Enfeksiyonlar,tedavisi Ve Kontrolü. Prof. Dr. Firdevs Aktaş

(1)

SaSağğllıık k HizmetlleriHizmetlleri İİle le İİlilişşkili kili Enfeksiyonlar,tedavisi Ve Kontrol

Enfeksiyonlar,tedavisi Ve Kontrolüü

Salg Salg ı ı n n İ İ ncelemesi ncelemesi

Prof. Dr. Firdevs

Prof. Dr. Firdevs Akta Akta ş ş Gazi

Gazi Ü Ü niversitesi T niversitesi T ı ı p Fak p Fak ü ü ltesi ltesi

(2)

Salg Salg ı ı n n ı ı n do n do ğ ğ ru ve h ru ve h ı ı zl zl ı ı y y ö ö netimi netimi neden

neden ö ö nemli ? nemli ?

zz Kaos oluKaos oluşşturur.turur.

zz Komplo teorileri Komplo teorileri üüretilir ve gerretilir ve gerççeklerden daha eklerden daha ççok bu bilgilere inanok bu bilgilere inanııllıır.r.

zz Herkes dedektif gibidir.Herkes dedektif gibidir.

zz SuSuççlamalar balamalar başşlarlar

oo Ameliyathane havalandıAmeliyathane havalandırmasrmasıı uygun de

uygun değğil.il.

oo Sterilizasyon yetersiz.Sterilizasyon yetersiz.

oo Ucuz materyal satıUcuz materyal satın aln alıınınıyor.yor.

oo Temizlik iyi yapTemizlik iyi yapıılmlmııyor, yor, temizlik personeli bilin

temizlik personeli bilinççsizsiz oo Dezenfektanlar yetersiz.Dezenfektanlar yetersiz.

oo Eleman yetersiz.Eleman yetersiz.

ENFEKSİYON KONTROL KOMİTESİ

ETKİN DEĞİLSE

(3)

Salg Salg ı ı n n ı ı n do n do ğ ğ ru ve h ru ve h ı ı zl zl ı ı y y ö ö netimi netimi neden

neden ö ö nemli ? nemli ?

zz O hastane ve O hastane ve ççalalışışanlaranlarıı kara listeye alkara listeye alıınnıır. r.

Genellemeler yap

Genellemeler yapıılılır.r.

zz Konu hukuksal boyuta taKonu hukuksal boyuta taşışınabilir. nabilir.

zz Sonra her Sonra her şşey unutulur.ey unutulur.

zz YENYENİİ BBİİR SALGINA KADARR SALGINA KADAR

ENFEKSİYON KONTROL KOMİTESİ

ETKİN DEĞİLSE

(4)

TANIM TANIM

SALGIN SALGIN

zz Bir hastalBir hastalığıığın belirli bir yerden belirli bir yerde

zz Belirli bir zaman diliminde Belirli bir zaman diliminde

zz Beklenenden fazla gBeklenenden fazla göörrüülmesi lmesi veya

veya

zz Belirli ortak Belirli ortak öözellikleri bakzellikleri bakıımmıından ndan kküümelemeleşşmesidir.mesidir.

(5)

NOZOKOM

NOZOKOM İ İ YAL SALGINLAR YAL SALGINLAR

zz www.outbreakwww.outbreak-- database.com 1561 salgdatabase.com 1561 salgıınn

zz AmAm J InfJ Inf ControlControl 2006;34: 603-2006;34: 603-605605

125 Hematoloji/onkoloji

132 Pediatri

307 İç Hastalıkları

332 Yenidoğan

346 Cerrahi Bölümler

91 Huzurevleri

160 Ayaktan Tedavi Üniteleri

834 Yataklı Tedavi Üniteleri

729 Yoğun Bakım Üniteleri

(6)

NOZOKOM

NOZOKOM İ İ YAL SALGINLAR YAL SALGINLAR

282 salgın (%!8.1) 1981-1990

627 salgın ( % 40.8) 1991-2000

380 salgın (%24.1) 2001-2005

84 Fransa

237 İngiltere

502 ABD

• www.outbreak database.com 1561 salgın

• Am J Inf Control 2006;34: 603-605

(7)

NOZOKOM

NOZOKOM İ İ YAL SALGINLAR YAL SALGINLAR

1561 Toplam

5.1 50

Besin

7.4 73

İlaçlar

19.8 194

Çevre

21.1 207

Tıbbi ekipman/araç

15.8 155

Personel

40.3 396

Diğer hastalar

982 Kaynak doğrulanmış

37.1 579

Kaynak bilinmiyor

% Sayı

• www.outbreak database.com

• Am J Inf Control 2006;34: 603-605

(8)

1. 1. Nozokomiyal Nozokomiyal stafilokok salg stafilokok salg ı ı nlar nlar ı ı

223 Toplam

0.0 0

Besin

3.2 4

İlaçlar

7.1 9

Çevre

14.3 18

38.9 49

Personel

48.4 61

Diğer hastalar

43.5 97

Kaynak bilinmiyor

% Sayı

(9)

