ABDULLAH ALİYE CAN ANAOKULU REHBERLİK SERVİSİ
AİLE EĞİTİMİ BÜLTENİ 1
36-72 AY ÇOCUK GELİŞİMİ
0-6 yaş insan hayatının en önemli dönüm noktalarından biridir. Aşağıdaki hikâye 5 yıl gösterilen üstün sabrın bir ürünüdür.
Bambu Ağacı
Bambu ağacının yetişmesi, olumlu ısrar için güzel bir örnektir.
Çinliler bu ağacı söyle yetiştirir:
Önce ağacın tohumu ekilir, sulanır ve gübrelenir. Birinci yıl tohumda herhangi bir değişiklik olmaz. Tohum yeniden sulanıp gübrelenir. Bambu ağacı ikinci yılda da toprağın dışına filiz vermez. Üçüncü ve dördüncü yıllarda her yıl yapılan işlem tekrar edilerek bambu tohumu sulanır ve gübrelenir.
Fakat inatçı tohum bu yılda da filiz vermez. Çinliler büyük bir sabırla besinci yılda da bambuya su ve gübre vermeye devam ederler. Ve nihayet besinci yılın sonlarına doğru bambu yeşermeye baslar ve altı hafta gibi kısa bir sürede yaklaşık 27 metre boyuna ulaşır.
Bu olgunluğa erişen bambu ağacının, araştırdığınız da kozmetikten ilaç sanayine giyimden endüstüriye kadar birçok alanda çok çok önemli faydalarının olduğu göreceksiniz. Çocuklarımızda bambu ağacı gibidir. Eğer gereken sabrı özeni ve doğru yöntemleri kullanılırsanız oda kendi özgün yetenekleriyle vazgeçilmezler arasına girecektir emin olun.*** ****
İstenilen davranışları yerleştirmede uygun zaman önemlidir. O-6 istenilen davranışları yerleştirme de önemli bir zamandır. Bu yüzden bu döneme altın yıllar denir. Kişilik yapılanmasının %70’i bu dönemde oluşur. Duygularını aktarmasına izin verin. Bazen doğruyu söylemek adına onların duygularını aktarmasını engelliyoruz.
Yaşadıkları olaylar karşısında sizin gibi hissetmesini beklemeyin. Bir şeyden korkabilir; eğer… Falan olay oldu dediğinde kızacak bir şey mi var demek yerine onun duygunu anlamaya çalışın. Önce duygularla sonra davranışlarla ilgilenin.
Onu çok kızgın görünce panikleyebilirsiniz. O zaman seni kızgın görünce panik oluyorum deyin. Çocuk anlattıklarınızın % 5’ini Yaptıklarınızın 95’ini alır.
Çocuk olduklarını unutmayın. Saçmalama, sıkılma hakkına sahiptirler. Sizin yaptığınız planlardan sıkılmalarına izin verin. Üzüldüğünüzde, ağladığınızda, korktuğunuzda duygularınızı gizlemeyin.
Anlayabileceği dille söyleyin. Üzüntünüz geçip rahatlayınca da rahatladığınızı geçtiğini anlatın. Bu çocuğun insanların ara sıra böyle duygular
yaşayabileceklerini ve daha sonra rahatlayabileceklerini öğrenmiş olacak. Eğer tam tersini yaparsanız ona üzüldüğün bir şey olunca ya da sinirlendiğin bir şey olunca içine at tut çatla, kahrol… Mesajı verilir. Bu durum ileride çocukların depresyona eğilimli bireyler olmasına sebep olur.
36-48 AYLIK ÇOCUKLARIN GELİŞİM ÖZELLİKLERİ
1. Psiko -motor gelişim
Düz çizgide yürür
Tek ve çift ayak üzerinde sıçrar
Değişik yönlere yuvarlanır
Topu iki eliyle hedefe atar
Topu yere vurup tutar. Durduğu yerde ayakla sabit topa vurur
Atılan topu bütün vücudu ile tutar
Bisikletle pedal çevirerek ilerler
Sıvıları bir kaptan başka bir kaba boşaltır
Yumuşak malzemeleri kullanarak (oyun hamuru) değişik şekiller oluşturur
Baskı yapıştırma işlerini yapar
Daire şeklini çizer
8 küple kule yapar
Müzik eşliğinde serbest dans eder.
2. Bilişsel gelişim
Zıt kavramları ayırt eder
1’den 10’a kadar sayar. İstenilen sayıdaki nesneleri gösterir.
