Tıpta Uzmanlık Kurulu

(1)

ile 23 Ağustos 2011 tarihleri arasında bu komisyon marifetiyle yürütülen çalışmaların sonuçları bir öneri ve taslak niteliğinde olmak kaydı ile aşağıda bulunmaktadır.

TUKMOS RADYASYON ONKOLOJİSİ KOMİSYONU 1.DÖNEM ÜYELERİ Münir Kınay

Alpaslan Mayadağlı Aydın Yavuz Emin Darendeliler Erkan Topkan Fadime Akman İ.Serdar Sürenkök Lutfi Özkan Mustafa Cengiz Serdar Özkök Yıldız Güney

EĞİTİM DANIŞMANLARI Ali Çan

Atilla Dağdeviren

Gamze Çan

Serdar Gürel

Şebnem İlhan

Zehra Dağlı

(2)

1

1 T.C.

SAĞLIK BAKANLIĞI

Sağlık Eğitimi Genel Müdürlüğü

RADYASYON ONKOLOJİSİ UZMANLIK EĞİTİMİ MÜFREDATI

RADYASYON ONKOLOJİSİ UZMANLIĞI MÜFREDAT VE STANDART BELİRLEME KOMİSYONU, 2011 TUKMOS, ANKARA

(3)

2

2 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ

2. DAYANAK

a. Müfredatın Amacı b. Müfredat Hazırlık Süreci c. Asistanlık Süreci

i. Müfredat Haritası ii. Asistanlık Süresi d. Kariyer Olasılıkları

i. Yan Dalları 3. ÇEKİRDEK MÜFREDAT İÇERİĞİ

4. GENİŞLETİLMİŞ MÜFREDAT TANITIMI

5. ÖĞRENME VE ÖĞRETME YÖNTEMLERİ

6. STANDARTLAR

a. Eğitici Özellikleri b. Fiziki Özellikleri c. Portföy

7. ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME a. Ölçme Araçları

i. Sınavlar ii. Karne

b. Değerlendirme Ölçütleri

8. ASİSTANLIK EĞİTİMİ İYİLEŞTİRME SÜRECİ a. Asistan Geribildirimleri

b. Eğitimin Standardizasyonu

(4)

3

3 Yürütücü:

Prof. Dr. Münir KINAY Üyeler:

Prof. Dr. Serdar ÖZKÖK (Yürütücü Yardımcısı) Prof. Dr. Cem UZAL

Prof. Dr. Fadime AKMAN Prof. Dr. Lütfi ÖZKAN Doç. Dr. Yıldız GÜNEY

Destek Alınan Kurum ve Kişiler:

Türk Radyasyon Onkolojisi Derneği

ESTRO (European Society of Therapeutic Radiation Oncology)

(5)

4

4 1. GİRİŞ

Radyasyon Onkolojisi kanser tedaviside kullanılan üç ana daldan (cerrahi ve medikal onkoloji) birisi olan ve radyoterapi adı altında ışın tedavisini uygulayan bilim dalıdır. Son yıllarda kanser tedavisinde gerek ilaç tedavileri (kemoterapi) veya hedeflenmiş moleküler tedavilerle eşzamanlı, gerekse tek başına organ veya fonksiyon koruyucu amaçla uygulanarak bu alanda vazgeçilmez bir tedavi şekli olarak yerini almaya devam etmektedir. Böylece erken yakalanan kanserlerde ilgili organın kendisi ve fonksiyonu korunabilmektedir. Uluslararası Kanser Savaş Birliğinin (UICC) son raporunda tüm dünyada kanserli hastaların tedavisinde radyoterapinin %60 oranında kullanıldığı ve bu oranın 2020’lerde %80’lere çıkabileceği vurgulanmaktadır. Bu doğrultuda radyoterapi, bilgisayarlı planlama ve tedavi aygıtlarındaki önemli teknolojik gelişmelerin katkılarıyla yalnızca hedefteki kanserli dokulara yönelirken, sağlam dokuları büyük oranda koruyabilen üç boyutlu (3DCRT), yoğunluk ayarlı (IMRT) ve hatta organ hareketlerine göre düzenlenebilen dört boyutlu tedavi (4DCRT) yöntemleri ile daha etkin ve nitelikli bir tedavi yöntemi olarak gelişmektedir. Bu tedavi yöntemini uygulayabilecek uzmanın eğitilmesi de özellik göstermektedir. Yüksek öğrenimde Tıp Fakültesini bitirerek Tıp Doktoru ünvanını almış hekimlerin Radyasyon Onkolojisi Uzmanı olabilmesi için öncelikle Tıpta Uzmanlık Sınavında (TUS) bu dala girebilmek için yeterli puanı alması gerekmektedir. Bu daldaki uzmanlık eğitimi, Avrupa Birliği standartlarına göre 5 (beş) ve yeni Tababet Uzmanlık Tüzüğü kurallarına göre 4 (dört) yıldır. Bu uzmanlık eğitimi süresince Türk Radyasyon Onkolojisi Derneği ve Yeterlik Kurullarınca hazırlanmış ve onaylanmış “Radyasyon Onkolojisi Uzmanlık Öğrencisi Çekirdek Eğitim Programı”na göre kuramsal ve uygulamalı alanda eğitim uygulanır ve yeterlilik sınavlarında başarılı olan kişiler “Radyasyon Onkolojisi Uzmanı” ünvanını alarak mesleği uygulamaya hak kazanırlar.

(6)

5

5 2. DAYANAK

a. Müfredatın Amacı b. Müfredat Hazırlık Süreci c. Müfredat Haritası d. Asistanlık Süreci

i. Kayıt Şekli

ii. Adaylarda Aranan Şartlar e. Asistanlık Süresi

f. Yan Dallar

3. ÇEKİRDEK MÜFREDAT İÇERİĞİ

Elektronik ortamda bulunmaktadır.

