M M M M e rakl inikk
Sevgili Çocuklar,
Oyun oynamay› çok sevdi¤inizi biliyoruz. Size bir s›r verelim mi? Oyun oynamay› biz de sizin kadar seviyoruz. Çünkü, oyun oynarken çok e¤leniyoruz. Üstelik oyun oynamak, hem sa¤l›kl›
kalmam›za yard›mc› oluyor, hem de bir sürü yeni fley ö¤renmemizi sa¤l›yor. Bu, hayvanlar için de böyle. Onlar da oyun oynayarak yaflama haz›rlan›yorlar. Yiyecek bulabilmek ya da düflmanlar›ndan korunabilmek için baz› beceriler kazanmalar› gerekiyor. Bu becerileri de oyun oynarken kazan›yorlar. Bizler de, arkadafllar›m›z›, daha da önemlisi kendimizi oyunlar sayesinde tan›yoruz. Birbirimizle iletiflim kurmay› ö¤reniyoruz. Çevremizdeki nesnelerin fark›na var›yoruz. Keflifler yap›yoruz. Düflünme ve sorun çözme becerilerimiz gelifliyor.
Ayakkab›lar›m›z› ba¤lamay›, merdivenleri t›rmanmay›, daha iyi konuflmay›, daha dikkatli olmay›, çeflitli nesneleri nas›l tutmam›z gerekti¤ini, hayal kurmay› ve daha bir çok fleyi hep oyunlar sayesinde ö¤reniyoruz. Haydi, hiç zaman kaybetmeyelim. Birazc›k hayal gücüyle
yo¤urt kaplar› gemilere, küçük sopalar oltalara, tafllarsa bebeklere dönüflsün...
Hepinize bol oyunlu günler diliyoruz.
M e l t e m Y e n a l C o fl k u n
H E R A Y I N 1 ’ ‹ N D E Ç I K A R
S Saahhiibbii
TÜB‹TAK Ad›na Baflkan V.
Prof. Dr. Nüket Yetifl S
Soorruummlluu YYaazz›› ‹‹flfllleerrii MMüüddüürrüü Raflit Gürdilek
E Eddiittöörr
Meltem Yenal Coflkun
Y
Yaayy››nn KKuurruulluu
Güldal Büyükdamgac› Alogan Mustafa Atakan
Raflit Gürdilek Berrin Akman Feyza Tantekin Erden Gelengül Haktan›r Belma Tu¤rul Ayfle Yal›n
T
Teekknniikk KKoooorrddiinnaattöörr Duran Akca
R
Reeddaakkssiiyyoonn Zeynep Tozar
A
Arraaflfltt››rrmmaa vvee YYaazz›› GGrruubbuu Tu¤ba Can
Zuhal Özer
Asl› Zülal
G
Grraaffiikk TTaassaarr››mm Fulya Koçak
Hülya Y›lmazcan
‹‹llllüüssttrraattöörr P›nar Büyükgüral
L
Looggoo vvee KKaarraakktteerr TTaassaarr››mm››
Tülay Sözbir Seidel O
Okkuurr ‹‹lliiflflkkiilleerrii Vedat Demir
Zehra fien
Figen Akdere
‹brahim Aygün
‹‹ddaarrii HHiizzmmeettlleerr Kemal Çetinkaya
Y
Yaazz››flflmmaa AAddrreessii Merakl› Minik Dergisi Atatürk Bulvar›
No: 221 Kavakl›dere / 06100 / Ankara Tel (312) 427 06 25 (Yaz› ‹flleri) Tel (312) 468 53 00 (TÜB‹TAK Santral) Faks (312) 427 66 77 (Yaz› ‹flleri)
‹nternet www.tubitak.gov.tr/merakliminik e-posta [email protected]
S
Saatt››flfl--AAbboonnee--DDaa¤¤››tt››mm Tel (312) 467 32 46 Tel (312) 468 53 00 / 1061 / 3438 Faks (312) 427 13 36 ISSN 977-1307-1998 Fiyat› 3 YTL (KDV dahil)
B Baasskk››
Promat Bas›m Yay›n San ve Tic. A. fi.