Birebir eşleştirme yapar
3 küple köprü yapar
4 parçalı yapbozu tamamlar
Renkleri tanır ve eşleştirir
Resmini gördüğü nesneyi tanımlar
Kendisine söylenen vücut bölümlerini gösterir
Cinsiyetini söyler
Modele bakarak iki nesneden oluşan örüntüyü devam ettirir.
3. Dil gelişimi
Sesin geldiği yönü söyler
3 – 4 sözcükle cümle kurar
Neden, nasıl ve kim gibi sorular sorar
Geçmiş zaman ifadelerini kullanır
Konuşmalarında kişi zamirleri kullanır
Konuşmalarında sıfatları kullanır (Kırmızı elma gibi)
Konuşmalarında çoğul eklerini kullanır
Sohbete katılır
Duygularını ifade eder
Nesnelerin işlevlerini anlar
İfadelerinin çoğu anlaşılır şekildedir
Ard arda verilen 2 veya 3 yönergeyi yerine getirir
Kendi kendine şarkı ve tekerleme söyler
Yaptığı günlük işlerle ilgili olarak sorulan sorulara cevap verir
İki olayı oluş sırasına göre anlatır.
4. Sosyal ve Duygusal gelişim
Grup oyunlarına katılır
Sıraya girer ve sırasını bekler
Nezaket sözcüklerini kullanır (Lütfen, teşekkür ederim vs.)
Başkalarının duygusal ifadelerini anlar
Yetişkin denetiminde kurallara uyar
Basit sorumlulukları yerine getirir
Kendisi hakkında olumlu ifadeler kullanır
Kendine ait nesneleri paylaşır
Gerekli durumlarda izin ister izin alır.
5. Öz Bakım Becerileri
Kendi kendine yemek yer
Düğmesiz ve bağsız giysileri yardımsız çıkarır yardımla giyer
Giysilerin ön ve arkasını ayırt eder.
Ellerini ve yüzünü yardımla yıkar ve kurular
Dişlerini yardımla fırçalar
Saçını yardımla tarar
Tuvalet gereksinimini yardımla karşılar
Kendine ait eşyaları toplar Çocuklarda Hayal Gücü
Bu yaşlardaki bir çocuğun hayal gücü artık oyunlarına, yaptığı
faaliyetlere değişik renkler katmaktadır. Bu yaş dönemlerinde çocuklar hayal ile gerçeği yeni yeni ayırt etmeye başlarlar. Bununla birlikte hayali hikayeler dinlemeyi ve uydurmayı severler.
En sevdikleri masal ya da çizgi film kahramanının yerinde olmak, ya da başkalarının başına gelen şeyleri kendi başına gelmiş gibi anlatmak veya hiç olmayan şeyler uydurmak bu dönemde sık karşılaşılan durumlardır.
Hayal dünyaları gittikçe zenginleştiği için de oyunları, resimleri ve anlattıkları hikayeleri de daha renkli, zengin olmaya başlar.
Oyun bu yaş döneminde çocuğun hayatının en önemli parçasıdır.
Arkadaş ilişkileri gelişmeye başladıkça çocuğun sosyal yanı da gelişmektedir. En iyi arkadaşını taklit etmek onun gibi yürümek, konuşmak gibi farklı rolleri oynamayı sever. Bazen farklı bir
karaktermiş ( masaldaki cin veya çizgi filmdeki süper kahraman ) gibi davranmak ya da bir nesneyi başka bir nesnenin yerine kullanmak ( boş bir ayakkabı kutusunu müzik seti ya da ipleri kablo yapmak ) bu dönemdeki gelişmelerdir.
Anlattıkları hikâyelerde başlangıçta baş ve son yoktur, hikaye her defasında farklı şekilde anlatılır ama zamanla onları daha gerçekçi ve mantıklı hikayelere dönüştürmeye başlar.
ÇOCUKLARIN GELİŞİMİ NASIL DESTEKLENMELİDİR?
Hayal gücüne yer bırakmayan tek düğmeye basılarak oynan oyuncaklar yerine çok fonksiyonlu oyuncaklar seçin
Beraber oyun oynadığınızda onun sizi yönlendirmesine izin verin
TV ve bilgisayar yerine tiyatro, drama, dans ve spor etkinlikleri tercih edin
Evdeki eşyaları (kendine zarar verici olmadıkça) farklı şekillerde kullanarak oynamasına izin verin
Ev kirlenecek, dağılacak diye onun oyun alanını kısıtlamak yerine oyun bittikten sonra yeni bir oyun oynarmışcasına ev beraber toplayın.
