ANKARA DOĞAL ELEKTRİK ÜRETİM VE TİCARET AŞ (ADÜAŞ)

TÜRKİYE TAŞKÖMÜRÜ KURUMU AMASRA

TAŞKÖMÜRÜ İŞLETME MÜESSESESİ 2012 YILI RAPORU

ANKARA DOĞAL ELEKTRİK ÜRETİM VE TİCARET AŞ

(ADÜAŞ)

2012 YILI RAPORU

Müessesenin Ünvanı: Amasra Taşkömürü İşletme Müessesesi Merkezi: Amasra Bağlı Olduğu Kuruluş: Türkiye Taşkömürü Kurumu Esas Sermayesi:565.000.000.-TL (*) Ödenmiş Sermayesi:514.930.000.-TL Karar Organı (Yönetim Komitesi) Karar Organındaki ÜnvanıAdı Soyadı Müessesedeki GöreviGörevli Bulunduğu Süre Başlama TarihiAyrılış Tarihi 1- Başkan Mustafa ÖZÇELİK Müessese Müdürü 14.07.200817.02.2012 1- Başkan Ejder ERBAY Müessese Müdürü 17.02.2012Devam Ediyor 2-ÜyeCengiz AKÇE Müessese Müdür Yardımcısı (Teknik-Üretim)23.10.2007Devam Ediyor 3-ÜyeHüseyin KASIMMüessese Müdür Yardımcısı (İdari)01.01.1998Devam Ediyor 4-ÜyeSeyhan DAL İşletme Müdürü (Elektro-Mekanik)03.10.2002Devam Ediyor 5-ÜyeA.Gündüz APAYDINLavvar Şube Müdürü07.08.2003Devam Ediyor (*) Müessesenin sermayesi TTK Yönetim Kurulu' nun 06/02/2013 tarih ve 45 sayılı kararı ile 565.000.000.-TL.' ye yükseltilmiştir.

Bu rapor, 03.12.2010 tarih, 6085 sayılı Kanun ile 233 sayılı KHK uyarınca düzenlenmiş, Rapor Değerlendirme Kurulunun 25.10.2013 tarih ve 42 sayılı oturumunda kabul edilmiştir.

Müessesenin Ünvanı: Amasra Taşkömürü İşletme Müessesesi Merkezi: Amasra Bağlı Olduğu Kuruluş: Türkiye Taşkömürü Kurumu Esas Sermayesi:565.000.000.-TL (*) Ödenmiş Sermayesi:514.930.000.-TL Karar Organı (Yönetim Komitesi) Karar Organındaki ÜnvanıAdı Soyadı Müessesedeki GöreviGörevli Bulunduğu Süre Başlama TarihiAyrılış Tarihi 1- Başkan Mustafa ÖZÇELİK Müessese Müdürü 14.07.200817.02.2012 1- Başkan Ejder ERBAY Müessese Müdürü 17.02.2012Devam Ediyor 2-ÜyeCengiz AKÇE Müessese Müdür Yardımcısı (Teknik-Üretim)23.10.2007Devam Ediyor 3-ÜyeHüseyin KASIMMüessese Müdür Yardımcısı (İdari)01.01.1998Devam Ediyor 4-ÜyeSeyhan DAL İşletme Müdürü (Elektro-Mekanik)03.10.2002Devam Ediyor 5-ÜyeA.Gündüz APAYDINLavvar Şube Müdürü07.08.2003Devam Ediyor (*) Müessesenin sermayesi TTK Yönetim Kurulu' nun 06/02/2013 tarih ve 45 sayılı kararı ile 565.000.000.-TL.' ye yükseltilmiştir.

Bu rapor, 03.12.2010 tarih, 6085 sayılı Kanun ile 233 sayılı KHK uyarınca düzenlenmiş, Rapor Değerlendirme Kurulunun 25.10.2013 tarih ve 42 sayılı oturumunda kabul edilmiştir.

Sayıştay

İÇİNDEKİLER

Sayfa No

I. TOPLU BAKIŞ ... I

II. İDARİ BÜNYE... 1

A- Mevzuat... 1

B- Teşkilat... 2

C- Personel durumu... 3

III. MALİ BÜNYE... 18

A- Mali durum... 18

B- Mali sonuçlar...22

IV. İŞLETME ÇALIŞMALARI... 24

A- Giderler... .. 25

B- Tedarik işleri... …29

C- Üretim ve maliyetler... ...38

D- Pazarlama... 114

E- Sigorta işleri... ..119

F- İşletme sonuçları ... ..120

G- Yatırımlar... ..125

V. BİLANÇO... ..134

-Aktif... ..134

-Pasif... ..141

VI. GELİR TABLOSU... ..145

VII. EKLER... ..150

Sayıştay

Raporda yer alan kısaltmalar AB : Avrupa Birliği

AID : Alt Isıl Değeri

AKÇT : Avrupa Kömür Çelik Topluluğu COP : İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ÇATES : Çatalağzı Termik Santralı

DPT : Devlet Planlama Müsteşarlığı DLF : Devolopment Loan Fund

ECSC : Avrupa Kömür Çelik Topluluğu EKİ : Ereğli Kömür İşletmeleri

ESD : Eşik Sınır Değer (TWA)

ETKB : Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı EÜAŞ : Elektrik Üretim Anonim Şirketi GSMH : Gayri Safi Milli Hasıla

GSYİH : Gayri Safi Yurt İçi Hasıla IEA : Uluslararası Enerji Ajansı İDT : İktisadi Devlet Teşekkülü

İSO : Uluslararası Sınıflandırma Sistemi KHK : Kanun Hükmünde Kararname KİK : Kamu İhale Kurumu / Kanunu KİT : Kamu İktisadi Teşekkülü KYSK : Karadon Yeni Servis Kuyusu MİGEM : Maden İşleri Genel Müdürlüğü

MKE : Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu MTA : Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü MTEP : Milyon Ton Eşdeğer Petrol

PAÜİ : Pano Ayak Üretim İşçisi PCI : Pulverize Kömür Enjeksiyonu PDKS : Personel Devam Kontrol Sistemi TBMM : Türkiye Büyük Millet Meclisi TEP : Ton Eşdeğer Petrol

TİM : Taşkömürü İşletme Müessesesi TİS : Toplu İş Sözleşmesi

TKİ : Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu TTK : Türkiye Taşkömürü Kurumu

TÜİK : Türkiye İstatistik Kurumu USBM : Amerikan Jeolojik Teknikler YKK : Yönetim Kurulu Kararı YPK : Yüksek Planlama Kurulu

Sayıştay

Raporda yer alan kısaltmalar AB : Avrupa Birliği

AID : Alt Isıl Değeri

AKÇT : Avrupa Kömür Çelik Topluluğu COP : İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ÇATES : Çatalağzı Termik Santralı

DPT : Devlet Planlama Müsteşarlığı DLF : Devolopment Loan Fund

ECSC : Avrupa Kömür Çelik Topluluğu EKİ : Ereğli Kömür İşletmeleri

ESD : Eşik Sınır Değer (TWA)

ETKB : Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı EÜAŞ : Elektrik Üretim Anonim Şirketi GSMH : Gayri Safi Milli Hasıla

GSYİH : Gayri Safi Yurt İçi Hasıla IEA : Uluslararası Enerji Ajansı İDT : İktisadi Devlet Teşekkülü

İSO : Uluslararası Sınıflandırma Sistemi KHK : Kanun Hükmünde Kararname KİK : Kamu İhale Kurumu / Kanunu KİT : Kamu İktisadi Teşekkülü KYSK : Karadon Yeni Servis Kuyusu MİGEM : Maden İşleri Genel Müdürlüğü

MKE : Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu MTA : Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü MTEP : Milyon Ton Eşdeğer Petrol

PAÜİ : Pano Ayak Üretim İşçisi PCI : Pulverize Kömür Enjeksiyonu PDKS : Personel Devam Kontrol Sistemi TBMM : Türkiye Büyük Millet Meclisi TEP : Ton Eşdeğer Petrol

TİM : Taşkömürü İşletme Müessesesi TİS : Toplu İş Sözleşmesi

TKİ : Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu TTK : Türkiye Taşkömürü Kurumu

TÜİK : Türkiye İstatistik Kurumu USBM : Amerikan Jeolojik Teknikler YKK : Yönetim Kurulu Kararı YPK : Yüksek Planlama Kurulu

I. TOPLU BAKIŞ

Amasra yöresinde 1840’lı yıllardan bu yana kömür çıkarılmaktadır. Bilinen ilk ocaklar, İngiliz asıllı Galata Sarrafları tarafından “İngiliz Bacaları” adı ile işletmeye başlanmıştır. 1848 yılında Havzanın Emlak-ı Şahane (Sultanlık toprakları) kapsamına alınması ve Havza sınırlarının belirlenmesinden sonraki yıllarda Hazine-i Hassa, daha sonra Bahriye ve Nafia Nezareti tarafından çeşitli kişi ve kuruluşlara işletme imtiyazı verilerek işlettirilmiştir. Tüm Havzada olduğu gibi Amasra yöresindeki ocaklar da gayrimüslimler tarafından kurulan şirketler tarafından açılmış, yerli halkın madencilik konusunda kültürü ve deneyimi bulunmadığından ocaklarda başta Sırp ve Hırvatlar olmak üzere uzak yerlerden getirilen işçiler çalıştırılmıştır.

