KEŞAN BÖLGESİNDE ALTERNATİF TURİZM TÜRLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ İÇİN POTANSİYEL FIRSATLARIN ANALİZİ
İÇİNDEKİLER 1. Bölüm
1.1. Genel Olarak Dünyada Turizm
1.2. Sürdürülebilirlik ve Alternatif Turizmin Ortaya Çıkması 1.3. Alternatif Turizm
1.4. Alternatif Turizmin Özellikleri 1.5. Alternatif Turizmin Yararları 1.6. Alternatif Turist Kimdir?
2 .Bölüm
2.1. Keşan Bölgesinde Turizm 2.2.Saros Körfezi
2.3. Keşan Bölgesi Köyleri
2.3.1. Gökçetepe Köyü, Keşan 2.3.2. Mahmutköy, Keşan 2.3.3. Pırnar Köyü, Keşan 2.3.4. İzzetiye Köyü, Keşan 2.3.5. Çamlıca Köyü, Keşan 2.3.6. Yenimuhacır Beldesi, Keşan 2.4. Enez İlçesi
2.5. İpsala İlçesi 3. Bölüm
3.1. Keşan Bölgesinde Alternatif Turizm Çeşitleri
3.2. Keşan Bölgesi Doğa Temelli Alternatif Turizm Çeşitleri 3.2.1. Deniz Turizmi
3.2.2. Eko-Agro Turizm 3.2.3. Çiftlik Turizmi
3.2.4. Doğa Sporları Turizmi 3.2.5. Gençlik Turizmi
3.3. Kültür Temelli Alternatif Turizm Çeşitleri 3.3.1. Kültürel Miras Turizmi
3.3.2. Gastronomi Turizmi 3.3.3. Festival Turizmi 3.3.4. Egnatia Yolu Turizmi
3.4. Hobi Temelli Alternatif Turizm Çeşitleri 3.4.1. Sualtı Dalış Turizmi
3.4.2. Kuş Gözlemciliği Turizmi 3.4.3. Av Turizmi
3.4.4. Foto Safari Turizmi 3.4.5. Alışveriş Turizmi:
Sonuç ve Öneriler Kaynakça
Bu analiz Keşan Ticaret ve Sanayi odası tarafından yürütülen “Alternative types of tourism – a prerequisite for increasing the sustainability of the tourism business in the cross- border region” başlıklı CB005.2.22.010 nolu “Keşan bölgelerinde alternatif turizm türlerinin geliştirilmesi için potansiyel fırsatların analizinin hazırlanması” (Preparation of Analyzes of potential opportunities for development of alternative types of tourism in the regions of Keshan) tanımlı iş çerçevesinde hazırlanmıştır.
Bu çalışmanın amacı Keşan Ticaret ve Sanayi odası iş bölgesi olan Keşan, Enez ve İpsala ilçelerinde yapılmakta olan turist faaliyetleriyle birlikte sunulan turistik mal ve ürünlerin çeşitlendirilmesine katkıda bulunacak potansiyel alternatif turizm çeşitlerinin tanımlanması ve geliştirilmesidir. Bu analiz aynı zamanda, iki sınır ötesi bölge tarafından sunulan gerçek fırsatlara göre uyarlanmış belirli turist rotalarının geliştirilmesine hizmet edecek kılavuzların hazırlanması için bir temel oluşturacaktır.
Bu çerçevede, Keşan, İpsala ve Enez ilçelerinin turizm sektörü ile ilgili hazırlanan ilçe turizm master planları, akademik makaleler, kitaplar, internet kaynakları, bölge ile ilgili kamu ve özel kurumlar tarafından hazırlanan raporlar, bilimsel tezlerin yanında gazete haberleri taranmış ve araştırılmıştır. Bu analiz Keşan bölgesinde bulunan deniz, kum, güneş kitle turizmine alternatif ve tamamlayıcı olabilecek doğa ve kültür temelli alternatif turizm türlerinin ortaya çıkarılması, turistik ürün haline getirilmesi ve iki ülke (Bourgas ve Keşan) de tanıtılması amaçlanmıştır.
