% 16
% 30
10.000
217.684
228.877
179.000
55
742 BİZ RAKAMLARLA KONUŞUYORUZ 129
151.029 KURU ÇAY
SATIŞIYLA REKOR KIRDIK
TON
[3]
2014 yılında 628 bin 410 ton yaş çay aldık.
118 bin 573 ton kuru çay ürettik.
204 bin 758 çay üreticisi, çay tarımı yaptı.
4 bin tonun üzerinde ihracat yaptık.
151 bin 29 ton kuru çay sattık.
Çaylık alanımız 759 bin 146 dekara çıktı.
Hasat dönemi boyunca 204 bin 758 üreticimiz çaylıklarında özenle hasat ettikleri çayları Çaykur’la paylaştılar. Eksperiy- le, teknisyeniyle, memuruyla, işçisiyle yaklaşık 10 bin çalışa- nımız bu çayları seçti, işledi, paketledi. Bütün bu süreç bo- yunca, öncesinde ve sonrasında da, kalitesinden yüzde yüz emin olduğumuz çayımız keyifli sohbetlerimize eşlik etti.
Biz ektik, biz topladık, biz ürettik… Çaykur’un en sevilen, en güvenilir, en kaliteli çay markası olmasında her birinizin emeği, katkısı var. Büyük Çaykur ailesinin her bir ferdine, katkıları için ayrı ayrı teşekkür ediyorum.
Hedeflerimiz büyük. Çaykur’un uluslararası pazarda da aynı başarıyı yakalaması için elimizden geleni yapacağız. Tüm gücümüzle “Turkish Tea” markasının bilinirliği için çalışaca- ğız. Bu hedef doğrultusunda bizleri daha zorlu yollar bekli- yor. Daha çok çalışacağız, daha verimli çalışacağız, çayımızı ve Çaykur’umuzu daha çok sahipleneceğiz.
Her yeni yılla birlikte daha da büyüttüğümüz hedeflerimize ulaşacağımıza yürekten inanıyorum.
Saygılarımla…
İmdat Sütlüoğlu
Çaykur Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdürü
ÇAYIN ALTIN YILI OLDU
BU BAŞARI HEPIMIZIN
ÇAYKUR YÖNETİM KURULU BAŞKANI VE GENEL MÜDÜRÜ İMDAT SÜTLÜOĞLU
“HEDEFİMİZ
KALİTE MARKASINI OLUŞTURMAK”
‘TURKISH TEA’
PAZAR PAYIMIZI YÜZDE 50’NİN ÜZERİNE TAŞIDIK
S. 6
YAYINLAYAN
Ülkü Karaosmanoğlu (Yayın Danışmanları)
Belgin Demirer Özer Sayın
(Editör) Metin Özkan (Sanat Yönetmeni)
Ahmet Akgül (Grafik Tasarım)
Seyit Göktepe (Redaksiyon) Mehmet Kaptan Erbaş
(Fotoğraflar)
Kesişim Yayıncılık ve Tasarım Hizmetleri A.Ş.
Gülbahar Mah. 5. Yıl Sk. Profilo Plaza D Blok No: 4 Kat: 2 Mecidiyeköy / İstanbul Tel: (0212) 337 51 99
BASKI VE RENK AYRIM Elma Bilgisayar ve Basım
0 212 697 30 30 Sahibi
ÇAYKUR Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü adına İmdat Sütlüoğlu
(Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdür) Yayın Yönetmeni
Süleyman Pınarbaş (Genel Müdür Yardımcısı) Sorumlu Yazı İşleri Müdürü
Necla Yeşildağ
(Basın ve Halkla İlişkiler Şube Müdürü) YAYIN KURULU
Süleyman Pınarbaş, Yavuz Sütlüoğlu, Aycan Totkanlı, Necla Yeşildağ, Ülkü Karaosmanoğlu, Belgin Demirer, Mine Türkün, Mehmet Kaptan Erbaş,
Cansu Cangöz, İkbal Erdoğan Karçe
içindekiler
2014 özel
S. 8
S. 14
S. 12
“SEVGİ MARKASI”
OLDUK
BEYAZ ÇAYI
HASAT ETTİK
YÜZDE 100
ARTTI
GÖREVE GELİNDİĞİNDEN BU YANA İHRACATIMIZ
S. 22
S. 36
12
“Sevgi markası” olduk14
Beyaz çayı hasat ettik16
Çaya arkadaş geliyor: Stevia18
2014 yılı hasadında 628 bin 410 ton yaş çay aldık20
Organik çay alımını 8 kat artırdık22
Göreve gelindiğinden bu yana ihracatımız yüzde 100 arttı24
Güneydoğu’da milyonlara ulaştık26
Seyirlik paketleme fabrikamız yolda…27
Yeni senede yeni ambalaj28
Serendem ile Türkiye’nin lezzet durağı olacağız29
Türkiye’nin 49’uncu büyük şirketiyiz30
Esnafımız çayı beyaz perdede anlattı31
Rize çay için buluştu32
Enerji verimliliğinde dev adım34
7 bin 600 ton/gün kapasiteye ulaştık36
“didi” atakta38
Çayın geleceği için 12 önemli proje42
Çayın 90 yıllık tarihi44
2014 medya şampiyonu Çaykur46
Çaylık 20’nci sayısında…47
Çayı doğru bilgiyle tanıttık48
Çaya “artı” kattık50
Deniz Alkaç: “didi sektöre ciddi bir hareketlilik getirdi”52
Minik hayatlara dokunduk54
2014’te de sporu destekledik55
Tuluyhan Uğurlu’dan Çaykur’a özel beste56
Rize festivallerinin de çayı oldukatakta
[7]
[7]
[6]
ÇAYKUR
Sektörünün en büyük oyuncusu
İSO 500’e göre; geçen yıla kıyasla dört basamak çıkarak
Türkiye’nin en büyük 49’uncu kuruluşu olduk.
% 46,7
42,0 44,0 46,0 48,0 50,0 52,0 54,0 56,0
% 48,5
% 54,8
EKİM 2012 EKİM 2013 EKİM 2014
2012-2014 İTİBARIYLA PAZAR PAYI TRENDİ
151 bin
29 ton kuru çay
sattık
PAZAR PAYIMIZI YÜZDE 50’NİN ÜZERİNE TAŞIDIK 2014 YILINDA
• Yatırımlar ve yakıt değişikliği projelerimiz sonucunda yüzde 80 oranında enerji tassarruf eder hale geldik. Yeni yatırımlar ve fabrikalarımızdaki çalışmalar sayesinde günlük üretim kapasitemizi 1000 ton
artırdık; toplam 7600 ton/gün
kapasiteye ulaştık.
• Adı imparatorlarla anılan beyaz çayda ilk hasadımızı yaptık; çok yakın gelecekte piyasaya sunacağımız 370 kilo beyaz çay ürettik.
• Organik çay alımımızı 8 katına çıkardık.
• Beyaz çayımızın kansere umut olduğu dünyaya duyuruldu. Bu konudaki bilimsel çalışmalar devam ediyor.
• Bölgemizin gelir kaynaklarını çeşitlendirmeyi hedefledik, şekerin tüm zararlarından uzak stevia’yı yetiştirerek ilk hasadını yaptık.
• Ambalajlarımızı yeniledik, ürün kalitemizi paketlerimizde de öne çıkardık.
• Medyadaki tüm mecralarda liderliğimizi koruduk. Çay sektörüne dair haberlerin
yüzde 82,5’i Çaykur’la ilgiliydi.
• En son teknoloji ürünü ekipmanlarla donatılmış, aynı zamanda turistik bir durak olacak İyidere Paketleme Fabrikamızın temelini attık.
• 18 tesisimizi yeniledik.
• Rize ve çevresinde katkılarımız hız kesmedi.
• Lovemarks 2014 Araştırması’ndan, halkımızın çay kategorisinde aşkla bağlandığı marka olarak çıktık.
• 55 ülkeye ihracatla, dünya markası olma yolunda büyük ve emin adımlar attık, yurtdışı tanıtım çalışmalarımızı ivmelendirdik.
• İhracatımızı yüzde 30 artırdık.
• Yaş çay alım miktarımız 628 bin 410 ton olarak gerçekleşti.
• 118 bin 573 ton kuru çay ürettik.
• Çayın 90 yıllık tarihini kitaplaştırarak, çayın hafızasını tutan bir kaynağı yeni nesillere kazandırdık.
• Güneydoğu’da kesintisiz sürdürdüğümüz çalışmalarımız sonucunda çayımızın sağlığa katkılarını kitlelere anlattık, kaçak çaya karşı önemli başarılar kazandık.
“2014’TE BAŞARILARIMIZI
SÜRDÜRDÜK”
ÇAYKUR YÖNETİM KURULU BAŞKANI VE GENEL MÜDÜRÜ İMDAT SÜTLÜOĞLU
“HEDEFİMİZ
KALİTE MARKASINI OLUŞTURMAK”
‘TURKISH TEA’
“Çay üreticilerimiz, 2014’te tarihlerinin en güzel dönemini yaşadılar. Çok güzel fiyatlar ile peşin ödeme yaparak çay aldık. Randevulu sistemle, çay alımında yaşanan kargaşa, sıkıntı ve problemler ortadan kalktı. Vatandaş çayını rahatlıkla topluyor ve maddi-manevi karşılığını alıyor.”