Tel: (212) 456 63 63 www.promat.com.tr B
Baasskk›› TTaarriihhii 30.08.2007
“Benim manevi miras›m ilim ve ak›ld›r ”
Mustafa Kemal Atatürk
kunye 30/8/05 11:34 Page 1
2 ...Haydi Oyun Oynayal›m
6 ...Kim Neyle Oynuyor?
8 ...Denge Oyunu
9 ...Bisikletim...
1 2 ...Karamel ve Çekirdek’i Giydirin
1 4 ....Hayvanlar da Oyun Oynarlar
1 7 ...Gölge Bulmaca
1 8 ...Çok Merak Ediyorum
1 9 ....Parmak ‹zlerimizle Resim Yapal›m
2 0 ...Küçük Eller ‹flbafl›nda
2 2 ... Çakçak Keflfediyor
2 4 ... K›rç›l’›n Seçtikleri 1 7 2
9
1 4
icindekieylul07 29/8/05 18:59 Page 1
Haydi Oyun Oynayal›m
Herkes oyun oynamay› sever. Ya sen? Peki en sevdi¤in oyun hangisi?
Koflmak.
Z›plamak.
Her ad›m att›¤›nda, oturup kalkt›¤›nda, masan›n üzerindeki barda¤a uzand›¤›nda, s›rt›n› kafl›d›¤›nda, hatta
gülümsedi¤inde ya da yüzünü ast›¤›nda ne oluyor biliyor musun? Kaslar›n çal›fl›yor! Saklambaç
oynad›¤›nda, ip atlad›¤›nda, bisiklete bindi¤inde de
kaslar›n çal›fl›yor. Karamel ve Çekirdek’e bak. En sevdikleri oyunlar› gösteriyorlar. Haydi biz de onlara efllik
edelim. Hem e¤lenelim, hem de kaslar›m›z çal›fls›n.
2-5oyun 29/8/05 10:46 Page 1
3
T›rmanmak.
Hayvan taklidi yapmak.
Örne¤in, kurba¤a gibi s›çramak.
Y›lan gibi sürünmek.
Penguen gibi yürümeye ne dersin?
2-5oyun 29/8/05 10:47 Page 2
Belki de bir a¤aç olmak. Kollar›m, dallar›m olacak. Hiç k›p›rdamadan sence ne kadar durabilirim? Haydi say!
Tamam pes ediyorum. Ben de bir balerin gibi durabilirim.
1 , 2, 3 , 4, 5 ,
6, 7, 8, 9, 10 …
2-5oyun 29/8/05 10:47 Page 3
Benim gibi sallanabilir misin?
Peki ne kadar esneksin? Haydi ayak parmaklar›n›
tut. Daha ileri.
Daha ileri.
Bu benim için çok kolay!
Ben de çok esne¤im.
Biliyor musun babam bunu yapam›yor.
Heeey! Ben de çok esne¤im. Bak›n aya¤›mla bafl›m› kafl›yabiliyorum.
Dikkat et! Düfleceksin.
Merak etme!
Ben, çok
güçlüyüm. Bak kaslar›ma!
Meltem Yenal Coflkun Çizimler: Tülay Sözbir Seidel 5
2-5oyun 29/8/05 10:47 Page 4
Kim Neyle Oynuyor?
Afla¤›da herkes bir oyun oynuyor.
Ama kiminin topu, kiminin ipi, kimininse çemberi kaybolmufl!
Yanda gördü¤ün oyun araçlar›n›
uygun yerlere çizer misin?
6-7kimneyle 29/8/05 11:13 Page 1
7
Meltem Yenal Coflkun Çizim: P›nar Büyükgüral
Basket Topu
Pinpon Topu
Voleybol Topu
Çember
‹p
Oyun Araçlar›
6-7kimneyle 29/8/05 11:13 Page 2
Ayakta dur
Dizlerinin üzerinde otur
“Denge Oyunu”nu oynamak için, okun delikli ucunu afla¤›daki resmin ortas›na yerlefltir. Bir kalemin sivri ucunu okun üzerindeki delikten geçir. Di¤er elinle de oku çevir. Ok, resmin üst yar›s›ndaysa ayakta dur; alt yar›s›ndaysa dizlerinin üzerinde dur. Oku bir daha çevir.
