Internet ve Pediatrik Kardiyoloji .

Internet ve Pediatrik Kardiyoloji .

Uz. Dr. Serdar KULA

Gazi Üniversitesi

Tıp

Fakiiltesi, Çocuk Kardiyoloji Bilim

Dalı,

Ankara

ÖZET

internet

tıp

konusunda pek çok kaynakta

gelişmeye devanı

etmektedir.

Artık

veritabanianna ve Medline

uygulanıala·

rma online

erişim miinıkiindiir. Aynı

zamanda, dergilerin elektronik versiyonlan da intemel üzerinde okuyucu/ara

sunulmaktadır.

Pediatrik kardiyoloji ile ilgili çok

sayıda

site de internelle yerini

almıştır. Birçoğu

hasta ve hasta

yakınlarına

bilgi vermek

amacıyla

kumlmasma

rağmen,

doktor/ara özgün

tıbbi

bilgiler içeren

bazı

siteler de bu-

lunmaktadır.

internet, e-posta

aracılığıyla

ucuz ve

hızlı

bir

iletişim sağlanıası

yönüyle de

değerlidir.

E-postalarm ses, görüniii ve daha pek çokformatta dökümalil beraber- lerinde

ileıebilrneleri önenı/erini

daha da artmr. Gelecek- te ise hasta

kayaları,

radyolojik ve ekokardiyografik veri- leri uluslar

arası

bir pediatrik kardiyoloji veri

tabanında

toplanarak epidemiyolojik

çalışmalar

için

eşsiz

bir kay- nak

oluştum/abii

ir.

Anahtar kelime/er: Pediatrik kardiyoloji, kalp, internet

On

yıl

kadar önce internet sadece birkaç bilim

adamı

ve mühendis

tarafından kullanılanılırken

ve internete

bağlı

bilgisayar

sayısı

1985

yılında yaklaşık

1000 adet iken bugün bu rakam 93 milyon

civarındadır

(http://www.isc.org/ds/WWW-200007/index.html).

Pekçok insan için

İnternet

sadece "WWW ( World Wide Web )" ile

eşdeğer

bir anlam

taşır.

Ancak in- ternetin görünen yüzü "Web", bilgisayarlar

arası

bil- gi

aktanınında

ve

dolayısıyla İnternet kavramı

içeri- sinde yer alan pek çok

iletişim

yolundan sadece biri- sidir. Elektron ik posta, telnet, gopher, chat, usenet, ftp ve archie "web"in gölgesinde

kalmış

olan

diğer iletişim yollarıdır.

Tüm bu

olası kullanım şekillerinin arasında İnter­

net'in

tıbbi

bilgilerin

toplanması

ve

dağıtımında

önemli bir araç haline

geldiği açıktır.

Muazzam bü- yüklüktek i

tıbbi

lite ratür

veritabaniarının yanısıra

genomik, kimyasal, fizyolojik ve biyolojik

araştır­

malar da tüm dünyada

araştırmacıların

hi zmetinde- dir.

Nevarki, "web"

sayfaları

ve e-posta

aracılığıyla İn­

ternet'te

yayın

yapmak, bu bilgilerin kontrolünün ye-

Alındığı ıarih: 30 Kasım 2000

Yazışma adresi: Uz.Dr. Serdar Kula, Gazi Üniversitesi Tıp Fakül- tesi Çocuk Kardiyoloji Bilim Dalı, 06500 Beşevler-Ankara

246

tersiz

oluşu

ve

çoğunlukla

bir editörün kontrolünden geçmemeleri nedeniyle son derece kol ay

olmaktadır.

Bu nedenl e

tıbbi

içerikli sayfalar

hızla çoğalmakla

ve

doğruyu

bu lmak için harcanacak çaba artmakta bu da zaman

kaybına

yol

açmaktadır.

Ancak yine de

İnternet,

kita plar, telefon

danışmanlığı

ve

basılı

ya-

yınların yanında

yer a lan bir bilgi

kaynağı

olarak de-

ğerini korumaktadır.

Bunun

yanısıra doktorların

has-

talarıyla

ya da birbirl eriyle

iletişiminde

de

hızlı

ve güven ilir bir yoldur.

