersin, Mardin, Gemlik, Karabük, Elaz›¤, ‹skenderun, Samsun, ‹stanbul

PETRO-K‹MYA

RAF‹NER‹LER LAST‹K DETERJAN

‹zmit, ‹zmir, Mersin, K›r›kkale, Batman

‹zmit, Adana, Adapazar›, K›rflehir

‹stanbul, ‹zmit, ‹zmir

KA⁄IT

‹zmit, Çaycuma (Zonguldak), Taflköprü (Kastamonu), Aksu (Giresun), Bal›kesir, Dalaman (Mu¤la), Taflucu (Mersin), Çay (Afyon)

KERESTE Düzce, Bolu, Kastamonu, Sinop, Zonguldak, Bart›n, Ordu, Rize, Artvin, K›rklareli MOB‹LYA ‹stanbul (Ümraniye), ‹zmir (Karaba¤lar), Bursa

(‹negöl), Ankara (Siteler), Manisa, Kayseri ORMAN ÜRÜNLER‹

Ç‹MENTO

Çok yayg›n: ‹stanbul, ‹zmir, Zonguldak, Çorum, Ankara, Afyon, Adana, Konya, Eskiflehir, Trabzon, Elaz›¤, Mardin, Ordu, Bart›n, Bolu, Erzurum, Çanakkale

CAM ‹stanbul, Bursa, Mersin, Sinop, K›rklareli, ‹zmit, Antalya

SERAM‹K Kütahya, Çanakkale, Bozöyük, Bilecik, ‹stanbul, Uflak, ‹zmir, ‹zmit

HAZIR

BETON ‹stanbul, ‹zmir, Manisa TU⁄LA

K‹REM‹T

Manisa, Çorum, Kütahya, Uflak, Tokat, Kastamonu, Eskiflehir, Bart›n, ‹zmir

Ç‹MENTO, CAM VE SERAM‹K KAVRAM DERSHANELER‹KAVRAM DERSHANELER‹

(6)

• Ülkemizde yetiflme alan› en dar olan ürünler;

muz, çay ve f›nd›k, en genifl olan ürünler ise;

bu¤day, flekerpancar› ve tütündür.

• Muz, zeytin, turunçgil, f›nd›k, çay ve incir gibi ürünler düflük s›cakl›¤a dayan›kl› olmad›k- lar›ndan sadece k›y›larda yetifltirilirler.

• Haflhafl, tütün, kenevir, pirinç ve anason gibi ürünlerin ekim alanlar› devlet denetimindedir.

• Ülkemiz f›nd›k ve incir üretiminde dünya bi- rincisidir.

• Tar›msal ürün çeflitlili¤i en fazla olan bölgeleri- miz Marmara, Ege ve Akdeniz’dir. Nedeni k›fl- lar›n ›l›k, yaz devresinin uzun ve s›cak geçme- sidir.

• Yaz kurakl›¤› isteyen tar›m ürünlerinin Kara- deniz k›y›s›nda yetifltirilmesi zordur.

• Meyve ve sebzelerin en erken olgunlaflt›¤›

bölge Akdeniz, en geç olgunlaflt›¤› bölge ise Do¤u Anadolu’dur.

• Türkiye tar›m›nda sulama sorunu halledilirse;

– Ürün çeflitlili¤i ve verimi artar.

– Ayn› tarladan y›lda birden fazla ürün alma ol- sal›¤› artar.

– Nadas alanlar› azal›r.

– Göçte azalma olur.

– Az su isteyen ürünlerin (bu¤day, arpa, mer- cimek v.s.) ekim alanlar› daral›r.

– Tar›ma dayal› sanayi geliflir.

– Tar›msal üretimde dalgalanma azal›r.

• Üretimi devlet kontrolünde olan ürünlerin üre- timinde y›llara göre dalgalanmalar azd›r.

• So¤u¤a en dayan›kl› tar›m ürünleri elma, üzüm ve çavdard›r.

• Turunçgil ve zeytin tar›m›n›n yap›ld›¤› yöre- lerde s›cakl›k y›l boyunca 0°C’nin üzerindedir.

• Çay, f›nd›k, m›s›r ve pirinç bol ya¤›fl ve su is- teyen tar›m ürünleridir.

• Hammaddenin kolay temin edilmesi ve tüketi- min fazla olmas› nedeniyle en yayg›n sanayi dallar› besin ve çimentodur.

• En geliflmifl sanayi dal› haz›r giyim ve teks- tildir. Nedeni hammaddenin ucuz ve bol olma- s›, iflgücü ucuzlu¤udur.

• Çay, flekerpancar›, meyve suyu, konserve ve hayvansal ürünler gibi çabuk bozulabilen hammaddeler sanayi tesislerini kendisine çek- mifltir.

• Karadeniz k›y›lar›nda her mevsimin ya¤›fll›

geçmesi pamuk, bu¤day, mercimek, arpa gibi ürünlerin yetifltirilmesini zorlaflt›r›r.

• Akdeniz ikliminin özelli¤ini en iyi tan›tan tar›m ürünü zeytin, Karadeniz iklimini en iyi tan›tan ürünü ise f›nd›kt›r.

• ‹ç Bölgelerimizin ekonomisinde flekerpancar›

ve bu¤day gibi ürünler büyük paya sahiptir.

• Eskiden sadece tah›l üretilen bir yörede ürün çeflitlili¤inin artmas› ve sebze üretiminin baflla- mas› sulama ile ilgilidir.

• Tütün, Karadeniz, Ege, Marmara ve Akdeniz k›y›lar›nda yetifltirilen ortak tar›m ürünüdür.

• Bu¤day üretiminde ‹ç Anadolu, ayçiçe¤i üreti- minde Marmara, zeytin, üzüm, haflhafl, tütün, incir ve pamuk (ZÜHT‹P) üretiminde Ege, tu- runçgil, muz, soya ve yerf›st›¤› üretiminde Akdeniz ilk s›ray› al›r.

• Rize Yöresi çay, Edremit Körfezi zeytin, Ordu, Giresun çevresi f›nd›k, Ergene Havzas› ayçi- çe¤i, Çukurova pamuk, Afyon haflhafl, Büyük Menderes ovas› incir ve pamuk, Malatya ka- y›s›, Isparta gül tar›m› ile tan›n›r.

• ‹klim koflullar› bak›m›ndan sebze üretimine en az elveriflli bölge Do¤u Anadolu’dur.

• Serac›l›¤›n Akdeniz ve Ege k›y›lar›nda yo¤un- laflmas› k›fl s›cakl›klar›n›n yüksek olmas› ve güneflli gün say›s›n›n fazlal›¤› ile ilgilidir.

• Ülkemizde tah›l üretiminin y›ldan y›la dalga- lanmalar göstermesi ya¤›fl karars›zl›¤›ndan kaynaklan›r.

• Daha kârl› ürünlere öncelik verildi¤inden k›y›- larda flekerpancar› ve tah›l tar›m› yap›lmaz.

(Karadeniz k›y›lar›nda iklim)

• Ah›r ve besi hayvanc›l›¤›n›n fleker fabrikalar›

çevresinde yayg›nlaflmas›n›n nedeni fleker- pancar› küspesinin hayvan yemi olarak kullan›lmas›d›r.

KAVRAM DERSHANELER‹KAVRAM DERSHANELER‹

Türkiye Ekonomik Co¤rafyas›

(7)

• K›y› bölgelerindeki tar›msal faaliyetlerde;

– Ürün çeflitlili¤i fazlad›r.

