1 YÖNETMELİKLER/TEBLİĞLER/KANUNLAR
İÇİNDEKİLER
ALT İŞVERENLİK YÖNETMELİĞİ ... 3
ASBESTLE ÇALIŞMALARDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK ... 4
ASBEST SÖKÜMÜ İLE İLGİLİ EĞİTİM PROGRAMLARINA İLİŞKİN TEBLİĞ ... 6
BASİT BASINÇLI KAPLAR YÖNETMELİĞİ ... 7
BİNALARIN YANGINDAN KORUNMASI HAKKINDAKİ YÖNETMELİK... 8
BİYOLOJİK ETKENLERE MARUZİYET RİSKLERİNİN ÖNLENMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK ... 19
ÇALIŞANLARIN GÜRÜLTÜ İLE İLGİLİ RİSKLERDEN KORUNMASINA DAİR YÖNETMELİK ... 21
ÇALIŞANLARIN İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ EĞİTİMLERİNİN USUN ve ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK ... 22
ÇALIŞANLARIN PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK ... 23
ÇALIŞANLARIN TİTREŞİMLE İLGİLİ RİSKLERDEN KORUNMALARINA DAİR YÖNETMELİK ... 25
ÇALIŞMA GÜCÜ VE MESLEKTE KAZANMA GÜCÜ KAYBI ORANI TESPİT İŞLEMLERİ YÖNETMELİĞİ25 ÇOCUK ve GENÇ İŞÇİLERİN ÇALIŞTIRILMA USUL ve ESASLARI YÖNETMELİĞİ ... 28
EKRANLI ARAÇLARLA ÇALIŞMALARDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK ... 29
ELLE TAŞIMA İŞLERİ YÖNETMELİĞİ ... 30
GEBE veya EMZİREN KADINLARIN ÇALIŞTIRILMA ŞARTLARIYLA EMZİRME ODALARI ve ÇOCUK BAKIM YURTLARINA DAİR YÖNETMELİK ... 30
GEÇİCİ veya BELİRLİ SÜRELİ İŞLERDE İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ HAKKINDA YÖNETMELİK ... 32
HAFRİYAT TOPRAĞI, İNŞAAT VE YIKINTI ATIKLARININ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ ... 32
HAZIRLAMA, TAMAMLAMA ve TEMİZLEME İŞLERİ YÖNETMELİĞİ ... 33
HİJYEN EĞİTİMİ YÖNETMELİĞİ ... 34
İLKYARDIM YÖNETMELİĞİ ... 35
İŞ EKİPMANLARININ KULLANIMINDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ŞARTLARI YÖNETMELİĞİ ... 36
İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLARININ GÖREV, YETKİ, SORUMLULUK VE EĞİTİMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK ... 40
İŞ HİJYENİ ÖLÇÜM, TEST VE ANALİZİ YAPAN LABORATUVARLAR HAKKINDA YÖNETMELİK ... 44
İŞ KANUNUNA İLİŞKİN ÇALIŞMA SÜRELERİ YÖNETMELİĞİ ... 47
İŞ KANUNUNA İLİŞKİN FAZLA ÇALIŞMA VE FAZLA SÜRELERLE ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ ... 47
İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HİZMETLERİ YÖNETMELİĞİ ... 48
İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ İLE İLGİLİ ÇALIŞAN TEMSİLCİSİNİN NİTELİKLERİ VE SEÇİLME USUL VE ESASLARINA İLİŞKİN TEBLİĞ ... 52
İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KURULLARI HAKKINDA YÖNETMELİK ... 52
İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ RİSK DEĞERLENDİRMESİ YÖNETMELİĞİ ... 53
İŞYERİ AÇMA VE ÇALIŞMA RUHSATLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK... 56
İŞYERİ BİNA VE EKLENTİLERİNDE ALINACAK SAĞLIK VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK ... 57
İŞYERİ HEKİMİ VE DİĞER SAĞLIK PERS. GÖREV, YETKİ, SORUMLULUK VE EĞİTİM. HAKKINDA YÖNETMELİK ... 62
2
İŞYERLERİNDE ACİL DURUMLAR HAKKINDA YÖNETMELİK ... 65
İŞYERLERİNDE İŞİN DURDURULMASINA DAİR YÖNETMELİK ... 67
KADIN ÇALIŞANLARIN GECE POSTALARINDA ÇALIŞTIRILMA KOŞULLARI HAKKINDA YÖNETMELİK ... 68
KANSEROJEN VEYA MUTAJEN MAD. ÇALIŞMALARDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK ... 69
TEHLİKELİ MADDELERİN KARAYOLUYLA TAŞINMASI HAKKINDA YÖNETMELİK ... 72
KİMYASAL MADDELERLE ÇALIŞMALARDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK ... 75
KİŞİSEL KORUYUCU DONANIM YÖNETMELİĞİ ... 80
KİŞİSEL KORUYUCU DONANIMLARIN İŞYERLERİNDE KULLANILMASI HAKKINDA YÖNETMELİK 83 MADEN İŞYERLERİNDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETMELİĞİ... 84
MAKİNA EMNİYETİ YÖNETMELİĞİ ... 89
MUHTEMEL PATLAYICI ORTAMLARDA KULLANILAN TEÇHİZAT VE KORUYUCU SİST. İLE İLGİLİ YÖNETMELİK ... 93
POSTALAR HALİNDE İŞÇİ ÇALIŞTIRILARAK YÜRÜTÜLEN İŞLERDE ÇALIŞMALARA İLİŞKİN ÖZEL USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK ... 96
SAĞLIK KURALLARI BAKIMINDAN GÜNDE AZAMİ YEDİ BUÇUK SAAT VEYA DAHA AZ ÇALIŞILMASI GEREKEN İŞLER HAKKINDA YÖNETMELİK ... 97
SAĞLIK VE GÜVENLİK İŞARETLERİ YÖNETMELİĞİ ... 98
TEHLİKELİ MADDELER VE MÜSTAHZARLARA İLİŞKİN GÜVENLİK BİLGİ FORMLARININ HAZIRLANMASI VE DAĞITILMASI HAKKINDA YÖNETMELİK ... 99
TEHLİKELİ MADDELERİN VE MÜSTAHZARLARIN SINIFLANDIRILMASI, AMBALAJLANMASI VE ETİKETLENMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK ... 100
TEHLİKELİ VE ÇOK TEHLİKELİ SINIFTA YER ALAN İŞLERDE ÇALIŞTIRILACAKLARIN MESLEKİ EĞİTİMLERİNE DAİR YÖNETMELİK ... 114
TOZLA MÜCADELE YÖNETMELİĞİ ... 115
YAPI İŞLERİNDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETMELİĞİ ... 118
YAPI MÜTEAHHİTLERİNİN KAYITLARI İLE ŞANTİYE ŞEFLERİ VE YETKİ BELGELİ USTALAR HAKK. YÖNETMELİK ... 125
YILLIK ÜCRETLİ İZİN YÖNETMELİĞİ ... 127
ELEKTRİK İÇ TESİSLERİ YÖNETMELİĞİ ... 129
ELEKTRİK İLE İLGİLİ FEN ADAMLARININ YETKİ GÖREV VE SORUMLULUKLARI HAKKINDA YÖNETMELİK ... 134
ELEKTRİK KUVVETLİ AKIM TESİSLERİ YÖNETMELİĞİ ... 135
ÖZÜRLÜ, ESKİ HÜKÜMLÜ VE TERÖR MAĞDURU İSTİHDAMI HAKKINDA YÖNETMELİK ... 138
4857 SAYILI İŞ KANUNU ... 140
6331 SAYILI İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ KANUNU... 148
TÜRK CEZA KANUNU (ilgili maddeler) ... 153
SOSYAL SİGORTALAR KANUNU (ilgili maddeler) ... 157
BORÇLAR KANUNU (ilgili maddeler) ... 159
UMUMİ HIFZIHSSIHHA KANUNU (ilgili maddeler) ... 167
3
YÖNETMELİKLER/TEBLİĞLER
ADI: ALT İŞVERENLİK YÖNETMELİĞİ RESMİ GAZETE TARİHİ: 27.09.2008 SAYI: 27010
MADDE 1. AMAÇ
Asıl işveren alt işveren ilişkisinin kurulma şartlarını, alt işverene ait işyerinin bildirimini, tescilini ve alt işverenlik sözleşmesinde bulunması gereken hususları
MADDE 2. DAYANAK
22.05.2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 3 üncü madde MADDE 3. TANIMLAR
Alt İşveren: Bir işverenden işyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan, bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu iş yerinde çalıştıran gerçek veya tüzel kişiyi veya tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlardır.
Asıl İşveren: İşyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işleri veya asıl işin bir bölümünü işletmenin veya işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işleri diğer işverene veren, asıl işte kendisi de işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiyi veya tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlardır.
Muvazaa:
1. İşyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin asıl işin bir bölümünde uzmanlık gerektirmeyen işlerin alt işverene verilmesi
2. Daha önce o işyerinde çalıştırılan kişi ile kurulan alt işverenlik ilişkisi
3. Asıl işveren işçisinin alt işveren tarafından işe alınarak haklarını kısıtlamak suretiyle çalıştırılması 4. Kamusal yükümlülüklerden kaçınmak veya işçilerin iş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi veya çalışma
mevzuatından kaynaklanan haklarını kısıtlamak veya ortadan kaldırmak gibi tarafların gerçek iradelerini gizlemeye yönelik işleri ihtiva eden sözleşme
Yardımcı İş: İşyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin olmakla beraber doğrudan üretim organizasyonu içerisinde yer almayan, üretimin zorunlu bir unsuru olmayan ancak asıl iş devam ettikçe devam eden ve asıl işe bağımlı olan iş
MADDE 4. ASIL İŞVEREN ALT İŞVEREN İLİŞKİSİ KURULMA ŞARTLARI
1. Asıl işverenin işyerinde mal ve hizmet üretimi işlerinde çalışan kendi işçileri de bulunmalıdır.
2. Alt işverene verilen iş, işyerinde mal veya hizmet üretim işlerinin yardımcı işlerinden olmalıdır. Asıl işin bölünerek alt işverene verilmesi durumunda verilen iş, işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektirmelidir.