2. 2. Nozokomiyal Nozokomiyal Pseudomonas Pseudomonas salg salg ı ı nlar nlar ı ı

129 Toplam

2.5 2

Besin

11.1 9

İlaçlar

35.8 29

Çevre

45.6 37

Tıbbi ekipman/araç

11.1 9

Personel

14.8 12

Diğer hastalar

37.2 48

Kaynak bilinmiyor

% Sayı

(10)

3. 3. Nozokomiyal Nozokomiyal Klebsiella Klebsiella salg salg ı ı nlar nlar ı ı

115 Toplam

2.1 1

Besin

4.2 2

İlaçlar

18.8 9

Çevre

41.7 20

12.5 6

Personel

45.8 22

Diğer hastalar

58.3 67

Kaynak bilinmiyor

% Sayı

(11)

4. 4. Nozokomiyal Nozokomiyal Acinetobacter Acinetobacter salg salg ı ı nlar nlar ı ı

105 Toplam

0 0

Besin

6.0 4

İlaçlar

38.8 26

Çevre

37.3 25

8.9 6

Personel

22.4 15

Diğer hastalar

36.2 38

Kaynak bilinmiyor

% Sayı

(12)

5. 5. Nozokomiyal Nozokomiyal Serratia Serratia salg salg ı ı nlar nlar ı ı

94 Toplam

1.6 1

Besin

4.7 3

İlaçlar

10.9 7

Çevre

60.9 39

7.8 5

Personel

26.6 17

Diğer hastalar

31.9 30

Kaynak bilinmiyor

% Sayı

(13)

6. 6. Nozokomiyal Nozokomiyal hepatit B salg hepatit B salg ı ı nlar nlar ı ı

70 Toplam

0.0 0

Besin

4.8 3

İlaçlar

0.0 0

Çevre

11.3 7

33.9 21

Personel

50.0 31

Diğer hastalar

11.4 8

Kaynak bilinmiyor

% Sayı

(14)

7. 7. Nozokomiyal Nozokomiyal enterokok enterokok salg salg ı ı nlar nlar ı ı

67 Toplam

0.0 0

Besin

0.0 0

İlaçlar

20.0 6

Çevre

13.3 4

10.0 3

Personel

66.7 20

Diğer hastalar

55.2 37

Kaynak bilinmiyor

% Sayı

(15)

8. 8. Nozokomiyal Nozokomiyal Enterobacter Enterobacter salg salg ı ı nlar nlar ı ı

66 Toplam

13.2 5

Besin

18.4 7

İlaçlar

34.2 13

Çevre

31.6 12

7.9 3

Personel

18.4 7

Diğer hastalar

42.4 28

Kaynak bilinmiyor

% Sayı

(16)

9. 9. Nozokomiyal Nozokomiyal streptokok salg streptokok salg ı ı nlar nlar ı ı

63 Toplam

3.1 1

Besin

9.4 3

İlaçlar

9.4 3

Çevre

0.0 0

15.6 5

Personel

65.6 21

Diğer hastalar

49.2 31

Kaynak bilinmiyor

% Sayı

(17)

10. 10. Nozokomiyal Nozokomiyal hepatit C salg hepatit C salg ı ı nlar nlar ı ı

56 Toplam

0.0 0

Besin

15.0 6

İlaçlar

0.0 0

Çevre

12.5 5

15.0 6

Personel

57.5 23

Diğer hastalar

28.6 16

Kaynak bilinmiyor

% Sayı

(18)

11. 11. Nozokomiyal Nozokomiyal Salmonella Salmonella salg salg ı ı nlar nlar ı ı

56 Toplam

61.5 24

Besin

0.0 0

İlaçlar

5.1 2

Çevre

5.1 2

15.4 6

Personel

28.2 11

Diğer hastalar

30.3 17

Kaynak bilinmiyor

% Sayı

(19)

12. 12. Nozokomiyal Nozokomiyal Legionella Legionella salg salg ı ı nlar nlar ı ı

48 Toplam

0.0 0

Besin

0.0 0

İlaçlar

100.0 42

Çevre

0.0 0

Personel

0.0 0

Diğer hastalar

12.5 6

Kaynak bilinmiyor

% Sayı

(20)

Salg Salg ı ı n neden incelenir? n neden incelenir?

zz KONTROL VE KONTROL VE ÖÖNLEMENLEME

¾¾ SalgSalgıın devam ediyorsa yeni olgularn devam ediyorsa yeni olgularıı öönlemeknlemek

¾¾ SalgSalgın sonlanmın sonlanmışsa neden olan risk faktışsa neden olan risk faktöörlerini rlerini ortaya koymak ve benzeri salg

ortaya koymak ve benzeri salgıınlarnlarıı öönlemeknlemek zz ARAARAŞŞTIRMATIRMA

¾¾ SalgSalgına yol aına yol aççan faktan faktöörlerin, yeni epidemiyolojik rlerin, yeni epidemiyolojik yyööntemlerin ve ntemlerin ve laboratuvarlaboratuvar tekniklerinin tekniklerinin

araşaraştıtırrıılmasılmasına olanak verir.na olanak verir.

