oz VE EPILEPSI

. 499-503, 1991

oz ^{VE EPILEPSI}

l§ll Moray**, Ali Soyuer***, Abdullah Talaslloglu****, Murat Aksu**

Erciyes Oniversitesi T1p Fa- Dalmda Multipl Skle- tzlenen 44 hastayt kapsa- ll"'llllzclan 30 (% 69)'u kadm,

MS tan1s1 "Schumacher konulmu9tur.

hastadan 2 (% 4.5)'sinde . MS'da epilepsi gonJI- arasmdaki ili9ki bilinme-

(EEG) 30 (% 67.5) has- 14 (% 32.5) hastada .Cie(iiSII<IIkler, yava9lama ve

§eklinde bozukluk tespit

Multiple sclerosis and epilepsy

Summary: In this study 44 patients with Mul- tiple Sclerosis (MS) were admitted to Erciyes University Department of Neurology are exa- mined. Thirty of them were female and fourte- en were male. The diagnosis of MS was ba- sed on the Schumacher Panel Criteria.

In a series of 44 MS patients, two subjcets presented epilepsy, with an overall prevalen- ce of 4.5 % Seizures are described in MS pa- tients, but the causal relationship between MS and epilepsy is unclear.

The electroencephalograms showed paroxy- smal discharges, slow waves and voltage depression in 14 patients. The EEG was nor- mal in 30 patients.

Key words: Multiple sclerosis, epilepsy and electroencephalogram

Hastaltgm s1k gorOidOgO Olkelerde prevalans, 100 000 de 40-60'dtr (11, 12).

Semptomlara beyin ve omurilik beyaz cevhe- rinde yerle9en demyelinize MS plaklan yol a<;:ar. Baz1 plaklar klinik belirti vermeyebilir, bunlara sessiz plak denir. Semptomlann

Ttp FaktJitesi N6roloji ABO. Do9. Dr.

Ttp FaktJitesi N6roloji ABO. Ara$.G6r.Dr.

Ttp FaktJitesi N6roloji ABO. Prof. Dr.

f!l' ... ,.,"c::'~¹ T1p FaktJitesi N6roloji ABO. Ogr.G6r. Dr.

Multipl Skleroz ve Epilepsi: ERSOY A.Ozdemir ve ark.

demyelinizasyon bolgesinde sinir iletiminin yava§lamas1 veya muhtemelen gec;ici blok ol- masl sonucu geli§tigi kabul edilmektedir (1,3,11,12,15).

MS 30-35 ya§ aras1 pik yapar, kad1nlarda da- ha s1k gorOIOr. Hastallgm tipik ozellikleri sant- ral sinir sisteminin degi§ik bOigelerinin tutul- dugunu gosteren kompleks klinik bulgulara ek olarak relaps ve remisyonlarla seyretmesidir (2,11,12).

Multipl sklerozda trigeminal nevralji, Lhermitte Belirtisi, dizartri, ataksi, diplopi, kuvvetsizlik gibi paroksismal dOzensizlikler tanlmlanmak- tadlr (15).

Multipl sklerozda epileptik nobetler tanlmlan- makla birlikte MS ile epilepsinin ili§kisi henoz aydmlat11amam1§t1r. MS'da epilepsi prevalans ara§tlrmasma literatOrde pek rastlanllmamak- la birlikte, yap1lan c;ah§malarda bu oran % 0.45-10.8 arasmda degi§mektedir ( 1, 2, 4, 5, 7,10,14,19).

Biz c;al1§mam1zda MS'Iu hastalanm1zda epi- lepsi prevalansm1 ve elektroensefalografik (EEG) degi§iklikleri ara§t1rmay1 amac;lad1k.

MATERY Al VE METOD

Bu c;all§ma Erciyes Oniversitesi T1p Fakuhesi Noroloji Anabilim Dall tarafmdan 1976-199.1 y1llan arasmda izlenen 44 MS olgusunu ic;er- mektedir. Hastalanm1za MS tan1s1 "Schumac- her Panel" kriterlerine gore konmu§tur (16).

MS olgulannm cins ve ya§ dagll1m1 Tablo l'de toplu olarak sunulmu§tur.

Tablo -1: MS'da Cins ve Ya§ DaQ1llm1 Cins

Kadm Edkek Toplam

n

30 14 44

% Yas Ortalamas1

69 30.2

31 34.0

100 31.9

Erciyes T1p Dergisi/1311991

Hastalanm1zda semptom sureleri 6 ay-11 y11 arasmda degi§mekte olup ortalama 4.3 y11 olarak bulunmu§tur.