4. GENİŞLETİLMİŞ MÜFREDAT TANITIMI

5. ÖĞRENME VE ÖĞRETME YÖNTEMLERİ

(7)

6

6 6. STANDARTLAR

a. Eğitici Özellikleri b. Fiziki Özellikleri c. Portföy

Uzmanlık Eğitimi Veren Birimlerin Asgari Nitelikleri ve Standartları Eğitici

(Nitelik Ve Nicelikleri)

Uzmanlık eğitimi veren bir Radyasyon Onkolojisi Kliniğinde bulunması gereken profesyonellerin listesi aşağıdaki gibidir;

1. Eğitim programı sorumlusu: Her eğitim kurumunun eğitimden sorumlu bir ‘program sorumlusu’

bulunması gereklidir. Bu kişinin anabilim dalı veya bölüm şefinin dışında bir kişi olması önerilmektedir.

Bu program sorumlusu programın işleyişi, altyapısı ve içeriğinden sorumlu olmalıdır. Bu kişi eğitimde ve organizasyonda en az beş yıl deneyimli bir radyasyon onkolojisi uzmanı olmalıdır. Bu sorumlu eğiticilerle düzenli toplantılar düzenleyerek programın amacını, işleyişini, etkinliğini ve gelişmeleri tartışmalı ve belgelemelidir.

2. Öğretim üyesi ( Akademik veya Şef/Şef yardımcısı): Üniversitelerde en az üç yıl deneyimli, eğitim veren devlet hastanesi kliniklerinde ise Şef/Şef Yardımcısı dışında en az 5 yıl deneyimli, eğitim sorumlusu dışında en az iki radyasyon onkolojisi uzmanı bulunmalıdır.

Avrupa Birliği öğretim elemanı başına düşen uzmanlık öğrencisi sayısının biri aşmamasını

(8)

7

7 önermektedir (ESTRO, QUARTS önerisi her 250 hastaya bir radyasyon onkolojisi uzmanı). Ancak ülkemiz koşulları göz önünde tutularak öğretim elemanı başına en fazla 2 (iki) uzmanlık öğrencisi bulunmalıdır.

3. Tıbbi Fizik Uzmanları: Her eğitim kurumunda tam gün çalışan tıbbi fizik uzmanları (tıbbi fizik yada tıbbi radyofizik alanında en az yüksek lisans eğitimi almış olmalı) bulunmalıdır. Bu uzmanlar radyasyon onkolojisi uzmanlık öğrencilerine dozimetri ve tedavi planlamalarına fizik uzmanları eşliğinde nasıl katılacaklarını öğretmelidir (ESTRO, QUARTS önerisi her 450-‐500 hastaya bir tıbbi fizik uzmanı).

4. Radyobiyoloji Uzmanları: Uzmanlık öğrencilerinin radyobiyoloji laboratuarlarına ve orada çalışan araştırmacılara ulaşabilme olanağı sağlanmalıdır.

Ancak radyobiyologların sınırlı sayıda olması nedeniyle gerekli olan radyobiyoloji eğitimi ulusal ve uluslar arası kurslarla desteklenmelidir.

5. Tekniker: Merkezde her aygıt veya ünite başına en az 2 tekniker bulunmalıdır.

6. Hemşire: Yataklı servisler, eşzamanlı kemoterapi, destek tedaviler ve brakiterapi için eğitimli hemşire bulunmalıdır.

7. Diğer: Kurumda, diğer onkoloji birimleri bulunmalı, radyoloji, nükleer tıp ve patoloji bilgilerine

ulaşılabilmeli, multidisipliner işbirliği olanakları bulunmalıdır.

(9)

8

8 Fiziksel

(Araç, Gereç, Donanım

Ameliyathane, Yatak Sayısı, Vb.)

Kurumda toplantı salonu, poliklinik muayene odaları ve yatak (önerilen en az 10) veya diğer servislerde hasta yatırma olanağı sağlanmalıdır. Ayrıca eş zamanlı kemoterapi ve destek tedavilerin uygulanabileceği ünite bulunmalıdır.

ARAÇ, GEREÇ ve EKİPMANLAR

Gereklilik TANI VE DEĞERLENDİRME ARAÇ, GEREÇLERİ

Baş-‐Boyun Muayenesi için:

Alın aynaları

İndirekt bakı aynaları Rijid endoskopi düzeneği Fleksibl endoskopi düzeneği Muayene koltuğu

Jinekolojik Muayene için:

Jinekolojik muayene masası Spekulum

+ + + +/-‐

+

(10)

9

9 Smear alma gereçleri Biopsi gereçleri Sistemik değerlendirme için diğer:

Muayene masası Stetoskop TA ölçme aygıtı Cetvel

+ +/-‐

+ + + +

EKSTERNAL RADYOTERAPİ AYGITLARI

Megavoltaj aygıtlar:

Foton enerji olanakları:

Co 60 aygıtları (Gamma Işını) Lineer Akseleratör (X-‐Işını) Elektron tedavi olanakları:

Lineer Akseleratör

+ +/-‐

+

(11)

10

10 Konformal tedavi olanakları:

Üç boyutlu konformal radyoterapi (3DCRT) Yoğunluk ayarlı radyoterapi (IMRT)

Görüntü klavuzluğunda radyoterapi (IGRT)

+ +/-‐

+/-‐

Intraoperatif radyoterapi olanakları +/-‐

Hipertermi ünitesi +/-‐

Stereotaktik radyoterapi olanakları: +/-‐

PLANLAMA AYGITLARI

Fluoroskopik Simulator +/-‐

Bilgisayarlı Tomografi Simulator +

Bilgisayarlı Tedavi planlama olanakları:

İki Boyutlu Radyoterapi Planlaması Üç Boyutlu Radyoterapi Planlaması Yoğunluk Ayarlı Radyoterapi Planlaması

+/-‐

+

+/-‐

(12)