– Modern yöntem ve teknikler yayg›nd›r.

– Ekonomik de¤eri yüksek ihraç ürünleri ye- tifltirilir.

– Y›lda birden fazla ürün al›nabilir.

• Erzurum-Kars çevresi ile Karadeniz k›y›lar›n- da büyükbafl hayvanc›l›¤›n yayg›nlaflmas›n›n nedeni, yaz ya¤›fllar›na ba¤l› olarak çay›rla- r›n genifl yer tutmas›d›r.

• Ormanlar›n %80’i k›y› bölgelerinde bulunur.

Nedeni ya¤›fl ve nemliliktir.

• Akdeniz ve Ege k›y›lar›nda orman yang›nlar›- n›n fazla olmas› yaz s›cakl›¤› ve kurakl›¤› ile ilgilidir.

• Sanayi faaliyetlerinin en fazla geliflti¤i bölgeler Marmara ve Ege’dir.

• Dünya çap›nda önem tafl›yan madenlerimiz bor mineralleri ve krom’dur.

• Sanayi tesislerinin co¤rafi da¤›l›fl›nda ulafl›m çok belirleyici olmufltur.

• Enerji üretiminde en fazla kullan›lan enerji kay- na¤› linyittir.

• Elveriflli özel konumu nedeniyle ülkemizde tran- sit ticaret geliflmifltir.

• Orman ürünleri ve ormanc›l›k Bat› Karade- niz bölümünde fazla geliflmifltir.

• Türkiye’de sanayinin en fazla geliflti¤i bölüm- ler Çatalca-Kocaeli, As›l Ege, Adana ve Gü- ney Marmara’d›r.

• Sebze üretiminde Akdeniz, Marmara ve Ege bölgeleri önemli paya sahiptir.

• Ülkemizde meralar›n daralmas› besi hayvan- c›l›¤›na geçifli zorunlu k›lm›flt›r.

• Yaz mevsiminin serin ve ya¤›fll› geçmesi, ulafl›m zorlu¤u ve konaklama tesislerinin azl›¤› Karadeniz Bölgesi turizmini olumsuz et- kilemifltir.

• ‹zmit, Gemlik, ‹zmir ve ‹skenderun körfezleri, çevresindeki sanayi tesislerinin yo¤unlu¤una ba¤l› olarak h›zla kirlenmektedir.

• ‹ç bölgelerimizde sulama sorunu ve yaz dev- resinin k›sal›¤› k›fl›n don olaylar›n›n görülmesi nedeniyle tar›msal ürün çeflitlili¤i azd›r.

• Hayvan türlerinin çeflitlili¤i s›cakl›k ve ya¤›fl ile ilgilidir.

• Bitki örtüsü da¤›l›fl› ile hayvanlar›n co¤rafi da-

¤›l›fl› paralellik gösterir;

– Bozk›r → Koyun – Çay›r → S›¤›r – Fundal›k → Keçi

– Dut a¤ac› → ‹pekböcekçili¤i

– Çiçekli bitkiler, çam orman› → Ar›c›l›k

• Tah›l tar›m›n›n yayg›n oldu¤u yörelerde kü- çükbafl hayvanc›l›k önem kazanm›flt›r. Kü- çükbafl hayvanc›l›¤›n yayg›nlaflt›¤› yörelerde ise el dokumas› hal›c›l›k ve dokuma sanayi geliflmifltir.

• Mera ve otlaklar›n azl›¤› ve tüketim fazlal›¤›

nedeniyle Marmara Bölgesi’nde kümes ve ah›r hayvanc›l›¤› geliflmifltir.

• Bu¤day, tütün ve flekerpancar› gibi ürünlerde- ki fiyat art›fl› ve kararl›l›¤› devletin destekle- me al›m› yapmas› ile ilgilidir.

• Tar›m ürünlerinin yetiflmesinde s›cakl›k ve ya-

¤›fl en önemli belirleyicilerdir.

• Taflkömürü, linyit, su gücü ile çal›flan enerji santralleri hammadde kayna¤›na yak›n olmak zorundad›r.

• Sugücü, rüzgâr ve jeotermal enerji gibi kay- naklar hava kirlili¤i yaratmaz.

• Türkiye içinde maden tafl›mac›l›¤› daha çok demiryolu ulafl›m› ile yap›l›r.

• ‹thalat ve ihracatta ise daha çok denizyolu kullan›l›r. Çünkü di¤er ulafl›m a¤lar›na oranla ucuzdur.

KAVRAM DERSHANELER‹KAVRAM DERSHANELER‹

(8)

1. Afla¤›daki tar›m ürünlerinden hangisinin yay- g›n olarak yetifltirildi¤i bölgenin ya¤›fl rejimi- nin en düzenli oldu¤u söylenebilir?

A) Zeytin B) Turunçgiller C) Bu¤day D) Çay E) Pamuk

2. Afla¤›daki tar›m ürünlerinden hangisi, Türki- ye'nin d›fl sat›m›nda di¤erlerine göre daha az önem tafl›r?

A) Pamuk B) Tütün C) F›nd›k D) ‹ncir E) Çay

3. Edirne, Samsun, Sinop ve Çorum ilerimizin ül- ke üretiminin % 70'den fazlas›n› verdikleri ta- r›m ürünü afla¤›dakilerden hangisidir?

A) Pirinç B) F›nd›k C) ‹ncir D) Zeytin E) Bu¤day

4. Afla¤›daki yörelerin hangisinde pirinç üretimi önem tafl›maz?

A) Amik Ovas› B) Rize çevresi

C) Bafra Ovas› D) Adana

E) Meriç Deltas›

5. Afla¤›da verilen illerin hangisinde tar›msal ürün çeflitlili¤i en azd›r?

A) Bursa B) Adana C) Ayd›n D) Edirne E) Sivas

6. Afla¤›daki yörelerin hangisinde bak›r madeni ç›kar›lmaz?

A) Murgul B) Divri¤i C) Maden D) Küre E) Ergani

7. Afla¤›daki yörelerin hangisinde hammaddesi ma- dene dayal› endüstri kolu geliflmemifltir?

A) Seydiflehir B) Sinop C) Zonguldak D) Karabük E) ‹skenderun

8. Afla¤›daki termik santrallerin hangisi enerji üre- timinde, di¤erlerinden farkl› bir hammadde kay- na¤› kullan›r?

A) Gökova B) Soma

C) Hamitabat D) Afflin – Elbistan E) Yata¤an

9. El dokumas› hal› üretimi afla¤›da verilen yöre- lerin hangisinde fazla geliflmemifltir?

A) Gördes B) Bünyan C) Isparta D) Uflak E) Bolu

10. Afla¤›daki limanlardan hangisi yat turizmi aç›- s›ndan fazla önem tafl›maz?

A) Antalya B) Bodrum C) Sinop D) Kufladas› E) Kemer

11. Afla¤›daki ovalardan hangisi tar›msal faaliyet- ler aç›s›ndan daha az önem tafl›r?

A) Çukurova B) Büyük Menderes

C) Bursa D) Ergene

E) Erzurum

KAVRAM DERSHANELER‹KAVRAM DERSHANELER‹

Türkiye Ekonomik Co¤rafyas›

BÖLÜM 10 TEST 28

(9)

12. Akdeniz Bölgesinde yaz›n narenciye bahçeleri en geç 15 günde bir sulan›rken, Do¤u Karadenizde sulamaya ihtiyaç duyulmaz.

Bu durum iki yörenin hangi yönden farkl› ol- mas›yla ilgilidir?

