TAVUK BESLEME TAVUK BESLEME

(1)

TAVUK BESLEME TAVUK BESLEME

Doç. Dr. Mustafa SALMAN

(2)

Yemler sürekli önlerinde olmalı.

Kursak ve taşlığın boşalması -

Kursak ve taşlığın boşalması - açlık hissine- açlık hissine- neden olur. neden olur.

Tavuklarda sindirim işlemleri süratle meydana gelir.

– Tüketilen yem, sindirim sistemini 12 saat içinde terk Tüketilen yem, sindirim sistemini 12 saat içinde terk eder.

eder.

– Sindirimin önemli bir kısmı Sindirimin önemli bir kısmı ilk 4 saat ilk 4 saat içerisinde olur. içerisinde olur.

Sindirim sistemi özelliğinden dolayı “pelet” yem tercih Sindirim sistemi özelliğinden dolayı “pelet” yem tercih

edilir.

(3)

Tavukların vücut uzunluğunun sind. sist. oranı

Tavukların vücut uzunluğunun sind. sist. oranı (1:4) (1:4) – Sindirilme oranı yüksek besin maddeleri tercih Sindirilme oranı yüksek besin maddeleri tercih

edilmeli.

Bir işletmedeki toplam giderlerdeki yemin payı;

– Et üretiminde %70, Et üretiminde %70,

– Yumurta üretiminde %65’in üzerindedir. Yumurta üretiminde %65’in üzerindedir.

(4)

Yem tüketimine etki eden başlıca faktörler

Yem tüketimine etki eden başlıca faktörler

Genetik yapı

Genetik yapı Yem maddelerinin kalitesi Yem maddelerinin kalitesi Vücut büyüklüğü

Vücut büyüklüğü Su tüketimi Su tüketimi Tüylenme

Tüylenme Vücut ısısı Vücut ısısı Aktivite

Aktivite Vücuttaki yağ miktarı Vücuttaki yağ miktarı Kümes tipi

Kümes tipi Stres Stres Yemlerin lezzetliliği

Yemlerin lezzetliliği

Yemlerin enerji düzeyi

(5)

Sindirim sistemi

(6)

Çene modifiye olarak gaga haline dönüşmüştür.

Dişler, yumuşak damak, epiglottis, dudak ve yanak yok Gaga boşluğunda yem, mekanik olarak parçalanmaz.

Asıl amacı yem ve su almak, gerektiğinde mücadele aracı.

Gaga kesimi

Gaga kesimi ilk bir hafta ve on gün içerisinde yapılır. içerisinde yapılır.

– Gerekirse 15 hafta civarında Gerekirse düzeltme yapılabilir. düzeltme yapılabilir.

– Broyler kesim ağırlığında Broyler kesim ağırlığında 50-70 g 50-70 g neden olur. neden olur.

Ağız

(7)

Gaganın sarı rengi pigmentlerden (

ksantofil

ksantofil ) ) kaynaklanmaktadır.

kaynaklanmaktadır.

– Yumurtlama periyodunun başlangıcından önce oluşur Yumurtlama periyodunun başlangıcından önce oluşur ve yoğunluğu giderek artar.

ve yoğunluğu giderek artar.

– Yumurtlama ile birlikte yumurta sarısına geçer ve Yumurtlama ile birlikte yumurta sarısına geçer ve

yumurtlama süresi uzadıkça gaga renginde bir açılma yumurtlama süresi uzadıkça gaga renginde bir açılma

meydana gelir.

(8)

Tükürük bezleri gelişmemiştir.

Tükürüğün %99-99.5 su, Tükürüğün %99-99.5 su,

Tükürükte Na, K, Ca, Mg, CI, PO

₄₄

, HCO , HCO

₃₃

Tavuklarda tükürük salgısı: 12 ml/gün.

Tat duyusu gelişmemiştir Tat duyusu gelişmemiştir

Renkleri daha kolay ayırt edebilmektedir.

(9)

Tükürük salgısı

Tükürük salgısı müsin müsin tabiatındadır. tabiatındadır.

Lizozim

Lizozim yapısında thiocyanate veya iyot içerir yapısında thiocyanate veya iyot içerir

– Antibakteriyel etkiye sahip. Antibakteriyel etkiye sahip.

Amilaz (Ca içerir)

Amilaz (Ca içerir) nişastanın maltoza nişastanın maltoza parçalanmasını sağlar.

parçalanmasını sağlar.

– Ca ayrıldığında etkisizdir. Ca ayrıldığında etkisizdir.

(10)

Dil gaga ile alınan ve ağızda sınırlı olarak ıslatılıp Dil gaga ile alınan ve ağızda sınırlı olarak ıslatılıp

kaygan yutulabilir bir duruma gelen yemin özefagusa kaygan yutulabilir bir duruma gelen yemin özefagusa

geçişine yardımcı olur geçişine yardımcı olur

Özefagus orta kısmı genişleyerek kursağı oluşturur.

Kursak Kursak

Depo organ Depo organ

Yemlerin kursakta

Yemlerin kursakta kalma süresikalma süresi – Yemin fiziksel formuYemin fiziksel formu

– Bezli midenin boş olup olmamasıBezli midenin boş olup olmaması – Tüketilen yem miktarına bağlıdır.Tüketilen yem miktarına bağlıdır.

Dil, farenks ve özefagus

(11)

Selüloz

Selüloz düzeyi yüksek olan yemler düzeyi yüksek olan yemler 5-8 saat 5-8 saat , , öğütülmemiş tane yemler

öğütülmemiş tane yemler ise ise daha uzun süre daha uzun süre kalır. kalır.

Kuru yemlerin kursakta kalma süreleri sulu Kuru yemlerin kursakta kalma süreleri sulu

yemlerden daha fazladır.

Kursaktaki yemlerin mideye geçişi bir sfinkter ile Kursaktaki yemlerin mideye geçişi bir sfinkter ile

kontrol edilir.

Kursak enzim üretmemektedir

.

. Kursakta pH hafif asittir.

Kursakta pH hafif asittir.

(12)

Bezli mide (Proventrikulus)

Kaslı mideden önce yer alır.

Kimyasal sindirimin meydana geldiği gerçek mide.

Pepsinojen, HCl ve mukus salgılanırsalgılanır

Bezli mide ve kaslı midede pH, memeli hayvanlardaki gibi Bezli mide ve kaslı midede pH, memeli hayvanlardaki gibi düşüktür (pH: 2)

düşüktür (pH: 2)

(13)

Kaslı mide (taşlık, Gizzard) Kaslı mide (taşlık, Gizzard)

İki çift kırmızı güçlü kas ile çevrilidir.

Yem partiküllerini kırmak ve öğütmektir.

– Kuvvetli kas kontraksiyonları, mide lumenindeki Kuvvetli kas kontraksiyonları, mide lumenindeki kum ve taşçıklarla (grit) ve mukozanın

kum ve taşçıklarla (grit) ve mukozanın

uzunlamasına ve paralel uzanan kıvrımlı yapısı ile uzunlamasına ve paralel uzanan kıvrımlı yapısı ile başarılır

başarılır

Tane yemlerle birlikte verilen grit tüy çekmeyi Tane yemlerle birlikte verilen grit tüy çekmeyi

önlediği belirtilmektedir.

