New York'da (Metropolitan (müzesinde teşkir edilen Ayasofya mozayiklerinin kopyaları, bir san'- at eserinin bazen bütün müşkilâtı bertaraf ederek yaşaması bakımından ne kadar talili olduğunu a- Çiğa vurmuştur.

r

A Y A S O F Y A M O Z A İ K L E R İ

New York'da (Metropolitan (müzesinde teşkir edilen Ayasofya mozayiklerinin kopyaları, bir san'- at eserinin bazen bütün müşkilâtı bertaraf ederek yaşaması bakımından ne kadar talili olduğunu a- Çiğa vurmuştur.

Sergide, Thıomas Whittemore'un idaresi al- tında yapılan mesai neticesinde, Amerika Bizans Entitüsünün Ayasofya camiinde meydana çıkardığı mozayiklerin yağlı boya, kabartma ve kalemle çi- zilmiş kopyaları teşhir edilmiştir.

Sergide teşhir edilen fotoğraflar da, gerek •no- zayikleri kaphyan sıvaları çıkartmak ve gerekse röprodüksiyon işile meşgul olarak, 1931 den 1937 senesine kadar çalışan Amerikalıların faaliyetleri açığa vurulmaktadır.

Görülecek işin Ibüyük kısmı, gayet yakından çalışmak ihtiyacın; gösterdiği için, bir yapı iskelesi kullanılmıştır. Dişçilerin kullandıkları delik açma makinesiyle mozayiikleri araştırıp, sıvalar çelik ka- lemle temizlendikten sonra, orijinalleri üzerinden

alçıdan kalıplar alınmış ve bunlann üzerindeki bü- Ü'in murabbalara, asıllarına taım manasile uygun o- labilece'k şekilde renkler ilâve edilmiştir.

Umumiyet itibarile resimler, göz seviyesin den 20, mozayikler de 100 kadem yüksekliğınde- dir.

Princeton Üniversitesinin Güzel Sanat ve Ar- keoloji Profesörü Charles Rufus Morey, hâlen meydana çıkarılan mozayiklerin IX ve X. cu asır- daki atöyelerin vüoude getirmeğe muktedir olduk- an sulu boya eserlerden ibaret bulunduğunu bil- dirmiştir.

Metropolitan müzesinde tertibedilen serginin açılış merasiminde söz alan direktör Francis Henry Taylor, yeni neslin, Türk hükümetinin böyle bir i- kazı ileri sürüşünden doğan zekâ ve âlicenapiığil».

nozayiklerin hâlâ zarar görmemiş (bir vaziyette sı-

vaların arkasında bulunduğuna inanmak cesareti-

ni gösteren Thotmas Whitteımore'un görüşüne med-

yun olması lâzımgeldiğini açığa vurmuştur.

Ayasofya Müzesi

Mozaiy)arından bazı kopyaların fotoğrafları

M o d e r n y a ğ l ı b o y a s a n a t i n e d o ğ r u 1453 senesinde, İstanbul şehri Türkler tara- fından zaptedliince, Ayasofya, camiye tahvil edil- mişti. Bu vaziyet karşısında resimler alçı ile kapa- tılmıştı. Son asırda, mozayikler ğizlenmeden evvel Türk hükümeti bunlardan sulu boya ile röprodü'k- aiyon yapılmasına müsaade etmiştir.

Prohesör Whittemore, araştırmaya girişme- den evvel bu suluboya röprodüksiyonlar üzerin- den bir fikir edinmiştir. Esas itibariyle, yapılacak iş oldukça heybetliydi. C a

üzerinde yapılan mo- zaik'in Shiçbir mik'abını zarara uğratmadan, sıvala- rın çıkarılması lâzınngeliyordu. Lakin, mozayikler sıvanırken alâkadar kimseler mükemmel bir suret- te çalışarak, bunların en cüz'î bir hasara uğrama- ması için azamî ihtimamı göstermişlerdir. Netekim, bu'günkü muvaffakiyeti ibütün dünya 5 asırdanberi sıva altında kalan mozajyiklerin iyi bir şekilde muha-

faza edilmiş olmasına borçludur.

Whittemore'un giriştiği bu muazzam iş, bir

san'at hazinesinin ibütün dünyaya elverişli olarak

muh&faza edilmesi bakımından san'at ve insanlık

tarihinde iki millet arasındaki işbirliği daima yad

edilecektir.