Kulturplána Norrbottenii 2018–2021 Populáraveršuvdna

(1)

KULTURPLÁNA NORRBOTTENII 2018–2021 POPULÁRAVERŠUVDNA

Kulturplána Norrbottenii 2018–2021 Populáraveršuvdna

(2)

Poplearaveršuvdna

Kulturplánas Norrbottenii 2018 – 2021

(3)

Buvttaduvvon: Region Norrbottenis

Govat: Anders Alm/Synk, Vilma Pimenoff, Carl-Johan Utsi, Runar Gudmundsson, Hannele Pirjo, Norrbottens museum

ISBN: 978-91-984222-4-5 Prentehus: Lule Grafiska

Hábmen: Kristoffer Tuoma, gulahallanossodat Region Norrbottenis

(4)

Ráhkis lohkki,

Gieđastat doalat čoahkkáigeasu Kulturplánas Norrbottenii 2018-2021, gos mii deattuhit ovdánahttindoaibmabijuid mii ovttas boahtá ráhkadit guovlulaš kulturovdáneami Norrbottenis. Kulturplána čilge oainnáhusa, guovlulaš fokusa ja doaibmabijuid got guovlu ovttas leana gielddaiguin ja kulturdoaimmaheddjiiguin háliida bargat ovdáneami ja ovttasdoaimma váras kulturguovllus daid lagamus jagiid.

Mii lea válljen doalahit ovdánahttindoaibmabijuid mat leat čadnon daid sierra teakstaosiide, ja dušše

čoahkkáigeassit dan gullevaš teavstta. Jus hálliidat lohkat olles teavstta kulturplánas dahje refereret sisdollui de mii čujuhit dan ollislaš áššebáhpirii man gávnnat dás: www.norrbotten.se/kulturplan

Kristina Nilsson, Kulturhoavda Region Norrbotten Miessemánnu 2018

(5)

Sisdoallu

Mii lea kulturplána? � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 1 Kulturpolitihkalaš vuolggasajit � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 2 Oppalaš vuolggasajit � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 4 Guovlulaš fokus – nannejuvvon kultuvrralaš infrastruktuvra � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 5 Mánát ja nuorat � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 8 Našuvnnalaš unnitlogut ja eamiálbmogat � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 9 Kultuvra dearvvašvuohtan � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 12 Kultuvra ealáhussan � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 13 Interguovllulaš ja riikkaidgaskasaš ovttasbargu � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 16 Vuorká � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 18 Girjerájus ja lohkan- ja girjjálašvuođaovddideaddji doaibma � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 19

(6)

Govva ja hápmi � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 21 Dánsa � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 23 Filbmakultuvrralaš doaibma � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 25 Hesmslöjd-duodji � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 27 Kulturárbi ja kulturbiras � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 29 Museat � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 32 Musihkka � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 33 Teáhter � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 35

(7)

1 POPLEARAVERŠUVDNA –KULTURPLÁNAS NORRBOTTENII 2018 – 2021

Mii lea kulturplána?

Kulturplána čilgeha Norrbottena oainnáhusa, guovlulaš fokusa ja ovdánahttindoaibmabijuid. Dat galgá

ovttas oainnáhusaiguin, policyin, strategiijaiguin ja njuolggadusaiguin gielddalaš, guovlulaš ja našuvnnalaš dásis ráhkadit ja stivret guovllu kulturpolitihka.

Kulturplána lea ovdanbukton ovttasdoaimmain gielddain, ámmátlaš kulturráhkadeddjiiguin ja siviila

servodagain.

Proseassa buktit ovdan kulturplána lea seammá stuorra bargu go dehálaš. Ovdal go kulturplána Norrbottenii 2018-2021 válbmanii leat leamaš birra 40 gulahallančoahkkimat, earret go máhttoviežžamat de lea buktán oktasaš oamasteami sisdoalus ja dan ovdánahttindoaibmabijuin.

(8)

POPLEARAVERŠUVDNA –KULTURPLÁNAS NORRBOTTENII 2018 – 2021

Kulturpolitihkalaš vuolggasajit

Našuvnnalaš kulturpolitihkalaš ulbmilat mearriduvvojit riikabeaivvis. Ulbmilat, njuolggadusat ja ekonomalaš rámmat politihkka mearrida, muhto dáiddalaš ja kvalitatiiva árvvoštallamiid addojuvvo dáiddalaš jođiheddjiide ja áššedovdiide. Region Norrbotten lea našuvnnalaš ulbmiliid jelgii dohkkehan kulturpolitihkalaš geainnu Norrbottenii:

”

Kultuvra lea dynámalaš ja luovus fápmu cealkinfriddjavuođain vuođđun. Norrbottenis leat eavttut dáiddalaš daguidei mii iská ođđa guovlluid, rasttilda rájiid ja čalmmustahttá sierra aspeavttaid min dilis.

Boahtteáigedoaivvuin ja buori iešdovdduin ráhkaduvvo geasuheaddji leana viiddes kulturfálaldagain ja stuorra eallinsajiin gosa olbmot háliidit boahtit, ja gosa háliidit bisánit, leat oassin ja buktet sin oasi.

Norrbottenis mii ovttas ráhkadit buoremus eallima ja buoremus dearvvašvuođa.