Bu araştırmalar sonucunda analizin içeriği, tümdengelim metodu ile üç bölümde oluşturulmuştur. Birinci bölümde, genel olarak dünyadaki turizm trendleri, alternatif turizmin ortaya çıkışı, tanımı, özellikleri, kitle turizmi ile alternatif turizm arasındaki farklar, alternatif turist özellikleri yer almaktadır. İkinci bölümde Keşan bölgesini oluşturan Keşan merkez ve köyleri ile Enez ve İpsala ilçelerinin coğrafi, tarihi, kültürel, gastronomik ve turistik özellikleri ve üçüncü bölümde de Keşan bölgesinde uygulanabilecek alternatif turizm çeşitleri ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır. Bunun sonucunda Keşan bölgesinde mevcut yapılan deniz, kum, güneş kitle turizmi yanında Keşan’ın alternatif turizm potansiyeli ortaya çıkarılmış ve uygulanabilir turistik ürünler oluşturulmuştur.
1. BÖLÜM
1.1. GENEL OLARAK DÜNYADA TURİZM
Günümüzde turizm sektörü, her geçen gün hızla değişen, kendini yenileyen ve tüm dünyada sürekli gelişme gösteren bir sektör konumundadır. Dünya Turizm Örgütü öngörülerine göre önümüzdeki yirmi yıl içerisinde turizm sektörü en hızlı büyüyecek ve kendini geliştirecek sektör olarak görülmektedir.
Turizm dünyada 1950’li yıllardan itibaren hızla gelişmeye devam etmektedir. Dünya turizm örgütüne göre turizm sektörü her yıl % 5 oranında büyümektedir. 1950 yılında 25 milyon olan turist sayısı 2019 yılında 1,5 milyar kişiye ulaşmış durumdadır. Turizm dünyadaki gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler için ekonomik, sosyal, kültürel ve ekolojik bir lokomotiftir.
Dünyadaki ekonomik durgunluğa karşın, turizm sektörü bu gelişimini daha hızlı artırarak devam ettirmiş, 2019’da uluslararası turist varışları 1 milyara ulaşarak, 2013 yılına göre yaklaşık %10 büyüme sağlamıştır. 2019 yılında turizmin ekonomiye katkılarının; 300 milyon iş olanağı yaratarak, toplam istihdamın %10’unu ve global GSMH’ın %12’sini sağlamaktadır. Turizm sektöründeki her %1’lik büyüme, 1 milyon yeni iş, 10 milyar Dolarlık milli gelir ile yatırım anlamına gelmektedir.
Son zamanlarda turizm sektörü, kalkınmaya yön veren, bölgelerarası dengesizliklerin giderilmesinde etkin rol oynayan, ülkelerin ve bölgelerin gelişmesinde önemli bir kaldıraç niteliğindedir. Ancak turizm faaliyetlerinin olumlu etkilerinin yanı sıra, gelişmekte olan ülkelerin, turizm pazarlarından aldıkları payı artırmada zorluk çektikleri görülmektedir.
Günümüzde yaşam standartları, gelir, kentleşme gibi nedenlerle insanların turizm faaliyetlerinden beklentileri, istek ve tercihleri değişmektedir.
Değişen turizm talebi, turizm tercihleri ve turizm türlerinde çeşitlenmeye ve yeni bölge arayışlarına neden olmuştur. Bu nedenle gelişmekte olan ülkelerin turizm paylarını artırmaları ancak turizm hizmetlerini ve ürünlerini, geliştirmeleri ve çeşitlendirmeleriyle mümkündür. Bu çeşitlenme ise alternatif turizm faaliyetlerinin geliştirilmesi ile sağlanmaktadır. Alternatif turizm türlerini geliştiren ülkeler, rakipleri karşısında daha güçlü olmakta ve ayakta kalabilmektedir.
Uluslararası turizm sektöründeki gelişmelere paralel olarak Türkiye’de turizmin gelişmesi de ivme kazanmıştır. Özel sektör, belediye, dernek veya kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler ve STK’ların öncülüğü ve işbirliği ile Türkiye’de turizm sektöründeki potansiyellerin değerlendirilmesi çalışmalarına ağırlık verilmesi 9. Kalkınma Planı ve Türkiye Turizm Stratejisi 2023’te öncelikli bir yere sahiptir.