3. Alt işveren, üstlendirdiği iş için görevlendirdiği işçilerini sadece o işyerinde aldığı iş için çalıştırmalıdır.
4. Alt işverene verilen iş, işyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin bir iş olmalı ve asıl işe bağımlı ve asıl iş devam ettikçe devam etmelidir.
5. Alt işveren daha önce o işyerinde çalıştırılan bir kişi olmamalıdır. Ancak daha önce o işyerinde çalışan kişinin şirketin yada adi ortaklığın hissedarı olması alt işveren olmasına engel değildir.
MADDE 5. İŞYERİNİ BİLDİRME
İşyerinin tescili için işyeri bildirgesi ile aşağıda belirtilen belgeleri bölge müdürlüğüne verir.
Tüzel kişiler için Ticari Sicil Gazetesi sureti
İmza Sirküleri
Alt İşverenlik Sözleşmesi ve Ekleri MADDE 6. ALT İŞVEREN SÖZLEŞMESİ İÇERİĞİ
1. Asıl işveren ve alt işverenin işyeri unvan ve adresi
4
2. Asıl işveren ve alt işverenin tüzel kişiliği, tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluş olması halinde işveren vekillerinin adı soyadı ve adresleri
3. İşyerinde yürütülen asıl işin ne olduğu 4. Alt işverene verilen işin ne olduğu
5. Alt işverene asıl işin bir bölümü veriliyorsa, verilen işin işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektiriyor olmasının teknik açıklaması
6. Taraflarca öngörülmüş ise işin başlama ve bitiş tarihleri
7. Alt işverenin faaliyetlerini işyerinin hangi bölümünde gerçekleştireceği
8. Asıl işverenin alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerden alt işveren ile birlikte sorumlu olacağı
9. Alt işverenlik sözleşmesinden önce asıl işverence çalıştırılan işçilerin alt işveren tarafından işe alınması halinde haklarının kısıtlanmayacağı
10. Alt işverene verilen işin Taraflarca yürütülme esasları 11. Asıl işveren veya vekili ile alt işveren veya vekili imzaları
İşletmenin ve işin gereği teknolojik sebeplerle işin alt işverene verilmesi halinde, alt işverenin uzmanlığını belgelendirmesi amacı ile sözleşme kapsamındaki işe uygun iş ekipmanı listesi, iş bitirme belgesi, operatör ve teknik eleman sertifikaları sözleşmeye eklenir.
Asıl işin bir bölümünde iş alan alt işveren üstlendiği işi bölerek başka bir işverene veremez MADDE 13. MUVAZAANIN TEPİTİ HALİNDE
Asıl işveren-alt işveren ilişkisinde muvazaanın tespitine ilişkin gerekçeli müfettiş raporu bölge müdürlüğünce işyerine tebliğ edilir. Tebliğ tarihinden itibaren 6 gün içerisinde işveren yetkili iş mahkemesinde rapora itiraz edebilir. İtiraz üzerine verilen karar kesindir.
Rapora 6 gün içerisinde itiraz edilmemiş ve mahkeme raporu onamış ise tescil işlemi iptal edilir ve alt işveren çalışanları işin başlangıcından itibaren asıl işveren çalışanları olarak sayılır. Ayrıca asıl işveren, alt işveren veya vekillerine idari para cezası uygulanır.
ADI: ASBESTLE ÇALIŞMALARDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK RESMİ GAZETE TARİHİ: 25.01.2013
SAYI: 28539 MADDE 1. AMAÇ
Çalışanların asbest yıkımı, sökümü, tamiri, bakım ve uzaklaştırması esnasında asbest tozuna maruziyetlerin önlenmesi, bu maruziyetten doğacak sağlık risklerinden korunması, sınır değerlerin ve diğer özel önlemlerin belirlenmesi
MADDE 3. DAYANAK
a) 20.06.2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 30 uncu maddesi ile 09.01.1985 tarihli ve 3146 sayılı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 12 nci maddesine dayanılarak,
b) 19.09.1983 tarihli ve 83/477/EEC sayılı, 25.06.1991 tarihli ve 91/382/EEC sayılı Avrupa Konseyi Direktifleri ile 27.03.2003 tarihli ve 2003/18/EC sayılı ve 30.11.2009 tarihli ve 2009/148/EC sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konseyi Direktiflerine paralel olarak
MADDE 4. TANIMLAR Asbest:
Aktinolit Asbest
Antofilit Asbest
Grünerit Asbest (Amosit)
Krizotil
Krosidolit
Tremolit Asbest lifli silikatlar
Asbest Söküm Çalışanı: Bakanlıkça kurulan komisyon tarafından oluşturulan eğitim programını tamamlamış ve kurs bitirme belgesini almış çalışan
5
Asbest Söküm Uzmanı: Yönetmelik kapsamında belirtilen işlerin uygulanması aşamasında işveren tarafından sorumluluk verilen, Bakanlıkça kurulan komisyon tarafından oluşturulmuş eğitim programını tamamlamış ve kurs bitirme belgesini almış
Zaman Ağırlıklı Ortalama Değer (ZAOD/TWA): Günlük 8 saatlik zaman dilimine göre ölçülen veya hesaplanan zaman ağırlıklı ortalama değer
MADDE 5. KULLANIM YASAĞI
Asbestin her türlü çıkarılması, işlenmesi, satılması ve ithalatı
Asbest içeren her türlü ürünün satılması, ithalatı
Asbest ürünlerinin veya asbest ilave edilmiş ürünlerin işlenmesi ve üretimi MADDE 6. RİSK DEĞERLENDİRMESİ
Risk değerlendirmesinde asbest miktarının belirlenmiş sınır değerinin altında çıkması halinde;
1. Sadece kolay kırılmayan malzeme ile çalışan geçici ve kısa süreli tamir, bakım işlerinde
2. Asbest liflerinin sıkı şekilde bağlı olduğu malzemenin bozulmadan ve parçalanmadan uzaklaştırılması işlerinde
3. İyi durumdaki asbestli malzemenin paketlenmesi işlerinde
4. Ortam havasının izlenmesi ve kontrolü işleri ile malzemede asbest bulunup bulunmadığının tespiti için örnek alınması işlerinde yönetmeliğe bağlı 9. – 16. Ve 17. Madde hükümleri uygulanabilir
MADDE 7. SÖKÜM, YIKIM, BAKIM, TAMİR ve UZAKLAŞTIRMA İŞLERİ
İşe başlamadan önce asbest içerebilecek malzemelerde incelemeler yapılır. Yıkım için 18.03.2004 tarih ve 25406 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği”nin ilgili hükümleri uygulanır.
Teknik önlemler alınmasına rağmen havadaki asbest miktarının sınır değer olan 0,1 lif/cm³ değerini aşma ihtimali bulunan yerlerde işveren aşağıda yer alan önlemleri alır;
1. Uygun solunum sistemi koruyucusu ve KKD ile bunları kullanacak çalışanların ve çalışma sürelerinin belirlenmesi ve KKD kullanılmasının sağlanması
2. Sınır değerin aşılması ihtimali olan yerlere uygun uyarı levhalarının asılması
3. Asbest veya asbestli malzemeden çıkabilecek tozun çalışma alanına yayılmasının önlenmesi tedbirleri MADDE 8. SÖKÜM, YIKIM, BAKIM, TAMİR ve UZAKLAŞTIRMA İŞLERİNİ YAPMAYA YETKİLİ KİŞİ
Bu yönetmelik kapsamındaki işler Asbest Söküm Personeli tarafından Asbest Söküm Uzmanı nezaretinde gerçekleştirilir. Yönetmelikte belirtilen eğitimleri almış olanlardan ayrıca bir mesleki eğitim belgesi istenmez MADDE 9. BİLDİRİM ve İŞ PLANI
Yönetmelik kapsamına giren işler için işveren bağlı bulunduğu Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne iş planı ile başvuruda bulunur. Bildirimde aşağıdaki hususlar yer alır.
1. İşyerinin Ticari Unvanı ve Adresi
2. Sökümü yapılacak Asbestin türü ve miktarı 3. Yapılacak işler ve işlemler
4. Çalışan Sayısı
5. İşe Başlama Tarihi ve İşin Tahmini Süresi 6. Asbest Söküm Uzmanı Belgesi
7. Asbest Söküm Çalışanı Belgesi
İş planı dahilinde yapılan risk değerlendirmesi çerçevesinde işyerinde alınacak önlemler belirtilir. İş planı dahilinde
1. İşin çeşidi ve tahmini süresi 2. İşin yürütüleceği yer
3. Asbest ve/veya asbest içeren malzemenin uzaklaştırılmasında kullanılacak metod 4. Asbest sökümü ve uzaklaştırılması işleminde kullanılacak ekipmanın özellikleri 5. İş yapanların korunmaları ve arındırılmaları
6. İşlem sırasında ortamda veya yakında bulunan diğer kişilerin korunması
6
7. Asbest ve/veya asbest içeren malzemelerin yerinde kalmasının daha büyük bir risk oluşturmadığı haller dışında, yıkıma başlanmadan önce bina ve tesislerden bu malzemelerin uzaklaştırılması işlemlerine ilişkin hususlar
İşveren ve/veya temsilcilere iş sonunda işyerinde asbest tozuna maruziyet riskinin kalmadığını belirten ve ölçüm sonuçlarını içeren bir belge düzenlenmesini sağlar
Akredite olmuş ve Genel Müdürlükçe yetkilendirilmiş laboratuvarlarca düzenlenen bu belge ve ölçüm sonuçlarını içerir rapor işveren ve/veya temsilcileri tarafından Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne teslim edilir.