(9)

(10)

Oppalaš vuolggasajit

Beroškeahttá gii don leat dahje gos Norrbottenis don orut dus galgá leat seammá vejolašvuođat sihke ráhkadit ja váldit oasi kultuvrras. Danne Region Norrbotten dihtomielalaččat ja bistevaččat bargá lasihit vejolašvuođa, dásseárvvu, seammadásaga, máŋggabealálašvuođa ja siskkildeami earret iežá dan bokte ahte visot doaimmat mat juolluduvvot doarjaga barget moanat gáibádusaid mielde mat oktiibuot lasihit beasatlašvuođa. Ovdamearkka dihte sáhttá namuhit gáibádusa ođasmahtton beasatlašvuođaplánaide ja dásseárvointegrerejuvvon bargovuohkái seammadássásaš mearrádusaide visot organisašuvnnaid doaimmain. Ovttas gielddaiguin ja kulturdoaimmaheddjiiguin Region Norrbotten dárbbaha analyseret makkár lasit doaibmabijut dárbbahuvvojit.

Govva: AndersAlm/Synk • Lávluneahket FUB:s

Ovdánahttindoaibmabijut áigodahkii 2018 – 2021

^ Doarjut guovlulaš kulturdoaimmaid barggu dásseárvvus ja seammadássásaš, máŋggabealatvuođa ja

siskkildanáššiid.

^ Ovttasbargguin leana gielddaiguin inventeret barggu čadnon beasatlašvuhtii kultureallimii ja vuolggahit ja álggahit ja ovttastahttit dárbostivrejuvvon bijuid guovllus.

^ Visot ásahusat ja organisašuvnnat stáhtalaš doarjagiin galget ođasmahttit ovdanbukton beasatlašplánaid ja ovddidit bargguid beasatlaš webbain, diehtojuohkin beasatlašvuođas ja álkit čoavdit eastagiid.

^ Ovttasdoaimmain gielddaiguin ja

kulturdoaimmaheddjiiguin analyseret gos lasit bijut dárbbahuvvojit vejolašvuhtii siskkildit olbmuid easka boahtán riikii.

(11)

Guovlulaš fokus –

nannejuvvon kultuvrralaš infrastruktuvra

Norrbottenis dárbbaha infrastruktuvrra doaimmaiguin, sajiiguin ja birrasiiguin mat leat beasatlačča dutnje guhte háliidat vásihit dahje ráhkadit kultuvrra. Ovttas ovddidit kultuvrralaš gávnnadanbáikkiid lea danne guovddáš kultuvrra ovdáneapmái. Jus ovddusguvlui maid galgá leat nanu infrastruktuvra de lea maid lassánan ovttasdoaimmain ja ovttastahttimiin leana kulturásahusaid, ovddideaddji doaimmaid, gielddaid, searveeallima, ámmátlaš

kulturráhkadeddjiid, ásahusovttastahttiid ja ealáhuseallima gaskal lea guovddážis. Erenoamáš návccaidbidjan fáddájagiide, lágideaddjiovdáneapmái ja digitaliseremii de nannejuvvon kultuvrralaš infrastruktuvra maid lea dehálaš.

Go ollu kulturplána ovdánahttindoaibmabijut gusket leana gielddaid, gávdno dáhtto ahte Region Norrbotten šiehtada visot gielddaiguin Norrbottenis maŋemusat 2021, mii maid addá nannoseappot infrastruktuvrra leana kultuvrii.

^ Doaibmat nu visot gielddat Norrbottenis lea gielddalaš kulturplána.

^ Ovttasdoaimmain gielddaiguin buktit ovdan evttohusaid soahpamušaide gaskal Region Norrbottena ja gielddaid.

^ Plánet ja čađahit fáddájagi 2019 ja maid 2021.

^ Čohkket fámuid ja ovttastahttit nu ahte geavaha vejolašvuođaid maid digitaliseren buktá.

^ Loktet ja čalmmustahttit lágideddjiid mearkkašumi kultuvrralaš infrastruktuvrii.

^ Siviila servodaga gártema vuođul ovddidit hámiid ovttasdoibmii siviila servodaga ja Region Norrbottena gaskal.

^ Ovddidit hámi ságastallamii ja ovttasdoibmii álbmotoahpuin.

Govva: AndersAlm • Norrbottena eanadikki Kraftsamlingskonfereansa Julevus

(12)

(13)

(14)

Mánát ja nuorat

Visot mánát ja nuorat galget oažžut rikkis kultureallima.

Don galggat sáhttit ráhkadit ja vásihit kultuvrra skuvllas ja astoáiggis beroškeahttá gos orut ja gii don leat.

Danne kultuvra mánáide ja nuoraide lea vuoruhuvvon suorgi mii oidno Region Norrbottena kulturásahusain ja moanat doarjaga ja juolludeamit dihtomielalaččat mánáid- ja nuoraiddoaimmaide.