Günümüz

tarayıcılarıyla

"We b"

sayfalarında artık

daha fa zla hareketli res im , video görüntüleri, inte- raktif üç boyutlu görüntü ler, ses

dosyaları

izlenebil- mektedir.

İşte

bu noktada "Web" pediatrik kardio- loglar için anla m

kazanır.

Tartışma

listeleri

E-posta, oldukça sade,

kullanımı

kolay ve bi linen en

hızlı iletişim

yoludur.

Kullanım çeşitliliği

neredeyse

sınırsızdır. E-postalarınıza

her türlü resim , ha reketli görüntü,

yazılı

doküman , bilgisayar

yazılımları

ve hatta sesli mesajlar da ekl eyebilirsini z. Hepsinden daha önemlis i

haberleşme

lis teleri (ya da

tartışma

listesi) yoluy la bu

mesajlarınızı aynı

anda binlerce ya da milyonl arca

kişiye

gönderebilirsini z. Bu nok- tada

tartışma

lis telerine biraz

açıklık

getirmek gere- kiyor. Bu lis teler herhangi bir "server (ana bilgisa- yar)" üzerinde belirli bir ilgi

alanında kişilerin

bi r- birleri yle bilgi

alışverişinde bulunmasına

olanak

sağ­

lamak

amacıyla

kurulan sanal

platformlardır.

Üyele- rini

aynı

anda ve

aynı

mekanda bulunma zorunlulu-

ğu

olmadan

buluşturan

ve aktif

tartışma olanağı sağ­

layan bu listelere

kişiler

her an üye olabil ir ve o an- dan itibaren

tartışma ortamına katılabilirler

ya da is- tedikleri zaman üyelikleri ni iptal edebilirler.

Tartış­

ma l istele ri il e ilgi li

geniş

bir

taranıayı

http://www.reference.com adres inde n yapabil irs i- niz. Pek çok listenin

konularına

göre

gruplandırıldığı

bu sitede herhangi bir konu

başlığı, örneğin

"pediat-

ric card iology", girile rek bu konudaki listelerin dö-

kümü

alınabilir. Tartışma

1 isteleri

arasında

her bir

S. Kula: internet ve Pediatrik Kardiyoloji

mektuptaki bilimsellik

oranı

en yüksek olanlardan biri PEDIHEART (Ped iatric Heart) olarak bildiril-

ıniştir (1).

Makale

taramaları

İnternet

üzerinde tarama

yapabileceğiniz

MEDLINE servisleri de

vardır.

Ne

yazık

ki

bunların çoğu (aynı

zamanda en

geniş kapsamlıları)

belirli bir ücret kar-

şılığında

hi zme t

verınektedirler.

Ancak

kısıtlı

tarama

imkanı

veren ücretsiz servis ler de

vardır.

Bunlardan biri

lıttp:l!www.nlm.nilı.gov

adresinden

ulaşabilece­

ğiniz

PubMed'dir. Siz le re

önerebileceğimiz diğer

bir MEDLINE adres i de

lıttp://www.infotrieve.com/fre­

emedline/

'dır.

Burada 1 966'ya kadar

ulaşan

bir ve- ri

tabanı

üzerinde oldukça

ayrıntılı

ve

kullanışlı

bir ara ma motoruyla arama yapabilir ve is tersen iz bul-

duğunuz

makaleleri bir ücret

karşılığında

bu kuru-

luştan

isteyebilirs iniz.

Dergiler

İnternet

üzerinde elektronik

yayıncılık

iki grupta ya-

pılmaktadır:

sadece elektronik ortamda

yayınlanan

dergiler ve klas ik olarak

basılan

dergil erin elektronik

ortaında yayınlanan formları. Başlangıçta sayıları

bir kaç tane olan bu dergilerin

sayısı hızla artmış

ve pek çok dergi ele ktronik ortama

taşınarak kısıtlı

da olsa

arşivleri

üzerinde tam metin tarama

olanağı

vermeye

başlamışlardır.