MADDE 10. ASBEST ÖLÇÜMÜ
Genel Müdürlükçe yetkilendirilmiş akredite laboratuvarlar tarafından numune alma işlemi aşağıda şekilde gerçekleştirilir.
1. İşe başlamadan önce yapılan Risk değerlendirme sonuçları dikkate alınarak ortamdaki asbest yoğunluğunun sınır değer olan 0,1 lif/cm³ değerini aşmadığının kontrolü için ortamdan düzenli alınan asbest numunelerinde lif sayımı yapılır
2. Ölçüm için kullanılan numune alma metodu, çalışanların asbest tozuna kişisel maruziyetini gösterir şekilde uygulanır ve çalışanlar asbest tozuna karşı korunur
3. Numune alma yerleri belirlenirken çalışanların ve/veya çalışan temsilcilerinin görüşleri alınır
4. Numune alma süresi, ölçüm veya zaman ağırlıklı hesaplama ile 8 saatlik çalışma süresinde çalışanın maruziyetini belirleyecek şekilde düzenlenir
5. Lif sayımı faz-kontrast mikroskobu kullanılarak WHO’nun 1997 yılında tavsiye ettiği metodla veya eşdeğer sonuçları veren başka bir metodla yapılır
Havadaki asbestin ölçülmesinde, uzunluğu 5 mikrondan büyük, eni 3 mikrondan daha küçük ve boyu eninin 3 katından daha büyük lifler hesaba katılır
MADDE 12. SINIR DEĞERİN AŞILMASININ ÖNLENMESİ
1. Yönetmelik kapsamına giren işler mümkün olan en az sayıda çalışan ile yapılır
2. Çalışma sistemi asbest tozu çıkarmayacak şekilde tecrit edilecek, bu mümkün değilse çıkan tozun ortama yayılması önlenecek
3. Çalışmaların yapıldığı yerler ve ekipmanların temizliğine dikkat edilecek
4. Asbest veya asbest tozu çıkaran malzemeler sızdırmaz uygun paketlerle taşınacak ve diğer malzemelerden ayrı depolanacaktır
5. Asbest içeren atıklar Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ilgili mevzuatında belirtilen işaretler kullanılarak içinde asbest olduğunu gösterir şekilde etiketlenerek sızdırmaz paketler içerisinde en kısa sürede işyerinden uzaklaştırılır ve ilgili mevzuata uygun şekilde yok edilir.
MADDE 13. SINIR DEĞERİN AŞILMASI
1. Çalışanların korunması için uygun önlemler alınana kadar etkilenmiş alanda herhangi bir çalışma yapılmaz
2. Maruziyetin diğer önlemlerle azaltılmasının mümkün olmadığı ancak solunum sistemi koruyucuları ile sınır değere uyumun mümkün olduğu hallerde çalışanların koruyucu ile çalışmaları süreklilik arz edemez. Her bir çalışanın çalışma süresi belirlenir ve bu değer asla aşılamaz. Koruyucu kullanılarak yapılan çalışmalarda fiziki şartlar, iklim şartları ve çalışanların veya temsilcilerinin görüşleri alınarak uygun dinlenme araları verilir.
MADDE 15. ÇALIŞANLARIN ve/veya TEMSİLCİLERİNİN BİLGİLENDİRİLMESİ
1. Asbest ve/veya asbestli malzemeden yayılan tozun neden olabileceği sağlık riskleri
2. Yönetmelikte belirtilen sınır değerler ve ortam havasında sürekli yapılması gereken ölçümler 3. Sigara içilmemesi de dahil uyulması gereken hijyen kuralları
4. KKD kullanımı ve alınması gereken önlemler
5. Asbest maruziyetini en aza indirmek için tasarlanmış özel önlemler MADDE 16. SAĞLIK GÖZETİMİ
1. Yönetmelik kapsamındaki işi ilk defa yapacak kişinin önce işyeri hekimi tarafından genel sağlık durumu değerlendirilir. Solunum sistemi muayeneleri ile genel sistematik fizik muayeneleri ile diğer tetkik ve
7
kontrolleri yapılır. Risk değerlendirme ve ölçüm sonuçlarına göre akciğer radyografilerini belirli periyotlarla yineler. Bu süre 2 yılı geçemez.
2. Maruziyetin sona ermesinden sonra da çalışanlara yapılması gereken sağlık kontrolleri ile ilgili bilgi verilir. Hekim maruziyetin sona ermesinden sonra sağlık gözetiminin devam etmesi gereken süreyi belirleyebilir.
MADDE 17. KAYITLARIN TUTULMASI
1. Asbest tozuna maruziyetin sona ermesinden sonra kayıtlar 40 yıl süre ile saklanır.
2. İşyerinin kapanması halinde kayıtlar Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne teslim edilir.
MADDE 18. ASBESTOZ ve MEZOTELYOMA KAYITLARI
Sosyal Güvenlik Kurumunca tespit edilen veya Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilen Asbestoz ve Mezotelyoma ile ilgili kayıtlar bu Kurum tarafından tutulur
MADDE 19. EĞİTİM PROGRAMI
Bu yönetmelik kapsamında verilecek eğitimlerin programı, usul ve esasları ile asbest söküm uzmanı genel nitelikleri Tozla Mücadele Yönetmeliğinde belirlenen Tozla Mücadele Komisyonu önerileri de göz önünde bulundurularak Bakanlıkça kurulan komisyon tarafından belirlenir ve Tebliğ olarak yayımlanır.
Asbest Söküm Uzmanları eğitimleri İSGÜM tarafından yürütülür
Tebliğde belirlenen programa uygun olarak Kamu Kurum ve Kuruluşları, işçi ve işveren sendikaları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve Bakanlıkça yetkilendirilmiş işyeri hekimi ve iş güvenlik uzmanlığı için yetkilendirilen kurumlar tarafından düzenlenecek asbest söküm işleri eğitimi Asbest Söküm Uzmanı tarafından verilir.
ADI: ASBEST SÖKÜMÜ İLE İLGİLİ EĞİTİM PROGRAMLARINA İLİŞKİN TEBLİĞ RESMİ GAZETE TARİHİ: 29.06.2013
SAYI: 28692 MADDE 1. AMAÇ
Asbest söküm uzmanlarının nitelikleri, eğitimleri, eğitim programları ve eğitim sonunda yapılacak sınavlar ile asbest söküm çalışanlarının eğitimleri, eğitim programları ve bunların belgelendirilmelerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
MADDE 3. DAYANAK
25.01.2013 tarihli ve 28539 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Asbest Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmeliğin 19. ve 20. maddelerine dayanılarak,
MADDE 4. ASBEST SÖKÜM UZMANLARI EĞİTİM PROGRAMLARI ve SINAVLARI
İSGÜM tarafından verilen eğitimlerde sınıf mevcudu 25 kişiden fazla 10 kişiden az olamaz
Adaylar günde 6 saat haftada 5 gün olmak üzere toplam 30 saatlik yüz yüze eğitime katılırlar ve eğitim sonrasında yapılan sınavdan 100 üzerinden 70 almak zorundadırlar. Toplam 2 sınav hakkı verilir. Başarısız adaylar yeniden eğitime katılarak sınava girebilirler.
MADDE 5. YENİLEME EĞİTİMLERİ
Asbest söküm uzmanı her 5 yılın bitiminde 1 gün ve 6 saat olmak üzere İSGÜM tarafından düzenlenen yenileme eğitimine katılarak belgesi vize edilir. 1 yıl içinde eğitime katılmayan çalışanın belgesi iptal edilir.
MADDE 6. ASBEST SÖKÜM ÇALIŞANI EĞİTİM PROGRAMLARI ve SINAVLARI
Asbest söküm uzmanı tarafından verilen eğitimlerde “Asbest ve İnsan Sağlığı” başlıklı eğitim için gerektiğinde işyeri hekiminden destek alır.
Çalışanlar 6 saatlik eğitime katılarak kurs bitirme belgesi alırlar.
Asbest Söküm Uzmanı her iş değişimi ve işe başlamadan önce asbest söküm çalışanlarına 1 saatlik asbest söküm bilgilendirmesi yapar.
8 ADI: BASİT BASINÇLI KAPLAR YÖNETMELİĞİ RESMİ GAZETE TARİHİ: 30.12.2006
SAYI: 26392 MADDE 1. AMAÇ
Kişilerin, evcil hayvanların ve eşyaların güvenliğini sağlamak üzere seri olarak üretilen basit basınçlı kapların uyması gereken asgari şartların belirlenmesi, sınıflandırılması, tasarımı, imali, montajı, dağıtımı, piyasaya arzı, hizmete sunulması, kullanımı, muayene ve belgelendirme işleri ile ilgili şartlar
MADDE 2. KAPSAM
1. Yakma amacı dışında kullanılan, iç basıncı 0,5 bardan yüksek çalışma basıncı 30 bar dan düşük olan, içine azot veya hava gazı konulmak üzere seri olarak üretimi olan ve ateşe maruz kalmayan kaynaklı basit basınçlı kapları kapsar
2. Ayrıca,
a) Basınç altında kabın direncine katkıda bulunan parçalar ve donanımlar, alaşımsız çelikten, alaşımsız alüminyumdan veya yaşlandıkça sertleşmeyen alüminyum alaşımından yapılmış olan b) Kap ya dışa doğru bombeleşerek kapatılmış, dairesel kesitli ve/veya düz uçları silindirik olan kısımla
aynı eksen etrafında dönen veya iki bombeli ucu aynı eksen etrafında dönen bir silindirik bölümden oluşan
c) Kabın azami çalışma basıncı 30 bar’dan fazla ve bu basınç ile kabın kapasitesi (PS x V) çarpımı 10.000 bar x litreden fazla olmayan
d) Asgari çalışma sıcaklığı -50 °C düşük, azami çalışma sıcaklığı ise çelik için 300 °C den, alüminyum ve alüminyum alaşımlar için 100 °C fazla olmayan kapları kapsar
3. Bu Yönetmelik, arıza durumunda radyoaktif yayılıma neden olabilecek nükleer amaçlar için kullanılmak üzere tasarımlanmış basınçlı kapları, gemi ve uçakların içine ve dışına yerleştirilen veya bunların çalıştırılması için tasarımlanan basınçlı kapları ve yangın söndürücüleri kapsamaz.