(21)

Salg Salg ı ı n neden incelenir? n neden incelenir?

zz EEĞİĞİTTİİMM

¾¾ AraAraşşttıırma ekibi deneyim kazanrma ekibi deneyim kazanıır.r.

¾¾ SalgSalgın ın ççııkan bkan bööllüümde enfeksiyon kontrol emde enfeksiyon kontrol eğğitimi itimi iiççin bir fin bir fıırsat olursat oluşşturur.turur.

zz TOPLUM BASKISITOPLUM BASKISI

zz YASAL ZORUNLULUKYASAL ZORUNLULUK

(22)

SALGIN Y

SALGIN Y Ö Ö NET NET İ İ M M İ İ

zz SalgSalgıın tann tanıımlanmasmlanmasıı ve arave araşşttıırrıılmaslmasıı deneyimli bir ekip taraf

deneyimli bir ekip tarafıından yapndan yapıılmallmalııddıır.r.

zz Enfeksiyon kontrol komitelerinin salgEnfeksiyon kontrol komitelerinin salgıın n yyöönetimi alt gruplarnetimi alt gruplarıı olmalolmalııddıır.r.

zz SalgSalgıın analizi tamamlanana kadar veriler n analizi tamamlanana kadar veriler saklsaklıı tutulmaltutulmalıı kikişşisel yorumlar isel yorumlar

yapyapıılmamallmamalııddıır.r.

(23)

SALGIN Y

SALGIN Y Ö Ö NET NET İ İ M M İ İ

zz SalgSalgıınnıın gn göörrüüldldüüğğüü üüniteye hniteye hıızla zla öönlemler nlemler konusunda bilgilendirme ve e

konusunda bilgilendirme ve eğğitim itim yapyapıılmallmalııddıır.r.

zz Gerekli izolasyon Gerekli izolasyon öönlemleri alnlemleri alıınmalnmalııddıır.r.

zz YYöönetim aranetim araşşttıırmanrmanıın basamaklarn basamaklarıı konusunda bilgilendirilmelidir.

konusunda bilgilendirilmelidir.

zz Son rapor hazSon rapor hazıırlanmalrlanmalıı ve bu rapora gve bu rapora gööre re öönerilen nerilen öönlemler vurgulanmalnlemler vurgulanmalıı ve ve

uygulanmal

uygulanmalııddıır.r.

(24)

SALGIN ARA

SALGIN ARA Ş Ş TIRMA EK TIRMA EK İ İ B B İ İ

zz Enfeksiyon kontrol hekimiEnfeksiyon kontrol hekimi

zz Rutin Mikrobiyoloji Rutin Mikrobiyoloji LaboratuvarLaboratuvarıı sorumlusu ve sorumlusu ve varsa molek

varsa moleküüler analizlerle ilgili bir mikrobiyoloji ler analizlerle ilgili bir mikrobiyoloji uzman

uzmanıı

zz Enfeksiyon kontrol hemEnfeksiyon kontrol hemşşireleriireleri

zz EpidemiyologEpidemiyolog

zz İİlgili blgili bööllüümmüün ban başşkankanıı veya gveya göörevlendirecerevlendireceğği bir i bir sorumlu hekim ve hem

sorumlu hekim ve hemşşireire

(25)

HASTANE ENFEKS

HASTANE ENFEKS İ İ YONU YONU SALGINI TANIMI

SALGINI TANIMI

zz

Ayn Ayn ı ı ü ü nitede veya benzer hastalarda nitede veya benzer hastalarda belli bir etkenin k

belli bir etkenin k ü ü melenmesi melenmesi

¾¾ Kemik iliKemik iliğği nakli i nakli üünitesinde nitesinde AspergillusAspergillus pnpnöömonilerimonileri

zz

İ İ nvaziv nvaziv giri giri ş ş imlerden sonra ortaya imlerden sonra ortaya ç ç ı ı kan enfeksiyonlarda k kan enfeksiyonlarda k ü ü melenme melenme

¾¾ ÇÇocuk cerrahisi servisinde TPN alan hastalarda ocuk cerrahisi servisinde TPN alan hastalarda kan dola

kan dolaşışımmıı enfeksiyonlarenfeksiyonlarıı ggöörrüülmesilmesi

(26)

HASTANE ENFEKS

HASTANE ENFEKS İ İ YONU YONU SALGINI TANIMI

SALGINI TANIMI

zz SaSağğllıık personeli ve hastalar arask personeli ve hastalar arasıında nda benzer enfeksiyonlar

benzer enfeksiyonlarıın gelin gelişşmesi mesi

¾¾ Hastalarda ve saHastalarda ve sağğllıık personelinde akut k personelinde akut gastroenterit

gastroenterit

zz Tipik hastane enfeksiyonu etkenlerinde Tipik hastane enfeksiyonu etkenlerinde (diren