11

11 Stereotaktik Radyoterapi Planlaması +/-‐

BRAKİTERAPİ OLANAKLARI (Brakiterapi olanağı olmayan merkezlerde eğitim alan uzmalık öğrencileri bu olanaklara sahip merkezlerde en az üç ay süreyle rotasyon yapar)

Sonradan yüklemeli sistemler (düşük ve/veya yüksek doz hızlı)

+/-‐

Manuel yüklemeli sistemler +/-‐

Radyoaktif kaynaklar (Ir192, I125, Co 60 vb ) +/-‐

Brakiterapi Odası:

Ameliyathane şartlarında strelizasyon Radyoaktif kaynak saklama düzeneği

İntakaviter uygulama aparatları (spekulum, ekartör, dilatasyon gereçleri vb)

İntralüminal uygulama aparatları

+

(13)

12

12 Radyoaktif kaynaklar

Uygulama masa ve/veya koltuğu C kollu görüntüleme aygıtı

+ + + +

RADYASYON FİZİĞİ

Su Fantomu +

Iyon odaları +

Randofantom (İnsan benzeri Fantom) +

Özel dozimetri fantomları (IMRT vb) +/-‐

RADYOBIYOLOJİ laboratuarı +/-‐

KALIP ODASI:

Blok kesiciler:

Sıcak tel (konvansiyonel)

Otomatik, bilgisayar kontrollü blok kesici

+

(14)

13

13 Plastik köpük (elektron ve düşük-‐yüksek enerji fotonlara uyumlu)

Serobend, kurşun vb blok malzemesi Blok malzemesi eritici ve dökücü Konturmetreler

Bolus malzemeleri

+ + + + + Hasta immobilizasyon aksesuarları:

Baş-‐Boyun maskeleri Meme Boardı

Dizaltı destekleri Ayak destekleri Toraks Boardu Pelvik maskeler Vakumlu yataklar

+ + + + + +/-‐

+

(15)

14

14 Diğer immmobilizasyon gereçleri +/-‐

Tedavi Kontrol olanakları:

Konvansiyonel portal görüntüleme (port filmi) Elektronik portal görüntüleme (EPG)

Diğer görüntüleme (BT, USG vb)

+ + +/-‐

Hasta Kayıt ve Arşivleme:

Hasta kayıt defterleri

Hasta kayıt ve arşivleme bilgisayarları

+/-‐

+ Diğer:

İnternet olanakları (Bilgisayar veya hızlı veri tabanına ulaşım sağlanmalıdır)

Kütüphane olanakları (Yeterli sayıda kitap, dergi, (veya elektronik kopyaları), temel bilimler, genel tıp kitapları hazır bulunmalıdır)

+ +

(16)

15

15 Portföy

(Hasta Çeşitliliği ve Sayısı, Eğitimle İlgili Numune, Test, Vb)

Eğitim merkezinde yılda değişik tanılarda en az 500 yeni hasta radyoterapiye alınmalıdır. Uzmanlık eğitimi boyunca önerilen uygulamalar aşağıdaki tabloda verilmiştir.

Uygulama Adı Uzmanlık süresince yapılması beklenen minimum sayı -‐Kanserli hastanın fizik muayenesi:

-‐tanı-‐

tedavi değerlendirme

-‐tedavide izlem

-‐tedavi sonrası izlem

-‐Simülasyon/Planlama:

-‐Baş-‐boyun kanserleri -‐Merkezi sinir sistemi tümörleri

-‐Kemik ve yumuşak

750 750 750

150

40

10

30

150

(17)

16

16 doku tümörleri

-‐Cilt kanserleri -‐Akciğer kanserleri -‐Lenfoma ve lösemiler -‐Çocukluk çağı

tümörleri

-‐Meme kanserleri -‐Kadın genital sistem kanserleri

-‐Ürogenital sistem kanserleri

-‐Gastro-‐intestinal sistem tümörleri

-‐Diğer (primer x, palyatif kemik-‐beyin,benign tm vb.)

-‐Radyoterapi uygulama (hasta set-‐

10 10 150

50 50 50 50 750

100 10 5

5

(18)

17

17 up’ı)

-‐Kalıp odası:

-‐Maske

-‐Kurşun blok hazırlama -‐Kalıp-‐bolus yapımı -‐Fizik planlama:

-‐Manuel -‐Bilgisayarlı planlama –2-‐3 boyutlu

-‐IMRT*

-‐

stereotaktik radyoterapi*

-‐Dozimetrik ölçümler

-‐Brakiterapi:

20 5 2 5 10

3

(19)

18

18 -‐İntrakaviter*

-‐interstisyel*

-‐İntralüminal*

*Olanağı bulunmayan merkezlerdeki Uzmanlık öğrencilerinin rotasyonla eğitim alması sağlanmalıdır

7. ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME a. Ölçme Araçları

i. Sınavlar ii. Karne

b. Değerlendirme Ölçütleri

8. ASİSTANLIK EĞİTİMİ İYİLEŞTİRME SÜRECİ a. Asistan Geribildirimleri

b. Eğitimin Standardizasyonu

(20)

ÖH OLACAK Kanser Biyolojisi

ÖH OLACAK Moleküler Biyolojide Terminolojisi ve Teknikler

ÖH OLACAK Herediter Kanser ÖH OLACAK Moleküler Biyolojide Terminoloji ve Teknikler