"Web" üzerinden

ulaşabileceğiniz

pek çok derg inin adresini http://www.pedin- fo.org/Joumals.html 'de ve Directory of Electron i- ca l J ournals (http://medschool. wustl.edu!webci-

tes/jounıalsac.lıtm)

adreslerinde bulabii irs in iz.

Özellikl e ikinci adreste her dergi içi n tam metin eri-

şimine

izin verip

vermediği ayrı ayrı

belirtilme kte- dir. Bu arada

yayınını

sadace interne tte s ürdüren

"Iınages

in Paed iatric Cardiology"

adlı

dergi

yayın hayatında

yeni

olmasına karşın

o ldukça ilgi çekici makaleleri

barındırmaktadır. içeriğine

tam metin eri-

şim olanağı olması

derginin

etkinliğini

daha da

artır­

m ak

tadı

r

(lıttp:l!www.magnet.mt/lıealth!impaed­

card/)

(2).

EKG

Pitts burg

Tıp

Merkez i

tarafından oluşturulan

sayfada

(/ıttp:/liams.med.edu/software)

üc re tsiz

kullanıma açılmış

olan

eğitim amaçlı

bilgisayar

programlarını

bulabilirsiniz.

Şu

an bu sayfada VECG isimli bir EKG

programı

ve DEPOL isimli anatomik kalp mo- delleri

oluşturan

bir program

bulunmaktadır.

Yine bu s ayfadan

tıbbi

içerikli

programları

bulunduran sayfalara

bağlantılar

da verilmekted ir.

Yakın

zaman- da online

eğitim

ve ren Türkçe bir EKG sitesi de hiz- mete

girmiştir (lıttp:!lwww.ekg.relıberi.gen.tr).

Bu sitenin Türkçe

olmasının yanısıra

EKG'yi temel bil- gilerden ele alarak örnekleri ve hareketli resimleriyle

anlatması

gerçek anlamda bir

eğitim

s ites i

olmasını sağlamaktadır.

Geniş açıklamalarla

birlikte pek çok EKG

örneğinin

yer

aldığı

bir s iteye

lıttp:/1/ıomepages.enterprise.

net!djenkins/ecglıome.html

adres inden

ulaşabilirsi­

niz. Glenn D. Fink ve Harvey Nussbaum

tarafından

hazırlanmış

olan http://www.embbs.com/ekg(filero-

om.html adresli s itede de pe k çok EKG

örneği açık­

laınalarıyla

birlikte verilmektedir. A ncak bu sitede

başlık

olarak belirtilmesine

karşın

henüz hiç pediat- rik EKG

örneği bulunmamaktadır.

Teleradyogram ve anjiogramlar

Aslında

radyoloji

asistanları

için

hazırlanmış

olan (http://www.tc.umn.edu/nlhome/m475/bjarn001/

stuff/chd.html) bu sayfada kongenitat kalp

hastalık­

ları

sistematik olarak

sınıflandırılmış.

Her bir hasta-

lık ayrıntılı

olarak

tartıştidıktan

sonra ilgili

vakaların anjiogramları

veriliyor ve anjiogramlar diagramlarla

ayrıntılı

olarak

tartışılıyor. Diğer teleradyograın

ör- nekl eri s unan siteleri de

lıttp:!lwww.sbu.ac.uk!-dirt/museum/gs-fourtlı.lıtml

ve

lıttp:!lwww.neosoft.com/-rlpierce/xray.htm

ad- reslerinde izleyebilirsini z.

Ekokardiyografi

İnternet

üzerindeki pe k çok site ekokard iyografi

uygulamalarını

sergilemektedir.

Yaklaşık

63 adet

değişik

ekokardiyo grafi görüntüsüne http://www2.

umdnj.edu/-shindler/imgndx.html adresinden ula-

şabilirsiniz. Eğer

hareketli resimlerden

oluşan

bir a r-

şiv istiyorsanız

http://www.kumc.edu /instructi- on/medicine/cont-ed/infotech/car-echo.htm adres i- ni ziyaret etmelisiniz.