30.05.1940 tarih ve 3867 Sayılı “Kömür Havzasındaki Ocakların Devletçe İşletilmesi” Kanunuyla havzadaki tüm ocaklar kamulaştırılarak Devlet eliyle işletilmesi sağlanmıştır. Bu yasanın hemen ardından 15.10.1940 tarihli “Ereğli Kömür Havzasının Devletçe İşletilmesine Dair Kararname” ile bütün imtiyazlar, imal ruhsatları ve özel ocaklar EKİTAŞ’a devredilmiştir. Etibank Yönetim Kurulu’nun 23.10.1943 tarih ve 275/8 sayılı kararı ile de EKİTAŞ, “Ereğli Kömürleri İşletmesi”

(EKİ) Müessesesi’ne dönüştürülmüştür.

1957 yılında Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu’nun (TKİ) kurulması ile Etibank’ın EKİ Müessesesi tarafından işletilen ocaklar 22.05.1957 tarihinde kabul edilen ve 31.05.1957 tarihinde yayınlanan 6974 Sayılı Kanunla kurulan Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu’na (TKİ) devredilmiştir.

KİT’lerin yeniden düzenlenmesi kapsamında çıkarılan 10.10.1983 tarih ve 96 sayılı KHK ile Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK) kurulmuş ve TKİ ye bağlı Ereğli Kömürleri İşletmesi Müessesesi TTK’ya devredilerek taşkömürü rezervinin işletilmesi hakkı tüm hukuku ile TTK’ya verilmiştir. TTK Yönetim Kurulu’nun 28.11.1985 tarih ve 442 sayılı kararıyla 01.01.1986 tarihi itibarıyla “Müessese” haline getirilen Amasra İşletmesi, 1994 yılında müessese statüsü kaldırılarak yeniden işletmeye dönüştürülmüş ve TTK Üzülmez Taşkömürü İşletme Müessesesine bağlanmıştır. TTK Yönetim Kurulu’nun 24.9.1997 tarih ve 16/192 sayılı Kararı ile de tekrar müessese statüsü verilerek tüzel kişilik kazandırılmıştır.

TTK Yönetim Kurulu’nun 10.09.1991 tarih ve 240 sayılı kararı ile yürürlüğe giren “Müesseselerin Kuruluş, Görev ve Çalışma Esasları Yönetmeliği”nin 6. maddesinde Müessesenin amaç ve faaliyet konuları; “TTK Ana Statüsünde belirtilen amaç ve faaliyetler doğrultusunda her türlü arama, etüd, plan, proje ve programlar yapmak, uygulama stratejilerini belirlemek, sınai ve sosyal tesis kurmak, işletmek ve

işlettirmek suretiyle taşkömürü üretimini gerçekleştirmektir” şeklinde belirlenmiştir.

Zonguldak İlinin merkezinde bulunan Ana Teşekkülden 90 km uzakta Bartın İli Amasra İlçesinde faaliyetlerini sürdüren Müessesede üretilen koklaşamaz nitelikli tuvönan kömür lavvar tesisinde yıkanarak beş ana ürün elde edilmekte, ana hatlarıyla;

Sayıştay

%38 oranında elde edilen metalürjik kömür (%14 küllü-0-18 mm ebatlı ince lave) Demir-Çelik sektörüne (KARDEMİR’e), %33 oranında elde edilen %13 küllü 0-18 ebatlı filtrasyon ürünü kömür Enerji sektörüne (Çatalağzı Termik Santraline), %19 oranında elde edilen %15-%18 küllü 18-150 mm ebatlı parça-torbalanmış kömür yakımlık olarak teshine, %7 oranında elde edilen 0-25 mm ebatlı kömür muhtelif sanayiye ve %3 oranında elde edilen %15-%18 küllü 18-150 mm. ebatlı dökme-parça kömürler ise Çay-Kur Fabrikasına satılmaktadır.

TTK bünyesindeki jeolojik rezervin %31’ine (171 milyon tonu hazır+görünür olmak üzere 407 milyon ton) sahip Müessesenin 2012 yılı üretimi TTK toplam satılabilir üretiminin %6,0’ını oluşturmuştur. Amasra Taşkömürü İşletme Müessesesi 35,6 km^2’lik imtiyaz sahasındaki toplam kömür rezervi 407,4 milyon ton olarak hesaplanmakta olup, saha (A) ve (B) olarak ikiye ayrılmış bulunmaktadır. Müessese, 13,5 km² alanı olan (A) sahasında (-400) kotu üzerindeki yaklaşık 12 milyon ton kömür rezervinin çıkarılması ile görevlidir. Bunun dışında kalan ve (B) sahası olarak adlandırılan kısımda mevcut yaklaşık 395 milyon ton kömür rezervi 2005 yılından itibaren 20 yıl süreyle rödavans karşılığı işletilmek üzere bir şirkete verilmiştir.

Amasra Müessesesinin son 5 yıla ilişkin toplu bilgileri aşağıdaki çizelgede sunulmuştur.

II

Sayıştay

%38 oranında elde edilen metalürjik kömür (%14 küllü-0-18 mm ebatlı ince lave) Demir-Çelik sektörüne (KARDEMİR’e), %33 oranında elde edilen %13 küllü 0-18 ebatlı filtrasyon ürünü kömür Enerji sektörüne (Çatalağzı Termik Santraline), %19 oranında elde edilen %15-%18 küllü 18-150 mm ebatlı parça-torbalanmış kömür yakımlık olarak teshine, %7 oranında elde edilen 0-25 mm ebatlı kömür muhtelif sanayiye ve %3 oranında elde edilen %15-%18 küllü 18-150 mm. ebatlı dökme-parça kömürler ise Çay-Kur Fabrikasına satılmaktadır.

TTK bünyesindeki jeolojik rezervin %31’ine (171 milyon tonu hazır+görünür olmak üzere 407 milyon ton) sahip Müessesenin 2012 yılı üretimi TTK toplam satılabilir üretiminin %6,0’ını oluşturmuştur. Amasra Taşkömürü İşletme Müessesesi 35,6 km^2’lik imtiyaz sahasındaki toplam kömür rezervi 407,4 milyon ton olarak hesaplanmakta olup, saha (A) ve (B) olarak ikiye ayrılmış bulunmaktadır. Müessese, 13,5 km² alanı olan (A) sahasında (-400) kotu üzerindeki yaklaşık 12 milyon ton kömür rezervinin çıkarılması ile görevlidir. Bunun dışında kalan ve (B) sahası olarak adlandırılan kısımda mevcut yaklaşık 395 milyon ton kömür rezervi 2005 yılından itibaren 20 yıl süreyle rödavans karşılığı işletilmek üzere bir şirkete verilmiştir.

Amasra Müessesesinin son 5 yıla ilişkin toplu bilgileri aşağıdaki çizelgede sunulmuştur.