Keşan, Enez ve İpsala bölgesi de turizm fırsatları açısından önem taşımaktadır. Keşan bölgesi son yıllarda oldukça yoğun deniz, kum, güneş turizm faaliyetlerine hizmet vermektedir.
Özellikle yaz aylarında yaşanan deniz turizmi bölgenin aşırı turist talebi ile karşı karşıya kalmaktadır. Yaz nüfusunun 100.000 kişiye ulaştığı bu dönemlerde bölgede ciddi altyapı ve üstyapı sorunları yaşanmaktadır. Keşan bölgesi yöreye yeterince katma değer sağlamayan ve çevre kirliliğine yol açan bu turizm çeşidine karşılık alternatif turizm çeşitlerinin yapılabileceği birçok avantaja sahiptir. Özellikle 2020 yılında yaşanan ve bütün dünyayı sarsan Covid-19
virüsünden sonra dünyada kitlesel turizmin yerini alternatif turizm alacağı kesindir. Bu durumda 20 milyona yaklaşan nüfusuyla turizm talep kaynağı olan İstanbul’a yakınlığı nedeniyle Trakya ve özellikle Keşan bölgesi coğrafik, doğal, sosyal ve kültürel potansiyeliyle alternatif turizmin avantajlarından daha çok yararlanacaktır. Mevcut turizm çeşitlerinin yanı sıra alternatif turizm bütün yıla yayılan bölgesel bir katma değer yaratacaktır.
Turizm endüstrisi, uluslararası alanda büyük gelişme potansiyeline sahiptir. Turizmin iktisadi açıdan gelecekte de büyümesi devam edecektir. 1990’lı yıllara kadar kitle turizm olarak gelişen turizm sektörü, aşırı talep karşısında çevreye büyük zararlar vermeye başlamıştır.
Kitle turizminin çevresel, kültürel ve sosyal yönden meydana getirdiği olumsuz etkileri ortadan kaldırmak, alternatif turizmin ortaya çıkmasında ana neden olarak görülmektedir.
Ayrıca doğal, kültürel ve turistik kaynakları etkin kullanmak, turizmi dört mevsime yaymak, sürekli istihdam sağlamak ve bütün yıl turizm gelirlerinden yararlanmak anlamında da alternatif turizm türlerine ihtiyaç duyulmaktadır. Yeni gelişmekte olan doğa ve kültür temelli birçok alternatif turizm türünde yerel halkın turizm faaliyetlerine dâhil edilmesi, yapılan turizm hareketinde yerel halka, yerel kültüre saygı duyulması ve sürdürülebilirliğin benimsenmesi esastır.
Dünyayı olumsuz etkileyen, sosyal yaşamlarımızda değişimlere yok açan Covid-19 salgını, insanların tatil anlayışında değişikliğe yol açacaktır. Yeni turist profili “sağlıklı turizm”
ilkesiyle doğayla içiçe, kalabalıklardan uzak sürdürülebilir alternatif turizm politikası çerçevesinde şekillenecektir.
1.2. SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE ALTERNATİF TURİZMİN ORTAYA ÇIKMASI
Son yüzyılda meydana gelen hızlı sanayileşme ile birlikte doğal ve kültürel kaynakların tüketilmesi ve yenilenememesi gelecek nesiller için büyük tehlike oluşturmaktadır. Bu kaynakların hızlı ve plansız kullanımının ve tüketiminin yarattığı mevcut ve gelecek tehlikelerin fark edilmesi ile 1970’li yılların başında “sürdürülebilir kalkınma” kavramı ortaya çıkmıştır. Üretim ve tüketim anlayışını değiştiren sürdürülebilirlik, doğal ve kültürel kaynakların yoğun olarak kullanıldığı turizm sektörüne de dikkat çekmiştir. Turizm sektörü yalnızca doğal ve çevresel kaynakları değil, aynı zaman sosyal ve kültürel kaynakları da aşırı bir şekilde kullanmaktadır. Turizmin kullandığı doğal kaynakların büyük bir kısmı yenilenemez kaynaklardır.
