OYUN VE OYUNCAK SEÇİMİ
0-6 YAŞ
0-6 YAŞ
OYUNUN ÇOCUK İÇİN ÖNEMİ
z Oyun, çocukların dış dünyayı keşfetmesini, doğal ve aktif şekilde öğrenmesini sağlayan, taklit becerilerini geliştiren, günlük yaşantısı,
anne-baba ve çevresi ile ilişkileri hakkında bilgi veren bir araçtır.
z Eğlencenin yanı sıra oyun, çocuk için en önemli
"iş"tir.
z Büyümenin önemli bir parçasıdır. Oyunlar
çocuğun bedensel, duygusal, sosyal, zihinsel ve dil gelişiminde önemli rol oynar.
Oyunun Çocuğun Gelişimine Etkileri
* Düşünmeyi ve kendi başına karar vermeyi,
* Risk alabilmeyi,
* Sorumluluk almayı, işbirliği yapmayı ve paylaşmayı,
* Çevresini araştırmayı, nesneleri tanımayı ve problem çözmeyi,
* Dikkatini bir noktaya toplamayı ve becerilerini organize etmeyi,
* Kendisini ifade etmeyi, sözlü olarak ifade edilenleri anlamayı,
* Sırasını beklemeyi,
* Başkalarının haklarına saygılı olmayı,
* Kurallara uymayı öğretir.
Oyunun Çocuğun Gelişimine Etkileri
z Ayrıca oyun çocuğun;
z * Hayal gücünü, becerilerini ve yaratıcılığını geliştirir,
* Saldırganlık dürtüsünü boşaltmasını sağlar,
* Değişik sosyal rolleri denemesine, duygularını dışa vurmasına olanak sağlar,
* Dil ve kas gelişimini hızlandırır ve güçlendirir,
* Sosyalleşme becerisini destekler,
* Problem çözme becerisini geliştirir.
OYUNCAK SEÇİMİ
OYUNCAK SEÇİMİ
z Bir-iki yaşlarında tek başına oynayan, diğer çocukları seyreden
çocuklar iki-üç yaşına geldiklerinde yan
yana ve kendi
oyuncaklarıyla ya da oyuncaklarını
paylaşarak oynarlar.
OYUNCAK SEÇİMİ
z Üç-dört yaşlarındaki çocuklar ise öykünme ve düş gücünü
gösteren evcilik, doktorculuk veya kovboyculuğu
yeğlerler.
OYUNCAK SEÇİMİ
z Dört-beş yaşlarında oyunda işbirliğini
keşfeden çocuk beş- altı yaşında tüm bu
oyun deneyimini belirli kurallar üzerine
oturtur.
OYUNCAK SEÇİMİ
z Dört-sekiz yaşındaki çocuklar oyun ve
oyun arkadaşı
seçiminde cinsiyet farklılıklarını
gözeterek davranırlar.
OYUNCAK
z Oyuncaklar gelişimi hızlandıran, hayal gücü ve yaratıcılığı destekleyen, duyuları uyaran oyun malzemeleridir.
z Çocukların yeteneklerini geliştirirken, seçme ve karar verme becerilerini de destekler.
z Oyuncak, çocukların renk, şekil, boyut, sayı, büyüklük, ses, yapı ve işlev gibi kavramları öğrenmesini sağlar.
z Çocukların yaş, cinsiyet, ilgi ve gereksinmelerine göre oyun ve oyuncak tercihleri de değişir. İşte yaşlara göre gelişim özellikleri ve oyuncaklar:
0-6 AY
Gelişim özellikleri:
z Bebeklerin çoğu doğumdan itibaren dış
uyaranlara karşı açıktır. Bu nedenle de görme, işitme, tatma, dokunma, koklama duyularının geliştirilmesi gerekir. Bebek, doğduğu andan
itibaren görmeye ve çevresini algılamaya başlar.
İlk 6 ayda çocuk; ses, şekil ve renklere karşı duyarlıdır.
0-6 AY
z Uygun oyuncaklar
z * Yatağın yanına asılan bez kitaplar
*Yatağın üzerine asılan dönence
* Çocuğun rahatça
tutabileceği değişik boy ve şekillerde çıngıraklar
* Ayna
* Değişik boyutlarda toplar
* Basınca veya sıkınca ses çıkaran oyuncaklar
7-12 AY
z 7. ayda bebek seslere tepkide bulunmaya başlar. Hem kendi çıkardığı hem de
yetişkinden gelen sesleri taklit etmeye çalışır.
z Uzanabildiği her şeyi yakalamaya çalışır. Eline geçen her şeyi ağzına götürür.
z Düşen nesneler dikkatini çeker.
z 8. ayda daha önce yapmadığı yetişkin
hareketlerini taklit edebilir.
7-12 AY
z Gelişim özellikleri
z Oyuncakları tanımaya başlar.
z Resimli kitaplara bakar.
z Neden sonuç ilişkileri kurabilir.
z 9. ayda oyuncakları birbirine vurarak ses çıkarır.