Leana kulturskuvllat leat dehálaččat mánáid ja nuoraid vejolašvuođaide iežat sáhttit ráhkadit kultuvrra, gos guovlulaš ovttastahttin livččii addit stuorit beassama juoga mainna mii bargat ovttas skuvllaiguin. Mii bargat maid nuoraid váikkuhanvejolašvuođain ja oassálastimiin kulturáššiin Länsungdomsrådeta (LUR) bokte ovddasteddjiiguin leana gielddain. LUR ovddastuvvo maid Barents Regional Youth Councilas.

^ Nannet nuoraid oassálastima ja bargat doaimmalaččat nu leana visot njealjenuppelot gielddat galget leat ovttastuvvon leananuoraidráđis.

^ Ovddidit bargovuogi ja vugiid leananuoraidráđđái.

^ Ráhkadit gávnnadanbáikkiid ja foruma gos nuorat sáhttet lonuhit vásáhusaid ja maid gávnnahit guovlulaš mearrideddjiiguin ja digaštallat áigeguovdilis áššiid.

^ Iskkat vejolašvuođaid guovlulaš ovddasteaddjái mánáide ja nuoraide ja kulturskuvllaide, man guovlu ja gielddat ruhtadit ovttas.

Govva: Anders Alm/Synk • Mihcamáraniehku. Astoáigeteáhter Norrbottensteateriin Hägnanis Gammelstadas

(15)

Našuvnnalaš unnitlogut ja eamiálbmogat

Norrbottenis našuvnnalaš unnitlogut ja eamiálbmot sámit ráhkadit erenoamáš kultureallima. Danne lea dehálaš doarjut máŋggabealatvuođa kultuvrras ja unnitlogugielain mii lea oassi Norrbottena identitehtas.

Region Norrbotten ovttasdoaibma moanat ovddasteddjiiguin našuvnnalaš unnitloguide ja eamiálbmogiidda, juohká

doaibmadoarjaga organisašuvnnaide geat barget našuvnnalaš unnitloguid ja sámi álbmoga gielain ja kultuvrrain ja

vuoruhit maid prošeavttaid mat sierra láhkai váldet vuhtii máŋggabealatvuođa, hástalit norpmaid, addet eanet máhtu ja dorjo dáiddalaš ovdáneami. Leana kulturásahusain lea maid erenoamáš gohččus njuolga našuvnnalaš unnitloguide ja eamiálbmogiid gillii ja kultuvrii.

Govva: Carl-Johan Utsi

^ Čalmmustahttit ja lasihit dieđuid guovllus našuvnnalaš unnitloguid ja eamiálbmogiid gielaid, kultuvrra ja historjjá birra.

^ Nannet našuvnnalaš unnitloguid ja eamiálbmogiid gielaid giellaealáskahttima erenoamážit mánáide ja nuoraide.

^ Ovddidit oktasaš gávnnadanbáikkiid kultuvrii ja siviila servodahkii ja váldit oasi guhte guoimmi vásáhusain ja kulturcealkámušain.

^ Ahte Norrbotten dego oassi Sámis galgá bargat vai nanne eavttuid vel eanet sámi kulturráhkadusaide sihke go leat celkon árbevirolaš ja ođđaáigásaš hámiin.

^ Nannet našuvnnalaš unnitloguid kulturráhkadeami ja ovdáneami kultuvrralaš cealkámušain, identitehtas ja gielas.

(16)

(17)

(18)

Kultuvra dearvvašvuohtan

Kultuvra ja dearvvašvuohta lea huksehuvvon ovttasbargguid vuođul kultursuorggi, dearvvašvuođa – ja buohccedivššu, fuolahusa ja álbmotdearvvašvuođa gaskal. Dát ovttasbarggut sáhttet leat oassin buoret dearvvašvuhtii dutnje Norrbottenis ja addit leana ámmátlaš kulturráhkadeddjiide vejolašvuođa ollet ođđa ulbmiljoavkkuide. Erenoamáš deaddu galgá bidjot kultuvrra vejolašvuhtii doarjut eanet seammadássásaš dearvvašvuhtii beroškeahttá gos orut vai man boaris don leat.

Region Norrbotten háliida iežas dohkkehuvvon strategiijain kultuvrii ja dearvvašvuhtii, oahpahusaid, doaibmadoarjagiid ja maid iežá doarjagiid bokte stimuleret bistevaš struktuvrraid barggus kultuvrrain ja dearvvašvuođain organisašuvnnain ja Norrbottena gielddaiguin. Okta ovdamearka dás lea návccaidbidjan Kultur för barn och ungas hälsa gos Dansmetoden lea mielde dego okta erenoamáš oassi.

^ Nannet vejolašvuođaid kultursuorgái leahkit mielde kultur- ja dearvvašvuođaovttasbargguin.

^ Čiekŋulastit ovttasbarggu Folkhälsocentrumiin guovllus fokusiin ovddidit mánáid ja nuoraid dearvvašvuođa.

^ Ovddidit hámiid dánsii dego lassin árbevirolaš gieđahallamii ja eastin ja dearvvašvuođaovddideaddji áigumušaide.

^ Nannet ovttasbarggu Julevu teknihkalaš universitehtain ja Dutkan ja hutkkusossodagain Region Norrbottenis áigumušain identifieret ja álggahit unnimus ovtta dutkanprošeavtta kulturplánaáigodagas.