A) Toprak yap›s›

B) Ya¤›fl rejimi C) Ya¤›fl biçimi D) Denize göre konum E) Yerflekilleri

13. Türkiye'de sanayi tesislerinin yaklafl›k %50'si Marmara Bölgesinde kümelenmifltir.

Bunda afla¤›dakilerden hangisinin etkisi en azd›r?

A) Ulafl›m ‹mkanlar›n›n kolayl›¤›

B) Sermaye birikiminin fazlal›¤›

C) Genifl iflgücü olanaklar›n›n varl›¤›

D) Pazar imkanlar›n›n geniflli¤i

E) Hammadde kaynaklar›n›n çok çeflitli ve zengin olmas›

14. Türkiye’nin çok canl› ve ifllek bir transit tica- rete sahne olmas›nda afla¤›dakilerden hangi- sinin etkisi yoktur?

A) Çanakkale ve ‹stanbul bo¤azlar›n›n B) Üç yandan denizlerle çevrili olmas›n›n C) Çok genifl alana sahip olmas›n›n

D) Avrupa ile Asya aras›ndaki köprü konumunun E) Farkl› ekonomik yap›lara sahip ülkeler aras›n-

da yer almas›n›n

15. fiehir Üretim (Ton)

Konya 2.500.000

Ankara 1.700.000

Adana 1.300.000

Yozgat 700.000

Yukar›daki tabloda bir tar›m ürününün baz› illeri- mizdeki 1988 y›l› üretim miktar› verilmifltir.

Buna göre bu tar›m ürünü afla¤›dakilerden hangisidir?

A) Pirinç B) fiekerpancar› C) Ayçiçe¤i D) Bu¤day E) M›s›r

16. ‹stanbul, Ankara, ‹zmir, Bursa, Konya, Adana gibi merkezlerde sebze tar›m›n›n önem kazan- mas›nda afla¤›daki faktörlerden hangisinin et- kisi en azd›r?

A) Verimli alüvyal topraklar B) Uygun iklim özellikleri C) Tüketim pazarlar›na yak›nl›k

D) Baflka tar›m ürünlerinin yetifltirilememesi E) Sulama kolayl›¤›

17. Adana, Konya, Eskiflehir, ile Bursa gibi flehir- lerin geliflmesinde afla¤›dakilerden hangisi en az etkili olmufltur?

A) Çevrelerinin zengin tar›m potansiyeli B) Ulafl›m aç›s›ndan kavflak nokta olma özelli¤i C) Ticaretin canl› olmas›

D) Hidroelektrik üretiminin fazlal›¤›

E) Hammadde kaynaklar›n›n zenginli¤i

18. I. Ülkemizin en kuzeyinde yer almas›

II. Hinterland›n›n darl›¤›

III. Ekili – dikili topraklar›n azl›¤›

IV. ‹ç k›s›mlarla ba¤lant›s›n›n yetersiz olmas›

V. Do¤al liman olmas›

Sinop ilinin befleri ve ekonomik yönden yete- rince geliflmemesinde yukar›daki etmenlerden hangileri etkili olmufltur?

A) Yaln›z V B) II, III ve IV C) I ve V D) Yaln›z III E) Yaln›z I

19. Türkiye’nin d›flar›ya satt›¤› ürünler aras›nda afla¤›dakilerden hangisi bulunmaz?

A) Tar›m aletleri B) ‹laç

C) Sebze ve meyveler D) Hayvansal ürünler E) Ulafl›m araçlar›

KAVRAM DERSHANELER‹KAVRAM DERSHANELER‹

(10)

1.

Yukar›daki grafikte mevsimlere göre ya¤›fl mik- tarlar› verilen bir bölgede afla¤›daki tar›m ürün- lerinden hangisinin yetifltirilmesi daha kolayd›r? (S›cakl›k koflullar› uygun kabul edile- cek.)

A) Zeytin B) Pamuk C) Mercimek D) Bu¤day E) M›s›r

2. Karadeniz Bölgesinde tar›msal faaliyetleri s›- n›rlayan en önemli etmen afla¤›dakilerden han- gisidir?

A) Kurakl›k

B) Toprak verimsizli¤i C) Don olaylar›

D) Yerflekilleri E) Gübreleme

3. Afla¤›daki akarsulardan hangisinin havzas›n- da yayg›n olarak pirinç yetifltirilmektedir?

A) Çoruh B) K›z›l›rmak C) Büyük Menderes D) Aras

E) Manavgat

4. I. Çay II. Dokuma III. fieker IV. Konserve V. Ka¤›t

Yukar›daki endüstri kollar›ndan hangilerinin kuruluflunda, hammadde kaynaklar›na yak›n olma zorunlulu¤u di¤erlerine oranla azd›r?

A) Yaln›z I B) Yaln›z II C) Yaln›z III D) Yaln›z IV E) I, III ve V

5. I. Pazarlama örgütlerinin yetersizli¤i II. Ürünlerin standartlara uygun olmay›fl›

III. Tafl›ma ve saklamada gerekli donan›m›n ol- mamas›

IV. Elveriflsiz do¤al koflullar

Bat› Avrupa ve Ortado¤u pazarlar›na yak›n olma- s›na karfl›n, Türkiye sebze d›fl sat›m›nda önemli bir geliflme göstermemifltir.

Bunda yukar›daki etmenlerden hangileri etkili olmufltur?

A) Yaln›z I B) II ve IV C) Yaln›z III D) III ve IV E) I, II ve III

6. Afla¤›dakilerden hangisi Do¤u Karadeniz k›y›- lar›nda k›fl ›l›kl›¤›na ra¤men serac›l›k faaliyet- lerinin yap›lmas›n› engelleyen nedenlerden bi- ridir?

A) Topraklar›n verimsizli¤i B) Akarsu a¤›n›n s›k olmas›

C) Tar›mda makine kullan›m›n›n yetersizli¤i D) Günefllenme süresinin azl›¤›

E) Orman alanlar›n›n fazlal›¤›

200 400 600

‹lkb. Yaz Sonb, K›fl Ya¤›fl (mm)

Mevsimler

KAVRAM DERSHANELER‹KAVRAM DERSHANELER‹

Türkiye Ekonomik Co¤rafyas›

BÖLÜM 10 TEST 29

(11)

7. Türkiye'de devletin temel tar›msal ürünlerin al›m sat›m›na kat›lmas› "destekleme al›mlar›" olarak adland›r›l›r.

Afla¤›dakilerden hangisi Türkiye'de uygulanan destekleme politikalar›n›n amaçlar›ndan biri de-

¤ildir?

A) Üretim miktar›n› istenilen hedefe ulaflt›rmak B) Tüketici fiyatlar›n› düflük tutmak

C) Fiyat istikrar› sa¤lamak

D) Üreticileri belirli ürünler yetifltirmeye teflvik et- mek

E) Üreticinin çok çeflitli ürünler yetifltirmesini sa¤- lamak

8. Afla¤›daki sanayi dallar›ndan hangisinin Türki- ye’deki yay›lma sahas› daha dard›r?

A) fieker B) Çay C) Çimento D) Dokuma E) Sigara

9. Konya, Ankara, Adana ve fianl›urfa gibi illeri- mizin tümünde çok fazla üretilen tar›m ürünü afla¤›dakilerden hangisidir?