Topu okun gösterdi¤i resimdeki gibi tutmaya çal›fl. Bakal›m en kolay hangi hareketi yapacaks›n?
Malzemeler
• Küçük, yumuflak bir top
• ‹nce uçlu bir kalem
• Bu sayfadaki gibi bir k⤛t ok
Ayflenur Us Çizim: P›nar Büyükgüral
Denge Oyunu
dengeyazi copy 29/8/05 11:19 Page 1
Bisikletim...
Bisikletim üç tekerlekli.
Bisikletimle evde, bahçede, parkta dolafl›r›m.
Bisikletim, pedallar›n› h›zl› çevirince daha h›zl› gider.
9
visual photos
bisiklettooooo 29/8/05 18:33 Page 2
‹flte, yar›fl bisikletleri. Bu da bir bisiklet yar›fl›. Merak ediyorum, yar›fl›
hangi bisikletçi kazanacak?
“Bisiklete binerken kask takmal›y›z.
Kask, düfltü¤ümüzde bafl›m›z› korur.”
‹ki tekerlekli bisikletler , hatta dört teker lekli bisikletler d e var.
Bu, iki tekerlekli bir bis iklet. ‹stersen tekerleklerini s ayabilirsin.
bisiklettooooo 29/8/05 18:33 Page 3
Bu da, üç kiflilik bir bisiklet. Peki, bunun kaç tekerle¤i var?
Asl› Zülal
11
fiimdi, sen de buraya kendi bisikletini ya da en sevdi¤in bisikleti çiz.
bisiklettooooo 29/8/05 18:33 Page 4
Karamel ve Çekirdek, bisiklete binecekler. Onlar› giydirebilir misin?
Giysilerini giydirdikten sonra, bafllar›na kasklar›n›, dizlerine dizliklerini, dirseklerine de dirsekliklerini takabilirsin.
Karamel ve Çekirdek’i Giydirin
12-13bisiklete,bin 29/8/05 18:40 Page 1
Asl› Zülal Çizimler: Tülay Sözbir Seidel
Karamel ve Çekirdek’i bir kartona yap›flt›rarak kesebilirsin.
Dik durmalar› için, ayaklar›n›n alt›ndaki kesik çizgilerden kes.
Kartondan, 2x11 cm boyutlar›nda dikdörtgen parçalar kes. Bu
parçalar› kesti¤in yerlere enlemesine tak.
kask kask
tiflört
tiflört
flort
dirseklik
dirseklik
dirseklik
dirseklik
dizlik dizlik
flort
13
12-13bisiklete,bin 29/8/05 18:40 Page 2
Hayvanlar da Oyun Oynarlar
Köpekler topla oynarlar.
Koflarlar, z›plarlar,
Bir o yana bir bu yana atlarl ar.
Ah bilseniz bu oyun ne zevkli dir!
Topla oynamak kaslar› gelifl tirir.
14-16hayvanlaroyun 29/8/05 18:54 Page 1
15
Kediler beslenmek için
Fare, kufl gibi hayvanlar› yak alarlar.
Bunun için en yükse¤e s› çrarlar S›çramay› ö¤renmenin en iy i yolu
‹p yakalama oyunu
Yavru kutup ay›lar› anneleriyle birlikt e!
Canlar› s›k›l›p oyun oynamak isteyince, Ç›karlar annelerinin üstüne.
Sanki flöyle der gibi:
“Haydi uyan, oyna bizimle!”
14-16hayvanlaroyun 29/8/05 18:54 Page 2
Tu¤ba Can
Kuzular çimenlerde özgür ce Hoplaya z›playa oynarlar.
Böylece birgün büyüdükler inde Avc›ya yakalanmamak için
Çok h›zl› koflarlar.
A¤aca t›rmanmak pek kolay de¤ild ir.
Ormanda yaflayan rakunlar , Bu ifli oyunla ö¤renirler .