TOm olgularda BOS ve EEG incelemeleri ger- c;ekle§tirilmi§tir. Aynca 25 olguda BBT ve uyanlml§ potansiyeller (VEP ve BAEP), 6 ol- guda vertebral anjiografi, 18 olguda ise mye- lografi yap1lm1§t1r.

Epilepsi tams1 ve klasifikasyonu Dreiffuss ve arkada§lan (6)'nm tammlad1g1 internasyonal kriterlere gore konulmu§tur.

BULGULAR

Qall§ma kapsamma giren 2 (% 4.5) hasta- mlzda epilepsi tespit edilmi§tir. Bu iki hastada da jenaralize tonik klonik nobet gozlenmi§tir.

Bu iki hasta Tablo ll'de ozetlenmi§tir.

Bu iki hastam1zda epileptik ataklann ba§la- masmdan itibaren antikonvulsan tedaviye allnd1lar. Kadm hastada Karbamezapine, er- kek hasta ise difenilhidantoin ile etkili ~ekilde

nobetler kontrol altma allnd1.

MS'Iu 44 hastada % 32.5 oranmda EEG pa- tolojisi tespit edilmi§tir. Hastalanm1zdaki EEG

degi§iklikleri Tablo lll'de toplu olarak sunul- mu§tur.

TARTI$MA

Multipl sklerozda epilepsi prevalans c;all:;;ma- sma yeterli say1da rastlanllmamaktadlr. Ilk

kez 1952 y1llnda Williams ve arkada§lan (19) MS da konvulsiyonlann goruldugunu bildir- mi§lerdir. Yine aym y1l Fuglsang ve arkada§- lan (9). daha sonra 1961 yllmda Drake ve Mccrea (7). 1972 de Cendowski ve Majkows- ki (4), 1977'de Elian ve Dean (8), 1980'de Bo- udouresques ve arkada§lan (1 ), 1986'da Kin- nunen ve Wikstrom (14), 1988'de Conomy ve Schiffer (5), son olarak da 1990 y1lmda Ghez- zi ve arkada§lan (1 0) MS'Iu hastalarda epi- lepsi gorulme S1kllgm1 ara§t1rm1§lard1r. Bu ga- ll:;>malarda MS'da epilepsi prevalans1% 0.45·

10.8 arasmda deQi:;>ik oranlarda bildirilmi§tir.

500

Epitepsi: ERSOY A.Ozdemir ve ark.

SJ<Ieroz ve Epilepsili Hastalar MS'in Ilk Nobetin

20 24

Gorulmesi 22 27

EEG Major Bulgular

Yaygm epileptik de§arj Serebral-spinal Yaygm epileptik de§arj Serebral serebellar

Tablo-111: Multi I Skleroz ve EEG

Epileptik de§arj Voltaj depresyonu Paroksismal bozukluk Fokal yava§lama (teta, delta)

Fuglsang ve arkada§lan m % 10.8 gibi en yOk-

llltlilrirl~·rk~>n, Conomy ve Schiffer

gibi en dO§Ok olarak raper et- c;ah§mamlzda 44 MS'Iu has- oranmda epilepsi prevalans1

c;all§mam1z bu iki c;ah§ma- c;ah§malara uygun dO§mek-

MS'da ilk semptom olarak Kinnunen ve Wikstrom (14)

% 3.5 oranmda epileptik .... ,,.,,,.,,,nlr. Bu iki otor vakalannm yansmda MS'da ilk semptom atak bildirmi§lerdir. Bizim epi- hastamlzda da MS semptom- en az iki y11 sonra epileptik

§tlr.

arasmdaki ili§kinin mekaniz- bilinmemekle birlikte tOm MS'da epilepsi insidansml~ art-

. Brewis ve arkada§lan (2)

n ⁰/o 30 67.5 14 32.5 2 4.5

4 9.0

6 14.5

2 4.5

epilepsi prevalansmm MS'da ayn1 ya§ grubu- na gore 4 kez, gene I populasyona gore 10 kat artt1gtn1 gostermi§lerdir.

MS'da nobetlerin prevalanstnm artl§ nedenle- ri henOz aydtnlattlamaml§tlr. Kinnunen ve Wikstrom'On (14) serisindeki epileptik atakla- nn % 67'si gibi oldukc;a yOksek oran1 "partial epil.epsi" olarak bulunmu§tur. Onlar demyeli- nize lezyonlann irritatif fokOsler gibi ataklan meydana getirdigini ileri sOrmO§Ierdir. Onlann hipotezi patolojik c;ah§malarda MS plaklannm yakla§lk % 25 oranmda serebral korteks ve civannda gosterilmesiyle taraftar bulmaktadtr.

Eksperimental olarak hayvanlarda meydana getirilen allerjik ensefalomyelitlerde EEG'ik olarak paroksismal degi§iklikler ve jeneralize nobetler gosterilmi§tir. Bu da noronal ve glial inflamasyon. odem ve hasarla nobetlerin olu-

§abilecegini ac;tklamaya c;ah§maktadtr (1 ,4).