A) Pamuk B) Tütün C) Ayçiçe¤i D) Bu¤day E) M›s›r

10. Afla¤›daki illerin hangisinde dikili alanlar için- de zeytinliklerin pay› en fazlad›r?

A) Samsun B) Burdur C) Eskiflehir D) Bal›kesir E) Ordu

11. Afla¤›daki tar›m ürünlerinden hangisinin Türkiye’nin tüm co¤rafi bölgelerinde yetifltiril- mesi mümkün de¤ildir?

A) Bu¤day B) fiekerpancar›

C) Pamuk D) Üzüm

E) Elma

12. Ayçiçe¤i ve yerf›st›¤› üretiminde ilk s›ray› alan co¤rafi bölgeler afla¤›dakilerden hangileridir?

A) Karadeniz – Akdeniz B) Marmara – Ege C) Ege – ‹ç Anadolu

D) Akdeniz – Güneydo¤u Anadolu E) Marmara – Akdeniz

13. Türkiye'de do¤al yetiflme alan› en genifl olan meyve afla¤›dakilerden hangisidir?

A) Üzüm B) F›nd›k C) ‹ncir D) Turunçgil E) Kay›s›

14. Afla¤›dakilerden hangisi orman yang›n ve tah- ribatlar›na karfl› al›nacak etkili önlemlerden bi- ri de¤ildir?

A) Orman içinde iyi bir yol a¤› yapmak B) Orman köylerini tümüyle boflaltmak C) Mera ve otlak sahalar›n› ›slah etmek

D) Karma a¤açlardan oluflan ormanlar gelifltirmek E) Yang›n›n s›çramas›n› önleyecek boflluklar b›-

rakmak

15. I. Bölge % II. Bölge %

fiekerpancar› 38 Tütün 60

Baklagiller 21 Pamuk 30

Tah›llar 60 Üzüm 45

Üzüm 23 Zeytin 60

Yukar›daki tabloda iki farkl› bölgemizin tar›m ürün- leri itibar›yla Türkiye tar›msal üretimindeki paylar›

verilmifltir.

Buna göre bölgeler hangi seçenekte do¤ru ve- rilmifltir?

I II

A) Akdeniz Marmara

B) ‹ç Anadolu Ege

C) Karadeniz Güneydo¤u Anadolu

D) Ege Karadeniz

E) Do¤u Anadolu Akdeniz

KAVRAM DERSHANELER‹KAVRAM DERSHANELER‹

(12)

16. Afla¤›daki tabloda üç farkl› ürünün ekim ve üreti- minde ilk befl s›ray› alan illerimiz gösterilmifltir.

I. Ürün II. Ürün III. Ürün

Konya Samsun Tekirda¤

Yozgat Ordu Edirne

fianl›urfa Zonguldak K›rklareli Adana Sakarya Bal›kesir Ankara Trabzon ‹stanbul

Buna göre, üç ürünün s›ralan›fl› hangi seçe- nekte do¤ru verilmifltir?

I II III A) fiekerpancar› Pirinç Ayçiçe¤i

B) Bu¤day M›s›r Ayçiçe¤i

C) Ayçiçe¤i F›nd›k Zeytin

D) Bu¤day Tütün Üzüm

E) Pamuk Pirinç Tütün

17. Afla¤›dakilerden hangisi Türkiye tar›m›nda ma- kinalaflman›n sa¤lad›¤› yararlar aras›nda yer almaz?

A) Al›nan verimin yükselmesi

B) Hasat ifllerinin zaman›nda bitirilmesi C) Tar›m ürünlerinde çeflitlili¤in artmas›

D) Topraklar›n zaman›nda sürülebilmesi E) Daha genifl alanlar›n iflletilebilmesi

18. ‹zmir’de yetifltirilen pamuk ile I¤d›r'da yetifltiri- len pamu¤un farkl› zamanlarda olgunlaflmas›, afla¤›dakilerden hangisi ile ilgilidir?

A) Toprak çeflidi B) Sulama C) S›cakl›k D) Boylam E) Rüzgar

19. Afla¤›daki grafikte Türkiye pamuk üretiminin böl- gelerimize göre da¤›l›fl yüzdeleri verilmifltir.

Buna göre VI. numara ile gösterilen bölge afla-

¤›dakilerden hangisidir?

A) ‹ç Anadolu B) Ege

C) Güneydo¤u Anadolu D) Akdeniz E) Marmara

20. Afla¤›daki grafikte üç farkl› tar›m ürününün co¤ra- fi bölgelerimize göre üretim oranlar› verilmifltir.

Buna göre X ,Y ve Z ile ifade edilen tar›m ürün- leri afla¤›daki seçeneklerin hangisinde do¤ru verilmifltir?

X Y Z A) Zeytin M›s›r Turunçgil B) Turunçgil F›nd›k Muz

C) Tütün Çay Susam

D) Pamuk Turunçgil Susam

E) F›nd›k Zeytin Muz

20 40 60 80 100

Akdeniz Ege Karadeniz Akdeniz

X Y Z

Üretim (%)

Ürün Karadeniz Marmara

IV V

%46

%13

%1.3

%1 %0.7

%28 I

II III

VI

KAVRAM DERSHANELER‹KAVRAM DERSHANELER‹

Türkiye Ekonomik Co¤rafyas›

(13)

1. Türkiye'nin k›y› bölgelerinde yap›lan tar›m fa- aliyetleri ile ilgili özelliklerden yanl›fl olan› afla-

¤›dakilerden hangisidir?

A) Modern teknik ve yöntemlerin kullan›lmas›

B) Elde edilen verimin yüksek olmas›

C) Ekonomik de¤eri yüksek tar›m ürünlerinin ye- tifltirilmesi

D) Yayg›n olarak tah›l türlerinin yetifltirilmesi E) Yetifltirilen ürünlerin d›fl sat›mda önemli yer

tutmas›

2. Türkiye tar›m› ile ilgili afla¤›daki yarg›lardan yanl›fl olan› hangisidir?

A) Yetifltirilen tar›msal ürünler çok çeflitlidir.

B) Ekili – dikili topraklar parçal› ve da¤›n›kt›r.

C) Tar›m›n ihracattaki pay› sürekli artmaktad›r.

D) Üretim iklim flartlar›na ba¤l› olarak y›ldan y›la de¤iflir.

E) Ekili – dikili topraklar›n ülke yüzölçümüne ora- n› düflüktür.

3.

Yukar›da ülkelere göre üretim miktar› verilen tar›m ürünü afla¤›dakilerden hangisidir?

A) Bu¤day B) M›s›r C) Pirinç D) Pamuk E) Zeytin

4.

Yukar›daki grafikte, ormanlar›n Türkiye’nin co¤ra- fi bölgelerine da¤›l›fl› verilmifltir.

Grafikteki bilgilere dayan›larak hangi yarg›ya var›lamaz?

A) Ormanlar›n % 70'den fazlas› k›y› bölgelerinde toplanm›flt›r.

B) Karadeniz ve Akdeniz orman bak›m›ndan en zengin bölgelerdir.

C) Orman varl›¤› en az olan bölge Güneydo¤u Anadolu'dur.

D) K›y›lardan uzaklafl›ld›kça orman varl›¤› azal- m›flt›r.

E) Orman da¤›l›fl› enleme uygunluk gösterir.

5. – Akdeniz ikliminin karekteristik ürünüdür.

– So¤u¤a dayan›ks›zd›r. K›fllar› ›l›k geçen k›y›ya yak›n yerlerde yetiflir.

– Yetiflme alanlar›n› iklim koflullar› belirler.

Yukar›da yetiflme koflullar› verilen tar›m ürünü afla¤›dakilerden hangisidir?