(direnççli bakteriler) kli bakteriler) küümelemeleşşme me

¾¾ Genel cerrahi yoGenel cerrahi yoğğun bakun bakıımmıında MRSA knda MRSA köökenli kenli cerrahi alan enfeksiyonlar

cerrahi alan enfeksiyonlarıı

(27)

SALGIN NASIL FARKED

SALGIN NASIL FARKED İ İ L L İ İ R? R?

zz SalgSalgıın n ssüürveyansrveyans ssıırasrasıında olanda olağğan dan dışıışı bir bir enfeksiyon art

enfeksiyon artışıışı olarak saptanabilir(Aktif olarak saptanabilir(Aktif ssüürveyansrveyans yapan bir enfeksiyon kontrol yapan bir enfeksiyon kontrol

komitesi varsa) komitesi varsa)

¾¾ Dahiliye yoDahiliye yoğğun bakun bakıımmıında 5 hastada nda 5 hastada Acinetobacter

Acinetobacter pnpnöömonisimonisi saptanmassaptanmasıı

¾¾ BBööllüüme ait veriler retrospektif olarak me ait veriler retrospektif olarak ççııkarkarııllıır, yeni verilerle karr, yeni verilerle karşışılalaşşttıırrııllıır.r.

(28)

SALGIN NASIL FARKED

SALGIN NASIL FARKED İ İ L L İ İ R? R?

zz Rutin mikrobiyoloji Rutin mikrobiyoloji laboratuvarlaboratuvarıı hastanede daha hastanede daha öönce saptanmayan bir mikroorganizmaynce saptanmayan bir mikroorganizmayıı

bildirebilir.

¾¾ Çocuk HastalÇocuk Hastalııklarklarıı servisinde bir hastanservisinde bir hastanın kan kın kan küültltüürrüünde nde VRE VRE üüremesiremesi

¾¾ Jinekoloji servisinde bir hastanJinekoloji servisinde bir hastanıın n postoperatifpostoperatif yara yara

kükültltüürrüünde A grubu beta nde A grubu beta hemolitikhemolitik streptokok üstreptokok üremesiremesi zz İlgili bİlgili bööllüüm uyarabilir.m uyarabilir.

¾¾ YenidoYenidoğğanan üünitesindeki hastalarda nitesindeki hastalarda adenovirusadenovirus konjunktiviti

konjunktiviti saptanmassaptanmasıı

(29)

SALGIN ANAL

SALGIN ANAL İ İ Z Z İ İ

zz ÖN ÖN İİNCELEME VE TANIMLAYICI ARANCELEME VE TANIMLAYICI ARAŞŞTIRMATIRMA

zz Kim, nerede, ne zaman sorularKim, nerede, ne zaman sorularıı yanyanııtlantlanıır.r.

zz Örnek: 23Örnek: 23--26 Kas26 Kasıım 2006 bayram tatilinde m 2006 bayram tatilinde çocuk çocuk cerrahisi servisinde yatan ve kan k

cerrahisi servisinde yatan ve kan küültltüürlerinde rlerinde CandidaCandida üreyen hastalar üreyen hastalar

Olgu tan Olgu tanıımmıı

(30)

SALGIN ANAL

SALGIN ANAL İ İ Z Z İ İ

zz ÖN ÖN İİNCELEME VE TANIMLAYICI ARANCELEME VE TANIMLAYICI ARAŞTIRMAŞTIRMA

zz LiteratüLiteratür araşr araşttırırııllıırr

zz TanıTanıma uygun risk faktma uygun risk faktöörleri belirlenir.rleri belirlenir.ParenteralParenteral uygulama, TPN uygulama, TPN kullan

kullanıımmııgibigibi

zz TanıTanıma uyan hastalarma uyan hastaların araın araştştıırmalarrmalarıı yapıyapıllıır.r.

Klinik,

Klinik, laboratuvarlaboratuvar, radyolojik ve patolojik bulgular hasta dosyalar, radyolojik ve patolojik bulgular hasta dosyalarıı ve ve laboratuvar

laboratuvar kaykayıtlarıtlarıından elde edilir.ndan elde edilir.YüYüzyzyüüzezeggörörüüşşmeler yapmeler yapııllıır.r.

zz Hastalara ait etken olduğHastalara ait etken olduğu du düüşşüünnüülen tülen tüm mikroorganizmalar saklanım mikroorganizmalar saklanır.r.

Olgu listesi Olgu listesi

hazhazırlamaırlama

(31)

SALGIN ANAL

SALGIN ANAL İ İ Z Z İ İ

zz ÖÖN N İİNCELEME VE TANIMLAYICI ARANCELEME VE TANIMLAYICI ARAŞŞTIRMATIRMA

zz SALGIN ESALGIN EĞĞRRİİSSİİ oluoluşşturulur.turulur.