Taşlıkta enzim salgılanmamaktadır . .

(14)

Mide taşları (grit) Mide taşları (grit)

Erimeyen çakmaktaşı ve granit tüketilen yemlerin Erimeyen çakmaktaşı ve granit tüketilen yemlerin

maksimum düzeyde değerlendirilmesine yardımcı olur.

Granit taşlarının grit olarak olarak verilmesi taşlığın Granit taşlarının grit olarak olarak verilmesi taşlığın

kapasitesinde % 50’ ye varan artışlara neden olmaktadır.

(15)

İnce bağırsaklar İnce bağırsaklar

Beden uzunluğuna oranla oldukça kısadır.

İnce bağırsaklarda sindirim olayları, pankreas ve safra İnce bağırsaklarda sindirim olayları, pankreas ve safra

bileşimi memelilerdekine oldukça uyar.

Laktoz, kanatlıların ince bağırsak salgılarında yoktur.

Bazı kanatlılar (

Bazı kanatlılar (güvercin ve beç tavuğundagüvercin ve beç tavuğunda) safra kesesi ) safra kesesi yoktur ve safra direkt duodenuma akar.

yoktur ve safra direkt duodenuma akar.

Safra asitleri, memelilerde olduğu gibi ileumda emilerek Safra asitleri, memelilerde olduğu gibi ileumda emilerek

karaciğere geri taşınır karaciğere geri taşınır

Sindirim ve emilim meydana gelir, gelişme civcivler 21- Sindirim ve emilim meydana gelir, gelişme civcivler 21-

28 günlük oluncaya kadar devam eder.

(16)

Duodenum

Duodenum

Nişasta, yağ ve protein gibi ham besin maddelerinin Nişasta, yağ ve protein gibi ham besin maddelerinin

hidrolize edildiği, sindirildiği yerdir.

Pankreas

Pankreas

Yağ, nişasta ve proteinlerin sindirimi için gerekli Yağ, nişasta ve proteinlerin sindirimi için gerekli

enzimlerin üretildiği organdır.

(17)

Karaciğer Karaciğer

Sindirim üzerine etkisi safra sentezlemek.

Safra ile;

– HCI nötralize edilirHCI nötralize edilir

– Serbest yağ asitleriyle eriyebilir sabunlar teşkil Serbest yağ asitleriyle eriyebilir sabunlar teşkil eder.

eder.

Safradaki mevcut safra asitleri:

– Taurokolik Taurokolik ve ve

– Gilikokolik Gilikokolik asitlerdir.asitlerdir.

(18)

Safra asitleri;

Safra asitleri;

Emülsiyonlar teşkil ederek yağların sindirimini Emülsiyonlar teşkil ederek yağların sindirimini

gerçekleştirmek gerçekleştirmek

Pankreaz lipazını aktive etmek Pankreaz lipazını aktive etmek

Yağda eriyen vitaminler, kolestrol ve yağ asitlerinin Yağda eriyen vitaminler, kolestrol ve yağ asitlerinin

emilmesine yardımcı olmak emilmesine yardımcı olmak

Karaciğer safra akışını uyarmak Karaciğer safra akışını uyarmak

Safrada kolestrol tutmak gibi temel işlevleri vardır.

(19)

İki adet kör barsağa sahipler, körbağırsak özellikle İki adet kör barsağa sahipler, körbağırsak özellikle tavuklarda, ördek, ve kazlarda oldukça büyük,

tavuklarda, ördek, ve kazlarda oldukça büyük, güvercinlerde ise oldukça küçüktür.

güvercinlerde ise oldukça küçüktür.

Kaba liflerden zengin beslenen kanatlıların Kaba liflerden zengin beslenen kanatlıların körbağırsakları iyi gelişmiştir

körbağırsakları iyi gelişmiştir

Körbağırsakta pek çok mikrobiyel sndirim olur.

– Kısa zincirli yağ asitleri (KZYA) oluşturulur. Kısa zincirli yağ asitleri (KZYA) oluşturulur.

– Konsantrasyonları, geviş getirenlerinlerde ön midelerdeki ve Konsantrasyonları, geviş getirenlerinlerde ön midelerdeki ve memelilerde sekumdaki konsantrasyonları gibidir,

memelilerde sekumdaki konsantrasyonları gibidir,

– KZYA, kör bağırsaklar ve kolondan emilir, ve enerji ara KZYA, kör bağırsaklar ve kolondan emilir, ve enerji ara metabolizmasında rol oynarlar

metabolizmasında rol oynarlar

Kalın bağırsaklar

(20)

Kolondaki antiperistaltik dalgalarla, idrar kloakadan Kolondaki antiperistaltik dalgalarla, idrar kloakadan

sekuma taşınır.

– Mikroorganizmalar tarafından üre ve ürik asitin Mikroorganizmalar tarafından üre ve ürik asitin azotu mikrobiyel protein sentezinde

azotu mikrobiyel protein sentezinde değerlendirilir.

değerlendirilir.

Kuşların körbağırsaklarında aminoasitler kısmen Kuşların körbağırsaklarında aminoasitler kısmen

emilebilirler.

Memelilerde olduğu gibi, B vitamininin mikrobiyel Memelilerde olduğu gibi, B vitamininin mikrobiyel

sentezi yine sekumda vuku bulur.

(21)

Hemen her tür kanatlıda, kolon çok kısadır. Sadece Hemen her tür kanatlıda, kolon çok kısadır. Sadece hindilerde oldukça uzun (8-11m, sekum ise 80 cm).

hindilerde oldukça uzun (8-11m, sekum ise 80 cm).

Hindilerin kolonunda

Hindilerin kolonunda sellüloz ve polisakkaritler sellüloz ve polisakkaritler önemli ölçüde mikrobik yıkılıma uğrarlar ve bu önemli ölçüde mikrobik yıkılıma uğrarlar ve bu

sırada kısa zincirli yağ asitleri oluşur.

Resorpsiyon olayları memeli hayvanlardakine benzer Resorpsiyon olayları memeli hayvanlardakine benzer

şekilde gelişir.

(22)

Kanatlılar

amonyağı ürik asit

amonyağı ürik asit formunda dışarı formunda dışarı atarlar.

atarlar.

Genelde ürik asit çıkartan hayvanlar üremek için suya dayanıklı kabukları olan yumurtalar üretirler

(kleidoik yumurta).

Kanatlılardaki protein metabolizmasının son ürünü olan ürik asit suda çözümlenemez (toksik değil).

Ürik asit teşekkülü üre teşekkülünden daha fazla

glisine ihtiyaç gösterir.

(23)

Yemlerin pasajı üzerine etkili faktörler Yemlerin pasajı üzerine etkili faktörler

Tüketilen

yem miktarındaki artış

yem miktarındaki artış pasajı süratlendirir. pasajı süratlendirir.