^ Ráhkadit hámiid dáidagii dearvvašvuođa- ja

buohccedivššus fokusiin interakšuvnnas dáidaga, divššu vuostáváldi ja bargiid gaskal.

^ Ovddidit ovttasdoaimma gielddaiguin geat doaimmalaččat barget kultuvrrain boarrásiidda boarrásiiddivššu rámmaid siskkobealde.

Govva:AndersAlm/Synk • Musikensmakt

(19)

Kultuvra ealáhussan

Ođđa ealáhusat mat ihtet kultuvrralaš suorggis leat dehálaččat viiddidit ja hervet Norrbottena ealáhuseallima.

Ámmát kulturráhkadeaddjin sáhttit doaibmat ja eallit Norrbottenis addá ealáhusa, geasuheaddji eallinbirrasiid ja eallinkvalitehtaid. Region Norrbottenis lea bargun buoridit eavttuid ámmátlaš kulturráhkadeddjiide go čohkkehit dieđuid, gártet ealáhusaid ja barget politihkkarasttildeaddji doarjjadoaibmabijuiguin. Dát oidno earenoamážit barggu bokte dan guovlulaš áššelisttuin kultuvrralaš ja hutkkálaš ealáhusaide, návccaidbidjama Resurscentrum för konst ja Resurscentrum för litteratur ja maid fitnodat Filmpool Nord AB ja BD Pop AB mat buohkat dorjot ealáhusa ja ealáhusbargiid.

^ Doarjut ovdáneami kultuvrralaš ja hutkkálaš ealáhusaid go ovttastahttá kultuvrra ja ealáhuseallima, sihke gielddalaš ja guovlulaš dásis.

^ Buktit ovdan ja čađahit guovlulaš áššelistu kultuvrralaš ja hutkkálaš ealáhusaide.

^ Iskkat vejolašvuođaid ja eavttuid lassánan kulturturismii mii lea vuođđuduvvon Norrbottena kultuvrralaš eavttuid mielde.

Govva: Carl-Johan Utsi • Jåhkåmåhke Márkan vuođđuduvvui jagi 1605 ja lea okta máilmmi boarráseamos jeavddalaš márkaniin.

(20)

(21)

(22)

Interguovllulaš ja riikkaidgaskasaš ovttasbargu

Region Norrbotten ovttasdoaibma iežá riikkaiguin, leanaiguin ja guovlluiguin. Doaimmalaš oassálastimis Barents Euro Arctic Council ja joavkkus Joint Working Group on Culture, ustitbáikešiehtadusat Romssa fylkkain, miellahttuvuohta Assembly of European Regions ja návccaidbidjan resideansadoibmii addá jođu influeanssain, mii vuosttilda geográfalaš periferiija. Ovttasbargu daid njealje nuortaleamos leanain lea dehálaš ja lea seamme lunddolaš dego

bistevaš visot dáiddasurggiin muhtin deattuin lávdedáidagii, musea-, girjerádjos- ja konsuleantaovttasdoibmii.

Oktiibuot addá lassánan vejolašvuođa lihkkat, vásáhus- ja buvttadanlonohallamiidda ja oktasaš návccaidbidjamat nannen dihte ámmátlaš kulturráhkadeddjiid Norrbottenis.

^ Joatkit ovddidit interguovllulaš ovttasdoaimma daid njealje nuortaleanain.

^ Doalahit ja ovddidit ovttasdoaimma Barentsguovllus.

^ Nannet lonuheami riikkaid gaskkas Eurohpás/EO:s.

Govva: Anders Alm/Synk • Rahpamus KIN KIN Konstnärer i Norrbottens ávvudančájáhus Roavvenjárggas. Dáiddár Jette Andersen muitala su oasi birra čájáhusas.

(23)

(24)

Vuorká

Vuorkkát Norrbottenis sisdollet ovdamearkka dihte teavsttaid, govaid, filmmaid, jienaid ja dávviriid mat leat dehálaččat vai mii galgat ipmirdit got min servodat ovdána áiggi mielde.

Earret go Norrbottens museuma vuorká, Norrbottens

Föreningsarkiv ja duottar- ja sámemusea Ájtte vuorká gávdno maid vuorká Leanastivrras Norrbottenis, Region Norrbottenis ja njealjenuppelot gielddain.

Go vuorkkát leat almmolaččat de lea diehttelas ahte don ássin galggat sáhttit ohcat dieđuid, sihke báikkis ja digitálalaččat. Digitaliserenbargu ja dat pedagogalaš návccaidbidjamat mat vuorkkát čađahit lea danne guovddáš vuorkkáid bargguide seailluhit ja dahkat máhtuid vejolažžan olbmuide.

^ Joatkit barggu digitaliseremiin ja vejolažžan dahkat vuorkkáid ja govvavuorkkáid čoakkálmasaid.

^ Čalmmustahttit vuorkkáid čoakkálmasaid sierra ulbmiljoavkkuide fokusiin beasatlašvuhtii, dásseárvui, seammadássásažžii ja máŋggabealálašvuhtii.

^ Diehtojuohkimiin- ja oahpahusbargguin almmolašvuhtii ráhkada eanet oassálastima ja lassánan leavvama vuorkámateriálain.