A) Pamuk B) Zeytin C) Tütün D) Çay E) Pirinç

6. Türkiye’nin tüm co¤rafi bölgelerinde da¤›n›k yataklar halinde bulunan yeralt› zenginli¤i afla-

¤›dakilerden hangisidir?

A) Bak›r B) Linyit C) Mangenez D) Bor mineralleri E) Taflkömürü

30

20

10 Kardeniz Do¤u Anadolu G. Do¤u Anadolu Ege Marmara ‹ç Anadolu Akdeniz

Bölgeler (%)

Orman alan›

Üretim

Çin Hindistan Endonezya Tayland Vietnam

Ülke

KAVRAM DERSHANELER‹KAVRAM DERSHANELER‹

(14)

7. Büyük Menderes Ovas›n›n en önemli ve yay- g›n tar›m ürünü afla¤›dakilerden hangisidir?

A) Tütün B) fiekerpancar› C) Pamuk D) Turunçgiller E) Tah›l

8. Türkiye’de nadas›n en az uyguland›¤› co¤rafi bölge afla¤›dakilerden hangisidir?

A) Akdeniz B) ‹ç Anadolu C) Marmara D) Karadeniz E) Güneydo¤u Anadolu

9. Afla¤›daki tar›m ürünlerinden hangisi yetiflme devresinde suya daha fazla gereksinim duyar?

A) Bu¤day B) Arpa C) Pirinç D) Çavdar E) Yulaf

10. Afla¤›daki grafikte co¤rafi bölgelerimizin Türkiye bal›k üretimindeki paylar› gösterilmifltir.

Buna göre II numara ile gösterilen co¤rafi böl- gemiz afla¤›dakilerden hangisidir?

A) Marmara B) Karadeniz C) Akdeniz D) Do¤u Anadolu E) Ege

11. Türkiye'de bu¤day üretiminde eskiye oranla art›fl- lar olmas›na ra¤men d›flar›ya sat›fl yap›lamaz.

Bu durumun temel nedeni afla¤›dakilerden han- gisidir?

A) Pazarlama yetersizli¤i B) Verimin düflük olmas›

C) H›zl› nüfus art›fl›

D) Üretimin belli bölgelerde yo¤unlaflmas›

E) Makinal› tar›m›n yayg›nlaflamamas›

12. Afla¤›daki flehirlerin hangisinde petrol rafine- risi yoktur?

A) Mersin B) K›r›kkale C) Tekirda¤

D) ‹zmit E) ‹zmir

13. Afla¤›daki ülkelerden hangisi, Dünya incir üre- timinde ilk s›ray› al›r?

A) ‹talya B) ‹spanya C) Türkiye D) ABD E) Fransa

14. Türkiye'de elektrik enerjisi üretiminde afla¤›- daki enerji kaynaklar›n›n hangisinden hiç ya- rarlan›lmaz?

A) Linyit B) Su gücü C) Petrol D) Jeotermal enerji E) Nükleer

15. Endüstri alan›nda, enerji tüketimi en az olan bölgemiz afla¤›dakilerden hangisidir?

A) Ege B) Akdeniz C) ‹ç Anadolu D) Do¤u Anadolu E) Marmara

16. Afla¤›daki tabloda baz› illerde Y bitkisinin 1993 y›- l› ekim alanlar› verilmifltir.

‹li Y.Bitkisinin Ekim Alan› (Hektar)

Sakarya 54.712

A¤r› —

Samsun 57.939

Ordu 46.986

Kocaeli 19.039

Ankara —

Buna göre Y bitkisi afla¤›dakilerden hangisi- dir?

A) F›nd›k B) Zeytin C) Ayçiçe¤i D) fiekerpancar› E) M›s›r

% 81 I

II IV III

%11

% 3 % 5

KAVRAM DERSHANELER‹KAVRAM DERSHANELER‹

Türkiye Ekonomik Co¤rafyas›

(15)

17. Afla¤›daki Türkiye haritas›nda s›ras›yla üç farkl›

maden yata¤›n›n ülkemizdeki da¤›l›fl› verilmifltir.

Buna göre bu madenler s›ras›yla afla¤›dakiler- den hangileridir?

I II III

A) Bak›r Linyit Demir

B) Petrol Krom Taflkömürü

C) Taflkömürü Bor Alüminyum

D) Krom Linyit Z›mparatafl›

E) Demir Kükürt Bak›r

18. Afla¤›daki tabloda bir tar›m ürününün baz› illerde- ki toplam a¤aç say›s› verilmifltir.

B Bitkisine Ait Toplam

‹li A¤aç Say›s› (1993)

Antalya 2.216.000

Bal›kesir 10.301.000

Hatay 4.319.000

Eskiflehir —

Mu¤la 3.674.000

‹zmir 3.237.000

Zonguldak —

Buna göre bu tar›m ürünü afla¤›dakilerden han- gisidir?

A) F›nd›k B) Zeytin C) Turunçgil D) Elma E) fieftali

19. Afla¤›daki tabloda de¤iflik ürün gruplar›n›n dört bölgemizdeki üretim oranlar› verilmifltir.

Bölge Tütün Pamuk Ayçiçe¤i fi.pancar›

(%) (%) (%) (%)

I 46.2 43.7 11.3 8.9

II — — 7.4 46.6

III 6.1 1.4 75.9 11.9

IV 6.9 29.4 1.18 7.0

Buna göre üretim oranlar› verilen bölgelerimiz s›ras›yla afla¤›dakilerden hangileridir?

I II III IV A) Karadeniz Marmara Akdeniz G.D. Anadolu B) Ege ‹ç Anadolu Marmara Akdeniz C) Akdeniz D. Anadolu Akdeniz Karadeniz D) Marmara Karadeniz Ege Do¤u Anadolu E) Ege G.D. Anadolu ‹ç Anadolu Marmara

20. Afla¤›daki tabloda baz› illerde A bitkisinin 1993 y›- l›na ait üretim miktarlar› verilmifltir.

A Bitkisinin Üretim miktar›

‹li ( Ton - 1993)

‹çel 609.223

Rize 2401

Gaziantep —

‹zmir 80.949

Bal›kesir 7576

Buna göre üretim miktar› verilen tar›m ürünü afla¤›dakilerden hangisidir?

A) Zeytin B) fiekerpancar›

C) Turunçgil D) Tütün

E) Pamuk I

II

III

KAVRAM DERSHANELER‹KAVRAM DERSHANELER‹

(16)

1. Endüstri alan›nda, enerji tüketimi en fazla olan bölge afla¤›dakilerden hangisidir?

A) Karadeniz Bölgesi B) Do¤u Anadolu Bölgesi C) ‹ç Anadolu Bölgesi

D) Güneydo¤u Anadolu Bölgesi E) Marmara Bölgesi

2. Türkiye'de orman yang›nlar›, Bat› ve Güney ke- simlerine göre Kuzey kesimlerinde çok daha az- d›r.

Kuzeyde orman yang›nlar›n›n az olmas›n›n ne- deni afla¤›dakilerden hangisidir?

A) Orman içi yerleflmelerin da¤›n›k olmas›

B) Orman alt s›n›r›n›n k›y›dan bafllamas›

C) Nem oran›n›n fazla olmas›

D) Ormanlar›n daha çok yamaçlarda yer almas›

E) Orman içi ulafl›m a¤›n›n geliflmifl olmas›

3. Afla¤›daki limanlardan hangisinin hinterland›, di¤erlerinden daha genifltir?

A) Trabzon B) ‹zmir C) Antalya D) Samsun E) Zonguldak

4. Bir ülkenin ithalat›nda ham ve yar› ifllenmifl maddeler, ihracat›nda ise yap›lm›fl eflya büyük bir paya sahipse bu ülke afla¤›daki gruplardan hangisine girer?

