• Sonuç bulunamadı

Buradan da Anitta’nın krallıkla yetinmeyip büyük kral ünvanını aldığını ve oğlu Beruwa’yı veliaht olarak atadığını öğreniyoruz

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share "Buradan da Anitta’nın krallıkla yetinmeyip büyük kral ünvanını aldığını ve oğlu Beruwa’yı veliaht olarak atadığını öğreniyoruz"

Copied!
2
0
0

Yükleniyor.... (view fulltext now)

Tam metin

(1)

Kaneş Kültepe’de ele geçen ve bir çeşit noterlik belgesi niteliği taşıyan bir tablet üzerinde

‘Kral Pithana’ ‘merdiven büyüğü Anitta’ adları geçmektedir. ‘merdiven büyüğü veya Asurca yazılışı ile ‘rabi similtim’ ünvanının hem veliahta hem de saraya çıkan merdivenlerde yani bir tür Açıkhava mahkemesinde hukuksal işleve bakan kişilere verdiliği sanılmaktadır. Sadece bu belge üzerinde bulunsaydı , tarih açısından çok büyük önemi olduğu herhalde

anlaşılamayacak bu adlar birkaç yazılı belgede daha geçerek , Hitit tarihinin ilk evrelerinin sorunlarına ışık tutmakta ve Hitit devleti ile Asur Ticaret Koloniler Çağı arasında köprü kurulmasını sağlamaktadır. Yukarıda adı geçen ve yapılan kazılarda eski adını bilemediğimiz bir karuma sahip olduğu anlaşılan Alişar’da ele geçen 2 tablet üzerinde yine Anitta’nın adına rastlanır. Bunlardan birinde ‘kral Anitta’nın mührü’ yazısı vardır ki Kültepe’de veliaht olarak tanıdığımız bu kişinin belgenin yazıldığı zaman babası Pithana’nın yerine geçtiğini

kanıtlamaktadır. İkinci belgede ise ‘büyük kral Anitta – merdiven büyüğü Beruwa’ adları geçmektedir. Buradan da Anitta’nın krallıkla yetinmeyip büyük kral ünvanını aldığını ve oğlu Beruwa’yı veliaht olarak atadığını öğreniyoruz. Ayrıca Anitta’nın hem Kaneş-Kültepe hem de Alişar’da belge bırakması egemenlik alanı oldukça geniş olan bir devletin varlığına işaret etmektedir. Anitta’ya ait diğer önemli belge yine Kültepe’de ele geçmiştir. Önce hançer olduğu sanılan sonra mızrak ucu olduğu anlaşılan bu belge üzerinde ise ‘kral Anitta’nın sarayı’ yazısı kayıtlıdır. Bütün bu veriler bize Koloni Çağı’nda Anadolu’da bir yerel devletin iki kralını ve bir prensini tanıtmaktadır. Beruwa’nın kral olup olmadığını gösteren herhangi bir veri şimdilik yoktur. Hititlerin başkenti Hattuşa Boğazköy’de 1906’dn beri yapılan kazı çalışmalarında sayısı 40.000’e yaklaşmakta olan birçok çivi yazılı tablet ele geçmiştir. Bu tabletlerin arasında yer alan ve Anitta metni olarak adlandırılan belge sayesinde Alişar ve Kültepe belgeleri arasında rastlanan Anitta’nın kişiliği açık olarak ortaya çıkmaktadır ve Hitit başkenti ile Asur Ticaret Kolonileri Çağı’ndaki Alişar ve Kültepe ile tarihsel köprüler

kurulabilmektedir. Anitta metni şu sözlerle başlar :

“Anitta , Pithana’nın oğlu , Kuşşara kralı şöyle (der): O gökyüzünün Fırtına Tanrısının sevgilisi idi. Kuşşara kralı kentten büyük bir kudretle inip Neşa’yı bir gecede gücü sayesinde aldı. Neşa kralına saldırdı fakat Neşa’nın halkına kötülük yapmadı. Onları kendisinin anaları ve babaları yaptı. Babam Pithana’dan sonra ben bir isyanı bastırdım. Hangi ülke ayaklandı ise onu tanrı Şiu’nun yardımıyla yendim.”

Kral Anitta metnin devamında giriştiği askeri seferlerinden bahsetmekte , o arada Hatti ülkesiyle olan savaşını anlatmaktadır. Daha sonra tekrar geriye dönerek babası Pithana zamanında deniz kenarındaki Zalpa olarak adlandırılan bir kentle aralarındaki savaşlara değinerek şöyle demektedir :

“Bu sözleri bir tablet üzerinde kapıma koydurttum. Gelecekte bu tableti kimse kırmasın kim kırarsa o Neşa’nın düşmanı olsun!”