"ce" oyunu oynar.
z Karşılıklı top atma oyunu oynayabilir.
7-12 AY
z Uygun oyuncaklar
z * Bir elinden diğerine
geçirebileceği renkli halkalar
* Küpler
* Yumuşak bebek ve hayvanlar
* Farklı boylarda toplar
* İç içe geçen kutular
* Üst üste takılan halkalar
7-12 AY
z Uygun oyuncaklar
z Basit çizimlerin olduğu renkli kitaplar
* Sesli, müzikli kitaplar
* Deliklerinden atılabilen şekiller
* Emeklemeyi
destekleyecek hareketli oyuncaklar
* Vurunca, basınca ses çıkaran oyuncaklar
* Banyo oyuncakları
1-3 YAŞ
z Gelişim özellikleri
z 12-18 ay arası küpleri üst üste koyup kule yapabilir.
z Kitap sayfalarını çevirebilir.
z Kalemi kavrayabilir.
z Çocuk şarkılarına eşlik etmeye çalışır. Şekilleri uygun deliklere yerleştirir.
z 2 yaşında oyuncakları itip çekebilir.
z 6-8 küple kule yapar.
z Dairesel karalamalar yapar.
z Oyun oynarken kendi kendine konuşur.
z Resimli kitaplardaki ayrıntılara dikkat edebilir.
z Şarkılara eşlik edebilir, kendi kendine söylemeye çalışır.
1-3 YAŞ
z 3 yaşında 9 ve daha fazla küple kule yapabilir.
z Hikayeleri dikkatle dinler ve anlatmaya çalışır.
z Ezbere şiir, şarkı söyleyebilir.
z 10'a kadar sayabilir.
z Aynı olan nesne ve resimleri eşleştirebilir.
z Oyun hamurundan kalıplar çıkartabilir, basit şekiller yapabilir.
z Parçaları birleştirip bütün oluşturmaya çalışır.
z Yetişkinin günlük yaşamda yaptığı işleri (yemek, ütü, tamir, temizlik gibi) oyunlarında taklit etmeye
başlamıştır.
1-3 YAŞ
z Uygun oyuncaklar
z * İtmeli, çekmeli oyuncaklar
* Farklı sayıda parçaları olan yap bozlar
* Boyalar (parmak boya, pastel boya, boya kalemleri)
* Boyama kitapları
* Oyun hamuru
* Mutfak seti
* Doktor malzemeleri
* Tamir aletleri
* Araba, kamyon, uçak ve tren gibi ulaşım araçlarının
oyuncakları
* Orta büyüklükte top
1-3 YAŞ
z Uygun oyuncaklar z * Kuklalar
* Üst üste takıp çıkarılabilen bloklar
z * Bisiklet
* Kova-kürek
* Telefon
* Basit, bol resimli hikaye kitapları,
* Bebek elbiseleri
* Müzik aletleri (davul, piyano, marakas, flüt),
* Suda yüzebilen oyuncaklar
* Oyuncak bebek arabası
* Eşleme kartları
* Hayvan figürleri
3-6 YAŞ
z Gelişim özellikleri
z 3 tekerlekli bisikleti pedallarını çevirerek kullanabilir.
z Topu atma, yakalama, zıplatma, tekmeyle vurma gibi becerileri içeren top oyunlarında ustalaşmıştır.
z Kalemi yetişkin gibi tutar ve başarıyla kullanır.
z Dramatik oyunu ve çeşitli giysiler giyip kılıktan kılığa girmeyi çok sever; sıklıkla bu oyunları oynamayı tercih eder.
z 3 küple köprü yapabilir.
z Makas kullanabilir.
3-6 YAŞ
z Basit resimler çizebilir.
z 20'ye kadar sayabilir.
z 5 yaşında örneğe bakarak 6 küple 3 basamaklı merdiven yapabilir.
z Çeşitli büyüklükteki boncukları ipe dizebilir.
z Geometrik şekilleri çizebilir.
z Resmin sınırlarını taşırmadan boyar.
z Bulduğu her türlü malzeme ile yaratıcı şeyler oluşturur.
z Kalemleri ve boya fırçalarını ustalıkla kullanabilir.
z Hikayeleri oyunlarında canlandırır.
3-6 YAŞ
z Uygun oyuncaklar
z * Uygulamalı oyuncaklar (tamir aletleri, temizlik seti, dikiş seti, ütü gibi)
* Minyatür oyuncaklar (ev eşyaları, çiftlik seti, askerler gibi)
* Kostümler
* Oyun hamuru
* Boyalar
3-6 YAŞ
z Uygun oyuncaklar
* Farklı sayıda parçaları olan yap-bozlar
* İnşa oyuncakları
*Basit kutu oyunları (kart eşleme, renk-şekil-sayı kavramlarının öğretildiği oyunlar gibi)
* Değişik boyutlarda boncuklar
* Abaküs
RENK TERCİHİ
z Bedensel ve zihinsel gelişim esnasında çocukların beğeni ve tercihlerin belirginleşmesi ile birlikte, renk konusunda da görüş ve anlayışları ortaya çıkmaya başlamaktadır.
z Çevrelerinde bulunmasını istedikleri renkler, kendi iç
dünyalarını yansıtmakta ve çocuğun psikolojik durumunu ortaya dökmektedir, denilebilir.
z Renk tercihinde yaş önemli bir etkendir ve renk tercihi yaş ve olgunlukla değişim göstermektedir.
z Çocukta üç yaşından önce renk tercihinde bir tutarlıklık görülmemekte; 3-15 yaş arasında ise renk tercihlerinde değişim olmamaktadır.