MADDE 4. DAYANAK
Bu Yönetmelik, 08.01.1985 tarihli ve 3143 sayılı Sanayi ve Ticaret Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile 29.06.2001 tarihli ve 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanuna dayanılarak hazırlanmıştır.
MADDE 6. TASARIM ve ÜRETİM
1. PSxV= 50 bar’dan fazla olması durumunda Ek 1. De belirtilen teknik emniyet kurallarının sağlanması gerekmektedir.
2. PSxV= 50 bar’dan az olması durumunda Türkiye’deki veya herhangi bir Avrupa ülkesindeki mühendislik uygulamalarına uygun olarak imal edilmeli ve Madde 19. CE uygunluk işareti hariç olmak üzere Ek 2. 1. Maddesinin b bendindeki işareti taşımalıdır.
MADDE 8. STANDARTLAR
1. CE uygunluk işaretini taşıyan kapların yönetmeliğin bütün hükümlerine uygun olduğu kabul edilir.
2. Kaba AT tip inceleme belgesi verilmesinin ardından CE uygunluk işaretinin verilmesi ile kabın temel güvenlik gereklerine uygunluğu kabul edilir.
3. Kaplar CE zorunlu tutulduğu başka yönetmeliklerin de kapsamında ise eğer kaplar bu yönetmeliklerin de gereklerine uymak zorundadırlar
4. Ancak yönetmeliklerden biri yada birkaçını imalatçıya seçme serbestitesi tanınıyorsa CE imalatçının uyduğu yönetmelik koşullarına uygunluğu gösterir. Bunlarla ilgili ayrıntılı bilgileri Avrupa Birliği Resmi Gazetesinde yayımlanan ilgili numaralar yönetmeliğin öngördüğü ve kapların yanında verilen uyarı ve talimatlarda yer alır.
MADDE 11. BELGELENDİRME İŞLEMLERİ
1. PS x V= 3000 bar x litreden fazla olduğu durumda 14. Maddede belirtilen AT doğrulamasına
2. PS x V= 3000 bar x litreden az, 50 bar x litreden fazla olduğu durumlarda imalatçı seçimine bağlı olarak a) 15. maddede belirtilen AT uygunluk beyanı
9
b) 14. maddede belirtilen AT doğrulaması işlemlerinden birine tabi olacaktır MADDE 13. AT TİP İNCELEMESİ
Bir örnek kabın yönetmelik hükümlerine uygunluğunun tespiti ve belgelendirmesine ilişkin onaylanmış kuruluşça yapılan işlemdir.
MADDE 14. AT DOĞRULAMASI
Muayene edilen kapların AT tip inceleme belgesinde tanımlanan tipe veya kabın tasarım ve üretim programının bu yönetmeliğin ekinde yer alan (Ek II. 3. Madde) yönteme uygun olduğunu imalatçının veya Türkiye’de yerleşik yetkili temsilcinin kap için uygunluk belgesi düzenledikten sonra beyan ve garanti ettiği işlemdir.
Partideki her bir kabın sağlamlığının kontrolü amacı ile kabın tasarım basıncının 1,5 katına eşit bir Ph basıncında hidrostatik veya pnömatik test uygulanır. Ayrıca kaynak kalitesinin incelenmesi için uzunlamasına kaynak dikişleri üzerinde deneyler gerçekleştirilir. Sonrasında çevresel kaynaklar üzerinde testler tekrar edilir.
EK I. BASINÇLI KAPLAR İÇİN TEMEL EMNİYET KURALLARI A. MALZEME
Basınca maruz kalan parçalar;
Kaynak yapılabilmeli
Asgari çalışma sıcaklığındaki kopmanın parça parça veya kırılgan tip kırılmaya yol açmaması için şekil verilebilir süneklikte ve toklukta olmalı
Yaşlanmadan olumsuz etkilenmemelidir.
1. Çelik Kaplar
Durgun dökülmüş olmalı ve normalleştirme işleminden geçirildikten sonra veya buna eşdeğer bir durumda temin edilmelidir.
Her mamuldeki karbon miktarı %0,25 ten, kükürt ve fosfor miktarı %0,05 ten az olmamalıdır 2. Alüminyum Kaplar
Alüminyum miktarı %99,5 az olmamalıdır.
Tavlanmış halde temin edilmelidir B. KABIN TASARIMI
1. Et Kalınlığı; Çelik kaplarda 2 mm’den, alüminyum ve alaşımlı alüminyum kaplarda 3 mm’den az olmamalıdır.
2. Deney Metodu: Et kalınlığı, kapların ortam sıcaklığında azami çalışma basıncının en az 5 katı basınca dayanabileceği şekilde, kalıcı çevresel deformasyon faktörü %1 den fazla olmamak üzere dayanabileceği öngörülerek tayin edilmelidir.
EK II. CE UYGUNLUK İŞARETİ A. AÇIKLAMALAR
CE uygunluk işaretlerinin çeşitli bileşenleri 5 mm den az olmamalıdır Kap veya tanıtım plakası aşağıdaki bilgileri taşımalıdır,
Azami çalışma basıncı (bar cinsinden PS)
Azami çalışma sıcaklığı (°C cinsinden Tmax)
Asgari çalışma sıcaklığı (°C cinsinden Tmin)
Kabın kapasitesi (Litre cinsinden V)
İmalatçının ismi ya da markası
Kabın tipi ve serisi veya parti numarası
CE işaretinin vurulduğu yılın son iki rakamı B. TALİMATLAR
Kabın seri numarası hariç yukarıdaki tüm bilgiler
Kabın öngörülen kullanım amacı
Kabın emniyeti için bakım ve montaj şartları
10
ADI: BİNALARIN YANGINDAN KORUNMASI HAKKINDAKİ YÖNETMELİK RESMİ GAZETE TARİHİ: 19.12.2007
SAYI: 26735
MADDE 3. DAYANAK
09.06.1958 tarihli ve 7126 sayılı Sivil Savunma Kanununun Ek 9 uncu maddesi, 14.02.1985 tarihli ve 3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 33 üncü maddesi ve 13.12.1983 tarihli ve 180 sayılı Bayındırlık ve İskân Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 30/A maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
MADDE 4. TANIMLAR
Acil Durum: Afet olarak değerlendirilen olaylar ile dikkatsizlik, ihmal, kast ve çeşitli sebeplere meydana getirilen olayların yol açtığı haller
Acil Durum Ekibi: Yangın, deprem ve benzeri afetlerde binada bulunanların tahliyesini sağlayan, olaya ilk müdahaleyi yapan, arama-kurtarma ve söndürme işlerine katılan ve gerektiğinde ilk yardım uygulayan ekibi, Acil durum planları: Acil durumlarda yapılacak müdahale, koruma, arama-kurtarma ve ilk yardım iş ve işlemlerinin nasıl ve kimler tarafından yapılacağını gösteren ve acil durum öncesinde hazırlanması gereken planları,
Acil durum asansörü (İtfaiye asansörü): Binalarda bulunan, kullanımı doğrudan yangın söndürme ve kurtarma ekiplerinin veya itfaiyenin denetimi altında bulunan ve ek korunum uygulanmış olan özel asansörü, Alevlenme Noktası: Isınan maddeden çıkan gazların, bir alevin geçici olarak yaklaştırılıp uzaklaştırılması sonucunda yanmayı sürdürdüğü en düşük sıcaklık
Atrium: İki veya daha çok sayıda katın içine açıldığı, merdiven yuvası, asansör kuyusu, yürüyen merdiven boşluğu veya su, elektrik, havalandırma, iklimlendirme, haberleşme, tesisat bacaları ve şaftları hariç üstü kapalı geniş ve yüksek hacim
Basınçlandırma: Kaçış yollarındaki iç hava basıncını yapının diğer mekanlarındaki basınca göre daha yüksek tutarak duman sızıntısını önleme yöntemi
Çıkmaz Koridor Mesafesi: Kaçışta mekanların bağlı olduğu koridorun en uzak noktasından koridor boyunca bir çıkışa veya iki yönde kaçış imkanına sahip olunan noktaya kadar olan mesafesi
Duman Haznesi: İçinde dumanın toplanması amacıyla tavanda tasarlanan hacim
Duman Perdesi; Yükselen dumanın yanal yayılımını sınırlamak amacıyla tavanda sabit konumda uzaktan kapatılabilen veya bir algılayıcıyı uyarısıyla kapanan, yangına dayanıklı bölücü perde
Islak Borulama Yağmurlama Sistemi: Boruları sürekli olarak su ile dolu durumda tutulan otomatik söndürme sistemi
Acil durum aydınlatması: Olağan aydınlatma devrelerinin kesintiye uğraması hâlinde, armatürün kendi gücüyle veya ikinci bir enerji kaynağından beslenerek sağlanan aydınlatmayı,
Kaçış (Yangın) merdiveni: Yangın hâlinde ve diğer acil hâllerde binadaki insanların emniyetli ve süratli olarak tahliyesi için kullanılabilen, yangına karşı korunumlu bir şekilde düzenlenen ve tabiî zemin seviyesinde güvenlikli bir alana açılan merdiven
Kaçış uzaklığı: Herhangi bir katta bir mekân içinde durulabilen en uzak noktada bulunan bir kullanıcının kendisine en yakın kat çıkışına kadar almak zorunda olduğu yürüme yolunun uzunluğunu,
Kaçış yolu: Binanın herhangi bir noktasından yer seviyesindeki cadde veya sokağa kadar olan ve hiçbir şekilde engellenmemiş bulunan yolun tamamı