Farklı malzemelerle çalışmasına izin verin( rulolar, boş kutular, gazeteler...vb.)
Hikaye okumak hikaye tamamlamak, çizdiği bir resme hikaye uydurmak gibi etkinliklerle uygulayın.
Oyuncak üretmesine izin verin. Her istediği oyuncağı almayın. Bütün oyuncakları yere döküp oynamak yerine bir iki oyuncağı seçerek oynamayı öğretin. Bu hem o iki oyuncağa daha rahat odaklanmasını hem de tercih yapmayı öğrenmesini sağlayacaktır.
Doğa ile yakından tanışmasına imkan verin. Hayvanları, bitkileri izlemesine izin verin.
Ona kendi çocukluğunuzda oynadığınız oyunlardan öğretin. Patates baskısı, kağıttan uçak yapmak, kağıttan gemi yapıp suda yüzdürmek gibi
Değişik roller oynamasına izin verin. O anne olsun, o baba olsun.
Beraber farklı malzemeler karıştırarak yemekler yapın.
Saksıya farklı tohumlar ekip hangi renk çiçek açacağını beraber gözlemleyin.
48-60 AYLIK ÇOCUKLARIN GELİŞİM ÖZELLİKLERİ 1. Psiko-motor gelişim
Dairesel çizgide yürür
Koşarken komutla yön değiştirir
30 cm yükseklikten atlar
Engelin üzerinden çift ayak atlar
Durduğu yerden kollarından kuvvet alarak çift ayakla ileri doğru atlar
Tek ayak üzerinde ritmik olarak 4-6 kere sıçrar
Topu yerde 3 kere sektirir
Küçük topu tek eliyle atar. Atılan topu elleriyle tutar
Koşarak sabit topa ayakla vurur
Tek ayak üzerinde 7-8 saniye durur
Bisikletle köşeleri döner
Basit dans adımları yapar
Örneğe bakarak gösterilen modeli çizer
Nesneleri ipe dizer 2. Bilişsel Gelişim
İnsan resmini altı ögeyi içerecek şekilde çizer
4-10 parçalı yapbozu tamamlar
Nesneler ile rakamlar arasında ilişki kurar
1-5 nesneyi ortak özelliklerine göre gruplandırır
1’den 20’ye kadar birer ritmik sayar
Verilen iki yarımı birleştirerek bütün oluşturur
Birkaç nesnenin hangi malzemeden yapıldığını söyler
10 küple kule yapar
Farklı dokulardaki nesneleri ayırt eder
Renkleri isimlendirir
Resimlerdeki eksik parçaları örneğe bakarak tamamlar
Gösterilen resimlerden öykü oluşturur
Neden sonuç ilişkisi içeren sorulara cevap verir
İki nesneden oluşan örüntü yapar
3. Dil Gelişimi
Seslerdeki farklılıkları ayırt eder
Sesin kaynağının ne olduğunu söyler
4-5 sözcüklü cümle kurar
Konuşmalarından olumsuz sözcük yapıları kullanır
Sözcüklerin anlamlarını sorar
Nesnelerin işlevlerini sorar ve işlevleri ile ilgili soruları yanıtlar
Art arda verilen 2-3 yönergeyi yerine getirir
Görüş alanı dışındaki nesnelerle ilgili yönergeleri yerine getirir
Kısa basit öykülerle ilgili soruları yanıtlar
Az sayıda ses hatasıyla konuşur (harflerden bazılarını söyleyememe “r”
gibi azalır.)
Deneyimleriyle ilgili konuşur 4. Sosyal ve Duygusal gelişim
Adını soyadını ve yaşını söyler
Duygularını jest ve mimiklerle ifade eder
Yetişkin yada akran liderliğine uyum gösterir
Bir sorunu olduğunda yardım ister ve başkalarına yardım etmeye karşı isteklidir
Başladığı işi sürdürme çabası gösterir
Sosyal problemlerini çözme konusunda çaba gösterir (arkadaşlık ilişkilerindeki problemler)
Gerektiği durumlarda bağımsız davranır.