ÇOCUK EDEBİYATI VE ÇOCUK KİTAPLARI
z Çocuk kitapları, çocukların; başarma, fiziksel
rahatlama, bilgi edinme, sevme ve sevilme, bir yere veya bir şeye ait olma, değişme ve güzellik ihtiyacını karşılar.
z Kitaplar biçimsel ve içerik özellikleriyle, okulöncesi dönemdeki çocukların eğlenme-oynama ve bularak (keşfederek) öğrenme gereksinimini karşılamalı, onların algısal gelişimine katkı sağlamalıdır.
ÇOCUK EDEBİYATI VE ÇOCUK KİTAPLARI
z Çocuklar yaşamlarının ilk yıllarından itibaren yazılı ve görsel yayınlarla karşılaşırlar. Resimli çocuk kitapları çocukların edebiyat alanına ait ilk deneyimlerini yaşadıkları örneklerdir.
z Bu nedenle çocuklar için yaş, gelişim özellikleri, ilgi ve ihtiyaçları dikkate alınarak hazırlanmış
nitelikli hikaye kitapları çok önemli eğitim araçlarıdır (Tuğrul ve Feyman, 2006).
ÇOCUK EDEBİYATI VE ÇOCUK KİTAPLARI
z Çocuğun ilk kitapları ABC kitapları denilen ve çocuğun çevresindeki insan, hayvan ve eşya resimlerinin bulunduğu kitaplardır.
z Bir-üç yaşlarında
kullanılan bu kitapların resimleri sade hatlı,
gerçekçi ve parlak renklidir.
Kitap Örnekleri…
ÇOCUK EDEBİYATI VE ÇOCUK KİTAPLARI
z Dört-beş yaş grubu için hazırlanmış olanlarda ise metin önem
kazanmaya başlamıştır.
Konu basittir ancak bir hikaye özelliği
taşımaktadır.
z Bu yaş için hazırlanmış resimli kitaplarda metin kısa, ciltleme sağlam olmalıdır.
Kitap Örnekleri…
ÇOCUK EDEBİYATI VE ÇOCUK KİTAPLARI
z Altı-yedi yaş için hazırlanmış olan resimli kitaplar ise
kavram ve dil yönünden
öncekilere göre daha gelişmiş hikaye veya masallar içerirler.
z Çocuğun dikkat süresi
uzadığından uzun kitapları bile kısım kısım dinleyebilirler.
z Konu mutlaka bir tema içerir, hareketlidir.
z Karakterler; çocuklar,
yetişkinler, gerçek ya da kişilik verilmiş hayvanlar, makineler ya da eşyalar olabilir.
z Sonuç mutlaka başarı ile bitmelidir.
Kitap Örnekleri…
Unutulmamalıdır ki…
z Çocuklar geleceğe gönderdiğimiz ve asla göremeyeceğimiz mesajlardır…
z Çocuklar donmamış beton gibidir, üzerine ne düşse iz bırakır…(Haim Jinott)
z Çocukluk, mantığın uykusudur…(J J
Rousseau )
KAYNAKLAR
z Egemen A.; Yılmaz Ö.; Akil İ. (2004). ADÜ Tıp Fakültesi Dergisi 2004; 5(2) : 39-42.
z Elibol, C. G.; Kılıç, Y.; Burdurlu E. (2006). Aile ve Toplum Eğitim, Kültür ve Araştırma Dergisi.
z Dağlıoğlu, E. H. ve Çakmak Çamlıbel, Ö. (2009). Okulöncesi Çocuklara Yönelik Yayınlanan Hikaye Kitaplarının Şiddet ve Korku Öğeleri Açısından İncelenmesi, Türk Kütüphaneciliği 23, 3 (2009), 510-534.
z Gönen, M. Türkiye’ de Okulöncesi Çocuk Edebiyatı, Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Okulöncesi Eğitimi Anabilim Dalı.
z Tuğrul, B. Ve Feyman, N. (2006). Okul öncesi çocukları için hazırlanmış resimli öykü
kitaplarında kullanılan temalar. Yayına Hazırlayan: Sedat Sever. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi 2. Ulusal Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Sempozyumu, Ankara Üniversitesi Yayınları, No:203.
z http://www.bebegimvebiz.com.tr/dos126,[email protected].