“BİZ ÇAYI çok sevdik, çay da bu top- rakları çok sevdi. Yani karşılıklı bir aşk doğdu” sözleriyle çayın Türk toplumun- daki yerini tarif eden Çaykur Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdürü İmdat Sütlüoğlu, Türk çayının tahtını daha da yükseklere çıkarma hedeflerini açıkladı:
“Amacımız Türk çayını markalaştırmak,
‘Turkish Tea’ olarak bir kalite markası oluşturmak, çayı kültürüyle birlikte ihraç ederek mevcut pazarlarını geliştirmek”.
Çaykur Genel Müdürlüğü’nde düzenle- nen basın toplantısıyla İmdat Sütlüoğlu, Çaykur’un ve sektörün 2014 yılını değer- lendirdi, 2015 hedefleriyle ilgili şu bilgi- leri verdi:
ÇAYKUR’UN SEKTÖR VE TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN ÖNEMİ
“Şu anda, doğrudan ve dolaylı olarak 2.5 milyar TL gibi bir kaynak, çay sayesinde bölgeye giriyor. Çay bölgenin ekonomi- sinin temeli, Çaykur da sektörün omur- gasıdır. Çayda getiri çok yüksek olduğu için, diğer ürünler de yerlerini çaya terk ettiler.
Türkiye bugün dünyanın beşinci büyük çay üreticisi… Siyah çayda ise dördün- cü büyük çay üreticisiyiz. Toplam tüke- timde dünya beşincisi, kişi başına tüke-
timde dünya birincisiyiz. Hâlen Ordu ile Artvin illeri arasında 759 bin 146 dekar alan üzerinde 204 bin 758 üretici çay tarımı yapıyor. Çaykur’un yıllık çay re- koltesi 600-650 bin ton civarında. 2014 yılında tüm Karadeniz Bölgesi’nde 1 milyon 258 bin ton yaş çay üretimi ya- pıldı. Üretim bir önceki yıla göre 82 ton arttı. Özel sektör dâhil üretilen kuru çay miktarı ise 230 bin ila 250 bin ton ara- sında. Bunun yaklaşık 125-135 bin tonu Çaykur tarafından üretiliyor. Çaykur’a ait 45 çay fabrikası, bir paketleme fabrikası, iki üretim bölge müdürlüğü, yedi pazar- lama bölge müdürlüğü, 143 bayi, Ana- tamir Fabrikası, Atatürk Çay ve Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü bulunuyor.
Bünyesinde çalışan yaklaşık 10 bin per- sonel ve hayatı çaydan doğrudan etkile- nen 1 milyon kişiyle Çaykur, bölgenin en önemli ekonomik gücü durumunda ve ilk 500 sanayi kuruluşu içinde 49’uncu sıradaki konumuyla çay sektörünün en büyük ve lider kuruluşu.
Çaya verilen emek, 2014 MediaCat’in Ipsos işbirliğiyle gerçekleştirdiği Love- marks araştırmasında karşılık buldu, tes- cillendi. Kendi kategorisinde en yüksek skoru elde eden Çaykur, en sevilen çay markası seçildi.”
3 BİN 500 İŞÇİ ALACAĞIZ
“Çaykur’a bu yıl, mevsimlik 4 bin 300 işçi almak için bakanlığımıza talepte
bulunduk. Bakanlığımızdan gelen yazıda 3 bin 500 işçi alabileceğimiz kesinleşti. Şu anda bu konuyla alakalı
teknik çalışmaları başlattık. Bu sene yaş çay sezonuna kadar eksper,
[10] [11]
2015
YENILIKLERLE DOLU OLACAK
Ürünlerimizde yapılan yenilikler yanın- da yeni tesislerimiz de inşa ediliyor.
İyidere’de en son teknoloji ürünü ekip- manlarla donatılmış, modern bir yeni paketleme fabrikası kuruyoruz. Sosyal ve turistik yönleri de olan bu proje, Ri- ze’mizin ve ülkemizin marka değerine değer katacak. Çaykur’un “geleceğe yatırım” vizyonunun en güzel örnek- lerinden biri… Işıklı, Veliköy, Güneysu Ulu Camii ve Cumhuriyet çay fabrika- larımızın kapasiteleri de iki katından fazla arttı. Böylece günlük kapasitemiz 7 bin 600 tona ulaştı. 2015 yılında bitki ve meyve karışımı yeşil ve siyah çaylar çıkaracağız. 2015 yılı tüketici açısından yeniliklerle dolu bir yıl olacak diyebilirim.
“didi” BAŞARISI ÜNIVERSITELERDE OKUTULABILIR
Pazara verildiği Haziran 2013’ten bu yana soğuk çay pazarını %150 ora- nında büyüten ve sektördeki dünya devleri arasından sıyrılan “didi”, Türk tüketiciler tarafından hızla sahiplenildi.
Çaykur, daha önce ‘ice tea’ olarak ad- landırılan ve yalnızca üç büyük metro- poldeki tüketici kitlesiyle sınırlı kalan bu içeceği ‘soğuk çay’ diyerek tüm Türkiye’ye sevdirmeyi başardı. 2013 sonu itibarıyla 40 milyon litre satılan
“didi” ile ülkemize güçlü bir marka kazandırdık. Ürün ve ambalaj çeşit- lendirmesine gittiğimiz 2014 yılında ise bir önceki yılın üzerine çıkılarak 60 milyon litre “didi” satıldı. “didi” ile gazlı içeceklerden de ciddi bir pazar payı aldık.
Üretime bir fabrikayla başladık, üç fabrikayla devam ediyoruz. Yurtdı- şından da çok yoğun ve ciddi talepler alıyoruz. Çocuklarımıza müteşekkirim.
Çünkü soğuk çayı en çok çocuklar seviyor ve büyüklerine de sevdiriyor- lar. Biz de çok sağlıklı olmasına son derece dikkat ediyoruz. Koruyucu kul- lanmıyor, korumayı pastörizasyonla sağlıyoruz. Glikoz şekeri değil normal şeker kullanıyoruz. Özellikle çocuklara yönelik 250 mililitrelik soğuk çayları- mız, konsantre meyve içermektedir.
ŞIMDI SIRA, BIR DÜNYA MARKASI OLMAKTA
Dünyada çay ziraatı yapılan diğer ülkeler sıcak iklim kuşağındalar.
Bazılarında haşere türü 100’e kadar çıkıyor. Haşere zehiri kullanarak çay üretebiliyorlar. Çay, kuru sistemle üretilen bir ürün. Suyla ilk kez, demlendiği sırada temasa geçiyor. Dolayısıyla zehirli maddeler çay içerken vücuda giriyor; kansere, kalp ve damar hastalıklarına neden olabiliyor. Ziraatında ve üretiminde hiçbir kimyasal kullanılmayan bi- zim çayımız ise doğal haliyle organiğe çok yakın. Organik gübre kul- landığımız takdirde tamamı organik olur.
Çaykur olarak en büyük projemiz, çayımızın tamamını en kısa zaman- da organik hale getirmek. Böylece hem kendi insanımıza en güzel çayı içireceğiz hem de rakipsiz bir ürünle dünya pazarlarında çok güçlü bir yer edineceğiz. Bu yıl itibarıyla yaklaşık 40 bin dekar alanda organik çay tarımı yapıyoruz. Organik çay tarımı faaliyetlerini gönüllülük esası- na dayalı olarak yürütüyoruz. Organik Hemşin, Organik Rize siyah çay ve Organik Zümrüt Rize yeşil çaylarını yurtiçinde pazarlamanın yanı sıra uluslararası zincir GNC ile başlattığımız işbirliğiyle organik çay ih- racatının kapısını araladık. Organik çaylar başta olmak üzere katma değeri yüksek ürünlerle çay çiftçisinin gelir ve refah seviyesini yükselt- meyi hedefliyoruz. 55 ülkeye ihracat yapıyoruz. Amacımız, Türk çayını markalaştırmak, ‘Turkish Tea’ olarak bir kalite markası oluşturmak, çayı kültürüyle birlikte ihraç ederek mevcut pazarlarını geliştirmek.
HUZURLU BIR HASAT YAŞATTIK
2013 yılında, çay sektörü tarihinde devrim diyebileceğimiz randevulu alım sistemini hayata geçirmiştik.
2014 yılında ise iki önemli yenilik daha yaptık. Birincisi, üreticilerimiz çayları- nı geniş zaman aralığı planlamasıyla huzurlu satabilsinler diye randevu planlamasını sabah 08.00 ila gece 24.00 saatleri arasına yaydık. İkinci- si, gurbette yaşayan üreticilerimizin aile bütünlükleri bozulmasın, zaman ve ekonomik kayıpları olmasın diye daha önce sürgün döneminde fark- lı zamanlarda dört seferde sattıkları çaylarını isterlerse dört gün peş peşe satarak yeni sistemden yararlanma- larını amaçladık. Çok iyi fiyatlarla ve peşin parayla çay alımı yaptık. 2014, çay üreticileri için altın yıl oldu. Bizim için çok önemli olan üretici memnu- niyeti 2014’te zirve yaptı diyebiliriz.