Fetal ekokardiyografi konusunda henüz

gelişme aşa­

masında

olan bir s ite yine Pensilvanya ünivers itesi

tarafından

sunuluyor. Bu s ite de normal ve patoloj ik

durumlara ait pek çok ekokard iyografi görüntüsü iz- ley icilere s unulmakta (http://www2.umdnj.edu/"' s hindler/imgndx.html). ABD'de her gün

yaklaşık

100

bebeğin

konje nital kalp

hastalığıyla doğduğunu

belirten sitede

ayrıca

bir de

tartışma

lis tesi var.

Bir

başka

fetal ekokard iyografi sitesi de

İtalya'dan

s unuluyor (http://www.unich.it/percar/main.htm).

Hem

İtalyanca

hem de

İngilizce

olarak hizmet veren s itede sadece feta l ekokardiyografi ile bilgiler sunul- muyor. Bunun

yanısıra

perinatal kardiyoloji

hakkın­

da da bil giler var. Bu sitede de bir

tartışma

listesi bu- lunmakta.

Embriyoloji

Kalp embriyoloj is i konusunda son

yıllarda

oldukça

gelişmiş

siteler hizmete girmeye

başladı.

Bu siteler- de embriyoloj ik

gelişim

konus unun kolay

anlaşılır yazılı

metinler, diagramlar

yanında

hareketli resim- lerle desteklenmesi okuyucunun

kavramasını

kolay-

laştırmaktadır.

Pensilvanya üniversites inin destekle- d i

ği

s ayfa (http://www.med.upenn.edu/me- ded/public/berp/overview/BV _ l.html) bu konuda en

başarılı

örnek lerden birini içeriyor. Bu sayfada birinci gü nden itibaren

dağuma

kadar fetus

geişimini

hafta hafta izieyebilir ve beraberindeki

notları

oku- yabilirs iniz. Kalp

gelişmikonusunda düzenlenmiş

ve etki leyici a nimasyo nlar içeren on line bir

eğitim programı

da http://ww w.rnceus.com/cd/cardfra- m e.html adres inde bulunabilir. Layolo üniversite- s ine ait bir

başka

site nin ise her ne kadar etkileyici ve yeterli

sayıda

animasyon ve

grafiği

yoksa da, kalp embryolojisi konusunda kolay ve

anlaşılır

bir dille

yazılmış

ve sistematik bir

anlatımı olması

yeterli bir bilgi

aktarımına

olanak veri yor (http://www.medde- an.luc.edu/lumen/MedEd/GrossAnatomy/

thoraxO/heartdev/ indexl.html). Bu konuda

hazır­

lanmış

s itelerden biri de Pediatric Cardiology dergi- s inin editorü olan Ra-id

Abdulla'nın

yönetiminde ta- sarl ana n Rush Children Heart

Center'ın

kardiyak embriyoloji

sayfasıdır

(http://www.rchc.rush.edu/

embryology/embryology.htm). Henüz

hazırlık aşa­ masında

olan site

şu

anda bile yeterli ve etkin bir

içeriğe

sahip.

Yıllardır

üzerinde

çalışmaların sürdürüldüğü

"Yis ib- le Embryo Project" nihayet

sonuçlandırıldı

ve in ter- ne tt e

kullanıcılara

s unulma ya

başlanıldı

(http://www.visembryo.com /baby/). Bu sayfada ilk

248

trimestere ait 23 adet, ikin ci ve üçüncü trimesterlar- da da her iki haftada bir

alınmış

örnekleri n yer veril-

diği

sitede fetüs

gelişimini

40 hafta boyunca izlemek mümkün

olmaktadır.

Kongre ve Seminerler

Eğer

önümüzdeki gü nlerde hana önümüzdeki bir kaç

yıl

içerisinde

yapılacak

olan

konferansları

merak

ediyorsanız

Doctor's Gu ide (http://www.pslgro- up.com/dg/cardio.htm) s ize iyi bir rehber

olacaktır.

B urada

tıp

ile ilgili heme n he r konudaki kongre ve sempozyuma ait duyurulan ister tarih ister konu

baş­

lığına

göre aratabilirsini z.