Arada bir dallarda sallanmak da, Onlar›n oynad›¤› oyunlarda n biridir.
14-16hayvanlaroyun 29/8/05 18:54 Page 3
Tu¤ba Can Çizim: P›nar Büyükgüral 17
Gölge Bulmaca
Afla¤›daki hayvanlar› gölgeleriyle efllefltirir misin?
14-16hayvanlaroyun 29/8/05 18:54 Page 4
18
Zuhal Özer Foto¤raf: http://commons.wikimedia.org/wiki/Image:Common_snail.jpg
Merak etti¤iniz sorular› bize gönderebilirsiniz.
Adres: TÜB‹TAK Merakl› Minik Dergisi Çok Merak Ediyorum Köflesi Atatürk Bulvar› No: 221 Kavakl›dere/Ankara
Salyangozlar, yerde sürünerek ilerlerler.
Onlar›n yaln›zca bir ayaklar›
vard›r. Sürünürken
ayaklar›yla kendilerini öne do¤ru iterler. Böyle ilerlemek
zor bir ifltir. Bu nedenle salyangozlar pek h›zl›
de¤ildir. Ancak, ayaklar›ndan ç›kan bir s›v› yeri kayganlaflt›r›r. Bu s›v›, daha kolay ilerlemelerini sa¤lar. Ayr›ca, salyangozlar›n kabuklar› hafifse ya da yoksa daha h›zl› ilerlerler.
İşte burası salyangozun
ayağı. Onun ayağı bizimkine hiç benzemiyor.
“Salyangozlar neden çok yavafl
yürüyor?”
Burak Batar 6 yafl Bursa
18-merak-salyangoz 8/28/07 1:42 PM Page 1
Parmak ‹zlerimizle Resim Yapal›m
Burada birçok parmak izi var. Bu parmak izlerinden farkl› resimler elde edebilirsin. Boflluklara kendi parmak izlerini de ç›kar›p daha çok resim yapabilirsin.
19
Zuhal Özer Çizimler: P›nar Büyükgüral 19parmakizi 8/28/07 1:46 PM Page 1
Temmuz say›m›zda, el ve ayak izlerinizle resim yapman›z› istemifltik.
‹flte resimleriniz ve siz!
Ulafl Bora Öztürk 7 yafl - Ankara
Esin Keysan - Denizli
Damla Seçkin - 4 yafl - Ankara
Remzican Aras - 5 yafl Afyonkarahisar
Öykü Do¤an - 4 yafl- Uflak
Edanaz Ulutafl - 3 yafl
Gün Süer - 6 yafl - Ankara Can (2) / Sualp (4) - Tekirda¤
Elif K›r›m - 3 yafl - Ankara
Efecan (5)/ Melike (1) Y›ld›r›m Yavuzeli Hac›malli Köyü / Gaziantep
Sevgim Çocuk Aktiviteleri Merkezi - Bursa
Utku Erçetin - 4 yafl Atina / Yunanistan Yusuf (5,5) / Zeynep (2,5)
Türköz - Ankara
Deniz K›r - 4 yafl - Ankara 22-23kucukel-eylul 30/8/05 10:07 Page 1
21
Burak Vatan- 5 yafl Uzunköprü / Edirne
Kas›m say›m›z için
su ve topra¤› kar›flt›rman›z› ve elde etti¤iniz hamurdan heykeller
yapman›z› istiyoruz.
Heykellerinizle çekilmifl foto¤raflar›n›z›, ad›n›z›, yafl›n›z› ve oturdu¤unuz ili
yazarak, ister
postayla ister e-postayla bize gönderebilirsiniz.
