Antik Çin Medeniyetinde Tıp. Doç.Dr Mehmet KARATAŞ Tıp Tarihi ve Etik AD

(1)

Antik Çin Medeniyetinde Tıp

Doç.Dr Mehmet KARATAŞ Tıp Tarihi ve Etik AD

(2)

Antik Çin Medeniyeti

•

Çin uygarlığı kesintisiz 4000 yıl hüküm

sürmüştür. Orta Asya’daki diğer medeniyetlerin aksine başlangıcı açık değildir.

•

Çin uygarlığı yapısını MÖ 2.yy ilk yarısından itibaren şekillendirmiştir. Çin halkı tarih öncesi dönemden bugüne yaşadığı toprakları vatan edinmiş ve yüzyıllar boyu izole bir kültür

olmuştur.

•

Manyetik pusula, kağıt, barut, antik Çin medeniyetinde bulunmuştur.

(3)

(4)

Antik Çin Tıbbı

Yin - Yang

Yin ve Yang birbirini tamamlayan doğanın iki zıt kozmolojik gücünü temsil eden element. Yin ayı, geceyi, toprağı, suyu, soğukluğu, nemi,

karanlığı, bulutluluğu, yumuşaklığı kısaca

kadınlığı temsil eder. Yang güneşi, gündüzü,

gökyüzünü, ateşi, kızgınlığı, kuruluğu, parlaklığı, güneş ışığını, sertliği kısaca erkekliği temsil eder.

(5)

Yin - Yang

(6)

Antik Çin Tıbbı

•

Klasik Çin tıbbı üç efsanevi hükümdarın saltanatına dayanır.

Fu Hsi (

yaklaşık MÖ 2900

),

Shen Nung (

yaklaşık MÖ 2800

) bilinen ilk bitkisel tıbbi tedaviyi uygulamış

Pen-tsao

adlı eserde 365 drogu test edip vermiş,

Huang Ti (

yaklaşık MÖ 2600

) tıbbi bilgisi çağlar boyu sözlü olarak aktarılmış MÖ 3.yy’da

yazılmıştır.

•

Antik Yunanlılar gibi Antik Çinliler de elementlere inanmışlar. Beş elementleri vardı: tahta, ateş,

toprak, metal ve su. Her biri bir eylemi ya da insan fizyolojisiyle etkileşimi karakterize eder.

(7)

Fu Hsi

(8)

Shen Nung (

kırmızı imparator

)

(9)

Huang Ti (

sarı imparator

)

(10)

Antik Çin Tıbbı

Anatomi ve Fizyoloji

Konfüçyus’un felsefesi vücuda şiddet uygulamayı yasakladığı için anatomi

bilgileri sınırlı ve zayıftı. Direkt anatomi

çalışmaları 18. yy sonlarına doğru başlamış

olup diseksiyondan çok diyagram ve suni

modellerle yapılmıştır.

(11)

Anatomi ve Fizyoloji

(12)

Antik Çin Tıbbı

•

Fizyoloji 5 element felsefesine dayanıyor.

•

Her bir duygunun farklı bir organda olduğuna inanıyorlardı. Mutluluk kalpte, düşünce dalakta, üzüntü akciğerde, öfke ve ruhun karaciğerde olması gibi.

(13)

Teşhis ve Nabzın Önemi

Antik Çin tıbbında nabız teşhiste önemli olmuş ve birçok çeşidi tanımlanmıştır. Nabız ölçümü doğal durumun teşhisi ve çeşitli hastalıkların tespiti için kullanılmış. Nabız ölçümü oldukça komplikeydi.

Çünkü; sadece hastalığa göre değil aynı zamanda mevsime, günün saatine, burca, cinsiyete göre değişiyordu.

(14)

Teşhis ve Nabzın önemi

(15)

Teşhis

Bir erkeğin özellikle üst sınıftan bir kadını muayene etmesi mümkün değildi.

Seramikten, fildişinden ya da tahtadan

yapılmış kuklalar üzerinde hasta tarafından gösterilen noktalar hastanın sağlık

problemi hakkında fikir verirdi.

(16)

(17)

Antik Çin Tıbbı

Tedavi

•

Çoğu tedavi Ying-Yang prensibinden temel

almaktadır. Aktif-pasif, sıcak-soğuk, kadın-erkek arasındaki denge gibi. Diğer tedaviler diyet,

ilaçlar, akupunktur ve moksibusyon.

•

Hekim vücuttaki uyumsuzluğun sebebini bulmak ve hastayı iyileştirmek durumundadır ki bu

“Tao”dur. Başka bir deyişle bir hastadaki Yin- Yang arasındaki uyumu sağlar.

•

Egzersiz şiddetle tavsiye ediliyor ve hastanın iyileşmesini, kişinin zinde kalmasını

sağlayacağına inanılmaktadır. Masaj da diğerleri gibi sıradan tedavi yöntemlerinden biriydi.

(18)

Akupunktur ve Moksibusyon

⁽^yakı⁾

Akupunkturun kaynağı tam olarak açık değil. Bu uygulama deriye uzun iğneler çeşitli derinliklerde batırılarak yapılmaktadır. Akupunkturun

fizyolojisi Taoist doktrinde yatar. Bu öğretiye göre yaşam enerjisi Chi vücutta bütün

organlarda dolaşır. Akupunktur noktaları vücutta görünmeyen bir çizgi üzerinde bulunur. Her

hastalığın vücutta enerji akımındaki

dengesizlikten olduğuna ve akupunktur iğnelerinin bu dengeyi sağlayarak Chi’i düzenlediğine inanılır.

(19)

Akupunktur ve Moksibusyon

⁽^yakı⁾

•

Moksibusyon da akupunktur kadar eski bir

uygulamadır. Moksibusyon vücutta belli noktalar spesifik bir bitkiyle yakılarak uygulanır.

•

Akupunkturun da moksibusyonun da belli

noktaları uyararak tıkanmış vücut enerjisi Chi’nin vücutta tekrar dolaşımına izin verildiğine

inanılmaktadır.

(20)

(21)

(22)

Hatırlanması Gerekenler

•

Çin tıbbında hastalık kavramı

– Taoist doktrin ve hayat enerjisi Chi’nin engellenmesi – Yin ve Yang arasındaki uyumsuzluk

– 5 element kavramı, her bir duygunun farklı bir organda olması

•

Hastalıkların teşhisinde nabzın kullanımı

•

Tedavi metodu: Diyet, Akupunktur, Moksibusyon

•

Bitkisel ilaç incelemeleri: Pen Tsao

•

Konfüçyanizm vücuda zarar vermeye müsaade etmiyor. Diseksiyon yasak.

(23)

Konuyla İlgili SORU/CEVAP

Soru 1:

Antik Çin tıbbının tıbbi uygulamalardaki kuramsal yaklaşımı neydi?

Cevap 1: Ying-Yang Soru 2:

Çin tıbbında tedavide öne çıkan uygulamalar nelerdi?

Cevap 2: Diyet, akupunktur, moksibusyon

(24)

Kaynaklar

• A. Selim ATAY, İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi, çeviri

• Tolga GÜVEN, Marmara Üniversitesi Tıp Tarihi ve Etik AD ders notları

• Ali Haydar BAYAT, Tıp Tarihi

• Emine ATABEK, Şefik GÖRKEY, Başlangıcından Rönesansa Kadar Tıp Tarihi

• Çağlar Boyu Tıp, Roche Yayınları

• http://antiquecannabisbook.com/chap2B/China/China.ht m

• http://fineartamerica.com/featured/china-emperor-fu- hsi-granger.html

• http://en.wikipedia.org/wiki/Main_Page