Herediter Kanser Kanser Genetiği

Kanserde hücre döngüsü, çoğalma ve hücre ölümü Sinyal iletimi

Kanser önlenmesinde gen mekanizması

Tümör-konak mikroçevre ilişkileri

Klinik Girişim Görevleri Radyoterapi uygular

Hastayı değerlendirir, tanı

koyar ve evrelendirir Öykü alır ve fizik muayene yapar Öyküde sorulması gereken özgeçmiş ve soygeçmiş özelliklerini açıklar Radyoterapi ile etkileşimi olan hastalıkları, ilaçları ve genetik durumları açıklar

performans durumu, fizik muayene özelliklerininin radyolojik ve laboratuar bulguları ile bağlantısını tanımlar

acil durumları açıklar

Tanı ve evrelendirme yapar kanserin epidemiyolojisi ve etyolojisini anlatır evreleme sistemleri ve prognostik faktörleri tanımlar

histolojik, immunohistokimyasal ve diğer patolojk tanı yöntemlerini, geçerlilik ve sınırlılıklarını tanımlar

Laboratuar ve radyolojik değerlendirme yapar normal anatomiyi, damar, lenf nodu, diğer anatomik yapıları tanımlar Direkt grafiler, bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans görüntüleme (MRG), PET ve diğer görüntüleme yöntemlerini ve bunlardaki anatomik yapılarda hastalığa bağlı değişiklikleri tanımlar hastaya özgü laboratuar verilerini anlatır

prognozu değerlendirir

Performans durumu, evre, yaş, komorbit hastalıkların prognoza etkisini tanımlar

Histolojik tip ve diğer faktörlerin prognoza etkisini tanımlar hastaya uygun tedavi seçer farklı tedavi seçeneklerinin endikasyonlarını, risk ve yararlarını bilir

günlük uygulamayı yönlendirecek ana randomize çalışmaları hakkında bilgi sahibi olur

yerel, ulusal ve uluslararası tedavi protokolleri ve rehberler hakkında

(21)

küratif tedavi endikasyonlarını ve yan etkilerini anlar palyatif tedavilerin yararlarını ve toksisitelerini tanımlar sıklıkla kullanılan doz/fraksiyonasyon şemalarını bilir.

hastayı tedavi hakkında bilgilendirir ve

aydınlatılmış onam belgesi alır radyoterapinin erken ve geç yan etkilerini anlatır tedavi amacını, sürecini ve prognozu tanımlar hastanın tedavi planlama

sürecini yönetir

hastaya uygun tedavi stratejisi ve tekniğini tanımlar.

Tekniker ve fizik uzmaları ile görüntü alma ve

planlama süreçlerini paylaşır radyoterapi yöntemlerini tanımlar

hasta pozisyonu ve immobilizasyon tekniklerini bilir

tümör yerleştirme ve görüntü alma (simülasyon) tekniklerini anlatır Hedef (GTV, CTV, ITV, PTV) ve kritik organ

(OAR, PRV, RVR) volümlerini tanımlar ve çizer Tanısal görüntüleme tetkiklerini (BT, MRG, PET) yorumlar görüntü birleştirmeyi tanımlayabilir

iki (2B) ve üç boyutlu (3B) planlamayla ilgili klinik ve radyolojik tanımlamaları açıklar

tedavi volümlerini (GTV, CTV, ITV, PTV) tanımlar riskli organ ve yapıları (OAR, PRV, RVR) tanımlar

3B konformal planlarda doz volüm histogramlarının (DVH)anlamını anlatır

Tedavi planlarını fizik uzmanıyla birlikte değerlendirir ve onaylar

ICRU raporlarına göre doz tanımlamalarını, raporlama ve kayıt edilme yöntemlerini açıklar

riskli organların tolerans dozları ve sınırlamaları anlatır

hedef volümde tümör kontrol dozlarını ve normal doku dozlarıyla dengelerini tanımlar

diğer lokal bölgesel ve sistemik tedavilerle birlikte tedavi yan etkilerinin ciddiyetini kavrar

ikincil ışınlamalarda normal doku tolerans sınırlarını anlatır tedavi volümleri ve riskli organlarda doz dağılımlarını yorumlar Tedavi uygulamasını

yönetir

nitelik güvenirliği (QA) ve diğer güvenlik prosedürlerini izler

tedavi aygıtları (LİNAK, Co 60 vb) QA prosedürünü anlatır (ölçümler, gerekli bakımlar vb)

tedaviye ait QA prosedürünü anlatır (tedavi planlama sistemi hesaplamaları, setup sınırları için tolerans düzeyleri vb)

IMRT ve diğer teknikler için QA gerekliliğini ve protokollerini anlatır ilk set-upı gerçekleştirir, portal görüntülemeyi

değerlendirir, gerekli düzeltmeleri yapar ve tedaviyi

başlatır tedavi planının verifikasyonu için geçerli teknikleri açıklar

verifikasyon tekniklerinin amaç, endikasyon ve yöntemlerini açıklar Tedavide hasta yönetir

Tedavi yan etkilerini değerlendirir ve tedavisini yapar

normal dokunun radyasyona verdiği yanıtı ve erken yan etkilerin oluşum mekanizmasını anlatır

erken yan etkilerin değerlendirilmesi için geliştirilmiş toksisite kriterlerini (CTC, EORTC vb) anlatır.

(22)

Tedavi yanıtını değerlendirir tümörün radyasyona yanıtını radyobiyolojik olarak açıklar tedavi setup ve verifikasyon filmlerini kontrol eder tedavi sürecindeki verifikasyon protokollerini açıklar Hasta takibi yapar tedavi yanıtını değerlendirir tümör yanıt sürecini ve yineleme paternlerini anlatır

yanıt değerlendirme için RECIST ve geliştirilmiş diğer ortak kriterleri açıklar

radyoterapiye bağlı normal doku ve tümördeki değişikliklerinin fizik muayene ve görüntüleme bulgularını açıklar

tedavi sonrası yan etkileri değerlendirir, gerekli

tedavi ve rehabilitasyonu yapar radyasyonun normal dokuda oluşturduğu geç etkileri tanımlar Geç etkilerin değerlendirmesi için geliştirilmiş ortak kriterleri (CTC, EORTC/RTOG vb) anlatır