İnce öğütülmüş yem partikülleri

İnce öğütülmüş yem partikülleri

kaba öğütülmüşlerden kaba öğütülmüşlerden daha süratle sindirim kanalında ilerler.

daha süratle sindirim kanalında ilerler.

Eriyebilir partiküller

Eriyebilir partiküller

kaba partiküllerden daha hızlı kaba partiküllerden daha hızlı ilerler, bu süre yaş, tür, cinsiyet ve çevre ısısı ile değişir.

ilerler, bu süre yaş, tür, cinsiyet ve çevre ısısı ile değişir.

(24)

Yemin etki derecesi ile büyüme, canlı ağırlık ve organ Yemin etki derecesi ile büyüme, canlı ağırlık ve organ

ağırlıkları arasında yakın bir ilişki bulunmaktadır.

Postnatal dönemde yaş ile ağırlık artışı üç dönem Postnatal dönemde yaş ile ağırlık artışı üç dönem

halinde incelenmektedir.

– Ağırlığın nispeten yavaş geliştiği dönem Ağırlığın nispeten yavaş geliştiği dönem – Süratli büyüme dönemi Süratli büyüme dönemi

– Seksüel olgunluğu takiben yavaş ilerleyen ağırlık Seksüel olgunluğu takiben yavaş ilerleyen ağırlık artışı.

artışı.

Sonuç olarak büyüme üzerine

rasyon, çevre ısısı ve

rasyon, çevre ısısı ve hormonlar etkilidir.

hormonlar etkilidir.

Büyüme

Büyüme

(25)

Enerji ve besin maddeleri gereksinimleri

Enerji ve besin maddeleri gereksinimleri

Besin maddeleri

Besin maddeleri dengeli ve yeterli düzeyde dengeli ve yeterli düzeyde rasyonlarda rasyonlarda yer almalı.

yer almalı.

Genelde

yem

yem lerde, lerde,

vücut dokuları

vücut dokuları nda ve nda ve

yumurta

yumurta da da bulunan besin maddeleri aynı olmakla birlikte miktar ve bulunan besin maddeleri aynı olmakla birlikte miktar ve

birbirlerine oranları farklıdır.

Yemlerde bulunan besin maddeleri öncelikle sindirilir, Yemlerde bulunan besin maddeleri öncelikle sindirilir,

emilir ve metabolize olur.

– Hayvan vücuduna ve hayvansal ürünlere özgü yeni Hayvan vücuduna ve hayvansal ürünlere özgü yeni formlara dönüşür.

formlara dönüşür.

(26)

Organizmada bir çok bileşiğin çözünmesinde, Organizmada bir çok bileşiğin çözünmesinde,

Besin maddelerinin hücrelere taşınmasında, Besin maddelerinin hücrelere taşınmasında,

Vücuttan atılmasında, Vücuttan atılmasında,

Vücut ısısının regülasyonunda ve daha bir çok Vücut ısısının regülasyonunda ve daha bir çok

metabolik fonksiyonda hayati görev alır.

Piliç ve tavuklar tükettikleri yemin 2-2,5 katı suya

ihtiyaç duyarlar (yaş, yum.verimi ve rasy. içeriği).

Her seferinde az miktarda su içtiklerinden devamlı Her seferinde az miktarda su içtiklerinden devamlı

olarak su önlerinde bulunmalı.

Su

(27)

Su tüketimine etki eden faktörler

Su tüketimine etki eden faktörler

Kümes sıcaklığı:

- Çevre ısısı Su tüketimi - Çevre ısısı Su tüketimi

- 21 - 21

⁰⁰

C’ nin üzerindeki her 1 C’ nin üzerindeki her 1

⁰⁰

C ısı yükselmesi ile su C ısı yükselmesi ile su tüketiminin % 7 oranında artar.

tüketiminin % 7 oranında artar.

Suyun sıcaklığı:

25 25

⁰⁰

C’ lik suyun tüketimi 14 C’ lik suyun tüketimi 14

⁰⁰

C’ lik suyun tüketimine göre C’ lik suyun tüketimine göre

% 20 daha fazladır.

Rasyonda protein Su tüketimi Rasyonda protein Su tüketimi

Yemin

pelet formunda

pelet formunda olması su tüketimini artırır. olması su tüketimini artırır.

Yemdeki

tuz

tuz miktarı su tüketimini artırır. miktarı su tüketimini artırır.

(28)

Enerji

Enerji

İş yapabilme kapasitesi.

Kanatlılarda iş kapasitesi;

Yumurta verimi, et, tüy ve dövüştürülen hayvanlarda Yumurta verimi, et, tüy ve dövüştürülen hayvanlarda

güç sarfı olarak düşünülmektedir.

Rasyonlarda toplam

gider yönünden 1. sırayı enerji

gider yönünden 1. sırayı enerji ve daha sonra sırası ile protein, mineraller, vitaminler ve daha sonra sırası ile protein, mineraller, vitaminler

ve diğerleri izlemektedir.

(29)

Hareket Hareket

Teneffüs Teneffüs Dolaşım Dolaşım Emilme Emilme Üreme Üreme Üretim Üretim

Vücut ısısının sabit tutulması Vücut ısısının sabit tutulması

gibi tüm biyolojik olaylar gibi tüm biyolojik olaylar

Enerji

gerektirir

(30)

Yaşama payı enerji ihtiyacı

Yaşama payı enerji ihtiyacı

Hayvanlar ister üretimde bulunsunlar ister Hayvanlar ister üretimde bulunsunlar ister

bulunmasınlar tükettikleri

bulunmasınlar tükettikleri yem enerjisinin büyük yem enerjisinin büyük bir kısmını yaşamlarını sürdürmek

bir kısmını yaşamlarını sürdürmek için kullanırlar için kullanırlar Bazal ısı üretimi vücut büyüklüğüne göre değişir.

Bazal ısı üretimi vücut büyüklüğüne göre değişir.

Vücut büyüdükçe her ünite vücut ağırlığı artışı için Vücut büyüdükçe her ünite vücut ağırlığı artışı için

bazal ısı üretimi düşer bazal ısı üretimi düşer

Günlük bir civcivin 1 g canlı ağırlığının her saati için Günlük bir civcivin 1 g canlı ağırlığının her saati için

ısı üretimi 5.5 kaloridir.

(31)

Brüt enerji

Sindirilebilir enerji

Metabolize olabilir enerji

Net Enerji

Yaşama payı Verim payı

Şekil 1. Yem enerjisinin biyolojik basamaklar halinde dağılımı

Dışkı enerjisi

İdrar enerjisi

Isı artışı

(32)

Çevre ısısının enerji ihtiyacı üzerine etkisi

Çevre ısısının enerji ihtiyacı üzerine etkisi

Tavuklar homeotherm hayvanlar olup sıcak kanlı ve Tavuklar homeotherm hayvanlar olup sıcak kanlı ve

oldukça sabit bir vücut ısısına sahiptir (

oldukça sabit bir vücut ısısına sahiptir ( 41.4 41.4

^o^o

C C ). ).

