Oyun Öğretimi
2-OYUNUN TARİHÇESİ-2
Bilimsel Çağ
• Oyunla ilgili teoriler özellikle 19. yüzyıl sonlarında ve 20. yüzyıl başlarında
geliştirilmeye başlanmıştır.
• Teorisyenlerin oyuna verdikleri anlama göre çeşitli şekillerde sınıflandırmalar
Oyunla ilgili teorilerin sınıflandırması:
Klasik Teoriler
•
-Rekreasyon (Rahatlama) Teorisi
•
-Fazla Enerji Teorisi
•
-Rekapitülasyon Teorisi
•
-Hazırlık veya Ön Egzersiz Teorisi
•
-Haz Teorisi
Psikoanalitik Teoriler
•
-Sigmund Freud
•
-Erikson
Bilişsel Gelişim Teorileri
•
-Jean Piaget
•
-Lev Semenovich Vygotsky
Rekreasyon (Rahatlama) Teorisi
• Çalışma sırasında kullanılan ve azalan enerjiyi yerine getirmek için
oyundan yararlanılır. Çocuklara verilen görevlerin akademik ve akademik olmayan faaliyetler şeklinde dengelenmesi önerilir. Oyun akademik çalışmalar sırasında harcanan enerjiyi yeniden canlandırır.
Fazla Enerji Teorisi
• Gerek rekreasyon teorisi gerekse fazla enerji teorisinin her ikisi de
bizi, oyun zamanı ile çalışma zamanının ayrılması prensibine götürür.
• Bu görüş ışığında özellikle okullarda çalışma zamanları ve oyun
zamanları (teneffüs) vardır.
• Böylece çocuklar, bu teorilere göre, teneffüsteki oyunlarda, dersler
“Rekapitülasyon Teorisi” (Stanley
Hall,1846-1924)
• Çocuklar oynadıkları oyunlarla atalarının geçmiş yaşam tarzlarını
yansıtmaktadırlar.
• Başka bir deyişle çocuklar, oyun faaliyetlerinde insanın evrimindeki
Hazırlık veya Ön Egzersiz Teorisi
• Karl Groos (1861-1946), Darwin’in teorisinden yola çıkarak hayvan ve insan
oyununu açıklamaktadır.
• Daha gelişmiş türler daha fazla ve uzun sürelerle oynarlar… oyun uyum
içindir…
• Oyunun uyumsal amacı alıştırmadır..
• Çocuk oyun yoluyla bir yetişkin olarak nasıl yaşanması gerektiğini araştırır ve
Haz Teorisi
• Bühler (1937), teorisinde oyun sürecinde yaşanan mutluluk ve hazzı
vurgulamaktadır.
• Bühler, oyun sırasında sergilenen motor aktivitelerin sonucunda haz
Oyunla ilgili teorilerin sınıflandırması:
Klasik Teoriler
•
-Rekreasyon (Rahatlama) Teorisi
•
-Fazla Enerji Teorisi
•
-Rekapitülasyon Teorisi
•
-Hazırlık veya Ön Egzersiz Teorisi
•
-Haz Teorisi
Psikoanalitik Teoriler
•
-Sigmund Freud
•
-Erikson
Bilişsel Gelişim Teorileri
•
-Jean Piaget
•
-Lev Semenovich Vygotsky
PSİKOANALİTİK TEORİLER
Sigmund Freud (1856-1939)
• Oyun çocuk için bir arınmadır.
• Freud’a göre oyun ortamı,
çocuğun arzularını
PSİKOANALİTİK TEORİ ve OYUN
•
Oyun, çocuğa gerçeklerin
sınırlarından, yapılarından
kurtulabileceği ve genellikle
saldırgan
dürtülerini
yansıtabileceği güvenli bir
ortam sunar.
•
Freud’a
göre
çocuklar,
oyunlarında kimleri taklit
edecekleri konusunda seçici
davranırlar.
•
O kişiye karşı olan sevgi,
Oyunla ilgili teorilerin sınıflandırması:
Klasik Teoriler
n
-Rekreasyon (Rahatlama) Teorisi
n
-Fazla Enerji Teorisi
n
-Rekapitülasyon Teorisi
n
-Hazırlık veya Ön Egzersiz Teorisi
n
-Haz Teorisi
Psikoanalitik Teoriler
n
-Sigmund Freud
n
-Erikson
Bilişsel Gelişim Teorileri
n
-Jean Piaget
n
-Lev Semenovich Vygotsky
Oyun ve Bilişsel Gelişim (Piaget)
•
Piaget ve yapısalcılara göre çocuk
çevreyle aktif etkileşim kurarak
öğrenir.
•
Gelişim; özümleme (assimilation)
ve uyum sağlama
(accommodation) arasındaki
dengeye dayanır .
•
Özümleme: Çocuğun dünyaya
ilişkin şemaları vardır.
•
Uyum sağlama: Çocuk uyum
sağlamak için var olan
şemalarında uyarlamalar yapar.
•
-mış gibi davranan çocuk
Oyun ve Bilişsel Gelişim (Vygotsky)
nPiaget gibi yapısalcıdır
nÇocuk kendi düşüncelerini sosyal
gruplarla etkileşimi sonucu yapılandırır.
nÇocuklar gözlemledikleri veya geçmiş
deneyimlerinde yer alan bir olayı da oyunlarında taklit ederler (uyum sağlama)
nSosyal etkileşim içselleşir ve düşünceye
dönüşür.