Kullanıcı Yükü: Herhangi bir anda bir binada veya binanın esas alınan belirli bir bölümünde bulunma ihtimali olan toplam insan sayısı
11
Kullanıcı Yük Katsayısı: Yapılarda kişi başına düşen kullanım alanının m²/kişi olarak ifadesi
Kuru Boru Sistemi: Normalde içinde su bulunmayan, yangın halinde itfaiyenin zemin seviyesinden su basabileceği boru
Kuru Borulu Yağmurlama Sistemi: Çalışma öncesi, kontrol vanasından sonraki boru hattı basınçlı hava veya inert gaz ile dolu durumda tutulan otomatik söndürme sistemi
Sulu boru sistemi: Sürekli olarak su ile dolu durumda tutulan boru
Yağmurlama (sprinkler) Sistemi: Yangın söndürmek, soğutmayı sağlamak ve gelişen yangını itfaiyeciler gelinceye kadar sınırlamak amacı ile kurulan ve su püskürtmesi yapan otomatik sistem
Yangın bölgesi (Zon): Yangın halinde uyarı ve söndürme tedbirleri diğer bölümlerdeki sistemlerden ayrı olarak devreye giren bölüm
Yangın güvenlik holü: Kaçış merdivenlerine yangının ve dumanın geçişini engellemek için yapılacak bölümü Yangın kapısı: Bir yapıda kullanıcılar, hava veya nesneler için dolaşım imkânı sağlayan, kapalı tutulduğunda duman, ısı ve alev geçişine belirli bir süre direnecek nitelikteki kapı, kapak veya kepengi,
Yangın Kompartımanı: Bir bina içerisinde tavan ve taban döşemesi dahil olmak üzere, her yanı en az 60 dakika yangına karşı dayanıklı yapı elemanları ile duman ve ısı geçirmez alanlara ayrılmış bölge
Yangın yükü: Bir yapı bölümünün içinde bulunan yanıcı maddelerin kütleleri ile alt ısıl değerleri çarpımları toplamının, plandaki toplam alana bölünmesi ile elde edilen ve MJ/m2 olarak ifade edilen büyüklüğü
Yüksek bina: Bina yüksekliği 21,50 m’den yapı yüksekliği 30,50 m’den fazla olan binalar MADDE 19. BİNA TEHLİKE SINIFLANDIRMASI
Düşük Tehlikeli Yerler: Düşük yangın yüküne ve yanabilirliğe sahip malzemelerin bulunduğu, en az 30 dakika yangına dayanıklı ve tek bir kompartıman alanı 126 m²’den büyük olmayan yerler
Orta Tehlikeli Yerler: Orta derecede yangın yüküne ve yanabilirliğe yanıcı malzemelerin bulunduğu yerler Yüksek Tehlikeli Yerler: Yüksek yangın yüküne ve yanabilirliğe sahip ve yangının çabucak yayılarak büyümesine sebep olacak malzemelerin bulunduğu yerlerdir.
MADDE 24. YANGIN KOMPARTIMANLARI
1. Bina yüksekliği 21.50 m’den fazla olan konut harici binalarda ve bina yüksekliği 30.50 m’den fazla olan konut binalarında atriumlu bölüm hariç, 21,50 m den daha yukarı olan katlarında en çok 3 kat bir yangın kompartımanı olarak düzenlenir.
2. Atriumlu bölümlere, sadece düşük ve orta tehlike sınıflarını içeren kullanımlara sahip binalarda müsaade edilir. Atrium alanı, hiçbir noktada 90 m2’den az olmamalıdır. Alanı 90 m2’den küçük olan atrium boşluklarının çevresi her katta en az 45 cm yüksekliğinde duman perdesi ile çevrelenir ve yağmurlama sistemi ile korunan binalarda duman perdesinden 15 ila 30 cm uzaklıkta, aralarındaki mesafe en çok 2 m olacak şekilde yağmurlama başlığı yerleştirilir. Atriumlarda doğal veya mekanik olarak duman kontrolü yapılır
MADDE 25. YANGIN DUVARLARI
1. Bitişik nizam yapıları birbirinden ayıran yangın duvarları, yangına en az 90 dakika dayanıklı olarak projelendirilir. Yangın duvarlarının cephe ve çatılarda göstermeleri gereken özellikler ilgili maddelerde belirtilmiştir.
2. Duvarlarda kapı ve sabit ışık penceresi gibi boşluklardan kaçınmak mümkün değil ise, bunların en az yangın duvarının direncinin yarı süresi kadar yangına karşı dayanıklı olması gerekir.
3. Yüksek binalarda, çöp, haberleşme, evrak ve teknik donanım gibi, düşey tesisat şaft ve baca duvarlarının yangına en az 120 dakika ve kapaklarının en az 90 dakika dayanıklı ve duman sızdırmaz olması gerekir.
MADDE 26. DÖŞEMELER
Döşeme üzerinde kolay alevlenen malzemeden ısı yalıtımı yapılmasına, üzeri en az 2 cm kalınlığında şap tabakası ile örtülmek şartı ile müsaade edilir.
Kaçış yolları, bir yapının herhangi bir noktasından yer seviyesindeki caddeye kadar olan devamlı ve engellenmemiş yolun tamamıdır. Kaçış yolları kapsamına;
12
Oda ve diğer bağımsız mekânlardan çıkışlar,
Her kattaki koridor ve benzeri geçitler,
Kat çıkışları,
Zemin kata ulaşan merdivenler,
Zemin katta merdiven ağızlarından aynı katta yapı son çıkışına götüren yollar,
Son çıkış,
Asansörler kaçış yolu olarak kabul edilmez.
MADDE 32. ÇIKIŞ KAPASİTESİ ve KAÇIŞ UZAKLIĞI
1. Çıkış genişliği için, çıkış kapıları, kaçış merdivenleri, koridorlar ve diğer kaçış yollarının kapasiteleri 50 cm’lik genişlik birim alınarak hesaplanır
2. Yangına en az 60 dakika dayanıklı ve duman geçişi önlenmiş yatay tahliye alanı sağlanan hastane gibi yerlerde kaçış uzaklığı, yatay tahliye alanına götüren koridorun çıkış kapısına kadar olan ölçüdür. Her yatay tahliye alanından en az bir korunumlu kaçış yoluna ulaşılması gerekir.
3. Zemin kattaki dükkân ve benzeri yerlerde kişi sayısı 50’nin altında ve kaçış uzaklığı en uzak noktadan dış ortama açılan kapıya olan uzaklık 25 m’den az ise, bina dışına tek çıkış yeterli kabul edilir.
MADDE 33. KAÇIŞ YOLU SAYISI ve GENİŞLİĞİ
1. Toplam çıkış genişliği bir kattaki kullanım alanlarındaki toplam kullanıcı sayısının birim genişlikten geçen kişi sayısına bölümü ile elde edilen değerin 0,5 m ile çarpılması ile bulunan değerden az olamaz.
2. Hiçbir çıkış veya kaçış merdiveni veya diğer kaçış yolları hesaplanan bu değerlerden ve 80 cm den daha dar genişlikte ve toplam kullanıcı yükü 50 kişiden fazla olan katlarda 100 cm den az olmayacak şekilde çıkış bulunur. Kaçış yolu bu özelliği dışında yapının mekanlarına hizmet veren koridor ve hol olarak kullanılıyorsa 110 cm den az genişlikte olamaz.
3. Yüksek binalarda kaçış yollarının ve merdivenlerin genişliği 120 cm den az olamaz
4. Genişliği 200 cm aşan merdivenler, korkuluklar ile 100 cm den az olmayan ve 160 cm den fazla olmayan parçalara ayrılır.
5. Kaçış yolu koridor yüksekliği 210 cm den az olamaz.
6. İki çıkış gereken mekanlarda her bir çıkışın toplam kullanıcı yükünün en az yarısını karşılayacak genişlikte olması gerekir.
MADDE 148. MEVCUT BİNALARDA KAÇIŞ YOLU SAYISI ve GENİŞLİĞİ
1. Toplam kaçış yolu genişliği toplam kullanıcı sayısının 0,4 ile çarpımı suretiyle cm olarak bulunur
2. Kaçış merdiveni genişliği düz kollu sahanlıklı merdivende 60 cm den, dairesel merdivende 70 cm den az olamaz. Toplam kullanıcı sayısı 60 kişiden fazla ise, düz kollu merdivende 70 cm, dairesel merdivende 80 cm den az olamaz. Hastane, huzurevi, anaokulu ve ilköğretim okullarında düz kollu merdivenler yapılır ve genişliği 100 cm den az olamaz.
MADDE 34. YANGIN GÜVENLİK HOLÜ
1. Duvar, tavan ve tabanında hiçbir yanıcı malzeme kullanılamaz ve bu hollerin yangına en az 120 dakika dayanıklı duvar ve en ez 90 dakika dayanıklı duman sızdırmaz kapı ile diğer bölümlerden ayrılması gerekir.
2. Taban alanı 3 m² den az 6 m² den fazla ve kaçış yönündeki boyutu 1,8 m den az olamaz
3. Acil durum asansörü önünde yapılacak yangın güvenlik holünün alanı 6 m² az 10 m² çok ve herhangi bir boyutu 2 m den az olamaz
4. Acil durum asansörü ile yapı yüksekliği 51.50 m’den fazla olan binalarda kaçış merdiveni önüne yangın güvenlik holü yapılması zorunludur. Acil durum asansörünün yangın merdiveni önündeki güvenlik holüne açılması gerekir
MADDE 38. KAÇIŞ MERDİVENLERİ
Kaçış merdivenlerinin duvar taban ve tavanında yanıcı malzeme kullanılamaz ve bu merdivenler, yangına en az 120 dakika dayanıklı duvar ve en az 90 dakika dayanıklı duman sızdırmaz kapı ile diğer bölümlerden ayrılır.