Hastal

Hastalığıığın ban başşlanglangııçç tarihine gtarihine gööre salgre salgıınnıın seyri izlenebilir.n seyri izlenebilir.

-- SalgSalgıınnıın hangi dön hangi dönemindeyiz?nemindeyiz?

-- SalgSalgıın etkeniyle ne zaman karn etkeniyle ne zaman karşışılalaşışıldldıı??

-- SalgSalgıın tek kaynakln tek kaynaklıı mmıı, temasla m, temasla mıı yayyayııllııyor?yor?

(32)

Tarih

29 26

25 24

23 22

21 20

19 18

16 14

12 10 8 6 4 2 0

Olgu Sayısı

Tek kaynaklı salgın eğrisi

(33)

Hastanede geli

Hastanede gelişşen en gastroenteritgastroenterit salgısalgınnıı,h,hıızla yzla yüükselen olgu kselen olgu piki,Gazi hastanesi,2006

piki,Gazi hastanesi,2006

02 46 108 1214 1618

Vaka Sayısı

Eylül Ayının Günleri

Grafik 1. Eylül Ayının Günlerine Göre İshal Şikayeti Başlayan Vaka Sayıları

21 22 23 24 25 26 27 hatırlamıyor

(34)

0 2 4 6 8 10 12 14

1 3 5 7 9 11 13 15 17 19 21 23 25 27 29 31

Ağustos, günler

Olgu Sayısı

Ortak kaynaklı salgın eğrisi

(35)

Ortak kaynakl

Ortak kaynakl ı ı salg salg ı ı n e n e ğ ğ risi risi

zz Etkenle devamlEtkenle devamlıı veya aralveya aralııklklıı olarak daha olarak daha uzun s

uzun süüre karre karşışılalaşşma sma sööz konusudur. z konusudur.

zz Olgu sayOlgu sayıılarlarıında karnda karşışılalaşşmalarmalarıı izleyen izleyen ddöönemlerde ynemlerde yüükselmeler gkselmeler göörrüüllüür. r.

zz Hastadan hastaya bulaHastadan hastaya bulaşşmalarda bu emalarda bu eğğri ri ggöörrüüllüür.r.

(36)

SALGIN ANAL

SALGIN ANAL İ İ Z Z İ İ

zz TanTanııma uyan olgularma uyan olgularıın HASTA VE Rn HASTA VE RİİSK SK FAKTFAKTÖRLERÖRLERİİ listesi hazlistesi hazırlanırlanıır (r (Line-Line-listinglisting))

SalgSalgıın n ööncesi ve salgncesi ve salgın verilerinin istatistiksel ın verilerinin istatistiksel

karkarşışılalaşşttıırrıılmaslmasıı anlamlanlamlıı ise (p <0.05) gerise (p <0.05) gerççek bir ek bir salgsalgıın oldun olduğğuna karar verilir ve ASIL una karar verilir ve ASIL

İİNCELEMEYE geNCELEMEYE geççilir.ilir.

zz ENFEKSENFEKSİİYON KONTROL YON KONTROL ÖÖNLEMLERNLEMLERİİ UYGULAMAYA SOKULUR

UYGULAMAYA SOKULUR

(37)

SALGIN ANAL

SALGIN ANAL İ İ Z Z İ İ

zz ASIL ASIL İİNCELEME VE KARNCELEME VE KARŞŞILAILAŞŞTIRMALI TIRMALI ARAARAŞŞTIRMALARTIRMALAR

zz Veri analizlerine gVeri analizlerine gööre hipotez gelire hipotez gelişştirmetirme

zz Hipotezin test edilmesiHipotezin test edilmesi

¾¾ Vaka/ kontrolVaka/ kontrol

¾¾ KohortKohort analizlerianalizleri

(38)

VAKA / KONTROL ANAL

VAKA / KONTROL ANAL İ İ Z Z İ İ

zz OlgularıOlguların risk altn risk altıında ancak aranda ancak araştştıırrıılan durumdan lan durumdan etkilenmemi

etkilenmemişş hastalarla ( kontrol grubu) hastalarla ( kontrol grubu) karkarşışılalaşşttıırrıılmaslmasııddıır.r.

zz Olgu sayıOlgu sayıssıı(n) dikkate al(n) dikkate alıınarak kontrol senarak kontrol seççilmelidir(1n, ilmelidir(1n, 2n,3n)

2n,3n)

zz Olgu sayOlgu sayııssıı 30 ve 30 ve üüzerinde ise her olgu izerinde ise her olgu iççin bir kontrol in bir kontrol seçseçilmelidir.ilmelidir.

zz Olgu sayOlgu sayııssıı azaldazaldııkkçça her olgu ia her olgu iççin sein seççilen kontrol sayilen kontrol sayııssıı artartıırrıılmallmalııddıır.r.

zz Olgu ve kontroller risk faktOlgu ve kontroller risk faktöörleri yrleri yöönnüünden istatistiksel nden istatistiksel yöyöntemlerle karntemlerle karşışılalaşşttıırrıılmallmalııddıır.r.