^ Lasihit pedagogalaš ja iežá gaskkustandoaibmabijuid mat gusket leana vuorkádoaimmaid ollet ođđa

joavkkuide, erenoamážit mánáide ja nuoraide vuođđo- ja gymnásaskuvllain.

^ Nannet vuorkkáid rolla oahpahusresursan ja máhttogáldun dutkanservodahkii.

^ Ovddidit hámiid ovttasdoibmii vuorkkáid ja guovllu gaskal.

(25)

Girjerájus ja lohkan- ja

girjjálašvuođaovddideaddji doaibma

Nannet lohkama ja čállima Region Norrbottenis doaibma sihke Regionbibliotek Norrbotten ja Resurscentrum för litteratur i Norrbottena bokte. Regionbibliotek Norrbotten bargá girjerájusovdánemiin, lohkan- ja čállinovddideami ja resursan daid gielddalaš álbmotgirjerádjosiidda, ja Resurscentrum för litteratur fokusere girjjálašvuhtii dáiddahápmin ja čállin ealáhussan gos áigeguovdilis áššit girjjálašvuođa, e-girjjit ja márkanastin loktejuvvojit. Ovttas doaimmat ovttasbarget álbmotgirjerádjosiiguin ovddidan dihte girjjálašvuođa, čállima ja našuvnnalaš unnitloguid ja eamiálbmogiid giela, visot vai don Norrbottenlažžan galggat oažžut nu ollu girjjálašvuođa go vejolaš.

Govva: Hannele Pirjo • Girjjit suomagillii.

(26)

Ovdánahttindoaibmabijut áigodahkii 2018 – 2021 Guovlogirjerájus

^ Bargat seammaárvosaš vejolašvuhtii

girjerádjosbálvalusaide dan bokte ahte ovddida

organisašuvnna Biblioteken i Norrbotten ja maid searvat našuvnnalaš fierpmádagain ja ovttasbargguin.

^ Doarjut álbmotgirjerádjosiid barggu ovddidit lohkanovddideaddji ja girjjálašvuođagaskkusteaddji barggu erenoamáš fokusiin vuoruhuvvon ulbmiljoavkkuide girjerájuslágas.

^ Ovddidit ovttasbarggu Resurscentrumiin

girjjálašvuođaovdánahtti doaibmabijut ja digitála čovdosat gos girjjálašvuohta ja čállin leanas čalmmustahtto.

^ Doarjut gielddaid barggu ovddidit girjerájuslanja dego rabas ja beasatlaš báikin.

^ Doaibmabijuid bokte doarjut sámi, našuvnnalaš unnitloguid ja iežá gielaid leanas vuoruhuvvojit ja čalmmustahttot girjerádjosiid fálaldagas mediain ja bálvalusain.

^ Searvat barggus našuvnnalaš digitála máhttoloktemii ja doarjut girjerádjosiid bargguid lasihit dieđuid digitála mediaid, diehtojuohkima ja teknihka birra bargiid gaskkas.

^ Bargat bistevaš ovdáneami váras Polarbibblo.se digitála valljodat mánáid ja nuoraid vuoigatvuhtii iežas kultuvrralaš cealkámuššii.

^ Juohkit máhtu kvalitehtabarggu birra ámmátlaš girjerájussdoaimma váras gielddain.

^ Joatkašuhtti ovttasdoaibma guovlulaš

girjerájusdoaimmaiguin Västerbottenis, Västernorrlánddas ja Jämtlánddas ja Härjedalenis válljejuvvon strategalaš surggiin.

Ovdánahttindoaibmabijut áigodahkii 2018 – 2021 Resursaguovddáš girjjálašvuhtii

^ Ovddidit girjjálašvuođa dáiddahápmin ja nannet guovlulaš girjjálaš infrastruktuvrra.

^ Čalmmustahttá ja dahká vejolažžan eanet girjjálašvuođa Norrbottenis našuvnnalaš unnitlogugielaide ja

eamiálbmotgielaide.

^ Ovddidit ovttasbarggu Regionbibliotek Norrbotteniin fokusiin girjjálašvuođaovddideaddji doaibmabijuid ja digitála čovdosat gos girjjálašvuohta ja girječállin leanas čalmmustahtto.

^ Joatkašuhtti fokus suorggis e-girjjit ja digitaliseren.

^ Ovddidit ráđđeaddima iežas almmuheami bokte.

(27)

Govva ja hápmi

Dáiddaeallin Norrbottenis ráhkaduvvo moanat doaimmaiguin ja doaimmaheddjiiguin mat ovttas huksejit infrastruktuvrra mii searvá rikkis kultureallima ovddideapmái man don guhte orut dahje manat guossin Norrbottenis sáhtát vásihit. Region Norrbotten dorjo dehálaš guovddážiid dego Konstmuseet i Norr ja leanadáiddahálla Havremagasinet Bodenis, muhto maid moanat doaibmadoarjagiid ja prošeaktadoarjagiid bokte áigun govva ja hábmendáiddasuorgái ja maid oastin norrbottenlaš dáidaga Region Norrbottena almmolaš birrasiidda. Dáiddaguovlu ožžo maid doarjaga dáiddakonsuleanttain ovddidahttin bargguid bokte ja Resurscentrum för konst, man váldoulbmil lea bargat nannet govva- ja hábmendáiddáriid bargomárkana Norrbottenis.

