İDAREYİ ETKİLEYEN ANAYASAL İLKELER
İdareyi Etkileyen Anayasal İlkeler Gözübüyük’e(2013) göre yedi madde olarak belirlenebilir :
1-Hukuk Devleti İlkesi
2-Sosyal Hukuk Devleti İlkesi 3- Laiklik İlkesi
4-Merkezden Yönetim İlkesi 5-Yerinden Yönetim İlkesi 6-Yerinden Yönetim İlkesi 7- Yetki Genişliği İlkesi
HUKUK DEVLETİ İLKESİ
İdarenin Hukuka Bağlılığı, Hukuk Devleti,
Hukuk Devletinin Gerekleri:
a- Temel haklar güvenliği
(Koruyucu, İsteme ve Katılma hakları) b- Kanuni idare,
c- idarenin yargısal denetimi,
d- Kanunların Anayasaya uygunluğunun denetimi, e-Kuvvetler ayırımı,
f- Demokratik rejim.
LAİKLİK İLKESİ
Dinin ve devlet işlerinin ayrı olması devletin dini inanç ve ibadetlere müdahale etmemesi laiklik ilkesini oluşturur.
Diyanet İşleri Başkanlığı’nın kurulması :“Anayasa Madde 136 – Genel idare içinde yer alan Diyanet İşleri Başkanlığı, laiklik ilkesi doğrultusunda,
bütün siyasi görüş ve düşünüşlerin dışında
kalarak ve milletçe dayanışma ve bütünleşmeyi amaç edinerek, özel kanununda gösterilen
görevleri yerine getirir.”
Din ve vicdan hürriyeti
“Anayasa Madde 24 – Herkes, vicdan, dini inanç ve kanaat hürriyetine sahiptir. 14 üncü madde hükümlerine aykırı olmamak şartıyla ibadet, dini ayin ve törenler serbesttir. Kimse, ibadete, dini ayin ve törenlere katılmaya, dini inanç ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz; dini inanç ve kanaatlerinden dolayı kınanamaz ve suçlanamaz. Din ve ahlak eğitim ve öğretimi Devletin gözetim ve denetimi altında yapılır. Din kültürü ve ahlak öğretimi ilk ve ortaöğretim kurumlarında okutulan zorunlu dersler arasında yer alır. Bunun dışındaki din eğitim ve öğretimi ancak, kişilerin kendi isteğine, küçüklerin de kanuni temsilcisinin talebine bağlıdır. Kimse, Devletin sosyal, ekonomik, siyasi veya hukuki temel düzenini kısmen de olsa, din kurallarına dayandırma veya siyasi veya kişisel çıkar yahut nüfuz sağlama amacıyla her ne suretle olursa olsun dini veya din duygularını yahut dince kutsal sayılan şeyleri istismar edemez ve kötüye kullanamaz.”
MERKEZDEN YÖNETİM İLKESİ
Merkezden yönetim, kamu hizmetlerinin başkentte bulunan merkezi yönetim
tarafından merkez ve taşra örgütleri eliyle yerine getirilmesidir(Gözübüyük, 2013).
Merkezden yönetim ilkesinin başlıca özellikleri
Merkezden Yönetimin Yararları
Merkezden Yönetimin Sakıncaları
SOSYAL HUKUK DEVLETİ İLKESİ
Sosyal Adalet
Sosyal Refah
Sosyal Güvenlik
Sosyal güvenlik hakkı
“Anayasa Madde 60 – Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir. Devlet, bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar. “
Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler: “Anayasa Madde 61 – Devlet harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleriyle, malül ve gazileri korur ve toplumda kendilerine yaraşır bir hayat seviyesi sağlar.
Devlet, sakatların korunmalarını ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirleri alır. Yaşlılar, Devletçe korunur, Yaşlılara Devlet yardımı ve sağlanacak diğer haklar ve kolaylıklar kanunla düzenlenir. Devlet, korunmaya muhtaç çocukların topluma kazandırılması için her türlü tedbiri alır. Bu amaçlarla gerekli teşkilat ve tesisleri kurar veya kurdurur.”
YETKİ GENİŞLİĞİ İLKESİ
Yetki genişliği merkezi idarenin bazı yetkilerinin daha hızlı ve etkin verimli kararlar alınmasını sağlamak için taşra örgüt yöneticilerine devredilmesidir.
Yetki Genişliğinin Özellikleri (Gözübüyük,2013) : 1-Kullanılan yetki merkeze ait bir yetkidir.
2-Yetkiyi kullanan merkezin memurudur.
3-Yetki, merkez adına ve merkezin emir ve talimatı doğrultusunda kulla nılır.
4-Yürütülen hizmet, merkezi bir hizmettir.
5- Yetkinin kullanılması ile ilgili tüm gider ve gelirler merkeze aittir.
YERİNDEN YÖNETİM İLKESİ
Yerinden yönetim, merkezden yönetimin tersine, kamu hizmetlerin den bir
bölümünün, merkezi idare teşkilatı ve hiyerarşisi dışında yer alan kamu tüzel kişileri tarafından yürütülmesidir.
Yerinden Yönetimin Özellikleri
Yerinden Yönetimin Yararları
Yerinden Yönetimin Sakıncaları
İDARENİN BÜTÜNLÜĞÜ İLKESİ
