Ö l ü m
1870 - 1952
Ord. Prof. Y. Mühendis MAHMUT ŞÜKRÜ IŞIK
1285 (1870) senesinde Trabzonda doğdu. İlk, orta ve İdadî tahsilini orada yaptıktan sonra İstanbula gelerek, adı o tarihte (Hendesei Mülkiyeyi Şahane) olan Mühen- dis Mektebi müsabaka imtihanına girdi. İmtihanı birinci- likle kazanarak mektebe kabul edildi. O zaman tahsil müddeti altı sene olan mektebi ikmal ederek 1308 (1893) senesinde şahadetname almağa muvaffak oldu. -Mektep- ten çıktıktan sonra aynı tarihte 800 kuruş maaşla Muallim muavinliğile mektepte alıkonuldu. İlk muavinliği (kim- yanın mühendisliğe) tatbiki ile (ilmülarz velmaadin) dersleri idi. Bir sene sonra (Kimyayi gayri uzvi) ve (İn- şaat malzemesi) dersleri muallimliğine asaleten tâyin e - dildi. Halil beyle Salih Zeki beyin mektepten istifaları ü - zerine, Hikmeti riyaziye, Tabiîye ve telegraf dersleri m u -
allimliklerini asaleten ifaya başladı. Bunlardan başka muhtelif tarihlerde, Fizik, Katı Ahcar ve Menazır ders- lerini, mektebin ressam ve topografya şubesinin de hen- desei tersimiye ve tatbikatı, inşaat resimleri derslerinin muallimliklerini ifa eyledi. 1330 (1915) senesinde mekte- bin ders nazırı olan, Profesör Folk Haymer'in memleketi- ne avdetine kadar muavinliğini vaptı. Elektrik mühendisi Refik beyin müdürlüğü zamanında, mektepte inşaat mal- zemesi lâboratuarı tesisi ve yeni makinalarla teçhizi onun teşebbüsüle olmuştur. Lâboratuar tesisinden sonra m ü - dürlüğünü de deruhte eyledi. Mektep, Muallimler M e c - lisi kararile Maarif Vekâletinin inhası ve Makamı Seda- retin 21/9/19 tarihli tahriratına atfen bir kaç arkadaşile beraber Ordinaryüs Profesörlük payesine terfi edildi.
Muallimliği yalnız Mühendis mektebine inhisar et- memiştir. Daha bir çok mekteplerde ve hem de uzun za- manlar hocalık etti ve bir çok talebe yetiştirdi. Bunların bir çokları memleketimizin mühim mevkiler işgal etmiş ve etmekte bulunmuşlardır. Diyebiliriz ki hemen bütün hayatı hocalıkla geçmiştir ki onları burada müfredatiyle yazmak pek uzun sürer. Hülâseten arzedelim:
1324 (1909) senesinde, o zaman ismi (Sanayii Nefiseyî Şahane) olan Güzel San'atlar Akademisi Mimarî Şubesi İnşaat ve İnşaat Malzemesi muallimliğine tâyin edildi. Bir müddet sonra uhdesine Fizik ve Kimyanın mimarlığa tatbiki ile bilâhare mektebin Tezyini San'atlar Şubesinin Tatbiki Kimya hocalığını deruhte eyledi. Bundan sekiz on sene evvel, orada da, bir inşaat malzemesi Lâboratuarı te- sisine muvaffak oldu. Ve bu harp seneleri boyunca or- dunun müstahkem mevkiilerine ait bütün malzeme tahlil ve muayenelerini burada yaptı. Güzel San'atler Akade- misindeki hocalığı, yarım asra yaklaşmaktadır. O tarih- lerde yeni tesis edilmiş olan Üsküdar İdadisinin konkurla tâyini kararlaştırılmış olan, bütün dersleri meyaııında Fizik ile Kimya müsabakasına girdi, her ikisinide kazan- dı ve bir çok seneler bu derslerin hocalığını yaptı. Bun- lardan başka Darülşafaka da fahrî olarak Kimya ve İl- mülarz, Ticaret Mektebi Alisinde Kimyanın Ticarete tat- biki, Nafıa Teknik Okulunda Malzeme hocalığı, bir kaç sene de, Darülfunun İlmülarz dersi muallim vekâletini ifa etti. 65 yaşını ikmal eylediğinden dolayı 1934 senesinde tekaütlüğü icra edilerek, bu tarihte uhdesine kalmış olan Mühendis Mektebi, Güzel San'atlar Akademisi ve Nafıa Teknik Okulundaki vazifelerine nihayet verilmiş ve artık bir köşeye çekilmiş oldu. Ancak Akademi Müdürünün ısrarı ve Maarif Vekâletinin müsadesile Güzel San'atlar Akademisindeki tedris vazifesini ücretle ifaya devam ey- ledi.
Hoca, ölümünden kısa bir zaman önce, kendi biyogra- fisine şu satırları yazmıştır:
«Bütün hayatımı hocalıkla geçirdim. Yalms Meşru-- tiyet ilânı sırasında idi ki, Şehir Emini Reşit Mümtaz Paşanın, Nafıa Nazırı Zihni Paşadan Belediyede istihdam edilmek üzere mektepli muallim bir mühendisin intihap edilip gönderilmesi ricası üzerine, Nazır beni seçerek göndermişti. Mühendis mektebile Akademide muallim- liğin baki kalmak üzere, o vazifeyi kabul eyledim ve ora- da dört sene kadar hizmet eyledim. Bil meyanda gördü- ğüm imar hareketleri arasında; o tarihte pek dar olan Taksim meydanını ve Taksim Pangaltı caddesini tevsi ey- ledim ve ağaçlandırdım. O tarihlerde meşhur Çırçır yangım vuku bulmuş ve binlerce aile açıkta kalmıştı. Bunların çektiği ıztıraba ve sefalete nihayet vermek üzere, Meclisi Mebusan Reisi Ahmed Rıza beyin riyasetinde, Şehrema- netinde teşekkül eden ve , azası arasında Dahiliye Nazırı Talât bey de bulunan bir heyet, yangın yerinin tesviyesi ve imar haritasının tanzimile herkese yerinin bir an ev- vel gösterilmesi vazifesini bana havale edilmiş idi. Ben- de, teşkil ettiğim bir Fen heyeti marifetile pek az bir za- manda o vazifeyi yapmış ve heyetten birde takdirname almıştım.
Muallimliğim haricinde, bulunduğum bir hizmette Hamidiye Etfal Hastahanesininde inşaat Mühendisliği va- zifesidir. Burada bugün saat kulesi. vazifesini gören mi- nare ile Cami ve Kadınlar .Paviyonu ile daha bir kaç Pa- viyonda benim eserimdir. Diğer bir vazifemde o zaman yeni tesis edilmiş olan Emlâk ve Eytam Bankasının İs- tanbul Şubesi Heyeti Fenniye Müdürlüğüdür. Burada bir kaç sene çalıştıktan sonra istifa edip çekildim. Bugün uh- demde yegâne kalan resmî vazife Akademideki inşaat malzemesi hocalığı ile Malzeme Laboratuarı Şefliğidir.»
Mahmut Şükrü Hoca, Akademiyi ne kadar sevdiğini hayatının son devresinde yazdığı notlarla anlatmakta- dır. Bugün yüksek mühndislerin ve mimarların çoğu-
• -nun feyz aldıkları bu aziz ölüye Allahtan rahmet dileriz.