A) Turizmi geliflmifl B) Endüstrisi geliflmifl C) Tar›m ürünü fazlas› olan D) Nüfus yo¤unlu¤u fazla E) Yeralt› zenginli¤i fazla

5. Türkiye'nin k›y› kesimleri, iklime ba¤l› olarak, Ak- deniz – Ege, Marmara ve Karadeniz fleklinde üç farkl› tar›m bölgesine ayr›lm›flt›r.

Afla¤›daki tar›m ürünlerinden hangisi, bu tar›m bölgelerinin üçünde de yetiflir?

A) Tütün B) Çay C) Yerf›st›¤›

D) Muz E) Susam

6. Afla¤›dakilerden hangisi, Türkiye'de küçükbafl hayvanc›l›¤›n yo¤un oldu¤u yörelerin bir özel- li¤idir?

A) Y›ll›k ortalama ya¤›fl miktar›n›n fazla olmas›

B) Tar›m gelirinin yüksek olmas›

C) Akarsu a¤›n›n s›k olmas›

D) Bozk›rlar›n genifl yer kaplamas›

E) Yaz mevsiminin serin geçmesi

7. Türkiye'de afla¤›daki endüstri ürünlerinden han- gisinin y›ll›k üretim miktar› hava koflullar›na ba¤l› olarak de¤iflir?

A) Cam B) fieker C) Çimento D) Seramik E) Ka¤›t

8. Türkiye'deki büyükbafl ve küçükbafl hayvanc›- l›¤›n gelifltirilmesi ve verimin artt›r›lmas›nda afla¤›dakilerden hangisi en az etkilidir?

A) Besicilikle ilgili e¤itime önem verilmesi B) Süt kuzu ve süt dana kesimlerinin önlenmesi C) Yerli ›rklar›n ›slah edilmesi

D) Düflük faizli kredi olanaklar›n›n sa¤lanmas›

E) Yaylac›l›¤›n yayg›nlaflt›r›lmas›

KAVRAM DERSHANELER‹KAVRAM DERSHANELER‹

ÖSS SORULARI - Türkiye Ekonomik Co¤rafyas› ÖSS

BÖLÜM 10

(17)

9. Karadeniz Bölgesinin k›y› kesiminde pamuk yetifltirilememesinin ana nedeni afla¤›dakiler- den hangisidir?

A) Tar›mda makine kullan›m›n›n yayg›nlaflmam›fl olmas›

B) Di¤er tar›m ürünlerinin yüksek gelir sa¤lamas›

C) Vadi tabanlar›n›n dar olmas›

D) Her mevsimin ya¤›fll› geçmesi E) Orman alanlar›n›n genifl yer tutmas›

10. Bir bo¤az›n ifllek bir deniz yolu olmas›nda afla-

¤›dakilerden hangisinin etkisi di¤erlerine göre daha azd›r?

A) Çevresinde önemli ticaret merkezlerinin bu- lunmas›

B) Nüfus yo¤unlu¤u fazla olan yerlere yak›n ol- mas›

C) Büyük denizleri birbirine ba¤lamas›

D) Endüstri bak›m›ndan geliflmifl bölgelere yak›n olmas›

E) Çevresiyle karayolu ve demiryolu ba¤lant›s›- n›n bulunmas›

11. Türkiye'de ipekli dokumac›l›¤›n geliflti¤i bafll›- ca yerler afla¤›dakilerin hangisinde birlikte ve- rilmifltir?

A) ‹zmir – Nazilli – Uflak B) Denizli – Uflak – fiile C) Buldan – Adana – ‹zmir D) Bursa – Kayseri – Malatya E) Gemlik – Bursa –‹stanbul

12. Türkiye'de kereste fabrikalar›n›n ço¤unun Ka- radeniz Bölgesinde yer almas›n›n temel nede- ni afla¤›dakilerden hangisidir?

A) Tar›m alanlar›n›n dar olmas›

B) Hammaddenin bol olmas›

C) Nüfusun bol olmas›

D) Su kaynaklar›n›n bol olmas›

E) Ulafl›m olanaklar›n›n artmas›

13. Türkiye'de karayoluyla yap›lan tafl›mac›l›¤›n di¤er ulafl›m biçimlerinden daha fazla olma- s›nda en önemli etken afla¤›dakilerden hangi- sidir?

A) Tafl›tlar›n bir k›sm›n›n T ürkiye'de üretilmesi B) Karayolu tafl›mac›l›¤›n›n ucuz olmas›

C) Yol boyunca konaklama tesislerinin bulunmas›

D) Tafl›t kapasitesinin artmas›

E) Karayoluyla Türkiye'nin her yerine ulafl›labil- mesi

14. Afla¤›daki haritada

, , iflaretleri ile be- lirtilen üç ayr› ürünün Türkiye'deki bafll›ca ye- tiflme alanlar› gösterilmifltir.

Bu üç ürün, afla¤›dakilerin hangisinde do¤ru olarak verilmifltir?

A) F›nd›k Zeytin Ayçiçe¤i

B) Portakal Bu¤day Pamuk

C) Çay Yerf›st›¤› ‹ncir

D) M›s›r Muz Elma

E) Mercimek Tütün fiekerpancar›

15. Afla¤›daki tar›m ürünlerinden hangisi, Türkiye'nin iç tar›m bölgelerinin ekonomisinde daha büyük bir paya sahiptir?

A) Zeytin B) Tütün C) fiekerpancar›

D) F›nd›k E) M›s›r

16. Afla¤›dakilerden hangisi, bir yörede turizme paralel olarak geliflmesi beklenen bir etkinlik de¤ildir?

A) Ticaret B) Haberleflme C) Tar›m D) ‹nflaat E) Ulafl›m

* * *

* *

• •

* • •

KAVRAM DERSHANELER‹KAVRAM DERSHANELER‹

(18)

17. Türkiye'de nadasa ayr›lan alanlarda son y›llarda azalma görülmektedir.

Afla¤›dakilerden hangisi bu durumun ortaya ç›kmas›nda etkili de¤ildir?

A) Sulama olanaklar›n›n artmas›

B) Gübreleme olanaklar›n›n artmas›

C) Makineli tar›m›n yayg›nlaflmas›

D) Tar›mla u¤raflan nüfusun azalmas›

E) Nöbetlefle ekimin yayg›nlaflmas›

18. Afla¤›dakilerden hangisi Türkiye'nin d›fl ülke- lere satt›¤› mallar aras›nda yer almaz?

A) Tütün B) Üzüm C) Pirinç D) Pamuk E) F›nd›k

19. Genelde iklim koflullar› bak›m›ndan sebze tar›- m›na en az elveriflli olan bölge afla¤›dakiler- den hangisidir?

A) Marmara Bölgesi B) Akdeniz Bölgesi C) ‹ç Anadolu Bölgesi D) Karadeniz Bölgesi E) Do¤u Anadolu Bölgesi

20. Türkiye'de serac›l›k, hangi etmeni kontrol alt›- na almay› amaçlar?

A) S›cakl›¤› B) Nemi C) Gübreyi D) Topra¤› E) Rüzgar›

21. Türkiye'de 1935'te etkin nüfusun %81'i tar›m kesi- minde çal›fl›rken bu oran 1970'te % 67'ye düfl- müfltür.

Bu durum, afla¤›dakilerden hangisine bir ifla- ret say›labilir?