Ela fi›pka - 5.5 yafl
‹stanbul
Efe An›l Serin (4,5) - Birsu Çakmak (5) Erdemli / ‹çel
Zeynep Y›ld›r›m 3,5 yafl - Ankara
Zahid Esad fiahin - 6 yafl Afyonkarahisar
Yasemin Uluda¤ - 4 yafl - ‹stanbul
Onur ‹lkdo¤an - 5 yafl - Ankara
M›sra Nehir Kurt - 3 yafl - ‹stanbul Gizem Çilingir - 5 yafl
Tosya / Kastamonu
‹lke H›zal - 3.5 yafl Tekirda¤
Eren O¤uz - 6 yafl - Denizli P›nar Alatafl - 5 yafl - ‹stanbul
Kerem Berk Kurt - 2 yafl
‹stanbul
Zeynep Sude Aygen 5 yafl - Van Sinemis Bahad›r - 5 yafl - Adana
Ali Erdem Do¤an - 6 yafl
fiehitkamil / Gaziantep
Efe Kolbak›r - 5 yafl Samsun
MT Minikolej - 4 yafl - Kemer / Antalya Ceren Önal - 4 yafl - ‹zmir
Sezin Y›ld›r›m - 5 yafl - Trabzon
Egemen ‹lke Adak - 4,5 yafl - Kocaeli Ege Tan - 4 yafl - Gebze / Kocaeli
Elif Polat - 6 yafl
TÜB‹TAK Merakl› Minik Dergisi
“Küçük Eller ‹flbafl›nda” Köflesi Atatürk Bulvar› No: 221 06100 Kavakl›dere / ANKARA merakl›[email protected] Göksu Fazl›o¤lu
6 yafl - Ankara 22-23kucukel-eylul 30/8/05 10:07 Page 2
Gazoz
Gazoz
Gazoz içti¤inde, barda¤›n içinde oluflan kabarc›klar› fark ettin mi?
Bu kabarc›klarla e¤lenceli bir oyun oynanabilir. Örne¤in, kuru üzüm taneleri dans ettirilebilir.
Gazoz
Bir barda¤a gazoz koy ve oluflan kabarc›klar›
gözlemle. Gaz kabarc›klar›
nas›l hareket ediyorlar?
Dans Eden Üzümler
Kuru üzüm Bardak
20-21cakcakxx 8/28/07 1:48 PM Page 1
23
Tu¤ba Can Deney çizimleri: P›nar Büyükgüral
Bir avuç kuru üzümü gazoz dolu barda¤›n içine at ve üzümleri izle.
Neler oluyor?
Üzüm taneleri önce batar.
Sonra bunlar›n çevreleri kabarc›klarla kaplan›r. Bu kabarc›klar, yukar› hareket eder. Yukar› hareket ederken üzümleri de yanlar›nda
götürürler. Kabarc›klar, gazozun üst k›sm›na yaklaflt›klar›nda
patlarlar. Bu durumda üzüm taneleri yeniden batar.
Böylece üzüm taneleri dans ediyormufl gibi
görünürler.
Gazoz gibi baz›
içeceklerin içinde gaz vard›r. Bu içecekleri bir
barda¤a
doldurdu¤umuzda bu gaz, kabarc›klar fleklinde
yukar› yükselir.
T›pk› uçan balonlar gibi!
20-21cakcakxx 8/28/07 1:48 PM Page 2
Yabani Bitkilerin Tohumlar›n› Toplay›n
Sonbahar’›n kap›m›zda bekledi¤i flu günlerde, yol kenarlar›nda, k›rlarda, yabani bitkilerin havada uçuflan tohumlar›n› görebilirsiniz. K›rlardaki birçok bitkinin tohumlar›, rüzgârla uzaklara tafl›nacak özelliktedir.
Birçok kufl, ar›lar ve kelebekler, o yöreye özgü yabani çiçekleri bahçe çiçeklerine ye¤lerler. Bahçenize yabani
çiçeklerin tohumlar›n› ekerek buray› bu canl›lar için çekici hale getirebilirsiniz.
Bu bitkilerin tohumlar› genellikle k›fl› toprakta geçirerek ilkbahara kadar “uyur” ve ilkbaharda çimlenir. Toplad›¤›n›z tohumlar› hemen ekebilirsiniz ya da plastik bir torbaya koyarak ilkbahara kadar buzdolab›nda bekletebiirsiniz.
Ö n e r i . . .
B a h ç e c i l i k
Üç Tekerlekli Bisiklet Seçerken...