En düşük ısı üretimi

35

⁰⁰C

C kümeslerde barındırılan kümeslerde barındırılan günlük civcivlerde görülür. Kaybolan ısıyı

günlük civcivlerde görülür. Kaybolan ısıyı karşılamak için

karşılamak için

24

^o^oC’ de ısı üretimi hemen hemen

C’ de ısı üretimi hemen hemen iki katına

iki katına

çıkar. çıkar.

Sağlanan ısı kaybolan ısıya denk olmalı.

(33)

Yem tüketimi ve enerji ihtiyacı

Yem tüketimi ve enerji ihtiyacı

Kümes ısısı yükseldiği zaman yemleme programında

Kümes ısısı yükseldiği zaman yemleme programında

yapılması gerekenler:

yapılması gerekenler:

Tavuklara sabah yemi saat yediye kadar verilmeli.

Akşam saat 6’ ya kadar yem yemelerine müsaade Akşam saat 6’ ya kadar yem yemelerine müsaade

edilmemeli.

Rasyonlar hayvansal kaynaklı yemlere yer verilmeden Rasyonlar hayvansal kaynaklı yemlere yer verilmeden

formüle edilmeli, eksik olan amino asitler katkı maddesi formüle edilmeli, eksik olan amino asitler katkı maddesi

olarak ilave edilmeli.

Sıcakta doğal olarak yem tüketimi azalacağı için Sıcakta doğal olarak yem tüketimi azalacağı için

yemlerdeki besin maddeleri yoğunluğu arttırılmalı

(34)

(35)

Büyüme için enerji ihtiyacı

Büyüme için enerji ihtiyacı

Broyler civciv başlangıç yeminde

Broyler civciv başlangıç yeminde 2650 kcal/kg ME’den 2650 kcal/kg ME’den düşük rasyonlarla

düşük rasyonlarla çok yüksek büyüme elde edilemez. çok yüksek büyüme elde edilemez.

– Broyler civcivler, yumurta tavuğu ve damızlık Broyler civcivler, yumurta tavuğu ve damızlık

civcivlere nazaran enerjili yemlerle beslenirler.

Optimal çevre koşullarında;

– Broyler civcivlerin başlangıç yeminde 3080-3400 kcal/kg ME, Broyler civcivlerin başlangıç yeminde 3080-3400 kcal/kg ME, – Yumurtacı/damızlık civciv rasyonu 2750-2950 kcal/kg MEYumurtacı/damızlık civciv rasyonu 2750-2950 kcal/kg ME

Büyüme sürecindeki beyaz leghorn piliçlerin her gram Büyüme sürecindeki beyaz leghorn piliçlerin her gram

CAA için 1.5-3 kcal ME gerekmektedir.

(36)

Yumurta üretimi için enerji ihtiyacı

Yumurta üretimi için enerji ihtiyacı

Yüksek yumurta üretiminde bulunan bir tavuğun bazal Yüksek yumurta üretiminde bulunan bir tavuğun bazal

metabolizması, hayvanın hareketi ve yumurtada metabolizması, hayvanın hareketi ve yumurtada

bulunan enerji miktarı kadar enerjiye ihtiyaç vardır.

Bazal metabolizma için (CA

^0.75^0.75

) gerekli enerji miktarı ) gerekli enerji miktarı için

için

68 kcal/kg CA

68 kcal/kg CA bulunmuştur. bulunmuştur.

1800 g ağırlığında günde 1 yumurta yumurtlayan bir 1800 g ağırlığında günde 1 yumurta yumurtlayan bir

tavuğun normal şartlarda 250 kcal NE ihtiyacı vardır.

En yüksek verim

En yüksek verim düzeyine ulaşmış genç tavuklarda düzeyine ulaşmış genç tavuklarda günlük ihtiyaç

günlük ihtiyaç 300 kcal ME 300 kcal ME kadardır. kadardır.

(37)

Yumurta tavuklarında YT kapasitesi sınırlı Yumurta tavuklarında YT kapasitesi sınırlı

olduğundan yüksek bir üretim düzeyine ulaşabilmesi olduğundan yüksek bir üretim düzeyine ulaşabilmesi için rasyondaki enerji düzeyinin

için rasyondaki enerji düzeyinin

2650 kcal ME’ den

2650 kcal ME’ den olmamalıdır.

olmamalıdır.

Tavuklar soğuk bir yerde bulunuyorlarsa, yemin Tavuklar soğuk bir yerde bulunuyorlarsa, yemin enerji düzeyinin 2750 kcal/kg olmamalıdır.

enerji düzeyinin 2750 kcal/kg olmamalıdır.

(38)

Rasyonlarda optimal enerjinin karşılanması

Rasyonlarda optimal enerjinin karşılanması

ME düzeyi 2800 kcal/kg’ ı geçmeyen;

– Yumurta pilici, Yumurta pilici,

– Yumurta tavuğu ve Yumurta tavuğu ve

– Damızlık tavuk rasyonlarında enerji düzeyinin karşılanması Damızlık tavuk rasyonlarında enerji düzeyinin karşılanması büyük bir sorun olmaz.

büyük bir sorun olmaz.

Rasyona yağ katılması;

– Yemlerde tozluluğu önlemeleri, Yemlerde tozluluğu önlemeleri,

– Yemin lezzet ve görünümünü iyileştirmeleri,Yemin lezzet ve görünümünü iyileştirmeleri, – Peletlemeye yardımcı olmaları,Peletlemeye yardımcı olmaları,

– Esansiyel yağ asitleri kaynağı olmaları,Esansiyel yağ asitleri kaynağı olmaları,

– Bazı vitaminlerin (özellikle A) stabilitelerini artırmak.Bazı vitaminlerin (özellikle A) stabilitelerini artırmak.

(39)

Yağlar diğer besin maddelerine göre

Yağlar diğer besin maddelerine göre daha az ısı daha az ısı artışı

artışı meydana getirmekte ve ME’nin daha büyük bir meydana getirmekte ve ME’nin daha büyük bir kısmı verim için kullanılmaktadır.

kısmı verim için kullanılmaktadır.

Yağların yüksek düzeyde enerji temin edebilme Yağların yüksek düzeyde enerji temin edebilme özelliklerinin temelinde

özelliklerinin temelinde

- Metabolize olabilir enerjinin net enerjiye dönüşümü sırasında en düşük ısı artışının oluşması

- Yağların sinerjetik etkileri

yatmaktadır yatmaktadır

(40)

Karbonhidratlar

Karbonhidratlar

Polisakkaritlerden nişasta, disakkaritlerden sukroz ve Polisakkaritlerden nişasta, disakkaritlerden sukroz ve

maltoz, monosakkaritlerden glikoz, fruktoz ve maltoz, monosakkaritlerden glikoz, fruktoz ve

mannozu kullanırlar mannozu kullanırlar

Kanatlı karma yemlerindeki

Kanatlı karma yemlerindeki HS düzeyi en fazla %9 HS düzeyi en fazla %9 . . NOP yüksek su bağlama kapasiteleri nedeniyle

NOP yüksek su bağlama kapasiteleri nedeniyle bağırsak viskozitesini artırır.

bağırsak viskozitesini artırır.