(39)

Hastalığın başlangıcından risk faktörlerine

doğru

(40)

VAKA / KONTROL ANAL

VAKA / KONTROL ANAL İ İ Z Z İ İ

a+b+c+d(30) a+b+c+d(30) c+d(15)

c+d(15) a+b (15)

a+b (15) Toplam

Toplam

b+d(1+8) b+d(1+8) d(8)d(8)

b(1)b(1) Doktor C

Doktor C

a+c(21) a+c(21) c(7)c(7)

a(14) a(14) Doktor A

Doktor A

Toplam Toplam Kontrol

Kontrol grubu grubu Olgu grubu

Olgu grubu Ameliyat

Ameliyat eden Dr.

eden Dr.

Odds ratio: axd/bxc=Z Z=14X8/1X7=16

Dr A nın ameliyat ettiği hastalarda enfeksiyon gelişme olasılığı 16 kat fazladır.

Cerrahi alan enfeksiyonu saptanan olgular ve saptanmayan kontrol grubunun Dr. A ve C tarafından ameliyat edilme durumları

(41)

VAKA / KONTROL ANAL

VAKA / KONTROL ANAL İ İ Z Z İ İ

AVANTAJLARI AVANTAJLARI

zz Az sayAz sayııda hastada uygulanabilirda hastada uygulanabilir

zz Nadir gNadir göörrüülen hastallen hastalııklar ve klar ve inkinküübasyonbasyon evresi uzun hastal

evresi uzun hastalııklar iklar iççin uygundur.in uygundur.

zz ÇÇok sayıok sayıda risk faktda risk faktöörrüü araaraşşttıırrıılabilir.labilir.

zz KKıısa ssa süürede bitirilebilir.rede bitirilebilir.

(42)

VAKA / KONTROL ANAL

VAKA / KONTROL ANAL İ İ Z Z İ İ

DEZAVANTAJLARI DEZAVANTAJLARI

zz Retrospektiftir.Retrospektiftir.

zz MorbiditeMorbidite, , mortalitemortalite hhıızlarzlarıı ve ve relatifrelatif risk risk hesaplanamaz.

hesaplanamaz.

zz HastalHastalıık ya da risk faktk ya da risk faktöörrününüün hangisinin n hangisinin daha

daha ööce bace başşladladığıığı saptanamayabilir.saptanamayabilir.

zz Taraf tutma riski vardTaraf tutma riski vardıır.r.

(43)

KOHORT ANAL

KOHORT ANAL İ İ Z Z İ İ

zz Belirli bir risk faktöBelirli bir risk faktörrüü tataşışıyan hastalarda yan hastalarda

araaraşşttıırrıılan salglan salgıın durumunun gn durumunun göörrüülme slme sııklklığıığı ile ile bu risk fakt

bu risk faktöörrüünnüü tataşışımmııyanyan hastalarda aynhastalarda aynıı durumun g

durumun göörrüülme slme sııklklığıığı karkarşışılalaşşttıırrııllıır.r.

zz HastalarHastalarıın sen seççimi olgu/kontrolden farklimi olgu/kontrolden farklııddıır.r.

zz HastalHastalıık durumuna gk durumuna gööre dere değğil etkenle il etkenle karkarşışılalaşşma durumuna gma durumuna gööre hasta sere hasta seççilir.ilir.

zz Neden sonuNeden sonuçç iliilişşkisi kantitatif olarak saptankisi kantitatif olarak saptanıır. r.

((RelatifRelatif risk)risk)

(44)

Risk

faktörlerinden hastalığın gelişmesine

doğru

(45)

KOHORT ANAL

KOHORT ANAL İ İ Z Z İ İ

a+b+c+d (42) a+b+c+d (42) b+d(25)

b+d(25) a+c(17)

a+c(17) Toplam

Toplam

c+d(21) c+d(21) d(18)

d(18) c(3)c(3)

KarşıKarşılalaşşmayanmayan

a+b(21) a+b(21) b(7)b(7)

a(14) a(14) KarşıKarşılalaşşanan

Toplam Toplam Hastal

Hastalıık k gelişgelişmeyenmeyen Hastal

Hastalıık k gelişgelişenen Etkenle

Etkenle karşıkarşılalaşşmama

Relatif risk: Etkenle karşılaşanlarda sıklık/ etkenle karşılaşmayanlarda sıklık

Relatif risk: a(c+d)/c(a+b) relatif risk >1 nedensel ilişki vardır.

RR: 14X21/3X21=4.06

9Etkenle karşılaşanlarda hastalık gelişme olasılığı 4 kat fazladır.