5. Öz Bakım Becerileri
Saçını tarar
Giysilerini yardımsız giyer çıkarır ve asar
Giysisindeki büyük düğmeleri ilikler ve çözer
Ayakkabılarının bağcıklarını yardımla bağlar
Ellerini ve yüzünü yardımsız yıkar
Dişlerini fırçalar
Sofra kurallarına uygun davranır
Yemekle ilgili araç gereçleri doğru kullanır
Tuvalet gereksinimini kendi başına karşılar
Ev işlerine yardımcı olur.
Çocuklarda Hayal Gücü
Çocukta bu yaşlarda hayal gücü çok yüksektir. Mükemmel şekilde senaryolar yazar ve size gerçekmiş gibi anlatırlar.
Aslında bu yaşta gerçek ile düşü birbirinden ayıramaz. Bunun için
çocuğu yalancılıkla suçlamayın. Çocuğun hayal kurması zekâ gelişiminin
iyi olduğunu gösterir.
ÇOCUKLARIN GELİŞİMİ NASIL DESTEKLENMELİDİR?
Kum, su, toprakla oynamasına izin verin.
Parmak boyası yaptırın.
Oyun hamuru ile oynatın.
Masayı kurmaya yardım ettirin.
Cisimlerin adlarını, renklerini söyleyin.
Parçaları bir araya getirip bir şeyler yapacağı oyuncaklar ( lego, küpler gibi) alın.
Çocukların sorgu çağını yaşadıklarının bilincinde olarak tüm sorularını sabırla yanıtlamak gerekir.
Yeni kelimeler öğrenmesine yardım edin.
Öyküler, masallar okuyun.
Televizyon izlemeyi kısıtlayın.
Başka çocuklarla bir araya getirin.
Değişik ortamlarda bulunmasını, yeni arkadaşlarla tanışmasını sağlayın.
Bu dönemde çocuklarla konuşurken tam ve düzgün cümleler kurmaya özen göstermek gerekir.
60-72 AYLIK ÇOCUKLARIN GELİŞİM ÖZELLİKLERİ 1. Psiko-motor gelişim
Engelin üzerinden koşarak atlar
Ritme uygun olarak sekme hareketi yapar
Tek ayak sıçrayarak 2-3 metre ilerler
Topu tek elle omuz üstünden atar ve tek elle yuvarlar
Belli bir mesafedeki hedefi vurur
Topu yerde 5-6 kere sektirir
İp atlar
Vücudunun farklı bölümlerini kullanarak dengede durur
Tek ayak üzerinde 9-10 saniye durur
Çeşitli hareketleri müzik ve ritim eşliğinde yapar
Yumuşak malzemeleri kullanarak 2-3 parçalı kompozisyonlar oluşturur (oyun hamurundan meyve tabağı hazırlayabilir)
Örnek gösterildiğinde kağıdı çapraz şekilde katlar
Örneğe bakarak daire, kare, üçgen ve dikdörtgen çizer
Yatay, dikey, eğri ve eğik çizgiler çizer ve bu çizgilerle yeni bir şekil oluşturur.
Kalemi doğru tutar
Örneğe bakarak 1-5 arası rakamları yazar.
2. Bilişsel Gelişim
İnsan resmindeki eksik vücut bölümlerini çizer
10-25 parçalı yapbozu tamamlar
Geometrik şekilleri birleştirerek yeni şekiller oluşturur
6-10 nesneyi herhangi bir özelliğine göre gruplandırır
Birden ona kadar nesneleri kullanarak toplama ve çıkarma yapar
Yarım ve bütün nesneleri gösterir
Eşleştirme, ilişki kurma, gruplandırma ve sıralamayı nasıl yaptığını açıklar
Neden sonuç ilişkilerini kurar
Kısa bir süre gösterilen bir resimdeki ayrıntıyı hatırlar
Bir olaydan sonra ne olabileceğini tahmin eder
Nesneler arasındaki benzerlik ve farkılılıkları seçer
Bir dizi içerisindeki nesnelerin birbirlerine göre konumlarını söyler
Miktar bildiren kıyaslama ifadeleri kullanır
Haftanın günlerini sırasıyla söyler
Günün farklı zaman dilimlerinin isimlerini söyler
3 nesneden oluşan örüntü yapar.