Toplu bilgiler Ölçü 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki Artış

veya azalış yıl farkı %

Sermaye Bin TL 400.000 450.000 490.000 490.000 535.000 45.000 9,2

Ödenmiş sermaye Bin TL 380.000 425.000 470.000 480.000 514.930 34.930 7,3

Öz kaynaklar Bin TL 65.167 73.153 79.777 52.064 41.874 (10.190) (20)

Yabancı kaynaklar Bin TL 4.847 7.264 5.601 6.547 6.259 (288) (4)

Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar Bin TL - - - -

Finansman giderleri Bin TL - - - - -

Maddi duran varlıklar (edinme değeri) Bin TL 43.366 44.642 46.137 48.044 49.188 1.144 2,4 Maddi duran varlıklar birik.amortis Bin TL 25.388 25.808 26.512 27.867 28.988 1.121 4,0 Yatırımlar için yapılan nakdi ödemeler Bin TL 1.812 1.739 1.953 1.541 4.227 2.686 174,3

Yatırımların gerçekleşme oranı (nakdi) % 97 109 98 72 80 8 11,1

Tüm alım tutarı(hizmet alımları dahil) Bin TL 7.401 8.865 9.187 12.040 10.281 (1.759) (14,6)

Üretim miktarı (satılabilir kömür) Bin ton 97 141 155 156 119 (37) (24)

Tüm üretim tutarı (üretim maliyeti) Bin TL 40.012 43.903 48.092 51.498 52.063 565 1,1

Üretim verimliliği (veya randıman) Kg/Yev 678 854 932 955 757 (198) (21)

Satış miktarı : Bin ton 83 136 158 153 117 (36) (24)

Net satış tutarı Bin TL 14.099 21.418 23.541 29.415 25.148 (4.267) (15)

Stoklar: 0

-İlk madde ve malzeme Bin TL 2.886 2.951 3.772 3.992 4.550 558 14,0

-Yarı mamuler Bin TL - - - - -

-Mamuller Bin TL 4.888 4.094 2.318 545 746 201 36,9

-Ticari mallar Bin TL 0

-Diğer stoklar Bin TL 453 585 123 73 (73) (100)

Memur (ortalama) Kişi 16 16 14 13 13 0

Sözleşmeli (ortalama) Kişi 162 152 143 141 143 2 1,4

İşçi (ortalama) Kişi 731 773 777 832 783 (49) (6)

Personel için yapılan tüm giderler Bin TL 43.223 47.057 47.671 51.834 54.877 3.043 5,9

Cari yıla ilişkin: ⁰

-Memurlar için yapılan giderler Bin TL 543 572 581 784 661 (123) (16)

-Memur başına aylık ortalama gider TL 2.831 2.979 3.458 5.444 4.237 (1.207) (22)

-Sözleşmeliler için yapılan giderler Bin TL 4.857 5.082 5.175 6.011 6.666 655 11

-Sözleşmeli başına aylık ortalama gider TL 2.499 2.787 3.016 3.431 3.885 454 13,2

-İşçiler için yapılan giderler Bin TL 33.076 37.724 39.551 42.899 43.331 432 1,0

-İşçi başına aylık ortalama gider TL 3.771 4.067 4.242 4.297 4.611 314 7,3

Dönem kârına ilişkin vergi ve diğer yasal

yük. Bin TL - - - - -

Tahakkuk eden vergiler Bin TL 898 2.056 2.167 5.182 2.558 (1.125) (22)

GSYİH'ya katkı (üretici fiyatlarıyla) Bin TL 9.681 10.299 10.960 17.501 13.796 (3.705) (21) GSYİH'ya katkı (alıcı fiyatlarıyla) Bin TL 10.579 12.364 13.265 20.755 16.354 (4.401) (21) GSMH'ya katkı (alıcı fiyatlarıyla) Bin TL 10.579 12.364 13.265 20.755 16.354 (4.401) (21)

Zararlılık (öz kaynak yitirilişi) % 69 57 52 72 107 35 48,6

Faaliyet karı veya zararı Bin TL (28.854) (34.119) (37.768) (36.369) (42.612) (6.243) 17,2

Dönem karı zararı Bin TL (34.112) (37.014) (38.356) (37.733) (45.121) (7.388) 19,6

Bilanço karı zararı Bin TL (314.833) (351.847) (390.203) (427.936) (473.057) (45.121) 10,5

Sayıştay

Amasra Müessesesinin esas sermayesi 2012 yılı sonu itibarıyla 535 milyon liraya çıkarılmış, bu tutarın 514 milyon lirası ödenmiştir. Müessesede 2012 yılında üretilen 250 bin ton tüvanan kömürün % 48,0’i oranında elde edilen 119 bin ton satılabilir kömürden 3 bin tonu iç tüketime verilmiş, bakiyesi 116 bin ton kömür satışa sunulmuştur. Satışı gerçekleşen 117 bin ton kömür karşılığında 25,1 milyon lira satış hasılatı sağlanmış, toplam satış maliyeti ise 53,3 milyon lira olmuştur. Faaliyet giderleri ile olağan ve olağandışı gider ve gelirlerden sonra 2012 yılında 45,1 milyon lira tutarında dönem zararı oluşmuştur.

Zonguldak taşkömürü havzasının jeolojik yapısı nedeniyle, üretimde tam mekanizasyon uygulanamamakta, üretim insan gücüne dayalı olarak sürdürülmektedir.

2012 yılı sonu itibarıyla çalışan işçi sayısı 774 olup, bunun 625 kişisi yer altı, 149 kişiside yer üstü işçisidir. 53 milyon lira tutarındaki üretim maliyetinin %81,2’ sini işçilik giderleri oluşturmuştur. Elde edilen satış hâsılatının işçi ücretlerini dahi karşılayamadığı, müessesenin sürekli olarak zarar ettiği ve birikmiş zararların büyük tutarlara ulaştığı göz önüne alınarak, dönem zararlarının önlenebilmesi için üretim miktarlarının daha da artırılması ve birim üretim maliyetlerinin düşürülmesi yönünde etkin önlemler alınması gerekmektedir.

Üretim miktarının istenilen düzeye çıkarılamaması, birim maliyet içindeki sabit giderlerin payının düşürülememesine neden olmakta, bunun neticesinde üretim ve satış maliyeti yükselmekte ve satış fiyatlarına yansıtılamayan maliyet artışları doğrudan zarara dönüşmektedir. Kömürün satış fiyatı ithal maliyetine göre belirlenmekte, maliyete göre fiyat artırma imkanı bulunmamaktadır.

Müessesenin 2012 yılında yaptığı hazırlık, üretim ve kömür yıkama faaliyetlerinin değerlendirilmesi sonucu aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Belirli aralıklarla yeraltı işçisi alınmasına karşılık emeklilikler nedeniyle hızla azalan işçi sayısının optimum bir seviyede tutulamaması, özellikle pano ayak üretimine hizmet veren nakliye, elektro-mekanik işçiliklerinin kritik seviyesinin bile altına inmiş olması üretimin istenilen düzeye çıkarılamamasındaki en büyük etken olup, işçi sayısının azalmasına imkan verilmemesi gerekmektedir

Son yapılan düşük ücretli işçi alımlarının işçilik maliyetlerindeki artışı azaltmasına karşılık, aynı iş yerinde aynı işi yapan işçiler arasındaki ücret farklılıkları düşük ücretli işçiler üzerinde olumsuz etki yaratmaktadır.

Müessese ihtiyacı olan kaynağı yaratamadığı için finansman ihtiyacının önemli bir kısmı sermaye artışı ile Hazine tarafından karşılanmaktadır. Üretim maliyetlerinin yüksek gerçekleşmesi ve satışların devamlı zararla sonuçlanması, sermaye ihtiyacını her yıl arttırmaktadır. Bunun azalması için üretim miktarının artırılarak üretim maliyetinin düşürülmesi gerekmektedir

Zonguldak Havzasındaki ocaklarda derin yeraltı madenciliği ile yapılan üretimin; verimliliği düşük, birim maliyeti yüksek olmaktadır. Buna karşılık taşkömürünün yurtiçi satış fiyatı, büyük rezervlere sahip ülkelerde açık işletmelerden düşük maliyetle üretilen kömürlerin ithal maliyetine göre belirlendiğinden buna göre tespit edilen TTK satış fiyatları ticari maliyete göre düşük düzeyde kalmakta, satışlar zararla sonuçlanmaktadır.

IV

Sayıştay

Amasra Müessesesinin esas sermayesi 2012 yılı sonu itibarıyla 535 milyon liraya çıkarılmış, bu tutarın 514 milyon lirası ödenmiştir. Müessesede 2012 yılında üretilen 250 bin ton tüvanan kömürün % 48,0’i oranında elde edilen 119 bin ton satılabilir kömürden 3 bin tonu iç tüketime verilmiş, bakiyesi 116 bin ton kömür satışa sunulmuştur. Satışı gerçekleşen 117 bin ton kömür karşılığında 25,1 milyon lira satış hasılatı sağlanmış, toplam satış maliyeti ise 53,3 milyon lira olmuştur. Faaliyet giderleri ile olağan ve olağandışı gider ve gelirlerden sonra 2012 yılında 45,1 milyon lira tutarında dönem zararı oluşmuştur.

Zonguldak taşkömürü havzasının jeolojik yapısı nedeniyle, üretimde tam mekanizasyon uygulanamamakta, üretim insan gücüne dayalı olarak sürdürülmektedir.