MADDE 39. ACİL ÇIKIŞ ZORUNLULUĞU
Bütün yapılarda, aksi belirtilmedikçe, en az 2 çıkış tesis edilmesi ve çıkışların korunmuş olması gerekir.
13
Aksi belirtilmedikçe 25 kişinin aşıldığı yüksek tehlikeli yerler ile 50 kişinin aşıldığı her mekanda 2 çıkış bulunması şarttır. Kişi sayısı 500 geçerse en az 3 çıkış, 1000 kişiyi geçerse en az 4 çıkış bulunmak zorundadır.
Çıkışların birbirinden olabildiğince uzakta olması gerekir. Bölünmemiş tek mekânlarda 2 çıkış gerekiyor ise çıkışlar arasındaki mesafe yağmurlama sistemi bulunmadığı takdirde diyagonal mesafenin 1/2’sinden ve yağmurlama sistemi mevcut ise diyagonal mesafenin 1/3’ünden az olamaz.
Bir koridor içindeki iki kaçış merdiveni arasındaki mesafe yağmurlama sistemi olmayan yapılarda; koridor uzunluğunun yarısından ve yağmurlama sistemi olan yapılarda ise koridor uzunluğunun 1/3 ünden az olamaz.
MADDE 150. MEVCUT YAPILARDA ACİL ÇIKIŞ ZORUNLULUĞU
Mevcut yapılarda her bir çıkışın genişliği 200 cm aşmamalı. 25 kişinin aşıldığı yüksek tehlikeli yerlerde ve 60 kişinin aşıldığı yerlerde 2 çıkış, 600 kişinin aşıldığı yerlerde 3 çıkış, 1000 kişinin aşıldığı yerlerde en az 4 çıkış olması şarttır
Bölümlenmemiş mekanlarda kapılar arası mesafe en uzun köşegenin 1/3 ünden, yağmurlama sistemli yapılarda 1/4 ünden az olamaz.
MADDE 41. KAÇIŞ MERDİVENİ ÖZELLİKLERİ
1. Kaçış merdiveninin, zemin düzeyindeki dışarı çıkışın görülebildiği ve engellenmediği hol, koridor, fuaye, lobi gibi bir dolaşım alanına inmesi hâlinde, kaçış merdiveninin indiği nokta ile dış açık alan arasındaki uzaklık, kaçış merdiveni bir kattan daha fazla kata hizmet veriyor ise 10 m’yi aşamaz. Yağmurlama sistemi olan yapılarda bu uzaklık en fazla 15 m olabilir.
2. Kaçış merdivenlerinden her döşeme düzeyinde 17 basamaktan çok olmayan ve 4 basamaktan az olmayan aralıkla sahanlıklar düzenlenir.
3. Bina yüksekliği 15.50 m’den veya bir kattaki kullanıcı sayısı 100 kişiden fazla olan binalarda dengelenmiş kaçış merdivenlerine izin verilmez.
4. Sahanlığın en az genişliği ve uzunluğu merdivenin genişliğinden az olamaz.
5. Kaçış merdiven, sahanlığına açılan kapılar hiçbir zaman kaçış yolunun 1/3 nden fazlasını daraltamaz 6. Merdivenlerde baş kurtarma yüksekliğinin basamak üzerinden en az 210 cm ve sahanlıklar arası kot
farkının en çok 300 cm olması gerekir.
7. Herhangi bir kaçış merdiveninde basamak yüksekliği 175 mm den çok ve basamak genişliği 250 mm den az olamaz
8. Basamağın kova hattındaki en dar genişliği konutlarda 100mm den ve diğer yapılarda 125 mm den az olamaz
9. Kaçış merdiveni yuvasına ve yangın güvenlik holüne elektrik ve mekanik tesisat şaftı kapakları açılamaz, kombi kazanı, iklimlendirme dış ünitesi, sayaç ve benzeri cihaz konulamaz.
MADDE 42. DIŞ KAÇIŞ MERDİVENLERİ
Bina yüksekliği 21,50 m den fazla olan binalarda bina dışına açık merdivene izin verilmez.
MADDE 43. DAİRESEL MERDİVEN
1. Yanmaz malzemeden yapılmaları ve en az 100 mm genişlikte olmaları halinde kullanıcı yükü 25 kişiyi aşmayan herhangi bir kattan, ara kattan veya balkondan zorunlu çıkış olarak izin verilir.
2. 9,50 m den yüksek olamaz
3. Basamak genişliği 175 mm den çok olamaz 4. Baş kurtarma yüksekliği 2,50 m den az olamaz
MADDE 154. MEVCUT BİNALARDA DAİRESEL MERDİVEN
1. Kullanıcı sayısı 100 kişiyi aşmayan herhangi bir kattan ara kattan veya balkondan zorunlu çıkış olarak hizmet verebilir.
2. En az 70 cm genişlikten, kullanıcı sayısı 60 kişiden fazla ise 80 cm genişlikten az olamaz 3. Konutlarda 51,50 m den ve diğer yapılarda 30,50 m den yüksek olamaz.
4. Yataklı sağlık hizmeti amaçlı binalarda, huzurevlerinde, anaokulu ve ilköğretim okullarında ve kullanıcı sayısı 50 kişiyi geçen eğlence yerlerinde dairesel merdivene izin verilmez
MADDE 44. KAÇIŞ RAMPALARI
Eğim %10 dan dik olamaz. Araç rampaları kaçış rampası olarak kabul edilir.
14 MADDE 47. KAÇIŞ YOLU KAPILARI
1. Temiz genişliği 80 cm den ve yüksekliği 200 cm den az olamaz. Dönel kapı ile turnikeler çıkış kapısı olarak kullanılamaz.
2. Kullanıcı yükü 50 kişiyi aşan mekanlarda çıkış kapıları kaçış yönüne doğru açılması şarttır
3. Kaçış merdiveni ve yangın güvenlik holünün 4 kattan daha az kata hizmet veriyorsa 60 dakika, bodrum katlara ve 4 kattan daha fazla kata hizmet veriyorsa 90 dakika yangına dayanıklı olması şarttır
4. Kapıların en çok 110 N kuvvetle açılabilecek şekilde tasarlanması gerekir MADDE 157. MEVCUT B,NALARDA KAÇIŞ YOLU KAPILARI
1. Genişliği 70 cm den ve yüksekliği 190 cm den az olamaz
2. Yapı yüksekliği 30,50 az ise 60 dakika, 30,50 m den yüksek yapılarda en az 90 dakika yangına dayanıklı olması şarttır.
3. Kullanıcı sayısı 100 geçmesi halinde kapı kolu kullanılmadan, panik kollu veya benzer, düzenekle 110 N kuvvetle açılabilmelidir.
MADDE 48. KONUTLAR
1. Yapı yüksekliği 21,50 m altındaki konutlarda korunumsuz normal merdiven kaçış yolu olarak kabul edilir (bodrum kat dahil 4 katı geçmeyen konut)
2. Yapı yüksekliği 21,50 m yüksek ve 30,50 m den az olan konutlarda en az 2 merdiven düzenlenmesi ve merdivenlerden birinin korunumlu olması ve her daireden korunumlu merdivene ulaşılması
3. Yapı yüksekliği 30,50 m fazla 51,50 m az olan konutlarda birbirlerine alternatif her ikisi de korunumlu ve en az birinde yangın güvenlik holü düzenlenmiş veya basınçlandırma yapılmış 2 kaçış merdiveni
4. Yapı yüksekliği 51,50 m yüksek olan konutlarda birbirine alternatif ve yangın güvenlik holü olan ve basınçlandırılan en az 2 kaçış merdiveni
MADDE 158. MEVCUT BİNALARDA KONUTLAR
1. Yapı yüksekliği 30,50 m altındaki binalarda 2. çıkış aranmaz
2. Yapı yüksekliği 30,50 m fazla, 51,50 m az ise ana merdiven korunumlu kaçış merdiveni özelliğinde yapılmış ise 1 merdiven yeterlidir.
3. Yapı yüksekliği 51,50 m den yüksek konutlarda birbirine alternatif en az birisi korunmuş 2 adet kaçış merdiveni gerekir. Korunmuş kaçış merdiveni basınçlandırılır
MADDE 49. SAĞLIK YAPILARI
1. Kullanıcı yükü 15 kişiyi aşan herhangi bir hasta yatak odası veya süit oda için birbirinden uzakta konuşlandırılmış 2 kapı bulunmalı
2. Hastanelerde koridor genişlikleri 2 m den az olamaz
3. Hastanelerin ve bakımevlerinin 300 m2’den büyük olan yatılan katlarının her biri, en az yarısı büyüklüğünde iki veya daha fazla yangın kompartımanına ayrılır veya korunumlu yatay tahliye alanları teşkil edilir. Yatay tahliye alanları teşkil edilir. Yatay tahliye alanlarının hesaplanmasında kullanıcı yükü 2.8 m²/kişi alınır.
MADDE 50. OTELLER, MOTELLER ve YATAKHANELER
1. Toplam yatak sayısı 20 den fazla veya kat sayısı 2 den fazla olan otellerde her kata 2 çıkış sağlanır 2. Toplam yatak sayısı 20 den az ve yapı yüksekliği 15,50 m den az olan bina veya bloklarda merdiven
korunumlu yapıldığı veya basınçlandırıldığı taktide tek merdiven yeterlidir.
3. İç koridora açılan kapı yangına 30 dakika dayanmalıdır.