3. Dil Gelişimi
Sesler arasındaki benzerlik ve farklılıkları söyler
Verilen sese benzer sesler çıkarır
Sesinin tonunu şiddettini ayarlar
6 ve daha fazla sözcükten oluşan cümleler kurar
Geçmiş şimdiki ve gelecek zamanı kullanır
Kim, ne, ne zaman, nerede, neden, nasıl gibi soruları sorar ve yanıtlar
Cümlelerinde çünkü ve daha sonra gibi bağlaçlar kullanır
Zıt ve eş anlamlı sözcüklerin anlamlarını söyler
Sohbete katılır ve sohbeti sürdürür
Akıcı konuşur. Şaka yapar
Dinlediği öyküyü anlatır
Resim nesne veya olaylar arasında ilişki kurarak anlamlı öykü anlatır.
Çevresindeki yazılı materyalleri tanır
Yazının bir anlamı olduğunu bilir
Yetişkinlere duygu ve düşüncelerini anlatır
Okumanın günlük yaşamdaki önemini söyler
Yazının yönünü gösterir
Kitaptaki resimlere bakarak okuyormuş gibi yapar 4. Sosyal-Duygusal Gelişim
Evin adresini söyler
Ebeveyninin numarasını söyler
Duygularını ifade eder. Başkalarının duygularını açıklar.
Kendini özgün yollarla ifade eder.
Kurallara uyar. Gerektiğinde kuralları başkalarına açıklar.
Aldığı sorumluluğu yerine getirir. Kendine güven duyar.
Yeni ve alışılmamış durumlara uyum sağlar.
Yeni tanıştığı kişilerle kolay iletişim kurar.
Amaçları doğrultusunda davranır.
Duygularını kontrol eder.
Gerekli durumlarda liderliği üstlenir.
5.Öz Bakım Becerileri
Dişlerini fırçalar
Elini yüzünü yıkar, kurulur. Vücudunu yıkar.
Günlük işlerde sorumluluk alır ve yerine getirir.
Hava şartlarına uygun giysiler seçer.
Giysilerin çıtçıtlarını kendi kendine çözer, düğmeleri ilikler, ayakkabısını bağlar.
Yemek araç gereçlerini doğru kullanır.
Yemek tabaklarını veya servis tepsisini taşır.
Temizlik ilgili malzemeleri doğru kullanır.
Tehlike yaratacak durumlardan kaçınır.
Çocuklarda Hayal Gücü
Bu yaş grubu çocukları öncekilere göre daha bilgili ve olgun görünür.
Hayal ile gerçeği ayırt edebilir.
Yarım kalan şeylere duyarsız kalmaz bitirmeye tamamlamaya çalışır.
Söylenenlere inanır ve uyar.
ÇOCUKLARIN GELİŞİMİ NASIL DESTEKLENMELİDİR?
Bol bol resim yaptırın ve çizdiklerini size anlatmasını sağlayın
Çeşitli ve farklı yerlere gezmeye götürün
Elektronik oyuncaklar ve televizyonu kısıtlı zaman izlediği programları ve oynadığı oyunları seçerek kullanmasına ve izlemesine izin verin.
Çocuğunuz adına siz bir şeyler yapmayın. Bırakın, döksün saçsın.
Yapabildiği kadarını olumlu sözlerle destekleyin.
Olumsuz eleştiriler yapmayın. “beceremedin, olmamış” gibi ifadeler kullanmayın.
Her zaman yaptığı güzel davranışları övün.
Sosyal oyunlar oynamasını için ortam yaratın. Saklambaç, körebe, top oynamasını öğretin.
Sanat faaliyetlerine katılmasını sağlayın.
Bilmediği bir nesne hakkında konuşun ve onun bu konuda neler düşündüğünü anlatmasını isteyin.
Evdeki atık malzemeleri değerlendirin. Bunun için çocuğunuzun da fikrini alın.
Çocuğunuzu aktif olarak dinleyin ve ona değişik sorular sorun. Mesela 40 tane soru belirleyin. Sonra hep beraber onun cevaplarını bulup öğrenin. Çocuğunuz hem sizinle kaliteli vakit geçirecek hem yeni şeyler öğrenecek hem de araştırmacı kişiliğini geliştirmiş olacaksınız.
Farklı çizim çalışmaları, boyama etkinlikleri yaptırırsanız kalem tutma becerisinin de gelişmesine katkı sağlamış olacaksınız.
Unutmamalıyız ki, her çocuğun gelişimi kendine özgüdür. Her çocuk bir bireydir ve önemlidir. Çocuk yetiştirmenin laboratuvarı olamaz.
ABDULLAH ALİYE CAN ANAOKULU REHBERLİK SERVİSİ