Özellikle 1990’lı yıllarla beraber büyük tur operatörlerinin körüklediği kitle turizminin (deniz-kum-güneş) neden olduğu aşırı kalabalık, özellikle su ve elektrik kaynaklarını yenilenemez şekilde tüketmektedir. Özellikle deniz kıyılarında sıkışan kitle turizminin neden olduğu aşırı su ve elektrik tüketimi, doğal ekolojik alanların turizm yatırımı için tahrip edilmesi, otellerin arıtma sistemlerinin yetersiz olması çevre kirliliği yaratmaktadır.
Foto 1: Bisiklet turizmi
Foto2: Doğa yürüyüş turizmi
Kitle turizmi yöredeki sosyal ve kültürel zenginliğin yok olmasına da neden olmaktadır.
Yörenin gelenek- görenekleri, geleneksel üretim biçimleri ve yaşam şekli gittikçe yok olmaktadır. Yerel üretim biçimleri ve değerler yerini turistlerin daha fazla talep ettiği üretim biçimlerine ve değerlere bırakmaktadır.
Özellikle yirminci yüzyılın ikinci yarısından itibaren gelişmeye başlayan; 1990’lı yıllarla beraber tur operatörlerinin uyguladıkları ekonomik (taksitlendirme, erken rezervasyon vb.) ve agresif pazarlama politikalarıyla zirveye ulaşan kitle turizminin doğal ve kültürel kaynaklar üzerindeki olumsuz etkilerinin en aza indirgenmesinin gerekliliğinin görülmesi, yeni arayışları gündeme getirmiştir.
Bu bölgelerde doğal ve kültürel kaynakların azalması ve niteliklerinin bozulması, çevre bilincinin artması, sürdürülebilir gelişim anlayışı, turizmin mevsimlik değil yılın tümüne yayılmasının sağlanması, kitle turizminin sıradanlaşması ve tüketicilerin klasik kitle
turizminden sıkılması, tüketicilerin seyahatlerinden beklentilerinin farklılaşması ve giderek bireyselleşen ürün ve hizmetlere yönelmesi, turizmin yarattığı ekonomik değerin tüm alanlara yayma isteği, kırsal alanlarda ekonomik refahı yükseltmek ve göçü önlemek gibi pek çok neden turizmde çeşitlendirmeyi gündeme getirmiştir. Bu şekilde turizmin kıyı bölgelerindeki etkileri azalacak, turizmin yarattığı gelir ve istihdam sadece kıyı şeridinde değil diğer bölgelere de dağılacak ve gelir ve refah düzeylerinde artış olacaktır. Bu şekilde alternatif turizm, ulusal ve yerel hükümetlerin, yatırımcıların ve turizm uygulayıcılarının gündemine girmiştir.
1.3. ALTERNATİF TURİZM
Dünyada yaşanan küreselleşme, dijital gelişmeler, bireylerin farklılık arayışı, bireylerin farklı motivasyon kaynaklarına sahip olması ve doğal sistemler üzerindeki kirlenmeler, turizmde yeni eğilimlerin ortaya çıkmasına ve alternatif turizmin doğmasına neden olmaktadır.
Diğer yandan ülkeler ve destinasyonlar özellikle pazarlama faaliyetlerinde turistik ürünleri farklılaştırarak talebi artırmaya çalışmaktadır. Alternatif turizm türleri ve yeni turistik ürünler turizmde yörelerin sürdürülebilirliğinin sağlanması açısından oldukça önem arz etmektedir.
Kitle turizminin büyük ölçüde turizm destinasyonlarında doğaya zarar vermesi, taşıma kapasitesini zorlaması, mekân ve zamanda yoğunlaşma, hızlı ve denetimsiz gelişim, büyük ölçekli, uluslararası standartlara uygun konaklama, genellikle kıyılara yönelme, yerel mimariyi dışlayan turizm mimarisi, yerel halk ve turist arasındaki ilişkinin kopuk olduğu kapalı turist bölgeleri, çok uluslu tur operatörlerine bağımlılık, yerel turistik ürünlerin özelliklerini yitirerek standartlaşması alternatif turizm çeşitliliğine yönlendirmiştir.