Burada dikkati çeken nokta kendini Kuşşar kralı olarak tanıtan Anitta’nın , sözlerini üzerine yazdırıp kapısına koydurduğu tableti kıranın Neşa’nın düşmanı olması biçimindeki lanetleme anlatımıdır. Bu tableti kıranın değil Kuşşar’ın değil Neşa’nın düşmanı olacağını belirtmesidir.

Anitta Neşa’yı kendi kenti olarak benimsediğini gösterir. Metin şöyle devam eder :

(2)

“Bir zaman önce Zalpa kralı Uhna tanrımız Şiu’yu (yontusunu) Neşa’dan Zalpa’ya kaçırmıştı fakat ben büyük kral Anitta tanrımız Şiu’yu Zalpa’dan Neşa’ya geri getirdim. Zalpa kralı Huzziya’yı ise canlı olarak Neşa’ya getirdim. ”

Metnin bundan sonraki bölümü sonradan Hitit devletinin başkenti olarak tarih sahnesinde çok önemli bir rol oynayacak Hattuşa adının geçmesi nedeniyle ilgi çekicidir :

“Hattuşa kenti açlıktan kırılınca tanrım Şiu onu taht tanrıçası Halmaşuit’e teslim etti ve ben bir gece onu (Hattuşa’yı) aldım. Ve kentin yerine yabani otlar (üzerlik otu?) ektim. Bundan sonra kim kral olurda Hattuşa’yı yeniden iskan ederse gökyüzünün Fırtına Tanrısının lanetine uğrasın!” Bundan sonra Anitta Neşa kentini sağlamlaştırdığını surlar inşa ettiğini orada tanrısı Şiu gökyüzünün Fırtına tanrısı ve taht tanrıçası Halmaşuitiçin tapınak yaptırdığını ve

seferlerinde elde ettiği ganimetler ile bu tapınakları donattığını , ayrıca aslanlar, yaban domuzları , leoparlar , geyikler ve dağ keçileri gibi 120 vahşi hayvan getirerek hayvanat bahçesi kurduğunu anlatır. Bu bayındırlık işleminin ardından Anitta’nın Şaletivara gibi yine başka düşmanlara yöneldiğini onları da yenip tutsakları , savaş arabaları , altın ve gümüş ele geçirdiğini metinde belirtmektedir. Belge şu sözlerle sona ermektedir :

“Ben sefere çıkınca Puruşhanda’lı adam (yani kral) bana armağanlar getirdi bunlar demirden yapılmış taht ile yine demirden yapılmış asa idi. Neşa’ya geri dönerken Puruşhandalı adamı da birlikte götürdüm. O taht odasına (kabul salonuna) girince önümde sağda oturacak.”

Referanslar

Benzer Belgeler

Comunitatea Otomană în România [Romanya’daki Osmanlı Topluluğu] (ss. 169-239) isimli beşinci bölümünün ilk kısmında, Romanya’nın bağımsızlığını kazanması,

Benden sonra kim kral olursa, her kim Neša’nın [düşmanları Ullama, Wašhaniya] ve Harkiuna kentlerini iskan ederse, o Neša [Fırtına Tanrısı’nın] düşmanı olsun!. O

• Türkiye, petrol bakımından yeterli kaynaklara sahip olmamakla birlikte, zengin petrol ve doğalgaz yataklarına sahip doğu ve Ortadoğu ülkelerine yakın olması jeopolitik

Faiz Desteği, Gelir Vergisi Stopajı Desteği 10 Yıl, Gümrük Vergisi Muafiyeti, KDV İstisnası, Sigorta Primi Desteği 10 Yıl, Sigorta Primi İşveren Hissesi 10 Yıl,

Aslında gerek Iowa Üniversitesi araştırmacıları, gerekse Başka araştırmacılar, E-cadherin dü- zeylerindeki azalmayla prostat kan- serinin yayılma eğilimi arasında bir

Canlıların yaşamı için gerekli olan oksijen bu katman olduğu için hava katmanı, kara ve su katmanıyla temas halindedir.. Örneğin: karada ve suda yaşayan canlılar solunum

Dağ ikliminin insan sağlığını güçlendirici, bazı rahatsızlıkları giderici etkilerine bağlı olarak, dağların özellikle orman örtüsüyle kaplı alanlarında, temiz

Türkiye, kendi özel şartlarını (gelişmekte olan ülkeler statüsüne girerek, kendisine finans ve teknoloji transferinin yap ılması) zirve sonunda ortaya çıkacak