BEYAZ ÇAY ÜRETTIK
Yaklaşık yedi yıldır beyaz çay üretiminin nasıl yapılacağı konusunda belirli bir birikim edinmiştik. 2014’te ilk defa Çaykur markası altında satışını yapabileceğimiz belli miktarlarda beyaz çay üretebilmek için üreticilerimizden uygun nitelikte hammadde aldık. Üreticilerimizi, nasıl ve hangi şartlarda ürün toplayacakları konusunda hızla bilinçlendirdik. Alım fiyatını kg başına 300 TL olarak ilan ettik. Sezon sonunda 1531 kg tomurcuk çay alımı gerçekleştirdik. Ambalajlama aşamasına gelindi.
ÜRÜN GAMIMIZI GENIŞLETIYORUZ
Verimli çay tipleri yetiştirmek ve çayı çeşitlendirmek hedefiyle Atatürk Çay Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü laboratuvarlarında çalışmalarımız kesintisiz sürüyor. Organik çay, yeşil çay, beyaz çaydan sonra, aynı iklim şartlarında yetişebilecek tarım ürünleri üzerinde araştırma yapıyoruz. Bu araştırmaların en önemlilerinden biri, dünya piyasasında katma değerli bir ürün olan stevia’nın bölge şartlarına adaptasyon çalışmalarıydı.
STEVIA FABRIKASI YOLDA
En önemli araştırmalarımızdan biri stevia idi. Stevia’da 1 dönümden 4 ton ürün hasadı yapılabiliyor, çayda ise 1.5 ton... Çaylıkların yenilenmesi döneminde yeni bir gelir kaynağı olabilecek stevia’nın endüstriyel üretimi için mini bir fabrika kurmanın çalışmalarını yapıyoruz.
ORANINDA “AŞKLA BAĞLANILAN MARKA”
% 53
“SEVGİ MARKASI” OLDUK
GERÇEK BİR KEZ DAHA KANITLANDI:
ÇAYKUR, ÇAY KATEGORİSİNİN “LOVEMARK”I SEÇİLDİ
HER 2 TÜKETİCİDEN 1’İ ÇAYKUR’A AŞKLA BAĞLI
LOVEMARK, tüketicinin aşkla bağlandığı, kolay kolay vazgeçemeyeceği, hayatından çıkaramayacağı, satın almak için gönüllü ol- duğu markaları tanımlamak için kullanılan bir kavram. Ekonomi dünyasına bu kavramı ka- zandıran üst düzey yönetici Kevin Roberts, tüketiciyi duygularının harekete geçirdiğini söylüyor. Tüketici kararlarının yüzde 80’inin derinlerinde duygular yatıyor. Markaların bi- rer Lovemark haline gelebilmeleri de duygu- sal kararlarla oluyor. Lovemark olabilmek için sevgiyi ve saygıyı aynı anda yakalamak zorun- lu bir durum. Bu iki duygu tek tek yakalana- bilse de aynı markada buluşmaları zor oluyor.
Çok saygın markalar mesafeli bir duruş sergi- lerken; çok sevilen markalar ise sadakat so- runu yaşayabiliyor. Bu nedenle, iki duygunun birbirini beslemesini sağlamak, tüketicilerin markalara bu unvanı vermeleri açısından kritik önem taşıyor.
Peki, Türkiye’de durum nasıl? MediaCat der- gisi, uluslararası danışmanlık şirketi Ipsos’la birlikte bu konuyu araştırdı. Yedi yıldır yapılan araştırma, 19 farklı kategorideki en çok sevi- len markaları belirliyor. Araştırmaya 2014 yılın- da yeni kategoriler eklendi. Türk tüketicisinin hayatında yer tutan 20 kategoride en sevilen markaları öğrenmek için 21 Nisan - 6 Haziran 2014 tarihleri arasında 12-55 yaş aralığındaki tüketicilerle görüşüldü.
Çaykur, yüzde 53 gibi çok yüksek bir skorla kendi kategorisinde en sevilen, “aşkla bağla-
nılan marka” seçildi. Bu sonuç, aynı zamanda tüm kategoriler arasında en yüksek orandı.
ÇAYI SEYRETMİYOR, YAŞIYORUZ
Çaykur Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Mü- dürü İmdat Sütlüoğlu, Lovemark ödülünü alır- ken yaptığı konuşmada, markaya olan bu sev- ginin kaynağını şu sözlerle açıkladı:
“Çaykur; bizden biri, halktan biri. Üzerinde yaşadığımız topraklarda çay, önemli bir kültür öğesi. Sabahın ilk saatlerinden akşama kadar içilen, herkes tarafından sevilen, olmayınca ek- sikliği hissedilen, insanları birbirine bağlayan bir içecek. Çaykur da Türkiye’de çayla özdeşleş- miş bir marka. Çaykur olarak, tüketicilerimizle, üreticilerimizle bağımızı koparmadan ve kültü- rümüzü koruyarak uzun yıllardır her eve ve her kesime çay ulaştırıyoruz. Biz çayı seyretmiyor, yaşıyoruz. Tüm bunlar da sevilen bir marka ol- mamız sonucuna bizi doğal olarak ulaştırıyor.”
ÖDÜLÜN ÇAYKUR İÇİN ANLAMI
Çaykur Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Mü- dürü İmdat Sütlüoğlu bu konuda şu noktaların altını çiziyor:
“Ödülü bu sene alıyor olmamızın ayrı ve özel bir anlamı var bizim için. Bu sene, ülkemizde çay tarımının başlamasının ve Çaykur Atatürk Çay Araştırma Enstitüsü’nün kuruluşunun 90’ıncı yılı. Nesillerdir çaya emek vermiş, çaya aşkla bağlı Çaykur, halkımız tarafından bu ödüle layık görülmenin gururunu, sevincini ve sorumlulu- ğunu taşıyor. Bu sevgiyi bir motivasyon unsuru olarak görüyoruz. Bizim çaya olan gönül bağı- mız, ülkemizin dört bir yanında, tüm kesimler tarafından da hissediliyor, aynı aşkla kucaklanı- yor demek ki. Hedef kitlemiz çocuk, genç, yaş- lı, Türkiye’nin dört bir yanındaki herkes. Anlaşıl- mış ve kucaklanmış olmaktan büyük mutluluk duyuyoruz.”
Çaykur, yüzde 53 gibi çok yüksek bir skorla kendi kategorisinde en sevilen,
“aşkla bağlanılan marka” seçildi.
“ÇAYKUR MARKASI BİZDEN BİRİ, HALKTAN BİRİ. ÜZERİNDE YAŞADIĞIMIZ TOPRAKLARDA ÇAY, ÖNEMLİ BİR KÜLTÜR ÖĞESİ.”
Lovemarks 2014 Araştırması; halkımızın gönülden bağlı olduğu, Türkiye’nin en çok sevilen markalarını belirledi. Bu yıl ilk defa
araştırmaya dâhil edilen çay kategorisinde Çaykur olarak ilk sırayı aldık.
[15]
[14]
460 BİN TL
ÜRETİCİLERE ÖDENDİ
Türkiye’de faaliyet gösteren Augustus İlaç Mühendisliği ile çay teknoloji şirketi Euro Çay, Çaykur’un doğal ve organik beyaz çayının insan sağlığına yararlarını araştırmak üzere, Çaykur Genel Müdürlüğü ile Japonya Araştırma ve Geliştirme Fonu desteğiyle bir proje hazırladı.
Beyaz çay numuneleri, Japonya’nın başkenti Tokyo’daki saygın ilaç araştırma ve geliştirme üniversitelerinden biri olarak bilinen Meiji Pharmaceutical’e gönderildi.
Araştırma- geliştirme birimleri Türk beyaz çayı üzerinde uzun süre laboratuvar deneyleri yaptı. Çalışmalar sonucunda, beyaz çayın etil asetatlı fraksiyonundan elde edilen ve Rize’nin plaka numarasına atfen ‘JP53’ kod adı verilen maddenin kanserli hücreleri yok ettiği saptandı. ‘JP53’ kodlu madde insanların sağlıklı hücrelerine zarar vermeden sadece kanserli hücreleri yok ediyor. Antioksidan içeriği nedeniyle de DNA hasarının onarılmasını sağlıyor.
Tokyo Meiji Pharmaceutical Üniversitesi, beyaz çaydan elde edilen ve kanserli hücreleri yok eden maddeyle ilgili olarak 13 sayfalık bir rapor hazırladı. Japonya’daki klinik çalışmalarının ardından ilaç formülü oluşturma aşamasına geçilecek. Bu ilacın, hastanın hayatta kalma süresini uzatması ve yaşam standardını artırması bekleniyor.
2016’da Japonya ve ABD’deki kliniklerde denenecek, 2019’da piyasaya çıkabilecek ilaç, özellikle akciğer ve mesane kanseri hastalarına umut olacak.
TOMURCUK TOPLANDI
1.531 KİLO
370 KİLO
ÜRETİM YAPILDI
2014, Çaykur’un yepyeni ürünleriyle heyecan uyandırdığı bir yıl oldu. Doğu Karadeniz Bölgesi’nde Rize başta olmak üzere, Trabzon, Artvin ve Giresun illerinde 2014 yılında ilk kez beyaz çay üretimi yapıldı. Beyaz çay üre- timiyle birlikte pek çok fayda amaçlanıyordu. Beyaz çay, Çaykur’daki ürün çeşitliliğini, kurumun marka değerini ve Türk çayının dünyaca bilinirliğini artıracaktı. Dünyada “gençlik iksiri” olarak bilinen, büyük talep gören beyaz çayın üretimi bölgenin gelirini yükseltti. Randevulu sistemle gün kazanan aileler tomurcuk toplayarak ek bir gelir elde etme imkânı kazandı. Binbir zahmet ve hassasiyetle tek tek toplanan tomurcuklar 1.531 kiloyu buldu. Bu tomurcuklardan 575 kilo beyaz çay üretildi. Üreticilere beyaz çay alımı karşılığında kilosu 300 liradan toplam 460 bin lira ödeme yapıldı. Dünyada kilosu 2.000 dolardan 15 bin dolara kadar değişen fiyatlarla satılan beyaz çayın vücut direncini artırarak bağışıklık sistemini güçlendirmesinin yanında insan sağlığına diğer faydaları saymakla bitmiyor...