Alternatif turizm bir destinasyondaki doğal, sosyal, kültürel değerleri kullanmayı ve mevsimlik yoğunlaşmanın aksine farklı seçenekler sunmayı hedeflemektedir. Alternatif turizmle beraber turizm artık yalnızca tatil, seyahat, görüp-öğrenme ve kültür alış-verişi olmaktan çıkmış, insanın doğayla bütünleştiği, uygarlık değerleri ile buluştuğu, kendini yeniden tanıdığı ve ürettiği, modern toplumun neden olduğu yabancılaşmanın boyunduruğundan kurtulabildiği bir eylem haline dönüşmüştür.
Alternatif turizm, deniz-kum-güneş gibi sahil kesimlerine yayılmış geleneksel ve klasik kitle turizmi ve şehir turizminin olumsuz etkilerini azaltmak amacıyla oluşturulmuş, yeni turistik ürünlerin bir araya getirilmiş olduğu (kuş gözlem, yayla, sağlık, inanç turizmi gibi) turizm çeşidi olmaktadır.
Alternatif turizm Kavramını ortaya çıkaran etkenleri şöyle sıralayabiliriz:
• Alternatif turizm türleri, turizmin yıl geneline yayılmasını ve kıyı şeridi dışındaki bölgelerin turizmi ekonomik gelişim aracı olarak görmesi,
• Yerel yönetimlerin turizm gelişimini altyapı ve üstyapı eksikliklerinin giderilmesinde bir araç olarak görmesi,
• Birleşmiş Milletler, Dünya Turizm Örgütü ve UNESCO gibi kuruluşların alternatif turizm türleri teşvik edici çalışmaları,
• Dünya Bankası, Avrupa Birliği gibi dünya ekonomisinde önemli aktörlerin küçük girişimcilik politikalarını finansal açıdan desteklemesi.
1.4. ALTERNATİF TURİZMİN ÖZELLİKLERİ
Alternatif turizm, tatil anlayışında küresel tek biçimlilik yaratan, modern insanın dinlence ihtiyacını karşılarken onları her şey dâhil veya ultra her şey dâhil sistemlerle pasifleştiren kitle turizminin aksine, katılımcıyı aktif halde dinlendiren dinlence modelleri önerir. Alternatif turizm, kültürel bir unsurdan doğal güzelliğe, bir metropolden küçük bir köye, yağmur ormanlarından çöle, inançtan şarap veya kumara kadar çok geniş bir ürün yelpazesi dâhilinde katılımcısına aktif eğlen-dinlen olanağı sunmaktadır. Bu nedenle her alternatif turizm türünün pazar payı küçük olsa da toplamda oldukça büyüktür.
Alternatif turizm pazarının özelliklerini şu şekilde özetlemek mümkündür:
•Alternatif turizm pazarı, katılımcılarına amaçları doğrultusunda aktif bir dinlence olanağı sağlar.
•Katılımcılarının ziyaretleri esnasında ihtiyaçları organize edilir; ancak zaman kullanımı kendilerine bırakılır.
•Kitle turizminde olduğu gibi sadece konaklama işletmesi ve karşılayıcı seyahat işletmesi çalışanları ile değil yerel esnaf ve halk ile temas halinde olmasına olanak verir.
•Katılımcısına yapay değil ziyarete konu olan çekiciliği otantik bir şekilde deneyimlenmesine olanak sağlar.
•Alternatif turizm pazarı tüketiciye farklı alternatifler ve ürün çeşitliliği sunar.
•Her yerleşim merkezi turizmden gelir elde ederek ekonomik fayda sağlamasına neden olmaktadır.
•Ürün çeşitliliği sağlayarak tur operatörlerinin pazarı istedikleri gibi yönlendirmelerini önlemektedir.
•Küçük, yerel işletmelere ve yerel ekonomilere katkı sağlamaktadır.