A) Tar›msal yat›r›mlar›n azalmas›na B) Tar›m d›fl› sektörlerin geliflmesine C) Ekim alanlar›n›n daralmas›na

D) Tar›msal ürünlerin al›c› bulamamas›na E) Topraklar›n verimsizleflmesine

22. Türkiye'de afla¤›daki ürünlerden hangisinin ta- r›m›n›n yo¤un oldu¤u yörede küçükbafl hay- vanc›l›k en azd›r?

A) Ayçiçe¤i B) Bu¤day C) Susam D) fiekerpancar› E) Çay

23. Türkiye'de elektrik enerjisinin bir k›sm› Soma – Yata¤an – Afflin – Elbistan gibi termik santraller- den elde edilmektedir.

Bu santrallerin kurulufl yerlerinin belirlenme- sinde öncelikle afla¤›dakilerden hangisi göz önünde tutulmufltur?

A) Yo¤un nüfuslu merkezlere yak›nl›k B) Enerji tüketim merkezlerine yak›nl›k C) Ulafl›m kolayl›¤›

D) Linyit yataklar›na yak›nl›k E) Enerji nakil hatlar›na yak›nl›k

24. Türkiye'nin iç bölgelerinin orman bak›m›ndan fakir olmas›nda afla¤›dakilerden hangisi en çok etkilidir?

A) Ya¤›fl›n yetersiz olmas›

B) Ortalama yükseltinin fazla olmas›

C) Toprak örtüsünün ince olmas›

D) Yeralt› sular›n›n yetersiz olmas›

E) Tar›m alanlar›n›n genifl olmas›

KAVRAM DERSHANELER‹KAVRAM DERSHANELER‹

Türkiye Ekonomik Co¤rafyas›

(19)

25. Afla¤›daki santrallerden hangisi jeotermal enerji ile çal›fl›r?

A) Sarayköy B) Oymap›nar

C) Yata¤an D) Afflin – Elbistan

E) Hirfanl›

26. Topra¤›n verimini artt›rmak ve tar›m› gelifltir- mek için, afla¤›dakilerden hangisi gerekli de-

¤ildir?

A) Tohum ›slah›

B) Gübreleme

C) Tar›mda makineleflme D) Sulama

E) Üretici say›s›n›n artmas›

27. Genelde tar›m ürünlerini iflleyen fabrikalar üretim alan›na yak›n yerlere kurulur.

Türkiye'de afla¤›daki sanayi kollar›ndan hangi- sindeki fabrikalar›n kuruldu¤u yerler bu genel- lemeye en az uymaktad›r?

A) Pamuklu dokuma B) Zeytinya¤›

C) Salça D) F›nd›k iflleme

E) Çay iflleme

28. Afla¤›daki yörelerden hangisinin turizminde kars- tik oluflumlar önemli yer tutar?

A) Marmaris B) Ürgüp – Göreme

C) Pamukkale D) Çeflme

E) Gordiyon

29. Afla¤›daki petrol ar›tma tesislerinin hangisinin yak›n›nda petrol de ç›kart›lmaktad›r?

A) Batman B) Alia¤a C) Atafl D) Orta Anadolu E) ‹prafl

30. ‹ç Anadolu köylüsü ile Do¤u Anadolu köylüsü- nün birbirinden farkl› ekonomik etkinliklerde bulunmas›n›n ana nedeni afla¤›dakilerden hangisi olabilir?

A) Ya¤›fl B) S›cakl›k

C) Yerflekilleri D) Denizden uzakl›k E) Toprak türü

31. Ancak 800 m'nin üstünde yetiflebilen bir bitki, öteki koflullar› elveriflli ise afla¤›daki yörelerin hangisinde görülebilir?

A) Harran Ovas› B) Amik Ovas›

C) Çarflamba Ovas› D) Mufl Ovas›

E) Bal›kesir Ovas›

32. Eskiden beri sadece tah›l üretilen bir yörede son bir kaç y›ld›r sebze de üretilmeye bafllan- m›flt›r. Tar›m› etkileyen koflullar göz önüne al›nd›¤›nda, bu yörede afla¤›dakilerden hangi- sinde bir de¤iflme oldu¤u savunulabilir?

A) Tar›m alanlar›n›n geniflli¤ine B) Nüfus miktar›na

C) Gübreleme yöntemine D) Tar›m aletlerine E) Sulama imkanlar›na

33. Kanada'da endüstri ve tar›msal faaliyetlerin ül- kenin güney bölümünde bafllam›fl ve burada yo¤unlaflm›fl olmas›n›n temel nedeni afla¤›da- kilerden hangisidir?

A) ‹klim koflullar›n›n elveriflli olmas›

B) Yerflekillerinin engebesiz olmas›

C) Bitki örtüsün seyrek olmas›

D) Göllerin genifl yer tutmas›

E) Denize yak›n olmas›

KAVRAM DERSHANELER‹KAVRAM DERSHANELER‹

(20)

34. Afla¤›daki grafikte bir ülkenin ithalat ve ihraca- t›nda yer alan mallar›n oranlar› görülmektedir.

Grafikteki bilgiler göz önüne al›nd›¤›nda bu ül- keyle ilgili olarak afla¤›daki yarg›lardan hangi- sine ulaflabilir?

A) ‹flsizlik oran› fazlad›r.

B) Nüfus da¤›l›m› dengelidir.

C) Tar›msal üretimi yetersizdir.

D) Geliflmifl bir ülkedir.

E) ‹thalat giderleri ihracat gelirlerinden fazlad›r.

35. Afla¤›dakilerin hangisinde bir yöre, burada ç›- kar›lmayan madenle birlikte verilmifltir?

Yöre Maden A) Murgul Bak›r B) Divri¤i Demir C) Eskiflehir Lületafl›

D) Soma Linyit E) Zonguldak Civa

36. Afla¤›daki tar›m ürünlerinden hangisi, Türki- ye'nin d›flsat›m›nda di¤erlerine göre daha önem- li bir paya sahiptir?

A) Kay›s› B) Haflhafl

C) Pamuk D) Antepf›st›¤›

E) Çay

37. Afla¤›daki haritada u, ∆ , iflaretleri baz›

zeytinya¤›, ka¤›t ve sigara fabrikalar›n›n yerle- rini göstermektedir.

Bu iflaretlerin hangi fabrikalara ait oldu¤u afla-

¤›dakilerin hangisinde do¤ru olarak verilmifl- tir?

❒ ∆ ❍ A) Zeytinya¤› Ka¤›t Sigara B) Sigara Ka¤›t Zeytinya¤›

C) Zeytinya¤› Sigara Ka¤›t D) Ka¤›t Zeytinya¤› Sigara E) Ka¤›t Sigara Zeytinya¤›

38. Trabzon'un bir liman kenti olarak, Giresun ve Rize'ye oranla daha çok geliflmifl olmas› afla¤›- dakilerden hangisine ba¤lanabilir?