Çalışmalar sonucunda, beyaz çayın etil asetatlı fraksiyonundan elde edilen ve Rize’nin plaka numarasına atfen
‘JP53’ kod adı verilen maddenin kanserli hücreleri yok ettiği saptandı.
2.000 DOLARDAN
ALICI BULAN BEYAZ ÇAYI HASAT ETTİK
KİLOSU
SADECE BEYAZ ÇAY DEĞİL,
KANSERE DE TEDAVİ UMUDU ÜRETTİK
Çaykur’un beyaz çayında, kanserli hücreleri yok ettiği belirlenen ‘JP53’ kod adlı madde saptandı. Bu faydayı ilaca dönüştürme çalışmaları bütün hızıyla devam ediyor.
“İMPARATORLARIN ÇAYI” BEYAZ ÇAYI ÜRETTİK
Stevia ÇAYA ARKADAŞ GELİYOR
Tüm içeceklerimizi, pasta, kek gibi yiyeceklerimizi beyaz şekerin zararlarına
maruz kalmadan tatlandırmamızı sağlayan stevia 2014 yılında iki kez hasat edildi;
temmuz ayının ilk haftasında ve eylül sonunda… Stevia’nın dönüm başına yaş
yaprak verimi, ortalama 4 ton. ÜRETİCİYE EK GELİR
Çaykur Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdürü İmdat Sütlüoğlu, stevia’nın çay üreticisine ek getirisini şöyle açıkladı:
“Çaylıklarımız 60-70 senelik. Verimli ömürlerini doldurdukları için yenilememiz gerekiyor. Çaylıklar dört-beş senede yenilendiği için, bu ara zamanı stevia’yla değerlendirebiliriz. Üreticimiz bu sayede ek bir gelir de elde etmiş olur.”
2014’ün, Çaykur’un yepyeni ürünleriyle heye- can uyandırdığı bir yıl olduğunu belirtmiş, in- san sağlığına olumlu katkıları açısından birbi- rinden değerli iki üründen biri olan beyaz çayı anlatmıştık. Çaykur’un ikinci büyük yeniliği de stevia bitkisiydi.
Stevia, şekerin tadından mahrum kalmadan, sebep olduğu onlarca hastalıktan uzak durma hayalleri kuran biz insanlar için bir müjdeydi.
Ama Çaykur’un peş peşe yaptığı atılımlarla, bu hayalin yanı başımızda olduğunu öğrendik!
Anavatanı Güney Amerika olan, ılıman iklim bitkisi stevia, benzeri bir iklime sahip Doğu Karadeniz’e de uyum sağlaması beklentisiyle önceki yıl Rize’ye getirildi. Çaykur Araştırma Enstitüsü bahçelerine deneme amacıyla di- kildi. Bir yıl merakla beklendi. İklimler uyum- luydu ama acaba stevia Rize’ye adapte ola- bilecek miydi? Bundan da önemlisi, sert kışı geçirebilecek miydi?
Bu sorulara cevap verebilmek için uzun bir süre beklemek gerekiyordu. Çünkü stevia’nın ilginç bir özelliği vardı; kış aylarında toprak üstünde bitkiden eser kalmıyordu. Dolayısıyla bitkinin tutup tutmadığını anlamak da müm- kün değildi.
Rize’de de bu yaşandı. Sonbaharda toprak yüzeyin- den 8-10 cm’e kadar budanan bitki, kışa doğru ta- mamen yok oldu, hiçbir hayat belirtisi göstermedi! O önemli sorunun cevabını almak için ilkbaharı, havala- rın ısınmasını beklemek gerekiyordu. Beklenen zaman geldiğinde, stevia dikildiğinden daha güçlü olarak yeryüzüne çıktı. Budanmış olduğu için ocağı daha da genişlemiş, verimi beklentileri aşmıştı.
2014’TE IKI KEZ HASAT EDILDI
Stevia hasadı bölgemiz ekolojik şartlarında iki defa gerçekleşebildi. Yılın ilk hasadı temmuz ayının ilk haf- tasında yapıldı. İkinci hasat ise eylül ayının sonunda tamamlandı. Stevia’nın bir dönüm başına yaş yaprak verimi ortalama 4 ton. Bin kilo yaş yapraktan 155 kilo kuru yaprak elde ediliyor. Yaklaşık 12 kilo kuru yap- raktan bir kilo stevia ekstresi, yani toplam glikozit çı- karılıyor.
DÜNYADA DA ÇOK YAYGIN
Stevia, son beş-altı yıldır gündemde ama çok daha önceden biliniyordu. Güney Amerika’nın yerli halkı,
çok eski zamandan beri şeker ihtiyacını stevia’yla karşılıyordu.
Avrupa’da da kullanılan stevia ancak 2011 yılında yasal dü- zenlemelere tabi tutuldu. Avrupa’nın gıda konusundaki hassa- siyeti, uzun yıllar süren bir araştırma sürecini gerektirdi. Uzak Doğu’da, örneğin Japonya’da 1970’li yıllarda kullanılmaya başlandı. Hatta bu iki ülkede stevia’yla ilgili üretim yapan çok sayıda işletme mevcut. O işletmelerde yüzde 99’a, hatta yüzde 100’e yakın saflaştırma yöntemiyle “Revizoid A” elde ediliyor.
SIFIR ŞEKER SIFIR KALORİ:
STEVIA
STEVIA’NIN FAYDALARI
• Tüm içeceklerinizi ve pasta, kek gibi yiyeceklerinizi,
beyaz şekerin zararlarına maruz kalmadan tatlandırabilirsiniz.
• Hiç kalori içermediğinden kilo vermenize yardımcı olur.
• Kan şekeri seviyenizi yükseltmez, aksine, düzenler.
• Dişlerde plak oluşumunu durdurur.
• Vitamin ve mineral kaynağıdır.
• Vücudun daha fazla kalsiyum emmesini sağlar.
• Hipertansiyonu önler.
STEVIA FABRİKASI
KURMAK İÇİN ÇALIŞIYORUZ ”
“
[19]
[18]
2014 YILI HASADINDA 628 BİN 410 TON YAŞ ÇAY ALDIK
873.5 MİLYON TL
YAŞ ÇAY ALIMI KARŞILIĞI ÖDEME:
2014 yılı kampanya döneminde üreticilerimizden satın aldığımız 628.410 ton yaş çay karşılığında 873 milyon 500 bin TL’yi üreticilerimizin hesaplarına vaktinde, hiç geciktirmeden yatırdık.
2014’TE, SON YILLARIN EN DÜŞÜK KURU ÇAY
STOĞUNA ULAŞTIK:
57 BİN 363 TON
759 BİN 146 DEKAR
ÇAYLIK ALANDA,
204 BİN 758 ÜRETİCİ
ÇAY TARIMI YAPIYOR
YAŞ ÇAY ÜRETİMİ 82 BİN TON ARTARAK
1 MİLYON 258 BİN TONA YÜKSELDİ
ÇAY SEKTÖRÜNÜN BÖLGENİN REFAHINA KATKISI
1 MİLYAR TL
• 2014, havaların sıcaklığı nedeniyle çay sezonunun erken başlayacağı bir yıl olacaktı. Ancak
Karadeniz’in değişken havası erken hasada izin vermedi. Çaylıklar karla kaplandı. Manzara muhteşem, ancak kar zamansızdı! Mart ayında yağan kar, yaş çayı yaktı, hasat kısa bir süre ertelendi. Bu engele rağmen verimli bir hasat sezonu yaşandı.
• Yaş çay kampanyası 26 Nisan’da başladı. 15
Haziran’da tamamlanan birinci sürgün, 16 Haziran-10 Ağustos tarihleri arasındaki ikinci ve 11 Ağustos-8 Ekim tarihleri arasındaki üçüncü sürgünde toplam 628 bin 410 ton yaş çay satın aldık.
• Yaş çayların bedellerini, bir sonraki ayın içinde üreticilerin banka hesaplarına aktararak ödedik.
• Üreticilerimizin çaylarını geniş bir zaman diliminde satabilmesi için randevulu satış süresini gece 24.00’e kadar uzattık.
• Bölge dışında yaşayan üreticilerimize kolaylık sağlamak amacıyla, çaylarını isterlerse dört gün peş peşe satabilecekleri bir sisteme geçtik. Randevulu sistem, çay alımında kargaşaya son verdi.
• Çaykur’un daha işlevsel hale gelmesi ve üreticilerle irtibatının artırılması için geliştirdiğimiz “beyaz masa” uygulamasıyla çok önemli bir ihtiyaca cevap verdik. Çay konusunda her şeyin sorulabileceği bilgilendirme servisi aralıksız, 24 saat hizmet verdi.