•Turizm gelirlerinin yıl geneline yayılmasına ve dengeli dağılmasına olanak sağlamaktadır.
Kıyı şeridi dışında kalan alanlarında kalkınmasına neden olmaktadır.
•Kıyı şeridi dışında kalan alanların alt ve üst yapının yerel estetiğe uygun gelişimlerine zemin hazırlamaktadır.
•Turizmin mevsimsel yoğunlaşmasını ve kitlesel tüketimin zararlarını önler.
•Oluşan rekabet tüketici lehine sonuçlar yaratmaktadır.
•Korumacı bir yaklaşımla doğal ve kültürel değerleri korumaya çalışarak gelecek nesillerin ihtiyaçlarını dikkate alır.
•Refah düzeyine katkı vererek kırsal alanlardan büyük kentlere göçün önüne geçmeye çalışarak sosyal yapının korunmasına katkı sağlar.
•Kaybolmaya yüz tutmuş yerel otantik değerlerin canlanmasına yardımcı olur. Kitle turizmi genel olarak kıyı şeridine sıkışırken, alternatif turizm her alanda geliştirilebilir.
Alternatif turizm, ölçek ekonomisine uygun olarak yapılan büyük konaklama tesisleri veya işletmeler yerine küçük ve orta boy işletmelerin ve tesislerin yapımını öngörmektedir. Bu anlayışa uygun olarak yerel ve kültürel öğelerin ön plan çıkarıldığı, küreselleşmenin etkisinden daha uzak, küçük girişimci veya sermaye sahipleri tarafından işletilen ve ağırlıklı olarak yerel halkın istihdam edildiği küçük konaklama birimlerinde ve tesislerde hizmet sunumu yapmayı ve bu şekilde ziyaretçilerin temel gereksinimlerini karşılamayı öngörmektedir. Seyahatler charter seferler yerine, tarifeli seferler veya daha küçük kara, hava, deniz ulaşım araçlarıyla sağlanmalıdır. Bu anlamda kitle turizmine oranla daha pahalı olmakla beraber, alternatif turizm katılımcıları daha fazla ödemeyi göze alan tüketicilerdir.
Kitle turizmi ile alternatif turizm arasındaki farklılıklar, Tablo 1’de gösterilmektedir.
Tablo 1: Kitle Turizmi ve Alternatif Turizm Arasındaki Farklılıklar
KİTLE TURİZMİ ALTERNATİF TURİZM
Alternatif Turizm Taşıma kapasitelerini zorlar.
Taşıma kapasitelerini dikkate alır.
Mekân ve zamanda yoğunlaşır. Mekân ve zaman açısından yayılma vardır.
Gelişim hızlı ve tüketim yönlüdür. Gelişim yavaş ve sürdürülebilir niteliklidir.
Turistik işletmeler büyük ölçekli ve uluslararası standartlara uygundur.
Turistik işletmeler, küçük ölçekli ve yerel girişimcilere öncelik verir.
Genellikle kıyılarda yoğunlaşır. Her bölgede geliştirilebilir.
Yerel mimariyi yok eden genel bir mimari anlayış hâkimdir.
Özgün ve yerel mimariyi dikkate alan anlayış hâkimdir.
Yerel halkla etkileşime olanak sağlamaz ve bölge ekonomisine katkısı çok düşüktür.
Yerel halk ve turist arasındaki etkileşim ve iletişim uyumlu ve yoğundur.
Büyük sermayelerin yönettiği büyük tur operatörlerine bağımlıdır.
Küçük ölçekli uzman tur operatörlerinin ve seyahat acentalarının kontrolündedir.
Yerel ürünlerden ziyade küresel standartlara bağlı ürün ve hizmetler ağırlıklıdır.
Geleneksel, yerel ve özgün ürünlerin korunmasına ve üretimine değer verir.
Gelişim büyük sermayelerin arzuladığı ölçek ekonomilerine dayalıdır.
Gelişim planlı ve yerel politikalara dayalıdır.
Kaynak: Akoğlan Kozak,M., ve BahçeDetay Yayıncılık, 2. Baskı, Ankara, s.102.