(41)

Lipidler

Lipidler

Kanatlı yemlerindeki yağ düzeyi en fazla %7 Kanatlı yemlerindeki yağ düzeyi en fazla %7

Yağ asitlerin çoğu vücutta sentezlenirken

Yağ asitlerin çoğu vücutta sentezlenirken linoleik linoleik asit

asit vücutta sentezlenmez. vücutta sentezlenmez.

Arakidonik asit kanatlılar için esansiyeldir Arakidonik asit kanatlılar için esansiyeldir

Esansiyel yağ asitleri için en iyi kaynak

Esansiyel yağ asitleri için en iyi kaynak mısır ve

soya yağıdır yağıdır

(42)

Esansiyel yağ asitleri

Esansiyel yağ asitleri

Arakidonik asit

Arakidonik asit Linoleik asit Linoleik asit

Linolenik asit Linolenik asit

Oleik asit Oleik asit

Linoleik asit kaynakları bitkisel yağlardır (mısır, Linoleik asit kaynakları bitkisel yağlardır (mısır,

soya, pamuk % 50) soya, pamuk % 50)

Civciv, pilic ve yumurta tavuklarının rasyonlarında Civciv, pilic ve yumurta tavuklarının rasyonlarında

en az % 1 oranında linoleik asit

en az % 1 oranında linoleik asit bulunmalıdır. bulunmalıdır.

Damızlık tavuklarda ise

Damızlık tavuklarda ise % 2 oranında önerilir. % 2 oranında önerilir.

(43)

Proteinler

Proteinler

Broyler pilicin (8 haftalık) karkas KM’ nin %65 ve yumurta Broyler pilicin (8 haftalık) karkas KM’ nin %65 ve yumurta KM’ nin % 50’ si proteindir.

KM’ nin % 50’ si proteindir.

Broyler rasyonlarında % 22-24, Broyler rasyonlarında % 22-24,

Yumurta tavuğu rasyonlarında %16-17 protein katılır.

Protein kalitesi proteinin sindirilme oranı,

Protein kalitesi proteinin sindirilme oranı, amamino asit bileşimi ino asit bileşimi ve yoğunluğu

ve yoğunluğu ile ilgilidir, ile ilgilidir,

Optimal düzeylerde yemlerde karşılanması en güç olan amino Optimal düzeylerde yemlerde karşılanması en güç olan amino asitler

asitler

– Lizin, metiyonin, sistin ve triptofanLizin, metiyonin, sistin ve triptofan (kritik amino asitler).(kritik amino asitler).

(44)

Tavuk rasyonlarına %55-65 oranında tahıllar katılır Tavuk rasyonlarına %55-65 oranında tahıllar katılır ( (

lizin ve triptofan yemlerle kombine edilmeli

lizin ve triptofan yemlerle kombine edilmeli ). ).

Rasyonun Na konsantrasyonu, bazı şekerler, vitamin Rasyonun Na konsantrasyonu, bazı şekerler, vitamin B B

₆₆

, D, E ve tiyamin eksiklikleri amino asitlerin , D, E ve tiyamin eksiklikleri amino asitlerin

emilmelerini azaltmaktadır.

Protein ihtiyacı

Protein ihtiyacı

Tavuklarda YP protein ihtiyacı nispi olarak düşüktür.

Civciv ve piliçlerde protein ihtiyacı:

Doku büyümesi:

Piliçlerde karkas yaklaşık %18 protein ihtiva eder.

Günlük doku büyümesi, (CAA x 0.18)/0.55.

(45)

Yaşama protein ihtiyacı:(0.0016xCA)/0.55 Yaşama protein ihtiyacı:(0.0016xCA)/0.55

Tüylerde büyüme:(0.07 x CAA x 0.82)/0.55 Tüylerde büyüme:(0.07 x CAA x 0.82)/0.55

Bir pilicin günlük protein ihtiyacı (GPİ,g):

GPİ=(CAA x 0.18 + 0.0016 x CA + 0.07 x CAA x 0.82) / GPİ=(CAA x 0.18 + 0.0016 x CA + 0.07 x CAA x 0.82) /

0.55 0.55

yumurta tavuklarında protein ihtiyacı:

Bir tavuk yumurtayla günde 6.7 g protein çıkarır

Bir tavuk yumurtayla günde 6.7 g protein çıkarır

. .

Bir tavuğun protein ihtiyacı, yumurta verim düzeyi ve Bir tavuğun protein ihtiyacı, yumurta verim düzeyi ve

vücut ağırlığı artışı ile orantılıdır

(46)

Vitaminler ve mineraller

Vitaminler ve mineraller

Kalsiyum

Kalsiyum

Vücutta miktar itibariyle en fazla olan element Vücutta miktar itibariyle en fazla olan element

Büyüme sürecindeki civcivlerde

kemik oluşumunda,

kemik oluşumunda, Yumurta tavuklarında

Yumurta tavuklarında

yumurta kabuğu

yumurta kabuğu oluşumunda, oluşumunda, Kanın pıhtılaşmasında,

Kanın pıhtılaşmasında,

Kalp atışları ve asit-baz dengesinin sağlanmasında Kalp atışları ve asit-baz dengesinin sağlanmasında

önemli rol oynar.

(47)

Civciv ve piliçler için rasyondaki Ca düzeyi % 1.

Fitin şeklinde bağlı olmayan fosfor miktarının büyüme Fitin şeklinde bağlı olmayan fosfor miktarının büyüme sürecindeki hayvanlarda %0.5 civarında olması istenir.

sürecindeki hayvanlarda %0.5 civarında olması istenir.

Ca:P oranı 1:1 / 2.2:1gibi düzenlenebilir, Ca:P oranı 1:1 / 2.2:1gibi düzenlenebilir,

– 2.5:1 oranı sınırı teşkil etmektedir.2.5:1 oranı sınırı teşkil etmektedir.

– 3.3:1 düzeyinde raşitizm 3.3:1 düzeyinde raşitizm gelişir. gelişir.

(48)

Yonca unu dışındaki bitkisel kaynaklı yemlerde Ca Yonca unu dışındaki bitkisel kaynaklı yemlerde Ca

düzeyi oldukça düşüktür.

Balık unu, et kemik unu, kireç taşı, midye kabukları Balık unu, et kemik unu, kireç taşı, midye kabukları

ve yemlik kalsiyum tuzlarıdır.

Kalsiyum yetersizliğinde

Kalsiyum yetersizliğinde yumurta kabuğunda yumurta kabuğunda incelme

incelme

Yumurta kabuğunun sağlamlığı rasyondaki Ca, P ve Yumurta kabuğunun sağlamlığı rasyondaki Ca, P ve vitamin D düzeyi hakkında iyi bir göstergedir.

vitamin D düzeyi hakkında iyi bir göstergedir.

