Ders 8

(1)

Ders 8

Dersin Konusu: ՀՐԱՄԱՅԱԿԱՆ ԵՂԱՆԱԿ (EMİR KİPİ)

ՀՐԱՄԱՅԱԿԱՆ ԵՂԱՆԱԿ Emir Kipi

 Emir kipi, emirleri, talepleri, istekleri, teklifleri ve ricaları belirtmeye yarar.

 Ermenice'de emir kipi, iki şahıs çekiminde ifade edilir: 2. tekil şahıs ve 2. çoğul şahıs.

 Emir kipinde çekimlenen bir fiilde, son sesli harf üzerine ünlem işareti ( ՛) konulması gerekir.

 Emir kipinin olumsuz çekiminde մի՛ kullanılır.

 Մի çekimli fiilin önüne getirilir ve ayrı yazılır.

 Emir kipi olumsuz çekimlerinde ünlem işareti ( ՛) genellikle մի üzerine konur.

Tekil şahıs çekimi

 Düzenli fiillerde emir kipi, - mastar eki ile biten fiillerde - ել ի՛ր ve - ալ mastar eki ile biten fiillerde - ա՛ eki alarak oluşturulurlar.

Օրինակ՝

- – -

Երգ ել երգ ի՛ր գն ալ գն ա՛ - – -

1

(2)

- – -

Խոս ել խոս ի՛ր կարդ ալ կարդ ա՛ - – -

 – ան -, - են -, - - ve – - iç ekleriyle oluşmuş fiillerin emir kipleri geçmiş zaman ն չ çekimine – ի՛ր soneki eklenerek yapılır.

Օրինակ՝

Mastar Geçmiş zaman Tekil emir kipi - -

Հեռ ան ալ հեռաց ա - հեռաց ի՛ր -

- -

Մոտ են ալ մոտեց ա - մոտեց ի՛ր -

Իջ ն ել - - իջ ա - իջ ի՛ր -

 – ցն - iç ekine sahip fiillerin emir kipi çekimi geçmiş zaman çekimine – ու՛ son eki eklenir.

Օրինակ՝

- -

Հասկա ցն ել հասկացր ի -

հասկացր ու՛ - - -

Մոտե ցն ել մոտեցր ի - մոտեցր ու՛ -

Çoğul şahıs çekimi

2

(3)

 Emir kipinin çoğulunda düzenli fiillerde geçmiş zaman köküne – ե՛ք soneki eklenir.

Օրինակ՝

Երգ ել - երգեց ի - երգեց ե՛ք -

Խաղ ալ - խաղաց ի - խաղաց ե՝ք -

- -

Մեծ ան ալ մեծաց ա - մեծաց ե՛ք -

 Düzensiz fiillerin çekiminde genellikle hem tekil hem de çoğul çekimde geçmiş zaman kökü kullanılır. Ancak bazı düzensiz fiillerde bu kuralın da geçerli olmadığı görülür.

Bazı düzensiz fiiller ve emir kipi çekimleri aşağıda verilmektedir:

Mastar Tekil Çoğul Tekil olumsuz Çoğul olumsuz

Ասել ասա՛ ասե՛ք մի՛ ասա մի ասե՛ք

Անել արա՛ արե՛ք մի՛ արա մի՛ արեք

Դնել դի՛ր դրե՛ք մի՛ դիր մի՛ դրեք

Գալ արի՛ ե՛ք , եկե՛ք մի՛ արի մի՛ եկեք

Տալ տո՛ւր տվե՛ք մի՛ տուր մի՛ տվեք

Ուտել կե՛ր կերե՛ք մի՛ կեր մի՛ կերեք

3

(4)

Տանել տա՛ր տարե՛ք մի՛ տար մի՛ տարեք

Բերել բե՛ր բերե՛ք մի՛ բեր մի՛ բերեք

Առնել ա՛ռ առե՛ք մի՛ առ մի՛

առեք

Լինել եղի՛ր եղե՛ք մի՛ եղիր մի՛ եղեք

Տեսնել տե՛ս տեսե՛ք մի՛ տես մի՛ տեսաք

Դառնալ դարձի՛ր դարձե՛ք մի՛ դարձիր մի՛

դարձեք

Թողնել թո՛ղ թողե՛ք մի՛ թող մի՛ թողեք

Լվանալ լվա՛ լվացե՛ք մի՛ լվա մի՛ լվացեք

4