Alternatif turizmin giderek artan bir önemi olduğu görülmektedir. Dünyada 80’li yıllardan sonra deniz turizmine alternatif olarak başlayan turizm aktiviteleri giderek çoğalmaktadır. Tüm yıla yayılma özelliği ve değişik hedef kitlelere hitap etmesi de alternatif turizm türlerine ilgiyi artırmıştır. Özellikle Türkiye’de 90’lı yıllarda alternatif turizm önemini
göstermeye başlamış ve son yıllarda Türk turizm sektörü alternatif turizmin önemini fark etmiştir.
Beşeri, ekonomik ve sosyal girdiler açısından turizm sektörü, bölgenin kalkınmasında kilit rol üstlenmektedir. Turizm faaliyetlerince zengin olan bölgelerde, artan turist sayısıyla, bölgesel ve yerel düzeyde pazarlama dinamiklerine de hareket kazandırılacaktır. Turizmin çeşitlenmesi, bölgede yeni faaliyet alanlarına olanak tanıyacak, mevcut durumdaki işletmelerin gelirlerinin artmasına katkıda bulunacaktır. Yeni iş olanakları ve artan istihdamla, hem bölgeler arası gelişmişlik farkı azalacak hem de girişimcilik, markalaşma, yatırım, pazarlama gibi konularda bölgeyi önemli bir konuma taşıyacaktır.
1.5. ALTERNATİF TURİZMİN YARARLARI
Yapılan araştırmalarda katma değeri fark edilen alternatif turizm türlerine büyük ilgi gösterildiği ve daha çok önem verilmeye başlandığı ortaya çıkmaktadır. Bu araştırmalardan birinde ilginç sonuçlara varılmıştır. Söz konusu araştırmada alternatif turizm şekilleri ve güneş- deniz-kum olarak nitelendirilen turizme yönelimlerde şöyle bir tablo ortaya çıkmıştır: Güneş- deniz- kum tatillerinin turizm etkinliklerindeki payı 2002’de % 62 iken 2004’te % 39’a gerilemiştir. Kültürel etkinliklerin oranı ise 2019 yılında % 12 iken % 23’e çıkmıştır. Sağlık turizminde de artış % 3,7’den % 7’ye çıkmıştır. Yine aynı araştırmada hafta sonu turizm etkinlikleri % 2’den % 6 ‘ya yükselmiştir. Bu değişmeler kitlelerin alternatif turizme yöneldiğini göstermektedir. Yani kısaca 3S(Sea-Sun-Sand) diye anılan (deniz, güneş, kum) geleneksel üçlünün yerini, giderek 3E diye anılan (eğlence, eğitim, heyecan) turizm çeşitlerinin aldığı görülmektedir.
Dünya genelinde turizm faaliyetlerinin gün geçtikçe değişik alanlara kaymakta olduğunu, özellikle yeni mekânlar ve alternatif turizm türlerine olan ilginin arttığını çeşitli araştırmaların sonuçlarından anlamak mümkündür. Bunun bir sonucu olarak turizme katılan insanlar tarafından yeni bölgeler tercih edilmekte, yeni turizm ürünlerine olan talep artışı buna paralel olarak gelişim göstermektedir.
Gittikçe yaygınlaşan alternatif turizmin güneş-deniz-kum turizmi olarak nitelenen ve sadece kıyılarda yoğunlaşan turizm şeklinden farklı olarak birçok yararları bulunmaktadır. Bu yararların başlıcalarını şu şekilde sıralayabiliriz:
• Alternatif turizm, geleneksel turizmle nüfusun kıyı kesimlerine dengesiz ve sağlıksız bir şekilde yığılmasına yol açmasını önleyerek ülkenin nüfus dağılışının yapay bir zorlamayla olumsuz yönde etkilenmesini, dengesiz ve istikrarsız göçlere sebep olmasını önler.
• Alternatif turizmde kültürel geziler ön plandadır. Bu turlardan, olağanüstü haller dışında vazgeçilmez.