(46)

KOHORT ANAL

KOHORT ANAL İ İ Z Z İ İ

AVANTAJLARI AVANTAJLARI

zz ProspektifProspektif ve retrospektif planlanabilir.ve retrospektif planlanabilir.

zz NedenNeden--sonusonuçç iliilişşkisi kurulabilir.kisi kurulabilir.

zz İİnsidansnsidans hhıızzıı hesaplanabilir.hesaplanabilir.

(47)

KOHORT ANAL

KOHORT ANAL İ İ Z Z İ İ

DEZAVANTAJLARI DEZAVANTAJLARI

zz PahalPahalıı ve uzun zaman gerektiren bir ve uzun zaman gerektiren bir ççalalışışmadmadıırr

zz ProspektifProspektif kohortlardakohortlarda zamanla zamanla ççalalışışmaymayıı terkedenler

terkedenler olabilir.olabilir.

zz Retrospektif Retrospektif kohortlardakohortlarda yanlyanlışış ve eksik ve eksik kaykayııtlar sonutlar sonuççlarlarıı olumsuz etkileyebilir.olumsuz etkileyebilir.

(48)

M M İ İ KROB KROB İ İ YOLOJ YOLOJ İ İ K K ARA ARA Ş Ş TIRMALAR TIRMALAR

zz SalgSalgıınla ilinla ilişşkili kili öörnek ve mikroorganizmalar rnek ve mikroorganizmalar saklan

saklanıır.r.

zz TTüür tanr tanıımlama, mlama, biyotiplendirmebiyotiplendirme ve ve antibiyotik duyarl

antibiyotik duyarlııllıık testleri yapk testleri yapııllıır.r.

zz Bu yBu yööntemlerle mikroorganizmalar arasntemlerle mikroorganizmalar arasıı klonal

klonal iliilişşki gki göösterilemezse moleksterilemezse moleküüler ler tiplendirme y

tiplendirme yööntemleri kullanntemleri kullanııllıır.r.

(49)

Salg Salg ı ı n Ara n Ara ş ş t t ı ı rmada rmada İ İ leri Mikrobiyolojik leri Mikrobiyolojik Tan Tan ı ı mlama Y mlama Y ö ö ntemleri ntemleri

zz SerotiplendirmeSerotiplendirme

zz FajFaj tiplendirmetiplendirme

zz İİzoenzimzoenzim elektroforezielektroforezi

zz Genetik tekniklerGenetik teknikler

¾¾ PulsedPulsed--fieldfield gel gel elektroforezielektroforezi

¾¾ Arbitrary-Arbitrary-primesprimes PCRPCR

¾¾ PlazmidPlazmid analizianalizi

¾¾ RestriksiyonRestriksiyon fragman analizifragman analizi

(50)

Mikroorganizmalar

Mikroorganizmalar ı ı n genetik n genetik tiplendirmesinin yorumu

tiplendirmesinin yorumu

zz AynAynıı susuşş ise bulaise bulaşşma ma KLONALdirKLONALdir..

¾¾Ortak bir kaynak araOrtak bir kaynak araşşttıırrııllıır .r . ( ta( taşışıyyııccıılar, canslar, cansıız objeler gibi)z objeler gibi)

zz FarklFarklıı susuşşlarlar elde edilirse yayelde edilirse yayıılma lma KLONAL de

KLONAL değildir.ğildir.

¾¾Hastadan hastaya bulaHastadan hastaya bulaşşma vardma vardıır.r.

¾¾El hijyenine El hijyenine öözen gzen göösterilmedisterilmediğği sonucuna i sonucuna varvarııllıır.r.

(51)

Gazi Hastanesi GCYB da MRSA Salg

Gazi Hastanesi GCYB da MRSA Salgıın analizi (n analizi (ArbitraryArbitrary-- primes

primes PCR)PCR) Hastalarda ve iki doktorda ayn

Hastalarda ve iki doktorda aynıı bant bant paternininpaterninin ggöösterilmesisterilmesi

1 2 3

1 2 3 4 5 4 5 6 6

1,2,3

1,2,3 hastahasta

4,5 4,5 doktor doktor aynaynıı

6.6. hasta farklhasta farklıı

(52)

Ç Ç EVRE ARA EVRE ARA Ş Ş TIRMASI TIRMASI

zz SalgSalgıın ortak bir kaynan ortak bir kaynağığı iişşaret ediyor ise aret ediyor ise şşüüphelenilen cansıphelenilen cansız objelerden kz objelerden küültltür ür

alalıınabilir.nabilir.

zz GeliGelişşigigüüzel zel ççevre kevre küültltüürleri rleri öönerilmez.nerilmez.

¾¾YorumlanmasYorumlanmasıı zordur.zordur.

¾¾AraAraşşttıırrııccııyyıı yanlyanlışış yyöönlendirebilir.nlendirebilir.