Hirch ve Park (13), Sthal (17) MS plaklan ne- deniyle (Na+-K+j ATPase aktivitesinin azald1-

501

Muftipf Skferoz ve Epifepsi: ERSOY A.Ozdemir ve ark.

gm1 gostermi9lerdir. Bu aktivitenin azalmas1 sonucu noronlarda elektrolit homeostaz1 bo- zulmakta ve ekstracelluler K+, konvulsiyonla- ra neden olmaktad1r.

Multipl sklerozlu epileptik hastalarda epilepsi prognozu iyidir (14). Hastalann hemen he- men yansmda nobetler spontan veya ilag te- davisiyle tamamen dOzelebilmektedir. Bizim vaka say1m1zm gok az olmas1 nedeniyle bu konuda kesin bir yarg1ya varamad1k.

Biz gal1$mam1zda EEG'de epileptik aktivite d191nda % 28 oranmda tOriO anormalliklere rastlad1k. Kinnunen ve Wikstrom (14) EEG'deki fokal anormalliklere fokal plaklann neden oldugunu bildirmektedirler. Waxman (18) ozellikle paroksismal dOzensizlikleri demyelinize fibrillerde anormal iletiye bagla- maktadlrlar. GorOien voltaj depresyonlan da muhtemelen kortikal atrofi sonucu gorOimek- tedir (5,6,912).

Sonug olarak, MS yOksek oranda epileptik nobete neden olabilmektedir. Bu nedenle multipl sklerozlu hastalarda diger tam yon- temlerinin yan1s1ra klinikle birlikte epilepsi ve- ya EEG bozuklugunu ortaya koymak igin elektroensefalografinin de kullan1lmasmm ya- rarll oldugunu ve gorOiebilecek epilepsinin prognozunun iyi olabilecegini d0$0nmekteyiz.

Kaynaklar

1. Boudouresques J, Khalil R, Ali Cherif A, et a!: Epilepsie et sclerose en plaques (a pro- pos de observations electrocliniques). Re- vue Neurol131: 729-739, 1975.

2. Brewis M, Poskanzer DC, Roland C, Miller H: Neurological disease in English city. Acta Neural Scand 42:81-89, 1965.

3. Brownell B, Hughes JF: The distribition of piques in the cerebrum in multiple sclerosis.

J Neural Neurosurg Psychiat 25: 315-320,

Erciyes Ttp Dergisi/1311991

1962.

4. Cendrowski W, Majkowski J: Hpilepsy in multiple sclerosis. Neural Sci 17: 389-398,

1972.

5. Conomy JP, Schiffer RB: Epilepsy in mul- tiple sclerosis, an electroencephalographic and clinical study of 15 cases. J Neural 235:

s

6. Dreifuss FE, Penry JK, Bancand J, et a!:

Proposal for revised clinical and electroen- cephalographic classification of epileptic sei- zures. Epilepsia 22:489-501, 1981.

7. Dreke WE, Macrae D: Epilepsy in multiple sclerosis. Neurology 11:810-816, 1961.

8. Elian M, Dean G: Multiple sclerosis ana seizures. In: Persy K (ed). Epilepsy, The eight international symphosium. New York.

Raven Press 341-344, 1977.

9. Fuglsang-Frederiksen V, Thygesen P: Se- izures and psychopathology of multiple scle- rosis. An electroenceplalographic study. Dis- cussion of pathogenesis. Acta Psychiatry Neural Scand 2 7: 17-41, 1952.

10. Ghezzi, A, Montanini R, Basso PF, et a/:

Epilepsy in multiple sclerosis. Eur Neurol 30:218-223, 1990.

11. Gilroy J, Meyer JJ: Medical Neurology.

Macmillen Publishing Co Inc New York 1979, pp 145, 162.

12. Herndon RM, Rudick RA: Multipl sclero- sis and related conditions. In: Baker AB, Joynt RJ (eds): Clinical Neurology. Harpet 120 W Publish Philadelphia 1987, 3 pp 33:1·

61.

13. Hirsch HE, Parks ME: Na+-and K+· de- pendent adenosine triphosphate changes in multiple sclerosis plaques, Ann Neurol 13:

658-663, 1983.

14. Kinnunen E, Wikstrom J: Prevalence ana

502

in patients with multip- 27:729-733, 1986.

Westerberg CE: Paroxy- multiple sclerosis Brain

Clinico-pathological correla- sclerosis and related disor- SG (ed): Advances In Ne- Press, New York 1981, pp

Nosik WA, Hunter JA: Con- of multiple sclero- 1952.

503