• Çok iyi fiyatlarla ve peşin ödemelerle çay alımı yaptık.
2014 ÜRETİCİLER İÇİN ALTIN BİR YILDI
KURU ÇAY ÜRETİMİ
2014 YILI
118.573
TON
Organik çay tarımının tüm Karadeniz Bölgesi’nde yaygınlaşması adına çalışmalarımız hız kesmeden sürüyor. Organik çay üretiminin yanı sıra çay tarımında organik gübre kullanımını da teşvik ediyoruz. Son yıllarda organik
üretime verdiğimiz destekleri sürekli artırarak, bölgede organik üretimin yaygınlaşması için birçok projeyi hayata geçirdik. Organik çay destekleme
miktarını bu yıl 12 milyon TL’ye çıkardık.
ORGANİK ÇAY DESTEKLEME MİKTARI
12 MİLYON TL
ÇAYKUR olarak geleneksel çay tarımına önderlik et- tik. Şimdi bu gururu organik çay tarımında da yaşa- mayı hedefliyoruz. Organik çay tarımını da ülkemize yerleştirmek ve sanayisini geliştirmek amacıyla ön- derlik ediyoruz. Attığımız ilk adım, organik çay üre- tim havzası olarak belirlenen Hemşin’de bir fabrika kurmaktı. 2009’da üretime geçen bu fabrika için bölgedeki üreticilerden ilk etapta 3 bin ton civarında organik yaş çay alımı yaptık. Üretilen organik çayı ilk olarak 2010’da piyasaya sunduk ve gelen talep kar- şısında üretim alanını yaygınlaştırma kararı aldık.
ÜRETIM ALANLARINI GENIŞLETIYORUZ
Bu karar doğrultusundaki çalışmalarımız devam edi- yor. Organik çay üretiminin geleceğimiz açısından çok önemli olduğunu her fırsatta vurgulayan Çaykur Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdürü İmdat Sütlüoğlu, üretim alanlarının hızla genişletilmeye çalı- şıldığını kamuoyuna duyurdu. Bugün gelinen nokta- da 33 bin dekarlık alanda organik çay tarımı yapılıyor.
Organik çay üretimi sınırlı olduğu için Türkiye gene- lindeki talebi karşılamıyor. Bu da gelecek dönemde çok daha fazla alanda organik çay üretimi yapılacağı anlamına geliyor.
ORGANIK ÜRETIMDE IŞBIRLIKLERI
Çaykur olarak Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı başta olmak üzere üniversite ve enstitülerle işbir- liklerini geliştiriyoruz. Karadeniz Tarımsal Araştırma Müdürlüğü ve Atatürk Çay Araştırma Müdürlüğü’yle birlikte çay atıklarının organik gübre olarak değerlen- dirilmesi yönünde çalışma yürütüyoruz. Bu kapsam- da, siyah çayın işlenmesi aşamalarında açığa çıkan atıklar organik gübreye dönüştürülüyor. Hazırlanan ilk örneklerin Çay Araştırma Enstitüsü’nde incelen- mesiyle çevre kirliliğinin önüne geçilmesine destek veren projede elde edilen organik gübrelerin bitkileri de olumlu yönde etkilediği tespit edildi.
ORGANİK YEŞİL ÇAY FABRİKASI
ÇAYKUR’UN ORGANİK YEŞİL ÇAY FABRİKASI KURULMASINA YÖNELİK
ÇALIŞMALARI DA DEVAM EDİYOR.
İLGİLİ İDARİ VE TEKNİK ÇALIŞMALARIN ARDINDAN 2015’TE HEM ÇAMLIHEMŞİN HEM DE İKİZDERE FABRİKALARIMIZDA
ORGANİK YEŞİL ÇAY ÜRETİMİNE BAŞLANMASI PLANLANIYOR.
ORGANİK ÇAY ALIMI HIZLA ARTIYOR
İlk yıllarda
3 bin
ton civarında gerçekleşen organik çay
alımı 2014 itibarıyla
30 bin
tona yaklaştı.
ORGANİK
ÇAY ALIMINI 8 KAT ARTIRDIK
33 BİN DEKARLIK ALANDA
11 BİN 288
ÜRETİCİMİZLE ORGANİK ÇAY TARIMI YAPIYORUZ
KAPSAMA ALDIĞIMIZ ORGANİK ALAN:
72 BİN DEKAR
SON 3 YILDA ORGANİK ÇAY ÜRETİMİ
ALANI 3 BİN DEKARDAN
33 BİN
DEKARA ÇIKTI
[23]
[22]
4 BİN TON UN
ÜZERİNDE 2014 YILINDA
İHRACAT GERÇEKLEŞTİRDİK
YÜZDE 100
ARTTI JAPONYA KANADA KAZAKİSTAN
KIRGIZİSTAN
K.K.T.C.
RUSYA
SİNGAPUR
ABD BAE
AFGANİSTAN
ALMANYA ARNAVUTLUK
AVUSTRALYA AZERBAYCAN
BOSNA HERSEK
FRANSA
GÜNEY AFRİKA CUMHURİYETİ
GÜRCİSTAN HİNDİSTAN
HOLLANDA IRAK HONG KONG
İNGİLTERE
İSVİÇRE
SURİYE SUUDİ ARABİSTAN
TÜRKMENİSTAN
JAPONYA KANADA KAZAKİSTAN
KIRGIZİSTAN
K.K.T.C.
RUSYA
SİNGAPUR
ABD AFGANİSTAN BAE
ALMANYA ARNAVUTLUK
AVUSTRALYA AZERBAYCAN
BOSNA HERSEK
FRANSA
GÜNEY AFRİKA CUMHURİYETİ
GÜRCİSTAN HİNDİSTAN
HOLLANDA IRAK HONG KONG
İNGİLTERE
İSVİÇRE
SURİYE SUUDİ ARABİSTAN
TÜRKMENİSTAN
YÜZDE 100 BÜYÜME
GÖREVE GELİNDİĞİNDEN BU YANA İHRACATIMIZ
ORGANİK İHRACAT ARTACAK
Organik çay tarımı faaliyetlerini gönüllülük esasıyla yürütmekte olan Çaykur; Organik Hemşin, Organik Rize Siyah Çay ve Or- ganik Zümrüt Rize Yeşil çaylarını yurtiçinde pazarlamanın yanı sıra uluslararası bir zincir olan GNC ile başlatmış olduğu işbirli- ğiyle dünyaya da tanıtmış oldu.
ÇAY KÜLTÜRÜ İHRAÇ EDECEĞİZ
Türk çayını dünyaya tanıtmayı ve ‘Turkish Tea’
olarak bir kalite markası oluşturmayı hedefleyen Çaykur, ürünlerini çay kültürüyle birlikte ihraç ederek mevcut pazarlarını daha da geliştirmeyi sürdürecek. Türk çayının kendine has kültürünü dünya genelinde tanıtmak için birçok çalışmaya imza atan Çaykur; uluslararası fuarlara katılarak, tadım çalışmaları yaparak ve altın varaklı bardak gibi bütünüyle bize mahsus kültürel değerleri ön plana çıkararak yurtdışındaki bilinirliğini en üst düzeye çıkaracak.
2015 İHRACATINDA HEDEF:
100’DEN FAZLA ÜLKE “didi” İÇECEK
İhracatta 2015 yılının bir diğer önemli atılımı da “didi”yle yapılacak.
“didi” nin yeni yılda 100’den fazla ülkeye ulaştırılması hedefleniyor.
Bu kapsamda ilk hedef 15 milyon “didi” ihracatı...
55 ÜLKEYE İHRACATLA DÜNYA MARKASI
OLMA YOLUNDA BÜYÜK VE EMİN ADIMLAR ATIYORUZ...
55
ÇAYIMIZI TANITMAK İÇİN GLOBAL FUARLARDAYDIK…
• Dünyanın en büyük uluslararası organik tarım fuarlarından biri olan BioFach’ta yer alan standımızda, yeşil ve siyah organik çaylarımızı sergiledik.
• Fransa’nın başkenti Paris’te düzenlenen SİAL Gıda Fuarı’nda Türk çayını tanıttık.
• Kanada’nın Montreal kentindeki Uluslararası Gıda, Gıda
Teknolojileri, Otel - Restoran Ekipmanları Fuarı’ndaki ürünlerimizle ziyaretçilerin büyük beğenisini kazandık.
• Çay ve içecek sektörü temsilcilerini buluşturan Global Tea Expo ve Beverage İstanbul Fuarı’na damgamızı vurduk.
Türk çayını dünyaya tanıtma arzusu ve sorumluluğuyla çalışmalarını sürdüren Çaykur, 2015’te ihracatta büyük bir atılım daha yapmaya hazırlanıyor.
İhracatını yeni yılda yüzde 100 oranında büyütmeyi hedefleyen Çaykur, altı kıtaya birden çay ihraç edecek.
Türk çayının kendine has lezzetini, tazeliğini ve doğallığını milyonlarca insana ulaştıracak olan Çaykur bu konuda gerekli altyapı çalışmalarını da tamamladı. Görüşmeler yapıp müşteri iletişimi konusunda önemli adımlar atan, sağladığı işbirlikleriyle dağıtım ağını güçlendiren Çaykur’un birbirinden lezzetli ve sağlıklı çayları 2015’e damgasını vuracak.
