Ankara Anakent Belediye Başkanı Melih Gökçek 'in, 238 milyon dolara mâl olacak Gerede hattı yerine getirdiği 700 milyon dolarlık Kızılırmak hattının, kilometre başına birim maliyeti açısından bin 100 kilometrelik Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) petrol boru hattından bile pahalı olacağı anlaşıldı.
Ankara'ya su getirmek için Devlet Su İşleri İdaresi Genel Müdürlüğü'nün (DSİ) altyapısını oluşturduğu ve 2004'te "238 milyon dolar" a mâl olacak Gerede Sistemi'ni "pahalı" bulup yaptırmayan Gökçek'in, Kızılırmak projesi için konuya ilişkin uzmanların hazırladığı raporlara göre yaklaşık "700 milyon dolar" harcayacağı hesaplanmıştı. Gökçek ve yönetimi, Ankara'nın olası su sıkıntısını gidermek için DSİ'nin Japonlarla ortak yürüttüğü "Gerede Sistemi'nden alınacak suyun bir regülatör ile havzada toplanması, ardından da iki kademeli pompa sistemiyle 280 metre yüksekliğe çıkarılması, küçük bir tünelle de çamlıdere Barajı'na aktarılması" projesini, Ankara Anakent Belediyesi'nin su idaresi olan ASKİ'nin, DSİ'ye 1 Temmuz 2004 tarihinde yazdığı yazıdaki "Yapımı öngörülen bu sistem, işletilmesi son derece zor ve işletme maliyeti son derece yüksek bir sistemdir" ifadeleriyle reddetti.
Konuyla ilgili uzmanların verdiği bilgilere göre, Gerede Sistemi'nde 2 pompa istasyonu ve 9 pompa kullanılması öngörülürken Kızılırmak projesi 5 pompa istasyonu ve 60 pompa ile tamamlanacak. Gerede Sistemi'nin uzunluğu aşağı yukarı 25 kilometre iken Kızılırmak'ta toplam 386 kilometrelik boru kullanılacak. Gerede sistemi suyun yaklaşık 300 metre yüksekliğe aktarılmasını öngörürken Kızılırmak'ta bu yükseklik 670 metreyi bulacak. Kızılırmak Projesi'nde 10 adet de 200 bin metreküplük depo bulunacak. Bu ve benzer farklılıklar nedeniyle Gerede Sistemi için öngörülen 238 milyon dolarlık maliyet, Gökçek'in Kızılırmak'tan su getirme kararı ile yaklaşık 700 milyon dolara ulaşacak.
Bu rakamlara göre Gökçek'in Kızılırmak projesinin maliyeti kilometrede 1,81 milyon dolara çıkacak. Oysa BTC petrol boru hattının Türkiye'de kalan bin 79 kml'ik bölümü, yapılan fazla harcamalara karşın, 1 milyar 760 milyon dolara maledilmiş, böylece bu hattın kilometresi 1,63 milyon dolara gelmişti. Kızılırmak hattının maliyetinin değerlendiren hat ve boru uzmanları "işçilik, malzeme, mühendislik, çevre koşulları açısından yapımı, ikmali, bakımı, en zor boru hatlarının petrol boru hatları olduğunu, bunu doğalgaz boru hatlarının izlediğini, en kolay ve ucuz boru hatlarının ise su boru hatları olduğunu" belirttiler.
BTC'deki petrol boru hattı dünya standartlarının da üstünde çok lüks bir boru hattı olduğunu kaydeden uzmanlar "Kızılırmak Projesi'ndeki boruların 1,6 metrelik çapı nedeniyle, yaklaşık 1,15 metrelik BTC petrol boru hattındaki borulardan daha ağır olabileceğini, ancak su hatlarında kullanılan boruların petrole göre basınca çok daha dayanıksız olduğu için daha ucuza satın alınabileceğini" ifade ettiler.
Aynı uzmanlar, Gökçek'in maliyet açısından bir başka avantajının ise Kızılırmak'ta boruların uzunluğunun 386 kilometre olmasına karşın, suyun 125 km'den getirilecek olması nedeniyle hafriyat işlemlerinin 125 km'lik yapılacağını ve bunun da maliyeti düşürmesi gerektiğini bildirdiler.
Murat KIŞLALI