^ Álggahit barggu dáiddalaš govahallamii almmolaš lanjas, doaibmat nu ovttaproseantta njuolggadus geavahuvvo olles leanas.

^ Doaibmabijut eanet govva- ja hábmendáiddáriidda skuvlla Skapande skola-prošeavtta bokte ja doarjja doaimmaide geat áŋgiruššet dáiddaberošteaddji nuoraide.

^ Nannet ámmátdoaimmalaš govva ja hábmendáiddáriid bargogohčusgaskkusteami, lassánan

čájáhusvejolašvuođaid ja joatkkaoahpuid bokte.

^ Siskkildit ođđa govva- ja hábmendáiddariid leanas doaibmabijuid bokte ásahan ja fierpmádathuksema bokte.

^ Ovttasdoaibma visot doaimmaheddjiiguin dáiddaguovllus nannen dihte infrastruktuvrra ja movttiidahttit ođđa vuolggahemiid, ovdamearkka dihte resideansadoaimmain, integrašuvdnabargguin ja lágideaddjidoaimmain.

^ Buktit ovdan doaibmaplána govva- ja

hábmendáiddasuorgái ovttasbargguin ámmátlaš kulturráhkadeddjiiguin ja iežá doaimmaheddjiiguin.

^ Doaibmabijut buoret beasatlašvuhtii digitála mediaid bokte ja maid nannen pedagogalaš doaimmain ásahusain ja daid olggobealde.

Govva:AndersAlm/Synk • Havremagasinet

(28)

(29)

Dánsa

Norrbottenis sáhtát sihke vásihit ja doaimmahit dánsa dánsakonsuleanta ovddideaddji barggu bokte ja Dans i Nords buvttademiin. Ovttas leana dánsaoahpuiguin huksehuvvo infrastruktuvra mii sierra láhkai dárbbahuvvo ovddiduvvot ja nannot. Region Norrbotten bargá danne strategalaččat dánsa ovdánemiin guovlulaš dánsaráđi bokte. Oktasaččat váldo ovdan doaibmaplána guhkeáigásaš ovdáneapmái dánssas, mii galgá nannet infrastruktuvrra ja buoridit eavttuid ámmátlaš dánsejeddjiide orrut ja doaibmat Norrbottenis. Dánsalanjat beaivválaš hárjehallamiidda ja lávddiid čájálmasaide lea dehálaš, dego ovddideapmi almmolaš- ja lágideaddjibarggus vai eanet galget oažžut beasatlašvuođa dánsii.

^ Ovddidit ovttasdoaimma daid guovlulaš doaimmaheddjiid gaskal dánsasuorggis rámmaid siskkobealde guovlulaš dánsaráđis ja doaibmaplánas bidjat evttohusaid dánsa ovdáneapmái Norrbottenis.

^ Ovddidit ámmátlaš dánsa infrastruktuvrra.

^ Ráhkadit dánsaresideansa máŋggaid gielddain.

^ Doaibma nu ahte visot kulturskuvllat leanas galget sáhttit dánsa fállat.

^ Lasihit ámmátlaš dánsenčájálmasaid Norrbottena gielddain.

Dánsa ja teáhterčájálmas Vasikkavuomas Bájila gielddas

(30)

(31)

Filbmakultuvrralaš doaibma

Filbma Norrbottenis lea bránša ja ealáhus, kulturcealkámuš, dáiddasuorgi ja pedagogalaš reaidu mii organiserejuvvo ja kanaliserejuvvo Filmpool Nord AB bokte. Ulbmil lea lasihit beroštumi ráhkadit ja geahččat filmma beroškeahttá jus lea pedagogalaš reaidu dutnje skuvllas, reaidu integrašuvdnabargguin dahje kulturvásáhus dutnje guhte manat bios. Fállu oanehis- ja dokumeantarafilmmain, tv-ráidduin ja speallanfilmmain buvttaduvvon ja báddejuvvon leanas lea stuora ja galgá joatkkit dihtomielalaš

návccaidbidjamiidda earret iežá guovlulaš, našuvnnalaš ja riikkaidgaskkasaš ovttasbarggut ja fierpmádagat ja vel filbmafestiválat.

^ Váldit vuostá ja goarjidit ja váldit vuhtii dan stuorra beroštumi filbmii ja lihkki govva reaidun

integrašuvdnabarggus, vuosttažiin mánáide ja nuoraide.

^ Dahkat norrbottenbuvttaduvvon ja ruhtaduvvon filmmaid vejolažžan leana filbmaberošteaddji gehččiide digitála vuođu bokte.

^ Doalahit ja nannet ovttasdoaimma Norrbottena ja Västerbottena gaskal filbmasuorggis ja dan bokte ráhkadit oktasaš filbmalávddi nuorta Norrlánddas.

^ Bargat filmmaiguin mánáide ja nuoraide doarjut filbmaberoštumi ja bránša guhkesáigásaš ovdáneami.