ÇAYKUR ekiplerimiz, Güneydoğu Anadolu’nun kaçak çay alışkanlığını Doğu Karadeniz çayından yana değiştirmek üzere gece-gündüz çalıştı. Tadımlar yaptırdık. Kaçak çayın zararlarını, Türk çayının yararlarını anlatan videolar, afişler, broşürler hazırladık. Bölgede 2 bin kişiyi kapsayan bir araştırma yürüterek kaçak çayın sağlık üzerindeki etkilerini saptadık. Diyarbakır, Şanlıurfa, Gaziantep, Mardin, Batman, Siirt’in yanı sıra Akdeniz Bölgesi’nde de Adana ve Mersin’de tadımlar yaptırdık. Emeğimizin karşılığını da aldık. Güneydoğu’da pazar payımız yüzde 36’dan 42’ye çıktı. Kaçak çayın da içinde bulunduğu “diğer” çaylar toplamı ise yüzde 37’den yüzde 34’e geriledi. Dağılım etkinliğimiz ve perakende noktada bulunurluğumuz da arttı. İşte araştırma şirketi Nielsen’in raporu...
2014’TE...
Kaçak çayın önüne geçilmesi ülke ekonomisine
yaklaşık 500 milyon TL kazandırabilir.
GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ’NDE KAÇAK ÇAYA KARŞI MÜCADELEMİZ MEYVELERİNİ VERDİ.
-Kaçak çayın da içinde bulunduğu “diğer” çaylar toplamı yüzde 37’den yüzde 34’e geriledi.
-Dağılım etkinliğimiz ve perakende noktada bulunurluğumuz arttı.
217 BİN 684
HANENİN KAPISINI ÇALDIK 228 BİN 877
KİŞİYE TADIM YAPTIK
1.5 MİLYON
KİŞİYİ ÇAYKUR’LA BULUŞTURDUK
DİYARBAKIR’DA...
• Mağaza içi tadım aktiviteleri ile 4.081 kişiye tadım yaptırdık.
• “Çaykur Kapınızda” projesi ile 592 haneye ulaştık.
• 56 farklı kahvehanede 36.811 kişiye çay ikramında bulunduk.
• Mini tadım aracı Caretta ile 34.336 kişiye ulaştık.
• Yerel TV’lerde Fatma Çelik ile “Sağlık Sohbetleri” gerçekleştirdik.
ADANA’DA...
• 120.048 haneye Altınbaş Çayı hediye ettik.
• 567 satış noktasına çalışma hakkında bilgi verdik.
• Mağaza içi tadım aktiviteleri ile 9.534 kişiye çay ikramında bulunduk.
• 28 farklı kahvehanede 18.160 kişiye çay ikramında bulunduk.
• Yerel TV’lerde Fatma Çelik ile “Sağlık Sohbetleri” gerçekleştirdik.
BATMAN’DA...
• Satış noktalarında yapılan tadım çalışmaları ile yaklaşık 1000 kişiye ulaştık.
ŞANLIURFA’DA...
• 48.032 haneye Altınbaş Çayı hediye ettik.
• 45 farklı kahvehanede 39.980 kişiye çayımızı tattırdık.
• Tiyatro sanatçısı Gafur Uzuner ile “Kahvehane Sohbetleri” düzenledik.
• Yerel TV’lerde Fatma Çelik ile “Sağlık Sohbetleri” gerçekleştirdik.
• Mini tadım aracı Caretta ile 21.521 kişiye çayımızı ikram ettik.
GAZİANTEP’TE...
• Mağaza içi tadım aktiviteleri ile 8.985 kişiye çayımızı sunduk.
• Mini tadım aracı Caretta ile 35.205 kişiye çay ikramında bulunduk.
• Yerel TV’lerde Fatma Çelik ile “Sağlık Sohbetleri” gerçekleştirdik.
• Restoranlarda yaptığımız çay ikramı ile 4.625 kişiye ulaştık.
MERSİN’DE...
• 48.682 haneye Altınbaş Çayı hediye ettik.
• 175 satış noktasına çalışma hakkında bilgi verdik.
MARDİN’DE...
• Mini tadım aracı Caretta ile 8.336 kişiye ulaştık.
SİİRT’TE...
• Mini tadım aracı Caretta ile 6.350 kişiye ulaştık.
ŞANLIURFA
MİKTAR/KG
OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL EKİM KASIM ARALIK
AYLAR
2013 2014
TOPLAM: 122.311 TOPLAM: 183.637
7833 7864 8389 11348 9286 9216 13981 10635 2385 7373 621831718 34175 51481 15912 17616 11638 16355
2574
9531
8250
7554
4617
DİYARBAKIR
MİKTAR/KG
OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL EKİM KASIM ARALIK
AYLAR
2013 2014
TOPLAM: 555.059 TOPLAM: 548.737
19609 16044 16507 20592 41405 21263 66036 39187 49840 74407 7852659826 92117
76449 73105
54276 67465 58068
7426
70286
39916
32291
29155
GAZİANTEP
MİKTAR/KG
OC ŞUB MAR NİS MA HAZİRAN TEMMUZ AĞUS EYL EKİM KA ARALIK
AYLAR
2013 2014
TOPLAM: 766.532 TOPLAM: 988.866
11296 13473 17243 12816 38565 18293 57501 21563 54504 142950 206976612290 109655 377606 77617 166589 76247 43976
14301
134082
42066
35351
31440
ADANA
MİKTAR/KG
OC ŞUB MAR NİS MA HAZİRAN TEMMUZ AĞUS EYL EKİM KA ARALIK
AYLAR
2013 2014
TOPLAM: 2.075.378 TOPLAM: 2.417.974
113809 117960 128213 137063 186765 119260 238936 190047 240011 204445 260670185401 274131 485796 238621 262854 209995 35521
151971
199254
170623
138681
GÜNEYDOĞU’DA
MİLYONLARA ULAŞTIK
PAZAR PAYIMIZI GENELDE %36’DAN
% 42’YE
ÇIKARDIK, BAZI İLLERDE
% 100 BÜYÜDÜK
2015 yılında sizlere müjdeli bir haber vereceğiz. En son teknoloji ürünü ekipmanlarla donatılmış, güneş enerjisinden maksimum düzeyde yararlanacağımız, deniz suyunun ısı farkından enerji sağlayıp aktaracağımız modern paketleme fabrikamız bu yıl hizmete giriyor.
[26]
SEYİRLİK PAKETLEME FABRİKAMIZ YOLDA…
ÇAYKUR Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdürü İmdat Sütlüoğlu, İyidere’de inşa edilecek fabrikanın imza töreninde projenin önemini şöy- le anlattı: “Kendini beş buçuk yılda amorti edecek, marka değeri yüksek bir proje. Yeni çay paketleme fabrikamız Rize’nin ve ülkemizin marka de- ğerini yükseltecek. Bu fabrikamızda daha yüksek kapasitede paketleme yapmayı hedefliyoruz. Burayı aynı zamanda çok önemli bir turistik merkez haline getireceğiz. Bu fabrikamı-
zın bünyesinde paketleme tesi- sinin yanında bir tane yeşil çay fabrikası, bir tane CTC sistem siyah çay fabrikası, bir tane de ortodoks sistem siyah çay fabrikası olacak. Hepimize, çay üreticilerimize, bölgemi- ze ve ülkemize hayırlı uğurlu olsun.”
TURİSTİK MERKEZ OLACAK
Rize’ye gelen turistler ve misafirler paketleme fabrikasını gezebilecek, çay üretiminin her aşamasını izleyebilecek hatta bu
üretimin içinde bizzat yer alarak paketlemenin nasıl yapıldığını da çalışma düzenini aksatmadan
rahatlıkla öğrenebilecekler.
Bununla birlikte, çayın tarihini ve ülkemize geliş serüvenini anlatan, yıllar içinde kazandığı değeri ortaya
koyan, bu konuda Çaykur’un birbirinden önemli faaliyetlerine dair
bilgileri aktaran animasyonlardan da özel hazırlanmış salonlarda bilgi alabilecek, dinlenme mekânlarında
çay tadımı yapabilecekler.
Hazırlanacak alışveriş merkezinden çay ve yöresel ürünler de
alabilecekler...
[27]
YENİ SENEDE
YENİ AMBALAJ
ALTIN VE SİYAHIN GÖRKEMİ
Çayın değerli üst yapraklarının ve tepe tomurcuğunun en yüksek oranda kullanıldığı amiral markamız Altınbaş Çayımızın ambalajını da yeniledik. Bu ambalaj değişikliği, temelde Altınbaş’ı Çaykur markası altında yer alan markalardan ayrıştırma hedefini taşıyordu. Altınbaş; zengin, yoğun aromalı, dem kabiliyeti yüksek bir çay. Bu nedenle yoğun ve buruk çay tadından hoşlanan, gerçek çay tiryakileri Altınbaş’a bayılıyor. Bu özellikleri, harman olarak Çaykur’un mevcut portföyündeki en yüksek kalitede ürün olan Altınbaş’ın ambalajlarını yenileyerek çok daha fazla öne çıkardık. Piyasada 200 ve 500’er gramlık geleneksel ambalaj çeşitleriyle bulunan Altınbaş için başlayan yenilenme sürecinde ilk olarak 200 ve 500’er gramlık ambalajların daha farklı ve albenili bir form kazanması sağlandı. 100 gramlık tomurcuk tipi metal kutularda bergamot ve karanfil gibi farklı lezzet çeşitlendirmeleriyle Altınbaş lezzetinin yolculuğu devam edecek. Önümüzdeki dönemde Altınbaş’a yönelik çok sayıda yeniliği de hayata geçireceğiz.