Üç tekerlekli bisikletin boyu çok yüksek ya da selesi çok yukar›da olmamal›. Bisikleti, kullanacak çocukla birlikte deneyerek almak iyi olabilir.
Bunun yan› s›ra, arkas›nda yaslanma yeri de olan genifl bir sele, tutma yerleri yumuflak sünger ya da plastik kaplamal› gidon, 25 – 30 santimetre çap›nda tekerlekler önerilen özellikler aras›nda.
Birçok çocuk için bisikletinde bir zil olmas› çok e¤lenceli. Bisikletin önünde ya da arkas›nda küçük bir sepet bulunmas› da tercih edilebilir.
Bu sepette at›flt›rmal›k yiyecekler ya da küçük oyuncaklar tafl›mak hofllar›na gidebilir.
kircilin07 30/8/05 13:25 Page 1
25
Say› Saymay› Ö¤renenler ‹çin
Bu say›m›zda, TÜB‹TAK Popüler Bilim
Kitaplar›’n›n Okulöncesi Kitapl›¤›’ndan ç›kan iki kitab› tan›tmak istiyoruz. “Saymaya
Bafllamak”ta, 1’den 5’e kadar olan rakamlar›
tan›ma, yazma ve sayma al›flt›rmalar› yer
al›yor. “10’a Kadar Saymak”ta, 1’den 10’a kadar saymay› ö¤retmenin yan› s›ra,
çocuklar› s›f›r kavram›yla da tan›flt›r›yor. Her iki kitap da, kitab›n kullan›m›na yönelik çeflitli önerilerle anne babalar›n da geliflimine katk›da bulunuyor. Kitaplar›, Jenny Tyler ve Robyn Gee yazm›fl, Graham Round resimlemifl; Özlem Özbal Türkçelefltirmifl.
K i t a p
Asl› Zülal - Zuhal Özer
O y u n
“Z›platan Zarlar”
“Z›platan Zarlar” oyununu çocuklar›n›zla ya da ö¤rencilerinizle
oynayabilirsiniz. Bu oyunu oynamak için iki orta boy kutu, dosya k⤛tlar›, gazl› kalemler ve yap›flt›r›c› gerekiyor.
1. Kutular›n›n üzerini k⤛tla kaplay›n.
2. Birinci kutunun her bir yüzüne 1’den bafllayarak 6’ya kadar olan rakamlar› yaz›n.
Çocuklardan her rakam›n alt›na o kadar say›da daire çizmelerini ve içlerini boyamalar›n› isteyin.
3. Çocuklar›n dosya k⤛tlar›n›n üzerine çeflitli hareketlerin resimlerini yapmalar›n›
sa¤lay›n. Koflmak, yürümek, sürünmek, z›plamak, örümcek gibi yürümek, parmak ucunda yürümek, topuklar›n üzerinde yürümek gibi.
4. Çocuklardan birinin say› zar›n›, di¤erinin de hareket zar›n› atmas›n› sa¤lay›n.
Diyelim ki say› zar› düfltü¤ünde 3, hareket zar› düfltü¤ündeyse z›plamak en üstte kald›. Oyunu oynayan çocuklar›n tümünün zarlar›n çevresinde 3 kez z›plamas›n›
sa¤lay›n. Sürünmek gibi süreklilik gösteren hareketlerdeyse çocuklar›n zarlar›n çevresinde sürünerek üç tur atmalar›n› sa¤lay›n. Zar atma iflini tüm çocuklara s›rayla yapt›rabilirsiniz.
yürüyerek z›pla yarak sürünerek
kircilin07 29/8/05 19:21 Page 2
2007/09
H H a a
y y d dii
H
H a ay yv va an nlla ar r d da a O n O O y y n n a a r r lla a r r
B Biis siik klle et ti im m ...
O O
y
y u un n O Oy yn na ay ya al l› ›m m
KK a a r r
a a m m
e ell
v ve e Ç Çe ek kiir rd de ek k’ ’i i G G iiy y d d iir r iin n
yeniarkapak 30/8/05 15:58 Page 1