Sosyo-dramatik oyun teorileri
• Bir grup içinde diğerleriyle oynanan hayali oyun
• Çocuklar tek başına oyundan (bebeklikte) sosyal oyuna
(okulöncesinde) doğru gelişim gösterirler.
• Oyun işbirliğine dayalı hale gelir.
• Oyun gelişimin bu yorumu (Parten) Piaget ile tutarlı fakat Vygotsky
ile zıttır.
• Vygotsky sosyal oyunun önce, tek başına oyunun sonra geliştiğini
Ekolojik Teoriler
• Daha çok, çocuk oyunlarını birbirinden ayıran yapı ve koşullarla ilgilidir. Bu
Ekolojik Teoriler
• Oyunu etkileyen faktörler:
-Oyuna katılan çocuk sayısı -Oyunda kullanılan malzeme -Oyun arkadaşının cinsiyeti -Oyunda yetişkin kontrolü
Hangi Teoriyi Seçeceğiz?
Piaget’nin oyun sınıflaması
• Piaget oyun sınıflaması, bilişsel gelişim sürecinin en temel görüşlerini ve belirli
yaşlarda çocukların düşünme özelliklerini yansıtır.
• Piaget (1963) oyunu 3 kategoriye ayırmaktadır. Bunlar birbirini izleyen evreler
Smilansky’nin oyun sınıflaması
• Piaget’in (1962) çalışmalarına dayanarak, Smilansky (1968) bilişsel gelişim
evrelerini izleyen oyun kategorilerini belirlemiştir.
• Smilansky dört evreli bir oyun gelişimi modeli önermiştir; İşlevsel oyun, İnşa
• Smilansky’e göre ilk olarak işlevsel oyun ortaya çıkar ve duyu devinim
döneminin asıl oyun biçimini oluşturur.
• İşlem öncesi dönemde önce inşa oyunu, daha sonra dramatik oyun belirir ve
• Smilansky’e göre ilk olarak işlevsel oyun ortaya çıkar ve duyu devinim
döneminin asıl oyun biçimini oluşturur.
• İşlem öncesi dönemde önce inşa oyunu, daha sonra dramatik oyun belirir ve
Oyunun Sosyal Sınıflaması
•
Parten (1932) bilişsel gelişiminin göstergesi olarak oyunu ele almak
yerine sosyal davranışın gelişimini incelemiştir.
•
Aynı zamanda sosyal etkileşimin niceliğini de incelemiştir.
•
Parten’in kategorileri sosyal oyunun çeşitli yönlerini incelemede
hala kullanılmaktadır.
•
Parten’in sınıflaması ile oyunun sosyal-etkileşim niteliği bağımsız
Oyunun Sosyal Sınıflaması
1. Uğraşsız Oyun (Unoccupied Play)
2. İzleyici Davranış (Onlooker Behaviour)
3. Yalnız Oyun (Solitary Play)
4. Paralel Oyun (Parallel Activity)
5. Katılımcı Oyun (Associative Play)
1. Uğraşsız Oyun (Unoccupied Play)
• Bu düzeyde herhangi bir kişilerarası etkileşim yoktur.
• Çocuk dikkatini çeken herhangi bir şeyi izleyebilir, odada
dolaşabilir, kendi el ve ayakları ile oynayabilir.
• Bazı çocuklar kendini uyarıcı davranışlarla meşgul olabilirler.
2. İzleyici Davranış (Onlooker Behaviour)
n
Çocuklar bu düzeyde diğerlerinin
oyunlarını
gözlerler
hatta
onlarla
3. Yalnız Oyun (Solitary Play)
n Çocuk bu düzeyde de yalnızdır ve diğerlerinin oynadığı
oyuncaktan farklı oyuncaklar ile belirli bir mesafede oynar.
n Diğer çocuklarla iletişim kurabileceği mesafededir fakat onlarla
iletişime girmez.
4. Paralel Oyun (Parallel Activity)
n
Bu düzeydeki davranışlar diğerlerinin
oyuncaklarına
benzer
oyuncaklarla
yakınlarında oynama ancak diğerlerinin
oyunlarına
katılmama
olarak
5. Katılımcı Oyun (Associative Play)
• Bu düzeyde çocuklar diğer çocuklarla oynamaktadırlar.
Aralarında ödünç alma, ödünç verme, paylaşma, benzer etkinliklerde birlikte hareket etme söz konusudur.
• Ancak rol dağılımına katılma, organize olmuş bir grup içinde
6. İşbirlikçi Oyun (Cooperative Play)
n Parten’in oyun aşamalarının sonuncusu işbirlikçi oyundur.
Çocuklar bu aşamada ortak hedefler belirleyip işbölümü yaparak organize olmuş bir grup içerisinde oyun oynarlar.
n Bir ya da iki oyuncu liderler yapsa da tüm katılımcılar grubun
üyesi olarak hissederler.
n Bu aşamadaki tipik etkinlikler; bloklarla oynanan yapı inşa
• Okulöncesi çocuklarda 2-2,5 yaş arası yalnız oyun, • 2,5 yaştan 3,5 yaşa kadar paralel oyun,