Pediatrik kardiyolojiye ait kongre ve semineri erin

duyurulduğu

bir

başka

s ite de http://www. neo- soft.co m/-rlpierce/pc.htm adresinde hizmet ver- mektedir.

İlki

bu sene

gerçekleştirilen dünyanın

ilk sanal kar- diyoloji kongresinin ikincis i 200 1

yılında

Ar jantin Kardiyoloji Federasyonu

tarafından

düzenlenmekte- dir (I Eylü l-30

Kasım,

200 I;

http://pcvc.sminter.eom.ar /cvirtual/cvirteng/

graleng/homeeng.htm#svcc).

İlaçlar

ve tedavi

Rush C hildren's Heart Center - Rus h C hildren's Hos- p i ta 1 'da (http ://www .rchc.rush.edu/Medications- List.htm) Dr. Ra-id Abdulla

editörlüğünde hazırla­

nan sayfada pediatrik kardiyolojide

kullanılan

ilaçlar inotropik ve vazopressörler, vazodi latö rle r,

antiariı­

mik ilaçlar, diüretikl er, aci l kard iyak müdahalede

kullanılanlar,

sedatifle r ve

diğerleri

olmak üzere

gruplandırılmış.

Her ilaç bir a lt linke

bağlı

ve seçti -

ğiniz

il aç ile ilgili olarak

ilacın

jenerik

adı,

etki me-

kanizması, kullanım şekli

ve doz u, yan etkileri ve

kullanım sırasında

dikkat edilme si gereken noktalar

ayrıntılı

olarak

kullanışlı

bir tablo içerisinde belirtili- yor.

Eğer

ilaçlar konusunda daha

ayrıntılı

bilg i edinmek

istiyorsanız

http://www.rxlist.com adresini z iyaret

edebilirsi niz. Burada tüm

ilaçları

jenerik isimlerine

göre alfabetik olarak

sınıflandırılmış

bi r

şekilde

bu-

labi lir ve ilaç

hakkında

bilmek

istediğiniz

tüm bilgi-

lere

kolaylıkla ulaşabilirsiniz.

S.

Kula: imemet ve Pediatrik Kardiyoloji

Eğitim

setleri ve atlaslar

Ücrets iz olarak sunulan

eğitim

materyallerinin

yanı­

sıra,

pek çok firma kardiyoloj i konus unda CD-ROM, teyp ve

basılı

materyallerden

oluşan

e tkin

eğitim

set- lerini

kullanıcılara sunmaktadırlar (3).

Futura

yayıne­

vi (http://www.futuraco.com/cd-roms.htm) e ko- kardiyografi CD-ROM setiyle bu hi zmeti verirken, SOO'den fazla vi deo görüntüsü, 4500 inte raktif uygu- lama ve 60'dan fazla tam metin makale içeren fetal ekokardiyografi CD-ROM setini de http ://www.fe- talecho.com adresinden edinebilirs iniz.

Pediatrik kardiyoloji ile ilg ili

geniş

bir

eğitim

seti

kaynağına

sahip o lan HealthWorks si tesinde (http:/ /195.92.251.148/shopping_ cart/FMPro) kalp kateterizasyonu , elektrofizyoloji, kardiyak 3 bo- yutlu anato mi, interaktif EKG , kardiyak oskültasyon ve daha pek çok konuda

hazırlanmış

olan CD-ROM

kaynaklarını

görebil irsiniz. B enzer örnekler sunan Scientific Software So lutions, Ine.

Adlı şirketinde

ödüle

layık görülmüş eğitim

setlerine göz atabilirsi- niz (http://scisoftinc.com/index.html).

Kalp sesle ri konusunda da

değişik

online kaynaklar

bulunmaktadır.