4. Yatak odaları iç koridordan en az 60 dakika dayanıklı duvar ile ayrılır.
5. Otel yatak odasında veya süit odada en uzak noktadan çıkış kapısına ölçülen uzaklığın 15 m yi aşmaması halinde tek kaçış kapısı yeterlidir, aşması halinde 2 çıkış kapısı bulunmalıdır. Tamamı yağmurlama sistemi ile donatılmışsa 5. Maddedeki mesafe 20 m çıkarılabilir
6. Havalandırılmayan iç koridorlar, yağmurlama sistemi olan binalarda 45 m ve yağmurlama sistemi bulunmayan binalarda 30 m aralıklarla duman kesiciler ile bölümlendir. Duman kesiciler yangına 60 dakika dayanıklı olmalıdır.
MADDE 52. FABRİKA, İMALATHANE, DÜKKAN ve BÜRO BİNALARI
Yapı yüksekliğinin 21,50 m aşmaması, bir kattaki kullanıcı yükünün 50 kişiyi geçmemesi, yapımda yanmaz ürünler kullanılmış olması ve kolay alevlenici ve parlayıcı maddeler içermiyor olması şartı ile tek kaçış merdivenine izin verilir.
15
MADDE 159. MEVCUT FABRİKA, İMALATHANE, DÜKKAN ve BÜRO BİNALARI
Yapı yüksekliğinin 21,50 m aşmaması, yapımda yanmaz ürünler kullanılmış olması ve kolay alevlenici ve parlayıcı maddeler içermiyor olması şartı ile tek kaçış merdivenine izin verilir.
MADDE 54. KAZAN DAİRELERİ
1. Kazan dairesi binanın diğer kısımlarından yangına en az 120 dakika dayanıklı bölmelerle ayrılmalıdır.
2. Isıl kapasitesi 50 kW-350 kW arasında en az bir kapı, döşeme alanı 100 m² üzerinde veya ısıl kapasitesi 350 kW üzerinde ise en az 2 çıkış kapısı olur. Çıkış kapıları birbirlerine ters yönde ve yangına 90 dakika dayanıklı, duan sızdırmaz, kendiliğinden kapanır olması gerekir.
3. Sıvı yakıtlı kazan dairesinde en az 0,25 m³ hacminde uygun yerde betondan pis su çukuru yapılır. Pis su çukuru kanalizasyona bağlanır
4. En az 1 adet 6 kg KKT ve büyük kazan dairelerinde en az 1 adet yangın dolabı bulunur.
MADDE 55. DOĞAL GAZ ve LPG KAZAN DAİRELERİ 1. Sayaçlar kazan dairesi dışına yerleştirilir
2. Kullanılan gazın özelliği dikkate alınarak aydınlatma ve açma-kapama anahtarları ile panolar kapalı tipte tesis edilir.
MADDE 56. YAKIT DEPOLARI
1. Yakıt deposu ile kazan dairesinin yangına 120 dakika dayanıklı bölme ile ayrılmış olması gerekir.
2. Depoda yeterli havalandırma sağlanması ve tank kapasitesinin en az üçte birini alacak şekilde havuzlama yapılması esastır.
3. Kalorifer yakıtı,
a) 1.000 litreye kadar bodrumda ve varil içinde
b) 3.000 litreye kadar bodrumda ve sızıntısız sac kaplarda
c) 40.000 litreye kadar bodrum katta, bodrum katta, yangına 120 dakika dayanıklı kâgir odada sızıntısız tanklarda veya bina dışında sızıntısız yeraltı ve yerüstü tanklarında,
d) 40.000 litreden fazla yakıt tankları binadan ayrı bağımsız tek katlı binaya yerleştirilmiş ve emniyet tedbirleri alınmış
4. Akaryakıt depolarının metal bölümleri statik elektriği karşı topraklanır
5. Kat kaloriferi tesisatı bulunan ve gaz yağı yakan binalarda en az 1 adet 6 kg kuru ABC tozlu yangın söndürücü bulunması şarttır
6. Kömürlük alanı 1,5 m kömür yüksekliği esas alınarak hesaplanır MADDE 57. MUTFALAR ve ÇAY OCAKLARI
Konutlar hariç olmak üzere, alışveriş merkezleri, yüksek binalar içinde bulunan mutfaklar ve yemek fabrikaları ile bir anda 100'den fazla kişiye hizmet veren mutfakların davlumbazlarına otomatik söndürme sistemi yapılması şarttır.
MADDE 58. SOBA ve BACALAR
1. Kazan dairesi için ayrıca havalandırma bacası yapılır ve komşu yüksek binalardan en az 6 m uzaklıkta yapılması ve ait olduğu binanın mahyasının en az 0,8 m üzerine çıkarılması esastır.
2. Kazan dairesi baca duvarları 500 °C dayanıklı malzemeden yapılır
3. Sıvı ve katı yakıtlı kazanların bacalarının altında bulunan kurum temizleme menfezinin yılda 2 defa yetkililerce temizlenmesi gerekir
4. Odun ve kömür gibi katı yakıtlar ile yüksek oranda is bırakan sıvı yakıtlar kullanıldığında borular ayda bir bacalar ise iki ayda bir temizlenir
MADDE 59. SIĞINAKLAR
100 m² den büyük sığınaklara duman tahliye sistemi kurulması ve en az iki çıkış sağlanması şarttır MADDE 60. OTOPARKLAR
Alanlarının toplamı 600 m2’den büyük olan kapalı otoparklarda otomatik yağmurlama sistemi, yangın dolap sistemi ve itfaiye su alma ağızları yapılması mecburidir.
Toplam alanı 2000 m2’yi aşan kapalı otoparklar için mekanik duman tahliye sistemi yapılması şarttır. Duman tahliye sisteminin binanın diğer bölümlerine hizmet veren sistemlerden bağımsız olması ve saatte en az 10 hava değişimi sağlaması gerekir.
16
Araçların asansör ile alındığı kapalı otoparklarda doğal veya mekanik havalandırma sistemi yapılması şarttır.
MADDE 62. ASANSÖRLER
Asansör kuyusu ve makine dairesi yangına 60 dakika dayanıklı ve yanıcı olmayan malzemeden yapılmış olmadır.
Aynı kuyu içinde 3 den fazla asansör kabini düzenlenemez. 4 asansör kabini düzenlendiği taktirde ikişerli gruplar halinde aralarına yangına 60 dakika dayanıklı malzeme ile ayrılır
MADDE 63. ACİL DURUM ASANSÖRÜ
1. Yapı yüksekliği 51,50 m den fazla olan yapılarda en az 1 asansör acil hallerde kullanılmaz üzere düzenlenmelidir.
2. Acil durum asansörleri, kabin alanı 1,8 m², hızının zemin kattan en üst kata 1 dakikada erişecek hızda olması ve enerji kesilmesi durumunda otomatik olarak devreye girecek özellikte ve 60 dakika çalışır durumda kalmasını sağlayacak acil durum jeneratörüne bağlı olması gerekir.
3. Elektrik tesisatı ve kabloları yangına en az 60 dakika dayanıklı olması ve tesisatın sudan etkilenmemesi gerekir.
MADDE 65. TRANSFORMATÖR
Transformatörün kurulacağı odanın bütün duvarları, tabanı ve tavanı en az 120 dakika süreyle yangına dayanabilecek şekilde yapılır
MADDE 66. JENERATÖR
Jeneratörün kurulacağı odanın duvarları, tabanı ve tavanı en az 120 dakika süreyle yangına dayanabilecek şekilde yapılır
MADDE 68. İÇ TESİSAT
Yapı yüksekliği 51,50 m den fazla olan binalarda şaft içinde bus-bar sisteminin bulunması şarttır MADDE 72. ACİL DURUM AYDINLATMASI
Hastaneler ve huzur evlerinde ve eğitim amaçlı binalarda
Kullanıcı yükü 200 den fazla olan bütün binalarda
Zemin seviyesi altında 50 veya fazla kullanıcısı olan binalarda
Penceresiz binalarda
Otel, motel ve yatakhanelerde
Yüksek tehlikeli yerlerde
Yüksek binalarda
1. Normal aydınlatmanın kesilmesi halinde en az 60 dakika süreyle aydınlatma sağlanmalıdır. Kullanıcı yükü 200 den fazla olduğu yerlerde en az 120 dakika aydınlatma sağlanmalıdır.
2. Aydınlatma seviyesi en az 1 lux olmalıdır. Acil durum sonunda herhangi bir noktada aydınlatma seviyesi 0,5 lux den daha düşük seviyeye düşmemelidir.
MADDE 73. ACİL DURUM YÖNLENDİRMESİ
1. Acil durum yönlendirmesinin normal aydınlatmanın kesilmesi hâlinde en az 60 dakika süreyle sağlanması gerekir. Kullanıcı yükünün 200’den fazla olması hâlinde, acil durum yönlendirmesinin çalışma süresinin en az 120 dakika olması şarttır.
2. Yönlendirme işaretleri; yeşil zemin üzerine beyaz olarak, ilgili yönetmelik ve standartlara uygun sembolleri ve normal zamanlarda kullanılacak çıkışlar için “ÇIKIŞ”, acil durumlarda kullanılacak çıkışlar için ise, “ACİL ÇIKIŞ” yazısını ihtiva eder.
3. Yönlendirme işaretlerinin her noktadan görülebilecek şekilde ve işaret yüksekliği 15 cm den az olmamak üzere azami görülebilirlik uzaklığı;
Dışarıdan veya kenarından aydınlatılan yönlendirme işaretleri için işaret boyut yüksekliğinin 100 katına
İçeriden ve arkasından aydınlatılan işaretlere sahip acil durum yönlendirme üniteleri için işaret boyut yüksekliğinin 200 katına eşit uzaklıkta olmalıdır.