FİLİZ DE YENİLENDİ
Yaklaşık 40 yıldır aroması, burukluğu ve lezzetiyle vazgeçilmezler arasında yer alan Çaykur Filiz Çayı da ambalajı yenilenen ürünlerimiz arasındaydı. Çaykur’un, taze filiz yapraklarının kullanıldığı yüzde 100 doğal Filiz Çayı, yeni paketiyle raflardaki yerini aldı. Pazara ilk girdiği 1975 yılından beri tüketicilerin zihnindeki ve pazardaki güçlü konumunu korumaya devam eden Filiz Çayı, eskisi gibi 200, 500 ve 1000 gramlık paketlerden oluşuyor. Karadeniz çaylarının en kaliteli yapraklarından harmanlanarak hazırlanan Filiz Çayı, yeni ambalajıyla çay tiryakilerinin vazgeçilmezleri arasında yer almaya devam edecek.
Birçok yeniliğe imza attığımız 2014 yılında ürünlerimizin ambalajlarında da önemli
değişikliklere gittik. Amiral markamız Altınbaş’ı ve çay tiryakilerinin vazgeçilmezleri arasında
yer alan Çaykur Filiz Çayı’nı yeni görünümleriyle beğeninize sunduk. Ambalaj tasarımları
yenilenen ürünlerimizde boyut ve gramaj çeşitlendirmesine de gittik. Markamızın sunduğu
kaliteyi, sağlığı ve lezzeti çok daha fazla tüketiciye ulaştırabilmek için hazırladığımız yeni
ambalajlarımızın sizlerden büyük ilgi görmesi en büyük mutluluğumuz oldu.
Fortune 500
TÜRKİYE’NİN 49 ’UNCU
BÜYÜK ŞİRKETİYİZ
Son yıllarda gerçekleştirdiği atılımlarla üretimdeki gücünü marka ve pazarlama alanına da taşıyan Çaykur, 2014 yılında hazırlanan “Türkiye’nin en büyük 500 şirketi”
listelerinde yine üst sıralarda yer almayı başardı. Fortune dergisi ve İstanbul Sanayi Odası’nın (İSO) hazırladığı iki farklı listeye 82 ve 49’uncu sıralardan giren Çaykur, Türkiye ekonomisinin en önemli unsurlarından biri olduğunu bir kez daha kanıtladı.
Çaykur, Fortune 500’de
82’nci
sırada yer aldı. Fortune 500 listesinde yer alan şirketlerin net satışları bir yıl içinde yüzde 7,7 oranında artarak662,3 milyar TL
’ye yükseldi. Fortune 500 net satışlarından yüzde 29,1 oranında pay alan ilk 10 şirketin altısı petrol ve enerji sektörün- de faaliyet gösteriyor. Döviz kurundaki dalgalanmalardan etkilenen fir- maların yer aldığı Fortune Listesi’nde dört sıra yükselen Çaykur, net satış rakamlarını dayüzde 20
oranında artırmayı başardı.İSO 500
İstanbul Sanayi Odası ( İSO) tarafından 1968 yılında
“100 Büyük Sanayi Kuruluşu” olarak başlatılan ve her yıl geliştirilerek sürdürülen Türkiye’nin 500 Bü- yük Sanayi Kuruluşu Listesi, Türkiye ekonomisine tutulan güçlü bir ayna niteliğinde. Çaykur, İSO’nun hazırladığı ve 500 şirketin bulunduğu listede bu yıl
49’uncu
sırada yer aldı. İSO’nun hazırladığı liste, resmi veriler üzerinden hazırlandığı için ben- zerlerine göre çok daha güvenilir kabul ediliyor.HER SENE Türkiye ekonomisinin en önemli aktörleri Fortune dergisi ve İSO tarafından kamuoyuna du- yurulur. Akaryakıt ve otomotiv gibi ağır sanayi kuruluşlarının yer aldığı bu listelerde Çaykur’un da yer bul- ması, uzmanlar tarafından büyük bir başarı olarak değerlendirildi.
Büyük yatırımları hayata geçirdiği- miz bir süreçte bu listelerdeki yeri- mizi sağlamlaştırmamız, iki önemli listede de dörder sıra daha yukarı çıkmamız hepimizi sevindirdi.
TÜRKİYE’NİN ÇAY DURAĞI OLACAĞIZ
İLE
Doğu Karadeniz kültürünü markamızın gücüyle, çayımızın lezzetiyle tüm ülkemize tanıtıyoruz.
2015 yılı, Türkiye’yi ve dünyayı, Karadeniz kültürünün olmazsa olmaz bir parçasıyla tanıştıracağımız yıllardan biri olacak. Takvim yapraklarını, tebrik kartlarını süslediği, gezi rotalarında en çok fotoğraflandığı halde ismi bilinmeyen serenderler, bundan böyle Çaykur çaylarının lezzetiyle birlikte anılacak.
Çaykur Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdürü İmdat Sütlüoğlu, dünyaca ünlü kahve zincirlerine Çaykur’un rakip olmaya hazırlandığını açıkladı. Çaykur’un, 2015’te “Serendem” adıyla açılacak çay evlerinde çay keyfi sunacağını ve Türk kahvesiyle ünlü markalarla yarışacağını belirten İmdat Sütlüoğlu, proje hakkında şu bilgileri verdi:
“Bunların ilkini Bağdat Caddesi civarında açmayı planlıyoruz. Daha sonra franchaise sistemiyle başka illerde yer almaya devam edeceğiz. Bu Çay Evleri’nde hem çay ve çaya eşlik eden yiyeceklerin satışı yapılacak hem de vatandaşlar burada oturup zaman geçirebilecek. Ayrıca yurtdışında da Çay Evleri açmayı planlıyoruz. Bütün dünya bizim hedef pazarımız olacak ancak öncelikli olarak Avrupa’da yer alacağız.”
Serender bundan böyle Çaykur çaylarının lezzetiyle birlikte Serendem olarak anılacak...
[31]
[30]
ESNAFIMIZ ÇAYI
BEYAZ PERDEDE ANLATTI
DÜNYA ÇAY ŞAMPİYONASI’NA TALİBİZ
Çaykur, Esnaf ve Sanatkârlar Derneği’yle birlikte “Çay ve Esnaf” konulu bir kısa film yarışması düzenlemişti. Esnafları- mızın çay ve Çaykur’la ilişkilerini anlattıkları, birbirinden farklı hikâyelerin ortaya çıktığı bu özel yarışmanın ödül töreni 2014 yılında gerçekleştirildi. Konuşmaların ardından, yarışmada dereceye giren kısa filmlerin gösterimi yapıldı. Yarışmada birinci olan Burak Varlık’a 7 bin, ikinci olan Naci Anıl’a 5 bin, üçüncü olan Cankut Kaan Bolat’a ise 3 bin lira ödül verildi.
Dünya Çay Şampiyonası 2015’in şehirlerinde gerçekleş- mesi için bütün Rize halkı elbirliğiyle çalışıyor. Şampiyo- nanın Türk çayının tanıtımı açısından büyük önem taşı- dığını belirten Çaykur Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdürü İmdat Sütlüoğlu’nun verdiği bilgilere göre, çay üreten ülkelerin katılımıyla ‘Dünya Çay Şampiyonası’nın Rize’de yapılması için mutabakata da varıldı. 2015 Dün- ya Çay Şampiyonası’nın Rize’de yapılması için 2014’te önemli görüşmeler yaptık. Bu isimlerden biri olan Rusya Çay ve Kahve Federasyonu Başkanı Ramaz Chanturiya, Dünya Çay Şampiyonası’nın önümüzdeki yıl Türkiye’de yapılmasının önemli olduğunu söyledi.
RİZE ÇAY İÇİN BULUŞTU
RİZE’DE akademi ve Çaykur birlikteliğini sağlayan ilk çalıştay, 2014 yılının son gün- lerinde yapıldı. Benzerleri açısından da ‘ilk adım’ olarak nitelenen “Çaya Akademik Bakış-1” başlıklı çalıştayda, su ürünleri gibi farklı alanlarda dahi çayın ve çay ürünleri- nin kullanılabildiği ortaya konuldu.
“Çaya Akademik Bakış-1” çalıştayı, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Rektörlüğü ile Tüm Bilim İnsanları ve Akademisyenler Derneği Rize Şubesi işbirliğiyle düzenlendi.
RTEÜ Sosyal Tesisleri’ndeki programa,
Çaykur Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdürü İmdat Sütlüoğlu, Rektör Prof. Dr.
Hüseyin Karaman, TÜBİAD Yönetim Ku- rulu Başkanı Prof. Dr. Ahmet Atan ve Yö- netim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Yasin Üst’ün yanı sıra çeşitli sivil toplum kuruluşlarından temsilciler katıldı. İmdat Sütlüoğlu konuş- masında, çayın tarihsel gelişimini ve ül- kemizde çay üretiminin geçmişini anlattı, günümüzde çay sektörünün durumuyla ilgili detaylı bilgiler verdi. Çaykur’un yeni teknolojik donanımlarını ve pazarlama yön- temlerini de katılımcılara aktaran İmdat Sütlüoğlu’nun konuşması, çayın ülkemiz ve Doğu Karadeniz için taşıdığı önemin altını bir kez daha çizer nitelikteydi. Çalıştayda ilk olarak söz alan Prof. Dr. Ahmet Atan, çayın kültürümüzdeki yerinden ve ülkemiz için taşıdığı değerden söz etti. Çayın ta- savvuf kültürü içindeki, şiir ve risalelerdeki varlığını anlatan Prof. Dr. Atan, çalıştayın ileride gerçekleştirilecek çalışmalara temel oluşturacağına dair inancını da dile getirdi.