2012 yılı sonu itibarıyla çalışan işçi sayısı 774 olup, bunun 625 kişisi yer altı, 149 kişiside yer üstü işçisidir. 53 milyon lira tutarındaki üretim maliyetinin %81,2’ sini işçilik giderleri oluşturmuştur. Elde edilen satış hâsılatının işçi ücretlerini dahi karşılayamadığı, müessesenin sürekli olarak zarar ettiği ve birikmiş zararların büyük tutarlara ulaştığı göz önüne alınarak, dönem zararlarının önlenebilmesi için üretim miktarlarının daha da artırılması ve birim üretim maliyetlerinin düşürülmesi yönünde etkin önlemler alınması gerekmektedir.

Üretim miktarının istenilen düzeye çıkarılamaması, birim maliyet içindeki sabit giderlerin payının düşürülememesine neden olmakta, bunun neticesinde üretim ve satış maliyeti yükselmekte ve satış fiyatlarına yansıtılamayan maliyet artışları doğrudan zarara dönüşmektedir. Kömürün satış fiyatı ithal maliyetine göre belirlenmekte, maliyete göre fiyat artırma imkanı bulunmamaktadır.

Müessesenin 2012 yılında yaptığı hazırlık, üretim ve kömür yıkama faaliyetlerinin değerlendirilmesi sonucu aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Belirli aralıklarla yeraltı işçisi alınmasına karşılık emeklilikler nedeniyle hızla azalan işçi sayısının optimum bir seviyede tutulamaması, özellikle pano ayak üretimine hizmet veren nakliye, elektro-mekanik işçiliklerinin kritik seviyesinin bile altına inmiş olması üretimin istenilen düzeye çıkarılamamasındaki en büyük etken olup, işçi sayısının azalmasına imkan verilmemesi gerekmektedir

Son yapılan düşük ücretli işçi alımlarının işçilik maliyetlerindeki artışı azaltmasına karşılık, aynı iş yerinde aynı işi yapan işçiler arasındaki ücret farklılıkları düşük ücretli işçiler üzerinde olumsuz etki yaratmaktadır.

Müessese ihtiyacı olan kaynağı yaratamadığı için finansman ihtiyacının önemli bir kısmı sermaye artışı ile Hazine tarafından karşılanmaktadır. Üretim maliyetlerinin yüksek gerçekleşmesi ve satışların devamlı zararla sonuçlanması, sermaye ihtiyacını her yıl arttırmaktadır. Bunun azalması için üretim miktarının artırılarak üretim maliyetinin düşürülmesi gerekmektedir

Zonguldak Havzasındaki ocaklarda derin yeraltı madenciliği ile yapılan üretimin; verimliliği düşük, birim maliyeti yüksek olmaktadır. Buna karşılık taşkömürünün yurtiçi satış fiyatı, büyük rezervlere sahip ülkelerde açık işletmelerden düşük maliyetle üretilen kömürlerin ithal maliyetine göre belirlendiğinden buna göre tespit edilen TTK satış fiyatları ticari maliyete göre düşük düzeyde kalmakta, satışlar zararla sonuçlanmaktadır.

Taşkömürü havzasının jeolojik yapısı nedeniyle ocaklarda tam mekanizasyon uygulanamamakta, üretim insan gücü ağırlıklı sürdürülmektedir.

Amasra’da başlatılmış olan mekanizasyon çalışmaları ile üretimin başarılı olması ve diğer müesseselere yaygınlaştırılması, kurumun geleceği için önemli bir başarı göstergesi olacaktır.

Yukarıda özetlenen nedenlerle elde edilen satış hasılatının işçi ücretlerini dahi karşılayamadığı, Müessesenin sürekli olarak zarar ettiği ve birikmiş zararların büyük tutarlara ulaştığı göz önüne alınarak, dönem zararlarının önlenebilmesi için işgücü verimliliği ile birlikte üretim miktarlarının artırılması ve birim üretim maliyetlerinin düşürülmesi yönünde etkin önlemler alınması Müessese zararının asgariye düşürülmesi gerekmektedir.

Öneriler:

Amasra Taşkömürü İşletme Müessesesinin 2012 yılındaki çalışmaları üzerinde Sayıştay tarafından yapılan incelemeler sonucunda getirilen öneriler aşağıdadır.

1- Müessesede işgücü kayıplarının önlenmesi, iş verimliliğinin artırılması ve işyeri disiplini sağlanması amacıyla;

İzinsiz ve mazeretsiz işe gelmemeyi, hastane izni kullanmayı alışkanlık haline getiren, disiplinsiz hareket eden, iş amirlerine ve arkadaşlarına karşı uygunsuz ve fiili davranışlarda bulunan, işyeri moralini ve disiplinini bozarak üretimi aksatan işçilere 4857 Sayılı İş Kanununun ilgili hükümlerinin uygulanması konusunda Kurum yöneticileri tarafından gösterilen kararlılığın tavizsiz olarak sürdürülmesi,

Personel Devam Kontrol Sisteminin uygulamalarına ilişkin olarak TTK Genel Müdürlüğünce çıkarılan genelge ve talimatlarla ilgili uygulamanın Kurum Teftiş Kurulu’nca yapılan denetimlerde izlenmesi ve sonucuna göre işlem yapılması,

PDKS kayıtları ile lambahane kayıtları ve kamera görüntülerinin ilgili birim amirlerince aylık olarak kontrol edilerek vergi kayıplarına ve kamu zararına yol açan haksız ödemelerin önüne geçilmesi (Sayfa:11),

2- Küçük Kasalar Yönergesi kapsamında yapılan malzeme alımları ile ilgili olarak;

- Müesseselerin aynı malzemelere ait küçük kasa alım fiyatlarının birbirleriyle, ayrıca tek elden yapılan toplu alıma konu malzeme alım fiyatlarıyla aynı malzemelerin küçük kasa alım fiyatlarının Genel Müdürlükçe karşılaştırılması ve Kurum yararına gerekli önlemlerin alınması,

- Küçük Kasalar Yönergesi ile yapılan düzenlemelerin titizlikle uygulanması suretiyle küçük kasa alımlarının toplu alım kapsamı dışında kalan malzemeler ve acil ihtiyaçlarla sınırlı tutulmasına özen gösterilmesi (Sayfa:31),

Sayıştay

3- Müessesede son 12 senedir sadece pano ayak-üretim işçisinin alınması nedeniyle giderek azalan hazırlık, nakliyat, elektro-mekanik, v.b. üretime yardımcı yer altı işçiliklerinde yaşanan darboğazların giderilmesini teminen bu sanatlara ihtiyaç duyulan sayı ve nitelikte işçi temin edilmesi hususunda Genel Müdürlük nezdinde girişimde bulunulması (Sayfa:57),

4- Amasra Lavvarı ihalesinde Sözleşme ve ekleri kapsamında tahhüdünü yerine getiremeyen ve sözleşmesi fesih edilen firmanın, taahhüdünü yerine getirememesi nedeniyle, kömür yıkama işlerine, yaklaşık 40 yıl öncesi teknoloji ile kurulan, ekonomik ömrünü dolduran, Kurum personeli tarafından çalıştırılan ve yıkama maliyetleri oldukça yüksek olan lavvarda devam edilmek zorunda kalınması sonucu oluşan ve oluşacak zararın, ilgili mevzuat hükümleri dikkate alınarak taahhüdünü yerine getiremeyen firmadan tahsili yönünde Kurum Hukuk Müşavirliğinin görüşleri doğrultusunda işlem yapılması (Sayfa:95),

5- Raporun ilgili bölümlerinde yer alan ve Ek:12’ de listelenen öneri ve tavsiyelerinde yerine getirilmesi.

Sonuç:

Amasra Taşkömürü İşletme Müessesesinin 2012 yılı bilançosu ve 45.120.687,90 Türk Lirası dönem zararı ile kapanan gelir tablosu tasvibe sunulur.

VI

Sayıştay

3- Müessesede son 12 senedir sadece pano ayak-üretim işçisinin alınması nedeniyle giderek azalan hazırlık, nakliyat, elektro-mekanik, v.b. üretime yardımcı yer altı işçiliklerinde yaşanan darboğazların giderilmesini teminen bu sanatlara ihtiyaç duyulan sayı ve nitelikte işçi temin edilmesi hususunda Genel Müdürlük nezdinde girişimde bulunulması (Sayfa:57),

4- Amasra Lavvarı ihalesinde Sözleşme ve ekleri kapsamında tahhüdünü yerine getiremeyen ve sözleşmesi fesih edilen firmanın, taahhüdünü yerine getirememesi nedeniyle, kömür yıkama işlerine, yaklaşık 40 yıl öncesi teknoloji ile kurulan, ekonomik ömrünü dolduran, Kurum personeli tarafından çalıştırılan ve yıkama maliyetleri oldukça yüksek olan lavvarda devam edilmek zorunda kalınması sonucu oluşan ve oluşacak zararın, ilgili mevzuat hükümleri dikkate alınarak taahhüdünü yerine getiremeyen firmadan tahsili yönünde Kurum Hukuk Müşavirliğinin görüşleri doğrultusunda işlem yapılması (Sayfa:95),

5- Raporun ilgili bölümlerinde yer alan ve Ek:12’ de listelenen öneri ve tavsiyelerinde yerine getirilmesi.