A) Nüfusunun az olmas›na

B) Tar›msal üretiminin çok fazla olmas›na C) K›y›lar›n›n elveriflli olmas›na

D) Bal›kç›l›¤›n çok geliflmifl olmas›na E) ‹ç bölgelerle ulafl›m›n›n kolay olmas›na

39. Türkiye'de maden yataklar› ve çeflitleri bak›m›n- dan en zengin bölüm afla¤›dakilerden hangisi- dir?

A) Yukar› F›rat B) Orta K›z›l›rmak

C) Dicle D) Do¤u Karadeniz

E) Ergene

‹THALAT ‹HRACAT

Yat›r›m mallar›

Tüketim mallar›

Hammadde

Tar›m ürünleri

Maden

Sanayi ürünleri

KAVRAM DERSHANELER‹KAVRAM DERSHANELER‹

Türkiye Ekonomik Co¤rafyas›

(21)

40. Bir yerde iklim, toprak koflullar› veya ekonomik ko- flullar gibi nedenlerle bir biki türü çok yayg›n ola- rak yetifliyorsa böyle bitkilere o yöre için "mono- kültür bitkisi" denir.

Bu tan›ma göre, afla¤›dakilerin hangisinde ve- rilen tar›m bitkisi karfl›s›nda verilen yöre için bir monokültür bitkisi de¤ildir?

Bitki Yöre A) Zeytin Edremit Körfezi B) Çay Rize Yöresi

C) F›nd›k Ordu – Giresun Yöresi D) Ayçiçe¤i Ergene Havzas›

E) Pamuk Antalya Yöresi

41. Afla¤›daki yeralt› zenginliklerinin hangisinden enerji elde edilmez?

A) Linyit B) Bor Mineralleri

C) Do¤algaz D) Petrol

E) Rodyoaktif minareller

42. Afla¤›daki yerlerin hangisinde, karfl›s›nda be- lirtilen tar›m ürünü yetifltirilmez?

Yer Ürün A) Adapazar› Ovas› fiekerpancar›

B) Antalya Yöresi Turunçgil C) Ergene Havzas› Ayçiçe¤i D) Eskiflehir Ovas› Zeytin E) Kastamonu Yöresi Kenevir

43.

Yukar›daki haritada bir tar›m ürününün yetiflti¤i bafll›ca yerler ve bu ürünü iflleyen fabrikalar gös- terilmifltir.

Bu ürün afla¤›dakilerden hangisidir?

A) fiekerpancar› B) Tütün C) Üzüm D) F›nd›k E) Pamuk

44. Akdeniz Bölgesinde yürütülen afla¤›daki et- kinliklerden hangisinin ülke ekonomisine kat- k›s› en azd›r?

A) Enerji üretimi B) Serac›l›k

C) Bal›kç›l›k D) Turizm

E) Endüstri

45. Karadeniz Bölgesinin k›y› kesiminde yetifltiri- len afla¤›daki ürünlerden hangisinin yetiflme alan› do¤al koflullar yönünden di¤erlerine gö- re daha s›n›rl›d›r?

A) Turunçgil B) M›s›r C) Fasulye D) Çeltik E) F›nd›k

46. ‹ç Anadolu Bölgesi’nde nisan ay›n›n ya¤›fll›, tem- muz ay›n›n kurak geçmesi bu¤day verimini art›r- maktad›r.

Buna göre, bu bölgede bu¤day verimi afla¤›- dakilerden hangisiyle ilgilidir?

A) Y›l içinde ya¤›fll› geçen gün say›s›

B) Y›ll›k ya¤›fl›n miktar›

C) Ya¤›fl›n y›l içinde da¤›l›fl›

D) Y›l içinde düflen ya¤›fl›n biçimi E) Topra¤›n ya¤›fl› s›zd›rma derecesi

‹stanbul

‹zmir

Samsun

Tokat

Malatya Adana

Bitlis

Ekim alanlar›

Fabrikalar

KAVRAM DERSHANELER‹KAVRAM DERSHANELER‹

(22)

47. “‹ç Anadolu Bölgesi’nin ekim yap›lan yörelerinde, ekilen tohumun niteli¤i ve ekim yöntemleri de¤ifl- medi¤i halde bu¤day verimi, kurak y›llarda hektar bafl›na 100-200 kilograma düflerken ya¤›fll› y›l- larda 2000 kilograma ç›kmaktad›r.”

Bu gözleme göre, ‹ç Anadolu Bölgesi’nde bu¤day veriminin artmas› neye ba¤l›d›r?

A) Sulama gereksiniminin karfl›lanmas›na B) Ekili alanlar›n gübrelenmesine

C) Ekim alanlar›n›n geniflletilmesine D) Nitelikli tohum kullan›lmas›na E) Makine gücünden yararlan›lmas›na

48. Y›ll›k bu¤day üretim miktar›nda görülen dalgalan- malar› azaltmak için sulanabilir alanlar›n geniflle- tilmesi gerekir.

Bu öneriyi yapan kifli, üretim miktar›nda görü- len dalgalanmalar› ekim alanlar›n›n hangi özelli¤ine ba¤lamaktad›r?

A) Topra¤›n humusça zenginli¤i B) Yükseltisinin fazlal›¤›

C) Yeralt› suyu bak›m›ndan zenginli¤i D) Ya¤›fl rejiminin düzensizli¤i

E) Yerflekli bak›m›ndan nemli rüzgârlara aç›kl›¤›

49. Afla¤›dakilerden hangisi, Türkiye’de narenci- ye tar›m›n›n yayg›n oldu¤u yörelerde görülen iklimin temel özelli¤idir?

A) Yaz›n çok s›cak, k›fl›n so¤uk olmas›

B) S›cakl›¤›n bütün y›l s›f›r derecenin üstünde ol- mas›

C) Yaz mevsiminin ›l›k ve ya¤›fll› olmas›

D) ‹lkbahar›n çok s›cak, sonbahar›n ›l›k olmas›

E) Ocak, fiubat aylar›nda s›cakl›¤›n s›f›r derece- nin alt›na inmesi

50. fiekerpancar› tarladan söküldükten sonra uzun süre bekletilmeden ifllenmesi gereken bir endüst- ri bitkisidir.

Afla¤›dakilerden hangisi bu gereklili¤i karfl›la- y›c› bir önlem olabilir?

A) fiekerpancar› üretiminin devletçe teflvik edil- mesi

B) fiekerpancar›n›n sulak bölgelerde yetifltiril- mesi

C) Üretim alanlar›n›n s›n›rl› tutulmas›

D) Ayn› tarlaya iki y›lda bir ekim yap›lmas›

E) fieker fabrikalar›yla üretim alanlar›n›n yak›n olmas›

51. Afla¤›dakilerden hangisi fleker fabrikalar›n›n, Türkiye’nin her yerine yay›lmas›na olanak sa¤- lamaktad›r?

A) fieker fabrikas›n›n ucuza mal olmas›

B) fieker gereksiniminin fazla olmas›

C) Pancar tar›m›n›n kolay olmas›

D) Pancar küspesinin yem olarak kullan›lmas›

E) Pancar›n birçok yerde yetifltirilebilmesi

52. Zeytin ve üzüm yetifltirmeye elveriflli olan Ak- deniz Bölgemizde zeytincilikle ba¤c›l›¤›n ge- liflmemesinin bafll›ca nedeni afla¤›dakilerden hangisidir?

A) Turfanda sebze ve meyvecili¤e önem veril- mesi

B) Zeytin ve üzümü iflleyecek endüstri tesisleri- nin olmay›fl›

C) Da¤lar nedeni ile üretime elveriflli ovalar›n dar oluflu

D) Ürünü iç bölgelere ulaflt›racak yollar›n yeter- sizli¤i

E) Daha kârl› pamuk üretimine öncelik verilmesi

Türkiye Ekonomik Co¤rafyas›

KAVRAM DERSHANELER‹KAVRAM DERSHANELER‹

Şekil

Updating...

Referanslar

Updating...

Benzer konular :