Katılımcılar, çalıştayın ardından Çay Araş- tırma Enstitüsü’nü ve Ziraat Çay Bahçesi’ni ziyaret etti.
Doğu Karadeniz’in can damarı çay, Çaykur, sivil toplum örgütleri ve Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi’ni (RTEÜ) bir araya getirdi.
ÇAYA ADANAN ÖMÜR VE BİR FİLM
Çaykur ve çay Doğu Karadeniz’in her karışına damgasını vuruyor, her ferdinde iz bırakıyor. Hayatın her anında, hem işte hem evde, tercihler hep çay ve Çaykur. Bu gerçeğin en canlı örneklerinden biriyle, kaybolmakta olan “mahalle” değerlerini öne çıkaran, hikâyelerini insan odaklı işleyen, duygusal kısa belgeseller yapan Karadenizli yönetmen Varol Uzlu sayesinde tanıştık. Hayatının 50 yılını 2 metrekarelik bir çay ocağında, Çaykur çayı sunarak geçiren Adil Baba’yı konu alan belgesele, büyük mutlulukla destek verdik.
Adil Ataoğlu, 77 yaşında olmasına rağmen çay ocağını bir gün bile kapalı tutmamış. Herkesin “Adil Baba” diye seslendiği Ataoğlu, Ra- mazan ayı haricinde ocağını kapatmıyor. Ocağında çaydan başka bir içecek satmayan ve yarım asırlık kazanını kullanmaya devam eden Adil Baba’nın ocağına Çaykur dışında hiçbir marka girmiyor. Yönet- men Varol Uzlu, çay ocağının müdavimlerinin “Yap bi çay Adil Baba”
sözünden esinlenerek filme “Bir Demlikle 50 Yıl” adını vermiş.
Ülkemiz için her dönemde son derece değerli bir unsur olan enerjinin verimli kullanımına da Çaykur olarak büyük bir önem veriyoruz. Eğitimler yoluyla hayata geçirilen bilinçlendirme çalışmalarının yanı sıra gerekli teknik yatırımları da yaparak günümüz teknolojisine uyum sağlıyoruz.
2014 yılında hızlanan yatırımlarımız ve yakıt değişikliği projelerimiz sonucunda, enerji tüketiminde yüzde 80’lere ulaşan bir verimlilik sağladık.
ÇAYKUR’UN üretim süreçlerinde enerji verimliliğinin artırılabilmesi için buhar santrallerinin modernizasyonu ve ıslahı, doğalgaz dönü- şüm sistemlerinin kurulması, yakma verimi yüksek ileri itimli ve sto- kerli ön ocaklı yakma sistemleri gibi çalışmalar hayata geçirildi. Bu süreçte buhar tesisatlarına otomatik sıcaklık kontrol sistemleri, buhar santrallerine degazörler ve otomatik blöf sistemleri kurduk. Bütün bu çalışmalar, imalattaki enerji birim maliyetlerinin azaltılmasını hedefli- yordu.
VERIMLILIĞI YÜZDE 80’LERE ÇIKARDIK
2010 yılına kadar çay imalat süreçlerinde ihtiyaç duyulan buhar ener- jisini 22 fabrikamızda kömürden, 25 fabrikamızda ise fueloilden karşı- lıyorduk. İmalata verilen toplam yaş çayın yüzde 52’si fueloil kullanılan fabrikalarda, yüzde 48’i ise kömürlü fabrikalarda işleniyordu. Özellikle manuel olarak yakılan katı yakıtlı buhar kazanlarının verimi yüzde 65’e kadar düşüyordu. Bu kazanlarda emisyon değerleri de sağlanama- maktaydı.
Bu kazanlar için risk analizi yaparak can ve mal güvenliği açısından tehlike oluşturabilecek fabrikaları belirledik. Manuel beslemeli buhar santrallerini, verimliliği yüzde 80’lere kadar ulaşan otomatik yakma sistemlerine dönüştürdük. 2010 yılından sonra bölgeye doğalgazın ulaşmasıyla birlikte alternatif enerji kaynaklarını araştırarak daha eko- nomik ve çevre dostu enerji kaynaklarına geçtik.
• ARAKLI, KALKANDERE VE KARACA ÇAY FABRİKALARIMIZDA ÖN OCAKLI, STOKERLI OTOMATİK YAKMA SİSTEMİNE GEÇİLDİ.
• ESKİPAZAR VE OF ÇAY FABRİKALARI KAZAN DAİRELERİ DOĞALGAZA DÖNÜŞTÜRÜLDÜ.
• 11 ADET FABRİKAMIZDA (ARDEŞEN, ÇAYELİ, AŞIKLAR, SELİMİYE, DEREPAZARI, İYİDERE, TİREBOLU, IŞIKLI, BÜYÜKKÖY, KİRAZLIK VE KENDİRLİ) SIKIŞTIRILMIŞ DOĞALGAZA (CNG) GEÇİLDİ.
• 10 FABRİKAMIZDA İSE (HOPA, ARHAVİ, FINDIKLI, ORTAPAZAR, AMBARLIK, MUSADAĞI, MURATLIK, KALECİK, SALARHA, TAŞÇILAR) BUHAR ALIMI YAPILMAK SURETİYLE ENERJİ TEMİN EDİLMEYE BAŞLANDI.
2014’TE ENERJİ DÖNÜŞÜMÜ HIZ KAZANDI
YÜZDE 80’ LERE VARAN ENERJİ VERİMLİLİĞİYLE
TASARRUF ETTİK
[35]
[34]
7.600 TON/GÜN
KAPASİTEYE ULAŞTIK
Çayımızın kalitesini artırmak hedefiyle tesislerimizi durmaksızın modernize ediyoruz. Makine Dairesi Başkanlığı’nca 2014 yılı çay kampanyasından önce başlatılan bu çalışmalar sayesinde kapasite artışımız 7.600 ton/günü buldu. Devam eden modernizasyon çalışmalarımız sayesinde önümüzdeki
dönemde günlük üretim kapasitemiz 400 ton daha artacak.
Yaş çayın hammaddesinin kartlaşmasını önleyip üretilen kuru çayın kalitesini
korumak amacıyla, IŞIKLI ÇAY FABRİKASI’NIN 150 TON/GÜNLÜK KAPASİTESİNİ
500 TON/GÜNE ÇIKARDIK.
İmalat makine parklarında düzenlemeler yaptığımız Musadağı Çay Fabrikası’yla
beraber Tirebolu Çay Fabrikası’nın da kapasitesini 20 ton/güne
çıkardık. Ayrıca Zihni Derin Çay Fabrikası’nın kapasitesini de 10 ton/güne
çıkardık...
20 TON/GÜN
KAPASİTEMİZİ ARTIRDIK
• 2014 yılı çay kampanyası üçüncü sürgün döneminde kapasite artırım çalışmalarını başlattık. Karaca Çay Fabrikası’nın 150 ton/günlük kapasitesini 300 ton/güne, Camidağı Çay Fabrikası’nın 210 ton/günlük kapasitesini 315
ton/güne, Hemşin Organik Çay Fabrikası’nın 60 ton/günlük kapasitesini 90 ton/güne çıkarma çalışmalarımız sürüyor.
• Ardeşen, Kalkandere, Sabuncular ve Zihni Derin çay fabrikaları tasnif ünitelerindeki midilton elekleri, pakka elekleri, konveyörler vb. makineleri günümüz teknolojisine uygun, hijyenik ve yeni makinelerle değiştirerek modernize
ediyoruz.
YENİ ÇALIŞMALARIMIZA KAMPANYA BİTER BİTMEZ BAŞLADIK
KARACA ÇAY FABRİKASI’NIN
150 TON/GÜNLÜK KAPASİTESİNİ
300 TON/GÜNE ÇIKARDIK.
150 TON/GÜN
500 TON/GÜN
• Altı fabrikamızda
60 tonluk
elektronik başlıklı zemin üstü yüksek çekerli baskül kurduk.•
18 adet
işletmemizde kurulu çay taşıyıcı konveyörleri, hijyen ve verimlilik açısından modernize ettik.• Kapasite kullanımlarını artırmak amacıyla
13 fabrikamızın
makine parkına büyük rotervan (Ø 900 mm) makineleri ilave ettik.• Cumhuriyet, Eskipazar, Fındıklı, Hopa, Kirazlık ve Salarha çay fabrikalarının tasnif ünitelerindeki pakka eleklerini günümüz teknolojisine uygun şekilde yarı otomatik olarak
kendi kendini temizleyen
,hijyenik krom pakka elekleriyle değiştirdik.
•
49
işletmemizde, daha önce eğitime gönderilmiş ve İSG sertifikası almış olan32 mühendisimizi
iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirdik. Çalışanlarımızın tamamına İSG uzmanlarımız ve işyeri hekimlerimiz tarafından kanunun öngördüğü bütün eğitimleri verdik.