Sonuç:

Amasra Taşkömürü İşletme Müessesesinin 2012 yılı bilançosu ve 45.120.687,90 Türk Lirası dönem zararı ile kapanan gelir tablosu tasvibe sunulur.

II. İDARİ BÜNYE A-Mevzuat :

TTK’nın üretim havzası içinde yer alan bölgede, 1828 yılından bu yana kömür işletmeciliği yapılmaktadır. 1920 yılından itibaren havzada kömür işletmeleri; Türkiye Cumhuriyetinin tercih ve kararları doğrultusunda kurulan şirketler tarafından, 1940 yılından itibaren doğrudan kamu kuruluşları eliyle işletilmiştir.

Kamu İktisadi Teşekkülleri ve Kamu İktisadi Kuruluşları Hakkında 11.04.1983 tarih ve 60 sayılı KHK ile; Ereğli Kömürleri İşletme Müessesesi yerine (EKİ) Armutçuk, Kozlu, Üzülmez, Karadon ve Amasra Taşkömürü İşletme Müesseselerini bünyesinde toplayan Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK) kurulmuştur.

11.04.1983 tarih ve 60 sayılı Kamu İktisadi Teşekkülleri ve Kamu İktisadi Kuruluşları Hakkında KHK, 19.10.1983 tarih ve 2929 sayılı Kanunla değiştirilmiştir.

Yapılan bu düzenlemeden sonra Türkiye Taşkömürü Kurumunun Kuruluşu Hakkında 10.10.1983 tarih ve 96 sayılı KHK yayımlanmıştır.

Kamu İktisadi Teşekkülleri ve Kamu İktisadi Kuruluşları 18.06.1984 tarihli 18435 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında KHK ile yeniden düzenlenmiş ve 2929 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.

233 sayılı KHK gereğince hazırlanan, Ekonomik İşler Yüksek Koordinasyon Kurulu tarafından kabul edilen “Türkiye Taşkömürü Kurumu Ana Statüsü”

11.12.1984 tarihli 18602 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Kamu İktisadi Teşekkülleri ve Kamu İktisadi Kuruluşlarının 233 sayılı KHK çerçevesinde kuruluşlarının tamamlanması ve Ana Statülerinin Resmi Gazete’de yayımlanmasından sonra, 15.05.1991 tarih ve 3743 sayılı Kanunla, diğer kuruluşlar yanında Türkiye Taşkömürü Kurumu Kuruluşu hakkında 28.10.1983 tarih ve 96 sayılı KHK de yürürlükten kaldırılmıştır.

Türkiye Taşkömürü Kurumu; 233 sayılı KHK ve “Türkiye Taşkömürü Kurumu Ana Statüsü” hükümlerine göre faaliyetini sürdürmektedir.

TTK Yönetim Kurulunun 10.09.1991 tarih ve 240 sayılı kararı ile yürürlüğe giren Müesseselerin Kuruluş, Görev ve Çalışma Esasları Yönetmeliğinin 6.

maddesinde, Müesseselerin kuruluş amaç ve faaliyet konuları; “TTK Ana Statüsünde belirtilen amaç ve faaliyetler doğrultusunda her türlü arama, etüt, plan, proje ve programlar yapmak, uygulama stratejilerini belirlemek, sınai ve sosyal tesisler kurmak ve işletmek suretiyle, taşkömürü üretimini gerçekleştirmektir.” şeklinde belirlenmiş ve müessesenin faaliyetleri esas olarak kömür üretimi ile sınırlandırılmıştır.

Sayıştay

Yapılan bu düzenlemeye istinaden; üretilen kömürün satış işlemleri genel müdürlükçe yürütüldüğü gibi, müessesenin birçok alım işi, işlerin üçüncü kişilere yaptırılması, inşaat ihaleleri, kömür ocağı yatırımı gibi işleri de genel müdürlükçe yürütülmektedir.

Amasra Taşkömürü İşletme Müessesesi; 3346 sayılı Kanun ile 8065 sayılı Sayıştay Kanunu ve 233 sayılı KHK gereğince T.C. Satıştay’ın mali, idari, hukuki ve teknik olarak sürekli denetime tabi olup, 233 sayılı KHK’de saklı tutulan hususlar dışında özel hukuk hükümlerine göre faaliyette bulunmaktadır.

Memur ve sözleşmeli personel statüsünde çalışan personelin özlük hakları, 399 sayılı KHK ve 657 sayılı Kanun’a göre, İşçi statüsündeki personelin özlük ve sosyal hakları; 4857 sayılı İş Kanunu, 2821 sayılı Sendikalar Kanunu, 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi grev ve Lokavt Kanunu’na göre yürütülmektedir.

Tüm personel sosyal güvenlik bakımından 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigotası Kanunu ile oluşturulan mevzuata tabi bulunmaktadır.

B-Teşkilat :

1-Teşkilatın yapısı :

Taşkömürü İşletme Müessese Müdürlüklerinin teşkilat yapısı; 233 sayılı KHK gereğince hazırlanan “Türkiye Taşkömürü Kurumu Ana Statüsü” ile düzenlenmiştir.

Amasra Taşkömürü İşletme Müessesesi’nin merkezi Bartın ili Amasra ilçesinde bulunmaktadır.

Müesseselerin teşkilat yapıları, TTK Teşkilat Yapısı, Görev ve Çalışma Esasları Yönergesi ile belirlenmektedir. Yönetim Kurulunun 03.03.2008 tarih, 49 sayılı kararıyla yeniden düzenlenen bu yönergede müesseselerin teşkilat yapısının; müessese müdürü, müdür yardımcıları, hukuk müşaviri, sivil savunma uzmanlığı, işletme müdürlükleri, şube müdürlükleri ve başmühendislikler şeklinde olması uygun bulunmuştur. Yönetim Kurulu’nun 23.01.2009 tarih, 23 sayılı kararıyla müesseselerde bulunan hukuk müşavirliği kadroları merkeze alınmış ve hukuk müşavirliği müessese teşkilat şemasından çıkarılmıştır.

Birimlerin görev, yetki ve sorumlulukları yukarıda adı geçen Görev ve Çalışma Esasları Yönergesinde ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir.

Müessesenin mevcut yapısında; biri teknik olmak üzere iki müdür yardımcısı, üretim, lavvar ve elektro-mekanik şube müdürleri, bunlara bağlı başmühendislikler ile idari birimler bulunmaktadır.

2

Sayıştay

Yapılan bu düzenlemeye istinaden; üretilen kömürün satış işlemleri genel müdürlükçe yürütüldüğü gibi, müessesenin birçok alım işi, işlerin üçüncü kişilere yaptırılması, inşaat ihaleleri, kömür ocağı yatırımı gibi işleri de genel müdürlükçe yürütülmektedir.

Amasra Taşkömürü İşletme Müessesesi; 3346 sayılı Kanun ile 8065 sayılı Sayıştay Kanunu ve 233 sayılı KHK gereğince T.C. Satıştay’ın mali, idari, hukuki ve teknik olarak sürekli denetime tabi olup, 233 sayılı KHK’de saklı tutulan hususlar dışında özel hukuk hükümlerine göre faaliyette bulunmaktadır.

Memur ve sözleşmeli personel statüsünde çalışan personelin özlük hakları, 399 sayılı KHK ve 657 sayılı Kanun’a göre, İşçi statüsündeki personelin özlük ve sosyal hakları; 4857 sayılı İş Kanunu, 2821 sayılı Sendikalar Kanunu, 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi grev ve Lokavt Kanunu’na göre yürütülmektedir.

Tüm personel sosyal güvenlik bakımından 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigotası Kanunu ile oluşturulan mevzuata tabi bulunmaktadır.

B-Teşkilat :

1-Teşkilatın yapısı :

Taşkömürü İşletme Müessese Müdürlüklerinin teşkilat yapısı; 233 sayılı KHK gereğince hazırlanan “Türkiye Taşkömürü Kurumu Ana Statüsü” ile düzenlenmiştir.