Govva: Anders Alm/Synk • Bádden filmmas Åsa Larssons románas Rebecka Martinssona birra

(32)

(33)

Hesmslöjd-duodji

Hemslöjd-duodji lea oassi min kulturárbbis. Gieđaiguin hutkkat ja ráhkadit dahje divvut dávviriid energiijaseasti teknihkaiguin mearkkaša ollu Norrbottenii. Region Norrbottena gjemslöjdkonsuleanttat barget ovddidit, ođasmahttit

hemslöjda sihke dáiddahápmin, kulturcealkámuššan ja ealáhussan. Sii barget maid hemslöjda váras lassánan integrašuvdnii, nuoraid oassálastimii earret iežá kulturskuvllaid bokte ja oassin Region Norrbottena barggus kultuvrra ja dearvvašvuođa váras. Hemslöljdkonsuleanttaid fierpmádat ráhkada ovttasdoaimma ollu sierra doaimmaheddjiiguin sihke báikkálaččat, guovlulaččat, našuvnnalaččat ja

riikkaidgaskasaččat. Norrbottenis lea Sámi Duodji mii ovddida sámi duodjeárbevieruid ja dan ovdáneami.

^ Doaibmat nu ahte leat eanet báikkit miehtá Norrbottena sajiin duddjomii ja doaimmaide.

^ Ovddidit hámiid čalmmustahtti hemslöjd-duoji saji dálááiggis, vuolggasajiin ođđa cealkámušain ja gieđa máhttoárbevierus.

^ Bargat nannen dihte mánáid ja nuoraid vejolašvuođaid doaimmahit sierra giehtaduodjeteknihkaid earret iežá doarjut ahte hemslöjd šaddá oassin kulturskuvllas.

^ Lassánan fokus hemslöjdii čadnosiin bistevaš ovdáneapmái.

^ Ovddidit duoji reaidun dearvvašvuhtii.

(34)

(35)

Kulturárbi ja kulturbiras

Min kulturárbái gullui árbevierut, gielat, dáiddalaš buktagat, historjjálaš bázahusat, vuorká- ja dávvirčoakkálmasat ja maid kulturbirrasat ja kultureanadagat. Norrbottena kulturárbi lea seamme vallji dego girját gos kulturbirrasat Laponia, Struve meridiandávgi ja Gammelstáda girkogávpot mat leat golbma Ruoŧa vihttanuppelot máilmmiárbbiin. Norrbottenis leanastivrras lea oppalaš ovddasvástádus kulturbirasbargui ja museat leanas leat dehálaš doaimmaheaddjit mii guoská gaskkusteami, máhttočoaggima, máhttohuksema ja dutkama kulturárbbi birra ja maid ráđđeaddi áššiin mii guoská

seailluheami, ovddideami ja dikšuma leana kulturbirrasiin.

Kehitystoimenpiteet jaksolla 2018–2021

^ Ásahit guovlulaš kulturbirasfierpmádaga ovttasdoibmii, ovttastahttimii ja ságastallamii.

^ Gártet dálá ovttasdoaibmahámiid čielggadan dihte rollaid ja got kulturbirasdivššu doaimmaheaddjit sáhttet doarjut guhte guoimmi vai olaha buoremus bohtosa.

^ Doarjja leana gielddaide kulturbirasbarggus ja barggus buktit ovdan áigeguovdilis kulturbirasvuođuid servodatplánemii.

^ Ovttasdoaibma vai máŋggabealatvuohta leana kulturbirrasiin loktejuvvo, lassánan oassálastin

kulturbirrasiin dego oktasaš báiki máhttui ja ságastallamii.

^ Ovttasdoaibma seailluhan, geavahan ja ovddidan dihte kulturbirrasiid dego návccat bistevaš ovdáneapmái ja šaddamii leanas.

^ Doaibmabijut fáttájáhkkái Kulturárbi 2019.

^ Gárten ja čalmmustahttin museain ja kulturbirrasiin Norrbottenis.

Govva:AndersAlm/Synk • Čálus Rödkallensfyras

(36)

(37)

(38)

Museat

Norrbottenis gávdnojit máŋga museat ja museabirrasat geat seailluhit ja ealáskahttet kulturárbbi dutnje guhte manat guossin dahje orut Norrbottenis. Leana iežas musea, Norrbottena musea, bargá earret iežá arkeologiijain, čoakkálmasain ja vuorkkáin, museapedagogihkain,

hemslöjdain- ja dáiddahistorjjáin, čájáhusprográmmain ja iežá almmolaš doaimmain. Region Norrbotten dorjo earret iežá Norrbottens museuma maid Ájtte, Sáme- ja duottarmusea, Silvermuseet ja Försvarsmuseum Bodenis. Earret daid gielddalaš museaid, Piteå museum, Friluftsmuseet Hägnan ja Tornedalens museum gávdnojit máŋga unnit báikemuseat.

Ovttas museat ráhkadit silddi máhtuide dálááiggi, historjjá ja boahtteáiggi gaskal ja ráhkada dáinna servodaga guhkesmuittu.

Govva: Vilma Pimenoff

^ Doaibmabijut lasihit Norrbottenmusea joatkašuhtti ovttasdoaimma kulturárbesurggiin, dieđalaš

ásahusaiguin, guovllu gielddaiguin, ealáhuseallimii ja siviilaservodagain.

^ Válbmet Norrbottens musea ođđa heiveheaddji vuođđočájáhusa Under samma himmel.