4. Yerden 200 cm-240 cm yüksekliğe yerleştirilir.
MADDE 75. ALGILAMA ve UYARI SİSTEMLERİ
17
El ile uyarı sistemleri yangın uyarı butonları ile sağlanır. Yangın kaçış noktalarına yerleştirilir ve bir kattaki herhangi bir noktadan o kattaki herhangi bir uyarı butonuna yatay erişim uzaklığı 60 m yi geçemez. Engelli veya yaşlıların bulunduğu yerlerde bu mesafe azaltılabilir. Yerden en az 110 cm ve en fazla 130 cm yüksekliğe yerleştirilir.
Konutlar hariç, kat alanı 400 m² fazla olan 2 kat ile 4 kat arasındaki bütün binalarda
Konutlar hariç, kat sayısı 4 ten fazla olan bütün binalarda
Konutlar dahil bütün yüksek binalarda MADDE 81. SESLİ ve IŞIKLI UYARI CİHAZLARI
1. Tahliye uyarıları aşağıdaki istisnalar dışında hem sesli hem de ışıklı olmalıdır
İşitme engelli kişilerin bulunma ihtimali olmayan yerlerde ışıklı uyarı cihazı kullanımı zorunlu değildir
Sağlık hizmeti amaçlı binalarda sadece ışıklı uyarı cihazı kullanılabilir
2. Tahliye uyarı sistemi aşağıdaki haller dışında yapının tamamında devreye girmelidir
Yapısı itibariyle birden boşaltılması mümkün olmayan binalarda başlangıçta sadece yangından etkilenen ve etkilenecek bölgelerde uyarı devreye girer. Diğer bölgeler kademeli olarak devreye girer
Yaşlılık, fiziksel veya zihinsel yetersizlik vb sebeplerle kendi başlarına dışarı çıkamayacak kişilerin bulunduğu binalarda sadece bu kişilerin bakımından sorumlu kişilerin bulunduğu bölümlere uyarı verilebilir.
3. Sesli uyarı cihazları binanın her yerinde, yerden 150 cm yükseklikte ölçülecek ortalama ortam ses seviyesi en az 15 dB(A) üzerinde olacak şekilde yerleştirilir. Uyuma maksatlı bölümler ile banyo ve duşlarda ses seviyesi en az 75 dB(A) olmalıdır. Sesli uyarı cihazları 3 m mesafede en az 75 dB(A) en çok 120 dB(A) ses seviyes, elde edilebilir olmalıdır.
4. Aşağıdaki yerlerde anons sitemi kurulması şarttır,
200 den fazla yataklı otel, motel, yatakhane
Yapı inşaat alanı 5000 m² büyük veya toplam kullanıcı sayısı 1000 kişiyi aşan topluma açık binalarda, AVM, süpermerket…gibi yapılarda
Yüksekliği 51,50 m geçen bütün binalarda MADDE 82. KABLOLAR
Çalışır durumda kalması gereken tüm kabloların yangına 60 dakika dayanabilecek özellikte olması şarttır Sağlık hizmeti amaçlı binalarda, 100’den fazla kişinin bulunduğu konaklama amaçlı binalarda ve kullanıcı sayısı 1000’i geçen toplanma amaçlı binalarda her türlü besleme ve dağıtım kabloları ve kablo muhafazalarında kullanılan malzemelerin halojenden arındırılmış ve yangına maruz kaldığında herhangi bir zehirli gaz üretmeyen özellikte olması gerekir.
MADDE 85. DUMAN KONTROL SİSTEMİ TASARIM İLKELERİ
Duman tahliyesinde kullanılacak fanların ve basınçlandırma fanlarının besleme kablolarının yangına en az 60 dakika dayanıklı olması ve jeneratörden beslenecek şekilde tesis edilmesi gerekir.
MADDE 87. İKLİMLENDİRME ve HAVALANDIRMA TESİSATININ DUMAN KONTROLÜNDE KULLANILMASI
Yapı yüksekliği 51,50 m üzerinde olan binaların hol ve koridor gibi ortak alanlarında duman kontrol sistemi yapılması mecburidir.
MADDE 89. BASINÇLANDIRMA SİSTEMİ
1. Konutlar hariç olmak üzere bütün binalarda merdiven kovasının yüksekliği 30,50 m den fazla ise kaçış merdivenlerinin basınçlandırılması gerekmektedir.
2. Bodrum kat sayısı 4 den fazla olan binalarda bodrum kata hizmet veren kaçış merdivenleri basınçlandırılır
3. Yapı yüksekliği 51,50 den fazla olan konutların kaçış merdivenlerinin basınçlandırılması şarttır
4. Basınçlandırma sistemi çalıştığında bütün kapılar kapalı iken basınçlandırılan merdiven yuvası ile bina kullanım alanları arasındaki basınç farkı 50 Pa olması şarttır. Açık kapı durumu için basınç farkı en az 15 Pa olmalıdır
5. Basınçlandırma sistemin açık bir kapıdan basınçlandırılmış alana duman girişini engelleyecek yeterlilikte hava hızını sağlayabilmesi şarttır. Ortalama hız büyüklüğünün her bir kapının tam açık hali için en az 1 m/s olması gerekir.
18
6. Basınçlandırma havasının doğrudan dışarıya alınması ve egzos çıkış noktalarından en az 5 m uzakta olması gerekir. Yüksekliği 25 m den fazla olan kapalı merdivenlerin basınçlandırılmasında birden fazla noktadan üfleme yapılır. Yapı yüksekliği 51,50 m den fazla olan binalarda her katta veya en çok üç katta bir üfleme yapılması gerekir.
MADDE 92. SU DEPOLARI ve KAYNAKLARI
Sulu söndürme sistemleri tasarımında bina tehlike sınıfları dikkate alınır. Su deposu hacmi, düşük tehlike için 30 dakika, orta tehlike için 60 dakika ve yüksek tehlike için 90 dakika esas alınarak bulunur.
Yapıda sadece çevre hidrant sistemi bulunuyorsa su ihtiyacı en az 1900 l/dak. Debiyi 90 dakika süre ile karşılayacak kapasitede olmalıdır.
MADDE 94. SABİT BORULU TESİSAT ve YANGIN DOLAPLARI
Yüksek binalar ile kat alanı 1000 m²’den fazla olan alışveriş merkezlerinde, otoparklarda ve benzeri yerlerde ıslak veya kuru sabit boru sistemi üzerinde, itfaiye personelinin ve eğitilmiş personelin kullanımına imkân sağlayan bağlantı ağızları bırakılması ve bu bağlantı ağızlarının kaçış merdiveni veya yangın güvenlik holü gibi korunmuş mekânlarda olması şarttır. Bir boyutu 60 m’yi geçen katlarda yangın dolabı ve itfaiye su alma ağzı yapılması gerekir.
Herhangi bir noktadan su alma ağzına olan mesafe 60 m’den fazla olamaz.
Yüksek binalar ile toplam kapalı kullanım alanı 1000 m²’den büyük imalathane, atölye, depo, konaklama, sağlık, toplanma amaçlı ve eğitim binalarında, alanlarının toplamı 600 m²’den büyük olan kapalı otoparklarda ve ısıl kapasitesi 350 kW’ın üzerindeki kazan dairelerinde yangın dolabı yapılması mecburîdir.
Yangın dolapları, her katta ve yangın duvarları ile ayrılmış her bölümde aralarındaki uzaklık 30 m’den fazla MADDE 164. MEVCUT BİNALARDA SABİT BORULU TESİSAT ve YANGIN DOLAPLARI
Yüksek binalar ile toplam kapalı kullanım alanı 2000 m²’den büyük imalathane, atölye, depo, konaklama, sağlık ve toplanma amaçlı binalar ile eğitim binalarında, alanlarının toplamı 1000 m²’den büyük olan kapalı otoparklarda ve ısıl kapasitesi 500 kW’ın üzerindeki kazan dairelerinde yangın dolabı yapılması zorunludur.
MADDE 95. HİDRANT SİSTEMİ
Hidrant sistemi dizayn debisinin en az 1900 l/dak olması şarttır. Hidrant çıkışında ise 700 kPa basınç olması gerekir.
Hidrantlar arası mesafe çok riskli bölgelerde 50 m, riskli bölgelerde 100 m, orta riskli bölgelerde 125 m ve az riskli bölgelerde 150 m alınır.
Hidrantlar binalardan ortalama 5-15 m uzağa yerleştirilir.
İçerisinde her türlü kullanım alanı bulunan ve genel yerleşme alanlarından ayrı olarak planlanan yerleşim alanlarında yapılacak binaların taban alanları toplamının 5000 m²’den büyük olması halinde dış hidrant sistemi yapılması mecburîdir.
MADDE 96. YAĞMURLAMA SİSTEMİ
1. Yapı yüksekliği 30,50 m fazla olan konut haricindeki bütün binalar 2. Yapı yüksekliği 51,50 m geçen bütün konutlar
3. Alanları toplamı 600 m² den büyük kapalı otoparklar ve 10 dan fazla aracın asansörle alındığı kapalı otoparklar
4. Birden fazla katlı bina içerisindeki yatılan oda sayısı 100 veya yatak sayısı 200 geçen oteller, yurtlar….yapı yüksekliği 21,50 m den fazla yataklı tesisler
5. Toplam alanı 2000 m² üzerinde olan katlı mağazalarda, alışveriş, ticaret, eğlence ve toplanma yerlerinde
6. Toplam alanı 1000 m² den fazla olan kolay alevlenici ve parlayıcı madde üretilen veya bulunan yapılarda
Yağmurlama sistemi zorunludur.
MADDE 165. MEVCUT BİNALARDA YAĞMURLAMA SİSTEMİ
1. Bina yüksekliği 30.50 m’den fazla olan konut ve büro haricindeki bütün binalarda, 2. Yapı yüksekliği 51.50 m’yi geçen büro binalarında,