Amasra Taşkömürü İşletme Müessesesi’nin merkezi Bartın ili Amasra ilçesinde bulunmaktadır.

Müesseselerin teşkilat yapıları, TTK Teşkilat Yapısı, Görev ve Çalışma Esasları Yönergesi ile belirlenmektedir. Yönetim Kurulunun 03.03.2008 tarih, 49 sayılı kararıyla yeniden düzenlenen bu yönergede müesseselerin teşkilat yapısının; müessese müdürü, müdür yardımcıları, hukuk müşaviri, sivil savunma uzmanlığı, işletme müdürlükleri, şube müdürlükleri ve başmühendislikler şeklinde olması uygun bulunmuştur. Yönetim Kurulu’nun 23.01.2009 tarih, 23 sayılı kararıyla müesseselerde bulunan hukuk müşavirliği kadroları merkeze alınmış ve hukuk müşavirliği müessese teşkilat şemasından çıkarılmıştır.

Birimlerin görev, yetki ve sorumlulukları yukarıda adı geçen Görev ve Çalışma Esasları Yönergesinde ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir.

Müessesenin mevcut yapısında; biri teknik olmak üzere iki müdür yardımcısı, üretim, lavvar ve elektro-mekanik şube müdürleri, bunlara bağlı başmühendislikler ile idari birimler bulunmaktadır.

2-Karar organı :

233 sayılı KHK ve TTK Ana Statüsüne göre; Müessesenin karar organı Yönetim Komitesidir. 233 sayılı KHK’nin 18’inci maddesine göre Yönetim Komitesi bir başkan dört üyeden oluşmakta olup, Yönetim Komitesinin üyeleri Müessese Müdürü ve yardımcıları ile diğer üyeler TTK Yönetim Kurulunca atanmaktadır.

TTK Yönetim Kurulu kararı ile yürürlüğe konulan “Türkiye Taşkömürü Kurumu Teşkilat Yapısı, Görev ve Çalışma Esasları Yönergesi”ne göre; Yönetim Komitesi, TTK Genel Müdürlüğü tarafından tespit edilen esaslara, işletme bütçesi ve programlarına uygun olarak verimlilik ve kârlılık ilkeleri doğrultusunda müessesenin yönetimini sağlayacak kararları almakla görevli ve yetkili bulunmaktadır.

Yönetim Komitesi başkan ve üyeleri raporun giriş bölümünde yer almaktadır.

Yönetim Komitesi Başkanı Müessese Müdürü olup, Yönetim Komitesi Üyeleri Müessese Müdürü ve Müdür Yardımcıları ile işletme Müdürü ve Lavvar Müdüründen oluşmaktadır.

Amasra Taşkömürü İşletme Müessesesi Müdürü, Karadon TİM Müdürlüğüne atanmış, onun yerinede 17.02.2012 tarihinde yeni bir atama yapılmış, diğer komite üyeleri görevlerini sürdürmüştür.

Yönetim Komitesi 2012 yılında 31 toplantı yapmış, teknik, idari, mali olmak üzere çeşitli konularda 50 karar almıştır.

3-Yürütme organı :

233 sayılı KHK’nin 17’nci maddesi, TTK Ana Statüsünün 13’üncü maddesine göre; müessesenin yetkili ve sorumlu yürütme organı müessese müdürlüğüdür.

Müessese Müdürü; üretim, etüt-tesis, idari, elektro-mekanikten sorumlu 2 müessese müdür yardımcısı ile birlikte yürütme organını oluşturmakta, müessese müdürü ve müessese müdür yardımcılarına bağlı; işletme müdürlükleri, şube müdürlükleri ve başmühendisliklerle yürütme organını oluşturmaktadır.

03.03.2008 tarih ve 49 sayılı TTK Yönetim Kurulu kararı ile yürürlüğe konulan

“Türkiye Taşkömürü Kurumu Teşkilat Yapısı, Görev ve Çalışma Esasları Yönergesi”

Müessese Müdürünü; TTK Ana Statüsünde belirlenen amaç ve faaliyetler ile Genel Müdürlüğün öngördüğü programlar çerçevesinde, Müessesenin çalışma politikasını belirlemek, organize etmek, zorunlu kaynakları sağlamak ve ilgili birimlere tahsis ederek denetlemek, planlanan hedeflere ulaşmak için Müessesenin yeraltı ve yerüstü faaliyetlerini organize etmek, her türlü arama, etüt, plan, proje ve programların yapılmasını ve uygulamasını sağlamakla görevlendirmiştir.

Müessese Müdürü; müesseseyi kanun, tüzük ve yönetmelik hükümleri ile TTK Yönetim Kurulu ve Müessese Yönetim Komitesi kararları doğrultusunda yönetmekle

Sayıştay

görevli olup, idare ve yargı mercilerine ve üçüncü kişilere karşı müesseseyi temsil etmektedir.

Müessese Müdürü, müdür yardımcıları, işletme müdürü, şube müdürleri ve başmühendisler başta olmak üzere, personel atamaları TTK Yönetim Kurulu Kararı ile gerçekleştirilmektedir.

Amasra Müessese Müdürlüğünde TTK Yönetim Kurulu Kararı ile yapılan diğer atamalara raporun “C-Personel Durumu” bölümünde yer verilmiştir.

- Hukuk servisi :

Müessesenin hukuk işleri; genel müdürlük merkezinden yürütülmektedir.

26.11.2008 tarihli 27066 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 27.10.2008 tarih ve 2008/14269 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile TTK Genel Müdürlük ve Müesseselerinde yapılan kadro ihdas ve iptal işlemleri sonucunda Müesseselerde Hukuk Müşavirliği birimleri iptal edilerek Genel Müdürlük Hukuk Müşavirliği bünyesine alınmıştır.

Bu nedenle müessesenin hukuk işleri ve davaları TTK Hukuk Müşavirliği tarafından yürütülmekte, yıl içinde ortaya çıkan dava ve takip konuları TTK Hukuk Müşavirliğine iletilmekte olup, buradan takip edilmekte ve yürütülmektedir.

Müessese aleyhine açılan davalar genellikle, iş kazaları, maluliyet, meslek hastalıkları ve kıdem tazminatlarıyla ilgili iş davalarıdır.

31.12.2012 tarihi itibarıyla Müesseselerin leyh ve aleyhinde açılan davalara Genel Müdürlük denetim raporunda yer verilmiştir.

- Teftiş ve kontrol servisleri:

Müessesenin teftiş işlemleri; TTK Teftiş Kurulu Yönetmeliğine göre Kurum Teftiş Kurulu Başkanlığınca yürütülmektedir.

Müessesenin 2012 yılı teftiş programı 11.12.2012 tarih ve 726 sayılı Genel Müdür onayı ile yürürlüğe girmiştir. 2012 yılında Amasra Taşkömürü İşletme Müessese Müdürlüğünün 2011 yılı işlem ve faaliyetleri hakkında 26.06.2012 tarih ve 24 sayılı Cevaplı Teftiş Raporu düzenlenerek gerekli öneri ve tavsiyelerde bulunulmuş, ayrıca değişik konularda inceleme ve tahkik raporları hazırlanmıştır.

Teftiş Kurulunca hazırlanan raporlarda tespit edilen konuların bazılarının kuruluşun kârlılığı ve verimliliği ile çok yakından ilgili bulunan önerilerin bu konuda çıkarılan genelgeler ile Genel Müdürlük talimatına dönüşmesi ve iç mevzuat gereği kesinlikle uygulamaya konulması izinsiz ve mazaretsiz olarak işe gelmeyen işçilerin iş akitlerinin feshi dahil gerekli kesin çözümlerin uygulanması.

Bu konuda ayrıntılı bilgi raporun “Personel durumu” kısmında verilmiştir.

4

Sayıştay

görevli olup, idare ve yargı mercilerine ve üçüncü kişilere karşı müesseseyi temsil etmektedir.

Müessese Müdürü, müdür yardımcıları, işletme müdürü, şube müdürleri ve başmühendisler başta olmak üzere, personel atamaları TTK Yönetim Kurulu Kararı ile gerçekleştirilmektedir.

Amasra Müessese Müdürlüğünde TTK Yönetim Kurulu Kararı ile yapılan diğer atamalara raporun “C-Personel Durumu” bölümünde yer verilmiştir.

- Hukuk servisi :

Müessesenin hukuk işleri; genel müdürlük merkezinden yürütülmektedir.