Yineleme veya başarısızlıkta tanı koyar ve tedaviyi

yönetir yineleme, başarısızlık belirti ve bulgularını açıklar

yinelemede tümör belirteçleri ve görüntülemelerde beklenen değişiklikleri açıklar

yineleme veya başarısızlıkta cerrahi, radyoterapi, kemoterapi,

hedeflenmiş ve diğer tedavi yöntemlerinin kurtarma, semptom kontrolü ve palyasyon üzerine etkilerini açıklar

ÖH OLACAK Temel Radyasyon Fiziği ÖH OLACAK

Radyasyon Onkolojisinde Radyoterapi Fiziği Uygulamaları ÖH OLACAK Görüntüleme ve Hedef Hacim

ÖH OLACAK Klinik Araştırma ve Tedavi Sonuçlarının Ölçülmesi ÖH OLACAK Biyolojik ve Hedefe Yönelik Tedaviler

Hedefe yönelik tedavilerin, antikorların ve tirozin kinazların etki mekanizmaları

İmmunoterapinin etki mekanizmaları Kanser aşılarının etki mekanizmaları Gen tedavileri

ÖH OLACAK Moleküler seviyede radyasyon

Doku ve hücreler

tarafından radyasyonun Radyasyon absorbsiyonunun fiziksel ve kimyasal Madde ile radyasyonun etkileşiminin hücre ve doku seviyesindeki

(23)

DNA hasarı

Tek ve çift zincir DNA

kırıkları Tek ve çift zincir DNA kırıklarının ölçümlenmesi Kromozom aberasyonları ve hücre bölünmesi üzerine etkileri

Telomerler üzerine olan etkiler ve sonuçları İnsan lenfositlerindeki radyasyona bağlı kromozom aberasyonları

Hücresel etki, hücre ölüm mekanizması

Radyasyon maruziyetinde

hücre sağkalım modelleri in vitro reprodüktiv ölüm ve sağkalım eğrisi Radyasyona bağlı hücre ölümünün mekanizmaları Memeli hücrelerinde sağkalım eğrileri

Onkogenler ve radyodirenç Radyoduyarlılığn genetik kontrolu

Fraksiyone tedavilerin efektif sağkalım eğrileri Radyoduyarlılık ve mitotik

siklus bağıntısı

Mitotik bölünmede hücre kültürünün senkkronizasyonu

Siklüste moleküler kontrol (checkpoint) genleri Mitotik fazlara göre oksijelenmenin radyoduyarlılık üzerine etkisi, reoksijenasyon

Lineer enerji transfer katsayısı yüksek radyasyonların radyoduyarlılık ile bağıntısı Radyasyon hasarının

tamiri ile doz hızının bağıntısı

DNA tamir mekanizmaları, radyoduyarlığı etkileyen kalıtsal hastalıklar, potansiyel ve subletal hasar, doz hızının in vivo ve in vitro etki farklılıkları

Lineer enerji transferi ile rölatif biyolojik etki arasındaki bağıntı, biyolojik eşdeğer doz kavramı

Radtasyonun kalitesi, toplam doz-toplam tedavi süresi (fraksiyonasyon) bağıntısı

Radyasyon hasar tamiri Hücre sağkalım eğrileri Normal doku sistemleri Radyasyon bağlı solid tümör ve lösemiler

Oksijen etkisi, duyarlaştırıcı ve koruyucular

Doz-Zaman-Fraksiyonasyon, LET, radyasyon modelleri Normal dokunun erken ve geç yan etkileri

Tümör yanıtı

(24)

Sitotoksik tedavi ve radyasyon

Prediktif deneyler Hipertermi

Alternatif radyasyon tedavileri (proton, nötron, karbon iyon , vb)

ÖH OLACAK Temel

Radyasyon Fiziği Atom ve nükleer yapı Radyoaktif bozunma Elektromanyetik ve parçacık radyasyon

Radyoizotop ÖH OLACAK

Radyoterapide Radyasyon Fiziği

Uygulamaları X-ışını tüpü Lineer akseleratörler Özel Kolimatör sistemleri Kobalt-60 ünitesi Brakiterapi sistemleri Siklotron

Mikrotron

Absorbe doz dağılımları Hedef volüm tanımlamaları Eksternal RT’de hedefte absorbe doz

Brakiterapide hedefte absorbe doz

İki boyutlu doz hesaplama algoritmi

Üç boyutlu planlama, virtual (sanal) ve BT-simulasyon Üç boyutlu doz hesaplama algoritması

Konformal RT ve

IMRT(Yoğunluk Ayarlı RT) ilkeleri

IMRT ve IGRT (Görüntü kılavuzluğunda RT) teknikleri Özel teknikler (stereotaktik, Intraoperatif,.. )

ÖH OLACAK Görüntüleme ve Hedef Hacim

Görüntüleme yöntemleri, işlemler ve teknoloji

(25)

Radyoterapide görüntülemenin kullanımı

Klinik uygulamalarda hedef hacim saptanması

GTV, CTV, PTV ve ICRU 62 Görüntülemede gelişmeler Klinik Araştırma ve

Tedavi Sonuçlarının Ölçülmesi/RADYOBİY OLOJİ BURAYA GELECEK

Tümör kontrol ve toksisite ölçümlerini bilir, uygular

Radtoterapinin hücre ve doku üzerindeki etkilerinin mekanizmalarını bilir, klinik ve/veya deneysel sonuçları değerlendirir

Tümör yanıtını ve normal dokulardaki etkileri inceler, açıklar

Radyasyon absorbsiyonu, DNA hasarı, hücre ölüm mekanizmaları, sağkalım eğrileri, subletal hasar tamiri, doz-zaman-fraksiyonasyon, LET, oksijen etkisi, sitotoksikler dahil duyarlaştırıcılar/koruyucular, erken/geç yan etkiler, radyasyona sekonder tümör

Çalışma tasarımı Çalışma tipleri Yorum ve analiz Yaşam tablosu analizi Anlamlılık testleri Tek değişken/ çok değişken Özgüllük, duyarlık, doğruluk, güç