Vitamin D yetersizliğinde Ca ve P ihtiyacı artar.

Kalsiyum kaynakları

Kalsiyum kaynakları

(49)

Her bir yumurta ile tavuk

Her bir yumurta ile tavuk 2-2.2 g kadar Ca 2-2.2 g kadar Ca çıkartır.çıkartır.

Kalsiyum değerlendirilmesi tavuklarda % 50-60 Kalsiyum değerlendirilmesi tavuklarda % 50-60

Bir yumurtlama yılı sonunda tavuğun tükettiği CaCO Bir yumurtlama yılı sonunda tavuğun tükettiği CaCO₃₃

miktarı 2600 g kadardır.

Enfeksiyöz bronşitis ve Newcastle’ da yumurtalarda Enfeksiyöz bronşitis ve Newcastle’ da yumurtalarda

kabuk dayanıksız, ince olmakta ve kabuk kırılmaktadır.

Yüksek çevre ısısı

Yüksek çevre ısısı yumurta kabuk kalitesi bozulur. yumurta kabuk kalitesi bozulur.

(50)

Fe, Al ve Mg erimeyen fosfat tuzları oluşur (Ca

emilimini baskılar)

Yağ asitleri erimeyen Ca sabunları teşkil ederek Ca emilmesine engel olur.

Rasyonda Ca P, Mg, Mn ve Zn kullanımını azaltır Baklagil taneleri ve yağlı tohum küspelerinde Ca

miktarı oldukça yüksektir

(51)

Kemiklerin yapısında bulunur Kemiklerin yapısında bulunur

Kaslarda enerji metabolizmasında, Kaslarda enerji metabolizmasında,

Karbonhidrat, yağ ve protein metabolizmasında, Karbonhidrat, yağ ve protein metabolizmasında,

iskeletin büyümesinde yağ asitlerin naklinde, önemli iskeletin büyümesinde yağ asitlerin naklinde, önemli

roller oynamaktadır, roller oynamaktadır,

Kanda normal olarak 35-45 mg/100 ml P bulunur.

Fosfor

(52)

Kalsiyum fitat, Kalsiyum fitat,

Kalsiyum pirofosfat ve Kalsiyum pirofosfat ve

Kalsiyum meta fosfat Kalsiyum meta fosfat

Tek mideliler değerlendiremez



Kemik unu,



Kemik külü



DCP,



Trikalsiyum fosfat.

Fosforun % 90 –100 oranında

değerlendirilir

(53)

Kalsiyumun değerlendirilebilir fosfora oranı

1.5:1 ile

2:1

2:1 arasında olması büyüme sürecindeki kanatlılar arasında olması büyüme sürecindeki kanatlılar

için yeterli olmasına karşın yumurta tavuklarında bu için yeterli olmasına karşın yumurta tavuklarında bu

oran daha geniştir.

Aşırı fosfor

Aşırı fosfor tüketimi manganez tüketimi noksanlığına neden noksanlığına neden olmaktadır.

olmaktadır.

(54)

Magnezyum Magnezyum

Kemik şekillenmesinde önemli, Ca ve P ilişkisi olan Kemik şekillenmesinde önemli, Ca ve P ilişkisi olan

esansiyel bir elementtir.

Ca, fosfat, okzalik asit, fitat ve uzun zincirli doymuş Ca, fosfat, okzalik asit, fitat ve uzun zincirli doymuş yağ asitlerin fazlalığı Mg emilmesini olumsuz etkiler.

yağ asitlerin fazlalığı Mg emilmesini olumsuz etkiler.

Protein, vitamin D, büyüme hormonu ve Protein, vitamin D, büyüme hormonu ve

antibiyotikler Mg emilimini artırır.

Organizmada bir çok enzim sistemlerinde (ATPaz, Organizmada bir çok enzim sistemlerinde (ATPaz,

dekarboksilaz vb.) gereklidir dekarboksilaz vb.) gereklidir

Kas ile sinir sistemlerinin normal fonksiyonu için de Kas ile sinir sistemlerinin normal fonksiyonu için de

hayati rol oynar.

(55)

Mg bir enzim aktivatörü olarak (ATP, ADP) CHO Mg bir enzim aktivatörü olarak (ATP, ADP) CHO

metabolizmasında ve protein sindiriminde metabolizmasında ve protein sindiriminde

(peptidazlar) rol oynar.

Mg kaynakları Mg kaynakları – Baklagiller, Baklagiller,

– Değirmencilik yan ürünleri Değirmencilik yan ürünleri – Yağlı tohum küspeleri Yağlı tohum küspeleri

– Hayvansal kökenli yemlerdir. Hayvansal kökenli yemlerdir.

– MgO ve MgSO4 yaygın olarak kullanılır. MgO ve MgSO4 yaygın olarak kullanılır.

(56)

Kükürt Kükürt

Tüylerin primer bileşeni Tüylerin primer bileşeni

Sistin, sistein ve metiyonin yapıtaşıdır.

Tiyamin ve biotin gibi vitaminlerinde unsurudur.

Tükürük, safra ve insulin hormonunun kapsamında da Tükürük, safra ve insulin hormonunun kapsamında da

bulunur.

Kükürt protein, yağ ve CHO metabolizmasında Kükürt protein, yağ ve CHO metabolizmasında

önemli rolü olan esansiyel bir element önemli rolü olan esansiyel bir element

İnsulin ve tiaminin yapısında bulunarak CHO İnsulin ve tiaminin yapısında bulunarak CHO

metabolizmasında yer alır.

(57)

Kükürt kaynakları;

Yonca, Yonca,

Bira mayası, Bira mayası,

Melas, kan unu, Melas, kan unu,

Mısır, gluten unu PTK Mısır, gluten unu PTK

Balık unu, et unu, et-kemik unu, kan unu Balık unu, et unu, et-kemik unu, kan unu

Na Na

₂₂

SO SO

₄₄

, amonyum sülfat tuzları yaygın kullanılır. , amonyum sülfat tuzları yaygın kullanılır.

Fonksiyon bakımından kükürt ile selenyum, molibden, Fonksiyon bakımından kükürt ile selenyum, molibden, bakır, ve kalsiyum yakın ilişkilidir

bakır, ve kalsiyum yakın ilişkilidir

(58)

Sodyum Sodyum

Vücuttaki Na;% 93’ ü ekstrasellülar sıvılarda ve geri Vücuttaki Na;% 93’ ü ekstrasellülar sıvılarda ve geri

kalanı intrasellüler olarak bulunur.

Dokularda asit-baz dengesinin, Dokularda asit-baz dengesinin,

Osmotik basıncın düzenlenmesi ve Osmotik basıncın düzenlenmesi ve

Su metabolizmasında rol oynar.

Yetersizliğinde iştah ve verim azalır, yumurta Yetersizliğinde iştah ve verim azalır, yumurta

tavuklarında

kanibalismus

kanibalismus şekillenebilir. şekillenebilir.