26.11.2008 tarihli 27066 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 27.10.2008 tarih ve 2008/14269 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile TTK Genel Müdürlük ve Müesseselerinde yapılan kadro ihdas ve iptal işlemleri sonucunda Müesseselerde Hukuk Müşavirliği birimleri iptal edilerek Genel Müdürlük Hukuk Müşavirliği bünyesine alınmıştır.

Bu nedenle müessesenin hukuk işleri ve davaları TTK Hukuk Müşavirliği tarafından yürütülmekte, yıl içinde ortaya çıkan dava ve takip konuları TTK Hukuk Müşavirliğine iletilmekte olup, buradan takip edilmekte ve yürütülmektedir.

Müessese aleyhine açılan davalar genellikle, iş kazaları, maluliyet, meslek hastalıkları ve kıdem tazminatlarıyla ilgili iş davalarıdır.

31.12.2012 tarihi itibarıyla Müesseselerin leyh ve aleyhinde açılan davalara Genel Müdürlük denetim raporunda yer verilmiştir.

- Teftiş ve kontrol servisleri:

Müessesenin teftiş işlemleri; TTK Teftiş Kurulu Yönetmeliğine göre Kurum Teftiş Kurulu Başkanlığınca yürütülmektedir.

Müessesenin 2012 yılı teftiş programı 11.12.2012 tarih ve 726 sayılı Genel Müdür onayı ile yürürlüğe girmiştir. 2012 yılında Amasra Taşkömürü İşletme Müessese Müdürlüğünün 2011 yılı işlem ve faaliyetleri hakkında 26.06.2012 tarih ve 24 sayılı Cevaplı Teftiş Raporu düzenlenerek gerekli öneri ve tavsiyelerde bulunulmuş, ayrıca değişik konularda inceleme ve tahkik raporları hazırlanmıştır.

Teftiş Kurulunca hazırlanan raporlarda tespit edilen konuların bazılarının kuruluşun kârlılığı ve verimliliği ile çok yakından ilgili bulunan önerilerin bu konuda çıkarılan genelgeler ile Genel Müdürlük talimatına dönüşmesi ve iç mevzuat gereği kesinlikle uygulamaya konulması izinsiz ve mazaretsiz olarak işe gelmeyen işçilerin iş akitlerinin feshi dahil gerekli kesin çözümlerin uygulanması.

Bu konuda ayrıntılı bilgi raporun “Personel durumu” kısmında verilmiştir.

C- Personel durumu:

1-Personel kadroları ve personele ilişkin işlemler:

Müessesenin 2012 yılı personel kadroları ile dönem içinde çalışan ortalama personel ve dönem sonu personeli 2011 yılı ile mukayeseli olarak aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir.

P e r s o n e l

2011 2012

Çalışan Personel Norm Program Çalışan Personel Ortalama Yılsonu Kadro Kadro Ortalama Yılsonu

kişi kişi sayı sayı kişi

A-Memurlar

1-Genel İdare hizmetleri 13 13 - 12 13 12

2-Teknik hizmetler - - - - - -

Toplam ( A ) 13 13 - 12 13 12

B- Sözleşmeliler

1- 399 Sayılı KHK'ye göre çalışanlar 141 143 - 141 143 146

Toplam ( B ) 141 143 - 141 143 146

C- İşçiler :

1- Sürekli İşçiler : - - - - - -

a) Aylıklılar - - - - - -

b) Gündelikçiler (Saat ücretliler) - - - - - -

Yer altı işçileri 694 677 - 655 657 625

Yer üstü işçileri 139 142 - 132 126 149

2- Geçici İşçiler - - - - - -

Toplam ( C ) 833 819 - 787 783 774

Genel toplam (A + B + C ) 987 975 - 940 939 932

2011 yılı bütçesi ile Müesseseye 12’si I sayılı cetvelde memur, 141’i II sayılı cetvele tabi sözleşmeli personel kadrosu verilmiş, ortalama 787 işçi ile çalışılacağı ve toplam personel sayısının 940 kişi olacağı öngörülmüştür.

TTK Genel Müdürlüğü ve Müesseselerin personel kadroları, 399 sayılı KHK ile bu KHK’de değişiklik yapan 3771 sayılı Kanun gereği Bakanlar Kurulu’nca hazırlanan kararname eki I ve II sayılı cetveller ile tespit edilmektedir. Genel Müdürlük kadro ihdas ve iptalleri 2012 yılı için; 24.09.2012 tarih ve 2012/3777 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla kabul edilmiştir.

2012 yılında müessesede 655 kişisi yeraltı, 132 kişisi yerüstü olmak üzere ortalama 787 işçi çalıştırılacağı öngörülmüştür.

Müessesenin 2012 yılı iş programına göre; 12 memur, 141 sözleşmeli memur, 787 işçi statüsünde olmak üzere 940 program kadrosu bulunmaktadır. Bu personel kadrosuna karşılık yılsonunda 12 memur, 146 sözleşmeli 774 işçi olmak üzere Müessesede toplam 932 kişi çalışmıştır. 2012 yılında bir önceki yıla göre çalışan

Sayıştay

personel sayısında % 4,4 oranında 43 kişi azalma olmuştur. İşçilerde 45 kişi azalırken, sözleşmelilerde yılsonu itibariyle 3 kişi artış, memurlarda 1 kişi azalma olmuştur.

Müessese kadrosunda olup aktif görevde bulunmayan 4 başuzmanın ve 5 uzmanın uzun süredir görev yapmadan bekletildiği görülmüştür. Geçmiş dönemlerde Kurumun muhtelif üst birimlerinde görev yapan söz konusu başuzmanların bilgi birikiminden yararlanılması veya değişik şekilde (kontrol, denetim, raporlama) iş verilerek iş deneyimlerinden faydalanılması gerekmektedir.

Personelin müessese içinde servislere dağılımı ve yıllık hareketlerini gösterir çizelge rapor ekinde (EK:1) yer almıştır.

Memur statüsünde çalışan personelin özlük hakları; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 399 sayılı KHK, sosyal hakları ise 5434 sayılı T.C Emekli Sandığı Kanununa tabi bulunmaktadır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 233 ve 399 sayılı KHK’lere tabi olan personel ile 2495 sayılı Bazı Kurum ve Kuruluşların Korunması ve Güvenliklerinin Sağlanması Hakkında Kanun ve buna ait yönetmeliğe tabi olanların; hizmete alınması görev ve yetkileri, nitelikleri, atanma, ilerleme, yükselme, hak ve yükümlülükleriyle diğer özlük hakları, Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü Personel Yönetmeliği ile düzenlenmiştir.

Söz konusu personel ayrıca, TTK Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği ile TTK Genel Müdürlüğü Kadrolu ve Sözleşmeli Personel Sicil Amirleri Yönetmeliği’ne tabi bulunmaktadır.

2012 yılı sonu itibarıyla Müessesede 12 memur personel çalışmakta olup, yıl içinde memur olarak 1 kişi girmiş, 2 kişi de ayrılmıştır. Giriş 1 kişi müesseseler arası nakil olmuştur. Çıkışların 1’i emeklilik, 1’i de kurum içi nakil nedeniyle ayrılmıştır.

Bundan sonra memur sayısı 12 kişi olmuştur.

Memur personelin hareketini gösterir çizelge rapor ekinde (EK:2) yer almaktadır.

Müessesenin Personel Müdürlüğü bünyesinde İşçi Sağlığı ve Koruma Başhekimliği bulunmaktadır. Bu birimede; 1 baştabip, 2 tabip, 1 hemşire, 1 şef , 1 sağlık teknikeri kadrosu bulunmaktadır.

Buna karşılık sadece 1 tane sağlık teknikeri görev yapmaktadır. Kadrosu olmasına rağmen baştabip, tabip, hemşire ve sağlık memurluklarına atama yapılamamıştır.

Gerçekte olması gereken doktorlar bulunamamaktadır. Yıl içinde, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı müfettişlerince yapılan incelemelerde, bu eksiklikler için cezalı duruma düşülmektedir.

6

Sayıştay

personel sayısında % 4,4 oranında 43 kişi azalma olmuştur. İşçilerde 45 kişi azalırken, sözleşmelilerde yılsonu itibariyle 3 kişi artış, memurlarda 1 kişi azalma olmuştur.

Müessese kadrosunda olup aktif görevde bulunmayan 4 başuzmanın ve 5 uzmanın uzun süredir görev yapmadan bekletildiği görülmüştür. Geçmiş dönemlerde Kurumun muhtelif üst birimlerinde görev yapan söz konusu başuzmanların bilgi birikiminden yararlanılması veya değişik şekilde (kontrol, denetim, raporlama) iş verilerek iş deneyimlerinden faydalanılması gerekmektedir.