Meta-analizler Kanıt seviyeleri

Tehlikeler: Pilot çalışma, Erken sonuçlar, evre migrasyonu, yayın sahtekarlığı

Bilimsel metin yazımı ve sunum Radyoterapinin İdare ve

Ekonomisi

/RADYOPROTEKSİYO N BURAYA GELECEK

Radyoterapi kliniğinin idaresinde kendini, çalışanları ve halkı radyasyondan korur

ALARA prensibine uygun

çalışılmasını sağlar Radyasyondan korunma komitesinde üyelik yapar

Deterministik ve stokastik etkiler, embriyo ve fetüs üzerine etkiler, eşdeğer doz ve kalite faktörü, ikincil tümör oluşumu, radyasyon ağırlık faktörü, ulusal / uluslar arası yasalar ve müsaade edilen dozlar, mesleksel ve çevresel maruziyet / sonuçlar

Tedavi maliyetlerinin hesaplanması, işyükünün tanımlanması, radyoterapi için gerekli prediksiyon, geri ödeme sistemleri

Tedavi maliyetlerinin hesaplanması, işyükünün tanımlanması, radyoterapi için gerekli öngörü, geri ödeme sistemleri

(26)

Baş-boyun Tümörleri

Larenks tümörlerinin

radyoterapisini yönetir Tanıyı değerlendirir Hastanın riskini değerlendirir Etiyolojik etmenleri anlatır

Dünyada ve ülkemizdeki insidansını açıklar

Risk gruplarını saptar ve korunma yolları konusunda hastaya eğitim verebilir

Semptomlarını değerlendirir Semptomlarını açıklar

Hastalığın semptomları hakkında bilgi sahibi olur, anamnez alabilir ve bunları değerlendirebilir.

Bulgularını değerlendirir ve evreleme yapar

Hastalığın bulguları hakkında bilgi sahibi olur, fizik bakı yapabilir ve bulguları değerlendirebilir.

Larenksin anotomik özelliklerini açıklar

Damar ve sinirlerin anatomik özelliklerinin tanısal değerini açıklar Lenfatiklerin anatomik özelliklerini açıklar

Supraglottik hastalığın yayılım özelliklerini açıklar Glottik hastalığın yayılım özelliklerini açıklar Subglottik hastalığın yayılım özelliklerini açıklar Görüntüleme ve lab değerlendirmesi yapar

Direkt ve indirekt laringoskopi bulguları hakkında bilgi sahhibi olur, uygulayabilir ve bulguları değerlendirebilir.

Üst solunum ve sindirim yolları endoskopisi hakkında bilgi sahibi olur ve bulguları değerlendirebilir.

Hastalıkla ilgili hematolojik ve biyokimyasal özellikleri bilir ve tetkikleri planlayabilir.

Görüntüleme işlemleri hakkında bilgi sahibi olur ve tetkikleri planlayabilir.

Hastalığın genetik özellikleri hakkında bilgi sahibi olur ve gereken genetik tetkikleri planlayabilir.

Patoloji raporunu değerlendirir Patalojik sınıflama hakkında bilgi sahibi olur.

Tedavi planı yapar Prognoza etki

Prognoza etki eden klinik, patolojik, radyolojik, genetik, hematolojik ve biyokimyasal özellikleri açıklar

Cerrahi tedavi yöntemlerini değerlendirir

Larenks kanserlerinde uygulanan cerrahi tedavi yöntemleri ve etkinlikleri hakkında bilgi sahibi olur ve alternatif tedaviler konusunda hastalara bilgi verebilir

Sistemik tedavi yöntemlerini değerlendirir

Larenks kanserlerinde uygulanan sistemik tedavi yöntemleri ve etkinlikleri hakkında bilgi sahibi olur ve alternatif tedaviler konusunda hastalara bilgi verebilir

Radyoterapi endikasyonu koyar

Radyoterapi endikasyonu koyabilir.Diğer tedavi yöntemleriyle kombinasyonları planlayabilir

Radyoterapi uygular Simülasyonu yapar Uygun pozisyonu verir ve immobilizasyon gereçlerini uygular.

Hastaya planlama için uygun görüntüleme ve işaretlemeleri yapar.

Radyoterapi planlaması yapar.

Hastaya uygun hedef volümler ve kritik organ yada yapıların kontürlemesini yapar.

(27)

Hazırlanan tedavi planlarını değerlendirir ve uygulanacak tedavi tekniğini onaylar.

Radyoterapi uygulanmasını yönetir. İlk set up'ı uygular

Portal görüntüleri değrlendirir.

Tedaviyi onaylar ve başlatır.

Tedavi sırasında ortaya çıkan yan etkileri tanımlayıp tedavisini düzenler.

Hasta izlemi yapar.

Tedavi sonrasında ortaya çıkan yan etkileri tanımlayıp tedavisini planlayabilir

Tedavi yanıtını değerlendirir.

Nüks yada başarısızlık durumunu yönetir.

Oral kavite Tanıyı değerlendirir Hastanın riskini değerlendirir Etiyolojik etmenleri anlatır

Dünyada ve ülkemizdeki insidansını açıklar

Risk gruplarını saptar ve korunma yolları konusunda hastaya eğitim verebilir

Semptomlarını değerlendirir Semptomlarını açıklar

Oral kavitenin anotomik özelliklerini açıklar

Oral kavitenin alt anatomik yapılarına göre hastalığın yayılım özelliklerini açıklar

Görüntüleme ve lab değerlendirmesi yapar

Oral kavitenin inspeksiyon ve palpasyon bulguları hakkında bilgi sahhibi olur, uygulayabilir ve bulguları değerlendirebilir.