Kan sas Ünive rs itesi'ne ait http://www.kumc.edu/instruction /m edicine/cont- ed/infotech/sound/heart/ adresinde kalp kapak pa- tolojilerine ait

sınırlı sayıda

ses

bulunmasına karşın,

h ttp://www.xs4all.nl/-medicine/ adresinde daha

geniş,

etki leyic i grafiklerl e

süslenmiş

bir

başka

s ite- de pek çok normal ya da pa tolojik kalp sesini dinle- mek mümkündür. UCLA Univers ilesi

öğrencileri

ta-

rafından hazırlanmış

olan "The Auscultation Ass is- tant" isimli s itede önce kalp seslerinin fizyolojisi an-

latılıp ardından

ses le r sistoli k, dias tolik ve

devamlı

sesler olarak

sınıflandırılarak

her bir grup iç in

ayrın­

tılı açıklamalar

verilmektedir. Bu s iteyi

diğerlerin­

den

ayıran

en önemli özellik her hangi bir sesle ilg ili

ayrıntıları

okurken arka planda o sesi d inleyebilirs i- niz (http ://www.med.ucla.edu/wilkes/inex.htm).

Ka lp patoloj ilerine ait gerçek

fotoğraflardan oluşan

bir atlas

aradığınızda

ise ilk

bakınanız

gere ken yer http://www.neosoft.com/-rlpierce/path.htm adresi

olmalıdır.

Bu adresde

şimdilik

14 adet patolojiye ait

fotoğraf sunulmaktadır.

Daha

geniş

bir resim

arşivi­

ne ise http://www-me dlib.med.uta h.edu/Web-

Path/CVHTMLICVIDX.html#1 adresinden

ulaşa­

bilirsiniz. Makroskopik ve mikroskopik pek çok ör-

neğe

yer verile n bu sayfada 130 adet patolojiye ait örnekler

bulunmaktadır.

C hat

Ped iatristlerin birbirleriyle

iletişiminde

oldukça önemli yer tutan

tartışma

listelerin in

yanısıra diğer

bir

iletişim

s is temi de so n birkaç

yılda

öne

çıkan

"clıat" uygulamalarıdır.

Bu sistemde yine

İnternet

ta-

rayıcıları aracılığıyla ulaşabileceğiniz

adreslerde bil- gisayar

ekranı

üzerinde

diğer meslektaşlarınızla

ger- çek

zamanlı

olarak

haberleşebilirsiniz.

Herhangi bir ücret ödemeden

katılabileceğiniz

bu "chat"

ortanıla­

rından

bir tanesine

lıttp://www.pedsclıat.org/

adre- sinden

ulaşabilirsiniz.

Bu adreste

şu

an

dünyanın

de-

ğişik

ülkelerinden 1 1 4 pediatrist "chat"

yapmaktadır.

Ancak henuz pediatrik kardiologlara ait bi r chat oda-

sı bulunmamaktadır.

Görüldüğü

g ibi

İnternet'in eğitime

olan

katkısı

da

yadsınanıaz

boyutlara

gelmiştir.

Pek çok

kuruluş

metinlerin

yanısıra

"web"

sayfalarında fotoğraflar,

sesler, ve video görüntül eri de

sunnıaktadırlar.

Bu da

öğrenilenlerin

daha kolay

aniaşılmasını

ve de

kalıcı­

lığının artmasını sağlar.

İnternet'in

bilimsel

desteğinin yanında

sosyal

desteği

de

bulunmaktadır. Eğer

bi r

meslektaşınızı arıyorsa­

nız "clıat" uygulanıaları

ile onunla

eşzamanlı görüşe­

bilir ya da e-posta ile

haberleşebilirsiniz.

Mu ltimed- ya

eğitim programları,

resimler, sesler ve metinlerin bir araya gelmesiyle

tıp

için oldukça uygun bir hal

almaktadır.

Hatta neredeyse dokunulabilecek ger- çeklikle sanal hastalar da

geliştirilebilir.

Bu

sanıldığı

kadar uzak bir

olasılık değil.

KAYNAKLAR

1. T

homas RA, Maxfield K, Patrick M, Deering SC, Ratzan

DH: Access to health information

and support. A pub1

ie highway or private road? JAMA 1998; 280: 1

371-5

2. Abdulla

R: Pediatric cardiology and the e1ectronic 1ite-

rature. Pediatric Cardioll997;18:32l

-2

3. Benson M, Kj ellmer I, Rosberg S, Bill

ig H: Can pedi- atrieians

benefit from Internet? Areh

Dis Chi1d 1997;77: 179-82