(53)

YALANCI SALGIN YALANCI SALGIN

zz Bir hasta Bir hasta öörnerneğğinde etken olarak beklenmeyen ya da inde etken olarak beklenmeyen ya da hastal

hastalıık etkeni de olabilecek bir bakteri k etkeni de olabilecek bir bakteri üüremesi remesi

zz GerçGerçek salgek salgıınlar gibi belirli bir hasta gurubunda nlar gibi belirli bir hasta gurubunda kküümelenebilir.melenebilir.

zz Hastalarda sonucu yorumlayabilecek klinik bulgu Hastalarda sonucu yorumlayabilecek klinik bulgu olmaz,ama bazen ba

olmaz,ama bazen başşka hastalka hastalık bulgularık bulgularıı yanıyanıltabilir.ltabilir.

zz GerGerççek salgek salgıınlar gibi aranlar gibi araşşttıırrıılmaslmasıı zor ve zaman alzor ve zaman alııccııddıır.r.

zz KüKültltüürleri rleri kontaminekontamine eden kaynak araneden kaynak aranır.ır.

¾¾ KüKültltüür tr tüüpleri, pleri, laboratuvarlaboratuvar ekipmanekipmanı, ı, dezenfektanlar,gibi

dezenfektanlar,gibi

(54)

SALGIN

SALGIN İ İ NCELEME NCELEME Ö Ö ZET ZET

zz 1. basamak Hazı1. basamak Hazırlrlııkk

zz 2. basamak Salg2. basamak Salgıın varln varlığıığınnıın gn göösterilmesisterilmesi

zz 3. basamak Acil Enfeksiyon kontrol 3. basamak Acil Enfeksiyon kontrol öönlemleri nlemleri alalıınmasnmasıı

zz 4.basamak Olgu tan4.basamak Olgu tanıımmıı

zz 5.basamak Olgu listesi 5.basamak Olgu listesi

zz 6. basamak Tanı6. basamak Tanımlaymlayııccıı epidemiyolojik epidemiyolojik incelemeler

incelemeler

zz 7. basamak Hipotez geli7. basamak Hipotez gelişştirmetirme

zz 8. basamak Hipotezin kan8. basamak Hipotezin kanııtlanmastlanmasıı

zz 9. basamak Hipotez kan9. basamak Hipotez kanııtlanamamtlanamamışışsa yenidensa yeniden dedeğğerlendirme ve ek araerlendirme ve ek araşşttıırmalarrmalar

zz 10. basamak RAPOR10. basamak RAPOR

(55)

SONU SONU Ç Ç

zz SalgSalgıın tann tanıımlandmlandıı

zz Kontrol Kontrol öönlemleri alnlemleri alıındndıı UYUM

UYUM ETKETKİİNLNLİİK K

KONTROL EDİLİR

(56)

SALGIN ARA

SALGIN ARA Ş Ş TIRMA TIRMA

Jpn J Infect Dis 2004;57: 189-192

(57)

SALGIN ŞÜPHESİ

Ocak 2002 de Tokyo’da beyin cerrahisi hastanesinde 12 yüksek ateşli hastanın kan kültürlerinde Serratia marcescens izole ediliyor.

OLGU TANIMI Olası vaka

20.12.2001 ve 15.1.2002 (Çalışma periyodu)tarihleri arasında en az 1 gün 38.5° C ateş saptanan ve lokal enfeksiyon bulgusu olmayan hastalar

Kesin vaka

Kan kültürlerinde ilk olgu ile aynı antibiyogram ve PFGE özelliği gösteren

S. marcescens izole edilen hastalar Jpn J Infect Dis 2004;57: 189-192

(58)

HAZIRLIK ÇALIŞMALARI

¾Medikal kayıtlar

¾Hemşire kayıtları

¾Çalışanlarla görüşme Veri toplanması

¾Demografik veriler

¾Hastaların tanıları

¾Oda numaraları

¾Yapılan günlük işlemler

¾Ateşin başlangıç tarihleri

¾Belirtiler

¾Klinik seyir

¾Medikasyonlar

¾Vasküler işlem tipi

¾Kültür sonuçları

(59)

TANIMLAYICI ARAŞTIRMALAR Hastane A

2 katlı 33 yataklı,bir ameliyathane ,BT ve MR ünitesi bulunuyor.

Şüpheli olgu sayısı 12

Kesin olgu sayısı 12

Kesin olguların 6 sı DİK ve sepsis bulguları ile ölmüş Yaş 20-96 ( median 70)

Erkek/Kadın 1/1.67

¾Tüm olgular ateş öncesi stabil ( subaraknoid kanamalı ilk olgu hariç)

¾Tüm olgulara vasküler girişim uygulanmış

¾Salgın eğrisi olguların 28 Aralık 2001 ve 14 Ocak 2002 arasında görüldüğünü gösteriyor.

¾Olguların yattığı odalar dağılımı özel bir lokalizasyon göstermiyor

¾Tıbbi kayıtlar olgularla özel bir çalışan ilişkisini göstermiyor

(60)

Salg Salg ı ı n E n E ğ ğ risi risi

0 1 2 3 4 5 6

20 23 26 29 2 5 8 11 14 Aralık Başlangıç Ocak

Olgular