(59)

Klor Klor

Sodyum ve potasyumla beraber ozmotik basıncı ve Sodyum ve potasyumla beraber ozmotik basıncı ve

asit –baz dengesinin düzenlenmesinde rol oynar.

Mide sekresyonun da HCI oluşumunda yer tutar Mide sekresyonun da HCI oluşumunda yer tutar

En önemli kaynak NaCI

(60)

TUZ TUZ

Hem iştah açıcı Hem iştah açıcı

Sindirim sıvılarının şekillenmesinde, Sindirim sıvılarının şekillenmesinde,

Vücut sıvısının konsantrasyonunda Vücut sıvısının konsantrasyonunda

pH’ nın kontrolünde, pH’ nın kontrolünde,

Kas ve sinir aktivitesinde rol oynar.

Tavuk rasyonlarında %0.35 düzeyinde olmalı Tavuk rasyonlarında %0.35 düzeyinde olmalı

Tavuklarda tuz noksanlığında kanibalizm görülebilir.

Zehirlenme; yumurta tavuklarında %4, civciv ve Zehirlenme; yumurta tavuklarında %4, civciv ve

piliçlerde %2 olduğunda görülür.

– Hindi palazları daha hassas bu düzey %1’ dir.Hindi palazları daha hassas bu düzey %1’ dir.

(61)

Potasyum Potasyum

İntrasellüler sıvıların önemli bir katyonu İntrasellüler sıvıların önemli bir katyonu

Hücre içinde su tutulması, Hücre içinde su tutulması,

Asit-baz dengesinde ve osmotik basıncın Asit-baz dengesinde ve osmotik basıncın

düzenlenmesinde rolü vardır.

Kalp kasının ve sinir sisteminin normal çalışması için Kalp kasının ve sinir sisteminin normal çalışması için

gereklidir gereklidir

Yetersizlik;

Yetersizlik;

– Civcivlerde büyümenin azalması, zayıflık, tetani, Civcivlerde büyümenin azalması, zayıflık, tetani,

– Kalp ve böbrek hipertrofisi Kalp ve böbrek hipertrofisi

(62)

Demir Demir

%70’ i hemoglobin ve myoglobindedir. Kan

%70’ i hemoglobin ve myoglobindedir. Kan serumunda transferin halinde bulunur.

serumunda transferin halinde bulunur.

Geri kalanı depo olarak karaciğer, dalak ve kemik Geri kalanı depo olarak karaciğer, dalak ve kemik

iliğinde toplanmıştır (ferritin).

Sitokromlar, katalaz, peroksidazlar gibi enzimlerin Sitokromlar, katalaz, peroksidazlar gibi enzimlerin

yapısında da demir vardır.

Her 1 molekül Hb 1 molekül oksijeni dokulara taşır.

Yumurta

verim düzeyi yüksek tavuklarda demir

verim düzeyi yüksek tavuklarda demir yetersizliği

yetersizliği

meydana gelebilir (1.1 mg/ yumurta). meydana gelebilir (1.1 mg/ yumurta).

(63)

Ferritin +++ şeklinden ferro++ haline dönüşerek Ferritin +++ şeklinden ferro++ haline dönüşerek

emilir.

pH’ nın asit olması, ortamda vitamin C’ nin varlığı, pH’ nın asit olması, ortamda vitamin C’ nin varlığı,

büyüme, kanama ve anemi gibi ihtiyacın arttığı büyüme, kanama ve anemi gibi ihtiyacın arttığı dönemler ile Ca mevcudiyetinde emilim olumlu dönemler ile Ca mevcudiyetinde emilim olumlu

yönde etkilenir.

Yemde emilmeyen demir tuzlarının fazla oluşu, Yemde emilmeyen demir tuzlarının fazla oluşu,

fosfatlar, fitatlar, oksalat ve tannik asit

fosfatlar, fitatlar, oksalat ve tannik asit demirin demirin emilmesini olumsuz yönde etkiler.

emilmesini olumsuz yönde etkiler.

Demir yetersizliğinde; anemi, iştah kaybı, zayıflık, Demir yetersizliğinde; anemi, iştah kaybı, zayıflık,

yorgunluk ve aktivitenin azalması, mukoz yorgunluk ve aktivitenin azalması, mukoz

membranlarda solgunluk görülür.

(64)

Bakır Bakır

Kan plazmasında % 90 düzeyinde alfa 2 globulin yani Kan plazmasında % 90 düzeyinde alfa 2 globulin yani seroplazmine

seroplazmine bağlı halde iken, %10’ u da bağlı halde iken, %10’ u da eritrokuprein eritrokuprein olarak eritrositlerde bulunur.

olarak eritrositlerde bulunur.

Demirin düzenli çalışması için küçük miktarda bakıra Demirin düzenli çalışması için küçük miktarda bakıra gereksinim duyulur.

gereksinim duyulur.

– Demir karaciğerde depolanır, hemoglobine Demir karaciğerde depolanır, hemoglobine dönüşemez.

dönüşemez.

Bakır sülfat gibi yem katkı maddeleri rasyonlara katılabilir.

Kaynaklar;

Kaynaklar;Melas, mısır gluteni, pamuk ve ayçiçeği Melas, mısır gluteni, pamuk ve ayçiçeği tohumu, soya fasulyesi küspesi ve buğday kepeği

tohumu, soya fasulyesi küspesi ve buğday kepeği

(65)

Kobalt Kobalt

Vitamin B

₁₂₁₂

’ nin sentezinde gerekli. ’ nin sentezinde gerekli.

Karaciğer, böbrek, dalak ve kemikte fazla miktarda Karaciğer, böbrek, dalak ve kemikte fazla miktarda

bulunur.

Co yetersizliği 6 ay sonra ortaya çıkar ve ölüm ancak Co yetersizliği 6 ay sonra ortaya çıkar ve ölüm ancak

3-12 ay sonra görülür.

(66)

6666

Suda eriyen vitaminler koenzim olarak rol alır.

– Enzimatik reaksiyonları hızlandırırlar ve bazı Enzimatik reaksiyonları hızlandırırlar ve bazı kimyasal grupları taşırlar.

kimyasal grupları taşırlar.

Yağda eriyen vitaminler Yağda eriyen vitaminler

– Hücre membranlarının integral kısımları, Hücre membranlarının integral kısımları, – Steroid hormonları ve Steroid hormonları ve

– Enzimatik kofaktör olarak görev alırlar. Enzimatik kofaktör olarak görev alırlar.

VİTAMİNLER

(67)

6767

1. Yağda eriyen vitaminler:

1. Yağda eriyen vitaminler:

C, H ve O kapsarlar. Provitamin halinde bulunurlar C, H ve O kapsarlar. Provitamin halinde bulunurlar

Hayvan vücudunda aktif vitamine dönüşürler.

Bağırsaklarda yağ olduğu sürece emilirler.

2. Suda eriyen vitaminler

2. Suda eriyen vitaminler

C, H ve O gibi elementlerden başka

C, H ve O gibi elementlerden başka N, S ve Co N, S ve Co Bütün canlılarda

Bütün canlılarda provitaminleri yoktur provitaminleri yoktur . .