Patoloji raporunu değerlendirir Patalojik sınıflama hakkında bilgi sahibi olur Tedavi planı yapar prognoza etki

Oral kavite kanserlerinde uygulanan cerrahi tedavi yöntemleri ve etkinlikleri hakkında bilgi sahibi olur ve alternatif tedaviler konusunda hastalara bilgi verebilir

(28)

Oral kavite kanserlerinde uygulanan sistemik tedavi yöntemleri ve etkinlikleri hakkında bilgi sahibi olur ve alternatif tedaviler konusunda hastalara bilgi verebilir

Hedef volümler ve kritik organ yada yapıların alacağı dozları belirler.

Portal görüntüleri değrlendirir.

Hasta izlemi yapar.

Nazofarenks Tanıyı değerlendirir Hastanın riskini değerlendirir Etiyolojik etmenleri anlatır

Dünyada ve ülkemizdeki insidansını açıklar.

Risk gruplarını saptar ve korunma yolları konusunda hastaya eğitim verebilir.

Semptomlarını değerlendirir Semptomlarını açıklar.

Nazofarenksin anotomik özelliklerini açıklar

Hastalığın yayılım özelliklerini açıklar.

Direkt ve indirekt nazofringoskopi bulguları hakkında bilgi sahhibi olur, uygulayabilir ve bulguları değerlendirebilir.

Görüntüleme işlemleri hakkında bilgi sahibi olur ve tetkikleri

(29)

Patoloji raporunu değerlendirir Patalojik sınıflama hakkında bilgi sahibi olur Tedavi planı yapar Prognoza etki

Nazofarenks kanserlerinde uygulanan cerrahi tedavi yöntemlerini ve etkinlikleri hakkında bilgi sahibi olur ve alternatif tedaviler konusunda hastalara bilgi verebilir

Nazofarenks kanserlerinde uygulanan sistemik tedavi yöntemleri ve etkinlikleri hakkında bilgi sahibi olur ve alternatif tedaviler konusunda hastalara bilgi verebilir

Radyoterapi endikasyonu koyabilir.Diğer tedavi yöntemleriyle kombinasyonları planlayabilir.

Portal görüntüleri değerlendirir.

Hasta izlemi yapar.

Orofarenks Tanıyı değerlendirir Hastanın riskini değerlendirir Etiyolojik etmenleri anlatır

Orafarenksin anotomik özelliklerini açıklar.

Damar ve sinirlerin anatomik özelliklerinin tanısal değerini açıklar.

Lenfatiklerin anatomik özelliklerini açıklar.

Hastalığın yayılım özelliklerini açıklar.

(30)

Prognoza etki eden klinik, patolojik, radyolojik, genetik, hematolojik ve biyokimyasal özellikleri açıklar.

Cerrahi ve diğer tedavi yöntemlerini değerlendirir

Larenks kanserlerinde uygulanan cerrahi tedavi yöntemlerini ve etkinlikleri hakkında bilgi sahibi olur ve Alternatif tedaviler konusunda hastalara bilgi verebilir.

Radyoterapi uygulanmasını yönetir. İlk set up'ı uygular.

Hasta izlemi yapar.

Tedavi sonrasında ortaya çıkan yan etkileri tanımlayıp tedavisini planlayabilir.

Klinik prezentasyon, tanısal işlemler ve

evreleme çalışmaları Anamnez

Fizik Bakı

Hastalığın fizik bakı bulguları hakkında bilgi sahibi olur, fizik bakı yapabilir ve bulguları değerlendirebilir.

Nörolojik muayene

Hastalığın nörolojik bulguları hakkında bilgi sahibi olur, fizik bakı yapabilir ve bulguları değerlendirebilir.

(31)

Hematoloji ve Biyokimya

Görüntüleme

Evreleme

Tedavi öncesi yapılması gereken tanısal ve evreleme işlemlerini planlar ve uygular

Patolojik Sınıflama Patolojik sınıflama hakkında bilgi sahibi olur Genetik testler

Diğer

Hastalıkla ilgili diğer yapılması gereken diğer işlemler hakkında bilgi sahibi olur ve gerektiğinde planlayabilir

Prognostik ve prediktif

etmenler Klinik

Hastalığın seyrini etkileyebilecek klinik prognostik etmenleri değerlendirerek tedavi planlamasında göz önünde bulundurulması gereken prediktif etmenleri saptayabilir

Hematolojik ve Biyokimyasal

Hastalığın seyrini etkileyebilecek hematolojik ve biyokimyasal etmenleri değerlendirerek tedavi planlamasında göz önünde bulundurulması gereken prediktif etmenleri saptayabilir

Radyolojik

Hastalığın seyrini etkileyebilecek radyolojik prognostik etmenleri değerlendirerek tedavi planlamasında göz önünde bulundurulması gereken prediktif etmenleri saptayabilir

Patolojik

Hastalığın seyrini etkileyebilecek patolojik prognostik etmenleri değerlendirerek tedavi planlamasında göz önünde bulundurulması gereken prediktif etmenleri saptayabilir

Genetik

Diğer

Hastalığın seyrini etkileyebilecek diğer prognostik etmenleri değerlendirerek tedavi planlamasında göz önünde bulundurulması gereken prediktif etmenleri saptayabilir

Tedavi yaklaşımları Cerrahi

Orafarenks kanserlerinde uygulanan cerrahi tedavi yöntemlerini ve etkinlikleri hakkında bilgi sahibi olur. Alternatif tedaviler konusunda hastalara bilgi verebilir

Radyoterapi

Orafarenks kanserlerinde uygulanan radyoterapi yöntemlerini ve etkinliklerini hakkında bilgi sahibi olur. Alternatif tedaviler konusunda hastalara bilgi verebilir

Sistemik tedavi

Orofarenks kanserlerinde uygulanan sistemik tedavi yöntemlerini ve etkinliklerini hakkında bilgi sahibi olur. Alternatif tedaviler konusunda hastalara bilgi verebilir

Radyoterapi Radyoterapi endikasyonları

Radyoterapi volümleri Radyoterapi volümlerini tanımlayabilir Radyoterapi teknikleri ve seçimi

Radyoterapi teknikleri hakkında bilgi sahibidir ve en uygun tekniği belirleyerek uyguyabilir.