^ Viidát ovddidit Norrbottena museaid

dutkanovttasbargguid ja dutkangaskkusteami.

^ Lassánan ovttasdoaibma

leanamuseaorganisašuvnnaiguin nuortaleanain.

^ Doaibmabijut dahkat Norrbottena kulturárbbi eanet beasatlaš ja geasuheaddji guovllu ássiide ja guovlulaš guosseealáhussii.

^ Lasihit geavaheami digitála teknihkain máhttogaskkusteapmái ja gulahallamii.

^ Doaibmabijut fáddájahkái Kulturarv 2019.

^ Gárten ja čalmmustahttit museain ja kulturbirrasiin Norrbottenis.

(39)

Musihkka

Norrbottenis lea valjis ja girjái musihkkaeallin ásahuvvon infrastruktuvrrain sihke dutnje amatevran ja ámmátlaš musihkkariin, don guhte háliidat musihkkaoahpu ja dutnje guhte háliidat guldalit. Norrbottenmusihkka lea dego Region Norrbottena kulturásahus leana stuorimus bargoaddi ámmátlaš musihkkariidda ja fállá ámmátlaš lávdedáidaga girjás repertoárain mánáide, nuoraide ja rávesolbmuide bistevaš turnéaiguin visot leana gielddain.

Norrbottenis lea maid BD Pop AB, man gohččus lea bargat ealáhusdoarjjan norrbottena artisttaide ja musihkkabuvttademiide.

Jus visot lágan musihka galgá ollet olles Norrbottenii de konseartalágideaddjit ja luođubargi musihkkarat leat čoavddaolbmot ja lea dárbu nannet sin.

^ Oahpahusdoaibmabijuid bokte doarjut ja nannet konseartalágideddjiid ja dan bokte doaibmat ahte nuorat álget lágideaddjisuorggis bargat.

^ Fierpmádaga musihkkaásahusaid bokte nuortaleanain čiekŋut interguovlulaš ovttasbargguin áigumušain nannet turnéadoaimma ja maid ráhkadit oktasaš buvttademiid visot ulbmiljoavkkuide ja čađahit erenoamáš

návccaidbidjama buvttademiide ja doaimmaide mánáide ja nuoraide.

^ Nannet našuvnnalaš ja riikkaidgaskasaš ovdánahttin- ja ovttasbargovejolašvuođaid Norrbottensmusihka ensemblaide; Norrbotten Big Band ja Norrbotten NEO erenoamáš fokusiin Barentsguvlui.

^ Iskkat vejolašvuođa ovttasdoaimma bokte oahpahuslágideddjiiguin, kulturskuvllaiguin,

Norrbottensmusihkain ja guovllus nannet infrastruktuvrra álbmot- ja máilmmimusihkaguvlui.

^ Ráhkadit vejolašvuođaid leana luođubargi musihkkariidda ráhkadit fierpmádagaid gos áššit prošeaktaovdáneami ja entreprenevravuođa birra loktejuvvojit.

Govva:AndersAlm/Synk • MaxidaMärak Hamnfeasttas Julevus

(40)

(41)

Teáhter

Norrbottenis sáhtát sihke oaidnit, gullat ja ráhkadit teáhtera.

Leana iežas teáhter, Norrbottensteatern, lea gohččus fállat ámmátlaš ja kvalitatiiva lávdedáidaga rievdadeaddji repertoárain mánáide, nuoraide ja rávesolbmuide. 2018 rájis Ung Scen Norr lea oassi teáhtera doaimmas gos don nuorran sáhtát leat oassi. Norrbottenis gávdnojit maid moanat kulturskuvllat main lea teáhter/drama iežas fálaldagas ja Julevu teknihkalaš universitehtas lea okta riikka neavttároahpahusat. Region Norrbotten dorjo maid Tornedalsteatera, Giron sámi teáhtera, Lule Stadssteatera, Teater Scratch, Teater Mila ja Riksteatern Norrbottena geat ovttas báikkalaš amatevrateáhterservviiguin ráhkadit viiddes ja bures nannojuvvon fálaldaga olles Norrbottenis.

^ Nannet ja ovddidit Ung Scen Norr ođđa eavttuid vuođul.

^ Doaibmabijut lassánan interkultuvrralaš ovttasbargui nuortaleanaid leanateáhterdoaimmaid gaskal.

^ Čiekŋut Norrbottensteatera leananannema

turnéadoaimma bokte, ja maid iežá doaimmaid bokte leanas.

^ Doaibmabijut lassánan ovttasdoibmii Norrbottensteatera ja dan ámmátlaš dánsasuorggi gaskal.

^ Iskkat beroštumi ja hámiid bagadallandoarjagii leana amatevrateáhterservviide.

^ Ovddidit oktasaš gávnnadanbáikkiid doaimmaide ja organisašuvnnaide áigumušain nannet teáhterguovllu máhtto- ja vásáhuslonuhemiid bokte.

^ Doarjja Giron sámi teáhterii čađaheamis ovdaguorahallamii sámi našunálalávdái.

(42)

KULTURPLÁNA NORRBOTTENII 2018–2021 POPULÁRAVERŠUVDNA

norrbotten.se/kultur