Personelin müessese içinde servislere dağılımı ve yıllık hareketlerini gösterir çizelge rapor ekinde (EK:1) yer almıştır.

Memur statüsünde çalışan personelin özlük hakları; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 399 sayılı KHK, sosyal hakları ise 5434 sayılı T.C Emekli Sandığı Kanununa tabi bulunmaktadır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 233 ve 399 sayılı KHK’lere tabi olan personel ile 2495 sayılı Bazı Kurum ve Kuruluşların Korunması ve Güvenliklerinin Sağlanması Hakkında Kanun ve buna ait yönetmeliğe tabi olanların; hizmete alınması görev ve yetkileri, nitelikleri, atanma, ilerleme, yükselme, hak ve yükümlülükleriyle diğer özlük hakları, Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü Personel Yönetmeliği ile düzenlenmiştir.

Söz konusu personel ayrıca, TTK Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği ile TTK Genel Müdürlüğü Kadrolu ve Sözleşmeli Personel Sicil Amirleri Yönetmeliği’ne tabi bulunmaktadır.

2012 yılı sonu itibarıyla Müessesede 12 memur personel çalışmakta olup, yıl içinde memur olarak 1 kişi girmiş, 2 kişi de ayrılmıştır. Giriş 1 kişi müesseseler arası nakil olmuştur. Çıkışların 1’i emeklilik, 1’i de kurum içi nakil nedeniyle ayrılmıştır.

Bundan sonra memur sayısı 12 kişi olmuştur.

Memur personelin hareketini gösterir çizelge rapor ekinde (EK:2) yer almaktadır.

Müessesenin Personel Müdürlüğü bünyesinde İşçi Sağlığı ve Koruma Başhekimliği bulunmaktadır. Bu birimede; 1 baştabip, 2 tabip, 1 hemşire, 1 şef , 1 sağlık teknikeri kadrosu bulunmaktadır.

Buna karşılık sadece 1 tane sağlık teknikeri görev yapmaktadır. Kadrosu olmasına rağmen baştabip, tabip, hemşire ve sağlık memurluklarına atama yapılamamıştır.

Gerçekte olması gereken doktorlar bulunamamaktadır. Yıl içinde, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı müfettişlerince yapılan incelemelerde, bu eksiklikler için cezalı duruma düşülmektedir.

Bu nedenle; doktor ve sağlık memuru eksikliğinin tamamlanması cezalı duruma düşülmemesi gerekmektedir.

Bu konuda ayrıntılı bilgi ve önerilere, Genel Müdürlük raporlarında yer verilmiştir.

Sözleşmeli personelin özlük hakları 399 Sayılı KHK’ye, 399 Sayılı KHK’de hüküm bulunmayan hallerde Devlet Personel Başkanlığı’nın görüşü alınmak kaydıyla 657 Sayılı Kanuna, sosyal hakları ise 5434 Sayılı T.C Emekli Sandığı Kanunu’na ve 5510 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu’na tabidir.

2011 yılı sonu itibarıyla Müessesede 143 sözleşmeli personel olup, 2012 yılı içinde, 11 kişi emeklilik nedeniyle ayrılırken, 1 kişi kuruluş içinde nakil, 1 kişi istifa, 1 kişide ölüm nedeniyle ayrılırken, toplamda 14 kişi ayrılmış, buna karşılık 13’ü açıktan tayin, 3 kişi de müesseseler arası nakil olmuş toplam 17 kişi girmiştir. Bundan sonra 2012 yılı sonu itibarıyla sözleşmeli personel sayısı 146 kişi olarak gerçekleşmiştir. 2012 yılında bir önceki yıla göre sözleşmeli personel sayısında 3 kişi artış olmuştur.

Sözleşmeli personelin hareketini gösterir çizelge rapor ekinde (EK:3) yer almıştır.

İşçi statüsünde çalışan personelin özlük ve sosyal hakları; 4857 Sayılı İş Kanunu, 2821 Sayılı Sendikalar Kanunu, 2822 Sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu, 5510 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu hükümlerine göre yürütülmektedir.

Müessesede; Kamu İşletmeleri İşveren Sendikası ile Genel Maden İşçileri Sendikası arasında imzalanan 01.01.2011-31.12.2012 tarihlerini kapsayan 24. Dönem Toplu İş Sözleşmesi yürürlükte bulunmaktadır.

Müessesede 2011 yılı sonu itibarıyla; 833 işçi kadrosuna karşılık 819 kişi çalışmakta iken 2012 yılı sonu itibarıyla 787 işçi kadrosuna karşılık 774 işçi çalışmıştır. 2012 yılında işçi sayısında bir önceki yıla göre % 5,5 oranında 45 kişi azalma olmuştur.

2012 yılında yıl sonu itibarıyla çalışan 774 işçinin % 80,9 oranında 625 kişisi yeraltı, % 19,1 oranında 149 kişi de yerüstünde çalışmaktadır.

İşçilerin işyerine dağılımı rapor ekinde yer alan çizelgede (EK:3) gösterilmiştir.

2012 yılında işçi sayısında 45 kişi azalış olurken, 32 kişi de yeni işe girmiştir.

İşe giren işçilerin; 13’ü naklen diğer bölgelerden, 19 kişi açıktan tayin şeklinde girişler olmuş, işten ayrılan 77 kişinin 61’i emeklilik, 1’i ölüm, 11’i kendi isteği ile ayrılma, 4’ü de diğer nedenlerden (tutukluluk, nakil, istifa), nedenlerle ayrılan personel çıkışlarına aittir.

Sayıştay

Müessesede 16 eski hükümlü, 22 özürlü işçi çalışmaktadır. Eski hükümlülerin 14’ü yeraltında, 2’si yerüstünde görev yapmaktadır.

İşçi hareketlerini gösteren çizelge (EK:4) rapor ekinde yer almıştır.

Kurumda açıktan atamalar; Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve Bağlı Ortaklıklarının yıllık Genel Yatırım ve Finansman Programlarını belirleyen kararnamelere konulan toplu işçi alımına ilişkin özel izinle veya aynı kararnamelerle Kurumdan bir önceki yıl ayrılan işçi sayısının %25’i kadar yeni işçi alımı için Yönetim Kuruluna tanınan yetki ile yapılmaktadır.

Kamu İktisadi Teşebbüsleri 2012 yılı Genel Yatırım ve Finansman Programına göre “Açıktan ve naklen atama” ile ilgili 3’üncü maddesinde de aynı düzenleme yapılmıştır.

TTK Yönetim Kuruluna bu konuda 101 personel alımına müsaade edilmiş ve atamaları yapılmıştır.

Amasra Müessese Müdürlüğüne 2012 yılı içerisinde bu karar kapsamında 2 elektrik, 1 kuyu vinç, 16 mekanizasyon ve 1 adet de elektrik işçisi açıktan ataması yapılmış, toplam 20 personelin alımı yapılmıştır.

Her yıl denetim raporlarında belirtildiği üzere kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarının genel yatırım ve finansman kararnamesi ile açıktan atamalar kısıtlanmakta, sadece kuruluştan ayrılan personel sayısının %25’i oranında açıktan atama izni verilmektedir. Bunun dışında kararnamede belirtilen şartlarda alınan özel izinle personel alınabilmektedir. Bu nedenle kuruma yeterli sayıda sözleşmeli personel alınamadığından ihtiyaç duyulan teknik kadrolarda ve büro hizmetlerinde işçi statüsünde personel çalıştırılmaktadır.

KİT’lerdeki istihdam şekilleri 399 sayılı KHK’nin 3’üncü maddesinde düzenlenmiştir. 3’üncü maddenin (a) bendinde hizmetlerin, memurlar, sözleşmeli personel ve işçiler eliyle gördürüleceği, (b) bendinde genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken yönetim ve denetim hizmetlerinin, I sayılı cetvele tabi memurlar eliyle gördürüleceği, (c) bendinde memurlar eliyle yürütülmesi gereken asli ve sürekli görevler dışındaki hizmetlerde, işçi statüsünde olmayan II sayılı cetvele tabi sözleşmeli personel çalıştırılacağı hükme bağlanmıştır.

Hizmet alımı şeklindeki temizlik işçileri dışında, sözleşmeli personel tarafından yürütülmesi gereken büro hizmetleri ve sorumluluk gerektiren teknik işlerde işçi statüsünde 19 personel bulunmaktadır. Bu nitelikteki personelin 4’ü mühendis, 11’i tekniker olup teknik işlerde isdihdam edilmekte, bilgi işlemci olarakta 4 işçi personel bilgi işlemde çalıştırılmaktadır.

8

Sayıştay