(32)

Erken ve geç radyasyon etkileri

Tedavi sırasında ortaya çıkan yan etkileri tanımlayıp tedavisini planlayabilir

Tedavi sonuçları

Tedavi sonuçlarını öngörebilir ve buna uygun izlem stratejisini belirler ve uygular

İzlem

Tedavi sırasında ve sonrasında ortaya çıkan yan etkileri tanımlayıp tedavisini planlar.Tedavi sonuçlarını öngörebilir ve buna uygun izlem stratejisini belirler ve uygular

Hipofarenks Tanıyı değerlendirir Hastanın riskini değerlendirir Etiyolojik etmenleri anlatır

Hipofarenksin anotomik özelliklerini açıklar.

Priform sinüs yerleşimli hastalığın yayılım özelliklerini açıklar.

Farengial duvar yerleşimli hastalığın yayılım özelliklerini açıklar.

Postkrikoid yerleşimli hastalığın yayılım özelliklerini açıklar.

Direkt ve indirekt faringoskopi bulguları hakkında bilgi sahhibi olur, uygulayabilir ve bulguları değerlendirebilir.

(33)

Hasta izlemi yapar.

Fizik Bakı

Üst solunum ve sindirim yolları endoskopisi

Hematoloji ve Biyokimya

Hastalıkla ilgili hematolojik ve biyokimyasal özellikler hakkında bilgi sahibi olu ve tetkikleri planlayabilir.

Görüntüleme

Evreleme

Tedavi öncesi yapılması gereken tanısal ve evreleme işlemlerini planlar ve uygular.

Patolojik sınıflama Patalojik sınıflama hakkında bilgi sahibi olur Genetik

Diğer

etmenler Klinik

Hematolojik ve biyokimyasal

Radyolojik

(34)

Patalojik

Genetik

Hastalığın seyrini etkileyebilecek genetik prognostik etmenleri değerlendirerek tedavi planlamasında göz önünde bulundurulması gereken prediktif etmenleri saptayabilir

Diğer

Hipofarenks kanserlerinde uygulanan cerrahi tedavi yöntemlerini ve etkinlikleri hakkında bilgi sahibi olur ve Alternatif tedaviler konusunda hastalara bilgi verebilir

Radyoterapi

Hipofarenks kanserlerinde uygulanan radyoterapi yöntemlerini ve etkinliklerini hakkında bilgi sahibi olur ve Alternatif tedaviler konusunda hastalara bilgi verebilir

Sistemik tedavi

Hipofarenks kanserlerinde uygulanan sistemik tedavi yöntemlerini ve etkinlikleri hakkında bilgi sahibi olur ve Alternatif tedaviler konusunda hastalara bilgi verebilir

Radyoterapi Radyoterapi endikasyonları

Radyoterapi volümleri Radyoterapi volümlerini tanımlayabilir Radyoterapi teknikleri ve seçimi

Radyoterapi teknikleri hakkında bilgi sahibidir ve en uygun tekniği belirleyerek uyguyabilir.

Erken ve geç radyasyon etkileri

Tedavi sırasında ve sonrasında ortaya çıkan yan etkileri tanımlayıp tedavisini planlayabilir

Tedavi sonuçları

Tedavi sonuçlarını öngörebilir ve bu sonuçlar hakkında hastaları bilgilendirebilir.

İzlem

Tedavi sonuçlarını öngörebilir ve buna uygun izlem stratejisini belirler ve uygular

Tükrük bezleri Tanıyı değerlendirir Hastanın riskini değerlendirir Etiyolojik etmenleri anlatır

Larenksin anotomik özelliklerini açıklar.

(35)

Glottik hastalığın yayılım özelliklerini açıklar.

Subglottik hastalığın yayılım özelliklerini açıklar.

Hasta izlemi yapar.

Fizik Bakı

Üst solunum ve sindirim yolları endoskopisi Üst solunum ve sindirim yolları endoskopisi hakkında bilgi sahibi olur.

(36)

Hematoloji ve biyokimya

Görüntüleme

Evreleme

Tedavi öncesi yapılması gereken tanısal ve evreleme işlemlerini planlar ve uygular

Patolojik sınıflama Patolojik sınıflama hakkında bilgi sahibi olur Genetik testler

Diğer

Hastalıkla ilgili diğer yapılması gereken diğer işlemler hakkında bilgi sahibi olur ve gerektiğinde planlayabilirHastalıkla ilgili diğer yapılması gereken diğer işlemler hakkında bilgi sahibi olur ve gerektiğinde planlayabilir

etmenler Klinik

Hematolojik ve biyokimyasal

Radyolojik

Patolojik

Genetik

Hastalığın seyrini etkileyebilecek genetik prognostik etmenleri değerlendirerek tedavi planlamasında göz önünde bulundurulması gereken prediktif etmenleri saptayabilir

Diğer

Tükrük bezi kanserlerinde uygulanan cerrahi tedavi yöntemlerini ve etkinlikleri hakkında bilgi sahibi olur. Alternatif tedaviler konusunda hastalara bilgi verebilir

Radyoterapi

Tükrük bezi kanserlerinde uygulanan radyoterapi yöntemlerini ve etkinliklerini hakkında bilgi sahibi olur. Alternatif tedaviler konusunda hastalara bilgi verebilir

Sistemik tedavi

Tükrük bezi kanserlerinde uygulanan sistemik tedavi yöntemlerini ve etkinliklerini hakkında bilgi sahibi olur. Alternatif tedaviler konusunda hastalara bilgi verebilir

Radyoterapi endikasyonu koyabilir.Diğer tedavi yöntemleriyle