Suda eriyen vitaminler koenzim olarak rol oynar.

– Enerji transferinde etkilidirler. Enerji transferinde etkilidirler.

Depolanmazlar, vitamin C vücutta çok az depolanabilir Depolanmazlar, vitamin C vücutta çok az depolanabilir

Vitaminlerin sınıflandırılması

(68)

6868

Yağda eriyen vitaminler

Yağda eriyen vitaminler Kimyasal adı

Kimyasal adı

A1

A2

D2

D3

E

K

Retinol

Retinol

Dehidroretinol

Dehidroretinol

Ergokalsiferol

Ergokalsiferol

Kolekolsiferol

Kolekolsiferol

Tokoferol

Tokoferol

Fillokinon

Fillokinon

Tablo. Hayvan beslemede önem taşıyan vitaminler

(69)

6969

Suda eriyen vitaminler

Suda eriyen vitaminler Kimyasal adı

Kimyasal adı

B

₁₁

B

₂₂ B

B

₃₃ B

B

₅₅ B

B

₆₆

Biyotin

Biyotin

Folasin

Folasin

Kolin

Kolin B

B

₁₂₁₂

C

Tiyamin

Tiyamin

Riboflavin

Riboflavin

Nikotinamid (Niasin)

Nikotinamid (Niasin)

Pantotenik asit

Pantotenik asit

Pridoksin

Pridoksin

Vitamin H

Vitamin H

Folik asit

Folik asit

Gosipin

Gosipin

Kobalamin

Kobalamin

Askorbik asit

Askorbik asit

Tablo. Hayvan beslemede önem taşıyan vitaminler

(70)

7070

Rutubet, Rutubet,

Peletleme sırasında uygulanan basınç, sıcaklık, Peletleme sırasında uygulanan basınç, sıcaklık,

– A, D3, K, tiyamin ve C vitaminleri stabilite A, D3, K, tiyamin ve C vitaminleri stabilite – Biyotin ve niasin olumlu etki yapmaktadırBiyotin ve niasin olumlu etki yapmaktadır Işık

Işık

Yükseltgenme ve indirgenme, Yükseltgenme ve indirgenme,

Acılaşma, Acılaşma,

İz elementler, İz elementler, pH pH

Diğer vitaminlerle interaksiyonlar, Diğer vitaminlerle interaksiyonlar,

Taşıyıcı olarak kullanılan maddeler ve katkı Taşıyıcı olarak kullanılan maddeler ve katkı

maddeleri maddeleri

Vitaminlerin stabilitesini etkileyen faktörler

(71)

7171

Vitamin

Vitamin Isı

Isı

Oksijen

Oksijen

Rutubet

Rutubet

Işık

Işık

AA D3D3 EE KK B1B1 B2B2 B6B6 B12 B12

Niasin Niasin

Biyotin Biyotin

Folik asit Folik asit CC

++++

++ -- ++ ++ -- -- ++ -- ++ ++++

++

++++

++ ++ ++ --

-- ++ --

-- -- ++++

++ ++ -- ++++

++ ++ ++ ++

-- -- ++ ++

++++

++ ++ -- -- ++ ++

++ --

-- ++++

--

Tablo. Vitaminlerin dış faktörlere duyarlılığı

(-) dayanıklı, (+) duyarlı, (++) çok duyarlı

(72)

7272

Vitamin

Vitamin 5 °5 °CC Oda sıcaklığıOda sıcaklığı 39 39 °°CC AA

D3D3 EE B1B1

B2

B6B6 B12B12

Niasin Niasin

Folik asit Folik asit

Pantotenik asit Pantotenik asit

00 11 22 22

00

88 00 11 55 22

66 00 77 33

0

88 77 11 77 77

4242 3232 1313 2020

0

1818 5757

11 1010

6868

Tablo. Depolama sonucu oluşan vitamin kayıpları, %

(73)

7373

Retinol,

Retinol, retinal ve

retinal ve

retinoik asitretinoik asit

adını alır. adını alır.

Hava ve ışık etkisiyle okside olarak kolayca yıkılır.

Bitkilerde bulunan

αα, , ββ ve ve γγ karotinler ile kriptoksantin, karotinler ile kriptoksantin,

Mavi-yeşil alglerde

mmikzoksantinler ikzoksantinler

provitaminleridir provitaminleridir Karotenlerin tamamı provitamin A olarak etki göstermez Karotenlerin tamamı provitamin A olarak etki göstermez

– Ksantofiller yumurta sarısına

renk veren bileşikler. renk veren bileşikler.

ββ karotenler karotenler

yüksek vitamin aktivitesi nedeniyle yüksek vitamin aktivitesi nedeniyle

hayvan hayvan beslemede önemlidir

beslemede önemlidir

. .

A VİTAMİNİ

(74)

7474

Retinol (vitamin A) ve dehidroretinol (vitamin A2) ışık Retinol (vitamin A) ve dehidroretinol (vitamin A2) ışık

uyarımlarının gözden beyine taşınmasında görev yaparlar.

– Görme pigmenti oluşturmak için Görme pigmenti oluşturmak için opsinopsin ile birleşir. ile birleşir.

Retinada yerleşmiş fotoreseptörler “rod” ve “cone”

Yemlerde protein ve P nitrat vücutta karotenin Yemlerde protein ve P nitrat vücutta karotenin

değerlendirilmesini olumsuz etkiler değerlendirilmesini olumsuz etkiler

Rod hücreleri

Rod hücreleri alacakaranlıkta görme ( alacakaranlıkta görme (RodopsinRodopsin pigment) pigment) Cone hücreleri

Cone hücreleri “ “ışık ve renktenışık ve renkten” sorumlu (” sorumlu (İodopsinİodopsin pigment) pigment)

(75)

7575

Epitel membranı korumada

Epitel membranı korumada görev alır.görev alır.

– Mukopolisakkaritlerin oluşumuna katılır.Mukopolisakkaritlerin oluşumuna katılır.

Kemik gelişiminde

Kemik gelişiminde önemliönemli..

– Epitelial kıkırdağın normal büyümesi ve gelişmesindeEpitelial kıkırdağın normal büyümesi ve gelişmesinde Yetersizlik ve zehirlenmelerde osteoblast /osteoklastlar Yetersizlik ve zehirlenmelerde osteoblast /osteoklastlar

anormal aktivite göstermektedirler.

Üreme

Üreme üzerine etkiliüzerine etkili

Tahıl ağırlıklı beslemede yetersizlik görülebilir.

Eksikliğinde kanatlılarda ölüm oranı yüksektir.

– Büyümede duraklama, zayıflama, tüylerin kabarık hal Büyümede duraklama, zayıflama, tüylerin kabarık hal alması ve sallantılı yürüyüştür.

alması ve sallantılı yürüyüştür.

Yumurta verimi ve yumurtadan civciv çıkma oranı düşer Yumurta verimi ve yumurtadan civciv çıkma oranı düşer