• Güneş, deniz, kum olarak bilinen ve sınırlı bir alanda gerçekleştirilen, daha çok eğlenme ve dinlenmeyi amaçlayıp çoğu zamanı otelle deniz arasında geçen istikrarsız bir yapıya sahiptir. Bu yüzden haksız rekabet ve siyasi nedenlerle önemini kaybedip terkedilebilir.
Alternatif turizm, ise öğrenme, sosyal ve kültürel aktivitelere yönelik daha farklı etkinlikleri amaçlayan daha istikrarlı bir yapıya sahiptir.
• Alternatif turizm, zaman zaman oluşan olumsuz sosyal ortamlardan ve global sermaye dalgalanmalarından, daha az etkilenir.
• Alternatif turizm, yerel, doğal ve kültürel mirasın etkinliğini artırarak turizmi daha geniş alanlara yayar. Böylece daha geniş kitlelerin sosyal, ekonomik ve kültürel seviyelerini yükseltir.
• Alternatif turizm faaliyetlerinin belli bir süre ile sınırlı yani geçici olmayıp zaman ve mekâna bağlı olmayan sürekli bir özelliği vardır.
• Bu çeşit turizm faaliyetleri yeni iş imkânları ortaya çıkararak hem turizm faaliyetlerine ek katkılar sağlar hem de Türkiye gibi insanlarının sosyal güvenceleri ile ilgili olarak problemler yaşanan ülkelerde, bu sektörde çalışan insanların mevsimlik olarak değil, sürekli çalışmasına sebep olur.
• Taleplerde alternatif faaliyetlere yönelerek arz-talep dengesini oluşturur. Sürekli kullanılan turizm kaynaklarının yıpranıp yok olmalarını önleyerek turizm değerlerini korur ve ömürlerinin uzamasını sağlar.
• Ülkeleri bütün yönleriyle tanıtır ve sevdirir, halklarının yakınlaşmasını sağlar.
• Alternatif turizmde turistler, doğaya, çevreye, tarihsel ve kültürel mirasa karşı daha duyarlıdırlar.
• Dünya ülkelerinin ortak miraslarını öğrenme ve koruma istek ve eğilimleri daha fazladır.
• Alternatif turizme yönelenler, yüksek satın alma gücü ve genelde daha eğitimli olmaları nedeniyle daha farklı bölgelere yüksek katma değer sağlarlar.
• Alternatif turizm çeşitleri, sürdürülebilirlik ilke ve politikalarıyla geliştirildiğinde turizm değerlerinin küreselleşme karşısında yok olmasını engelleyici bir özelliğe sahiptir.
1.6. ALTERNATİF TURİST KİMDİR?
Alternatif turizm faaliyetlerini tercih edenler daha sosyal, eğitimli, meraklı, daha bağımsız hareket edebilen, araştırma ve inceleme ruhuna sahip, gezdiği yerlerde daha çok para ve zaman harcayan; doğal, tarihi ve kültürel mirası koruyan ve saygı gösteren, yerel halka daha ilgili ve toplu gezileri benimseyen ve tercih eden kişilerdir. Bu faaliyetlerine katılanların toplumsal statüleri, diğer turistik etkinliklere katılanlara göre daha yüksektir.
Alternatif turizme katılan gezginler, kitle turisti gibi tek tip değildir. Bu tür turizmde, seyahate katılanlar az sayıda gruplar halinde veya bireysel olarak seyahat ederler. Bu gezginler, eğitimli ve varlıklı kişilerdir, doğaya duyarlıdırlar, yöre halkıyla ilişki kurmak isterler ve yöre halkının çıkarlarını gözetirler. Alternatif turist, katıldığı turizm faaliyetiyle olan ilgisi, tecrübesi, aktiviteye katılım biçimi ve yoğunluğu, risk alma derecesi gibi kriterlere göre acemi, meraklı, uzman ve fanatik olarak çeşitli kategorilere ayrılırlar. Bütün bu kategorilerin özelliklerini aşağıda sıralamak mümkündür. Alternatif turist;
• Daha iyi eğitimli
• Daha yüksek gelir sahibi
• Daha üst toplumsal sınıflar üyesi
• Kendine daha çok güvenen
• Çevreye ve kültürel değerlere daha saygılı ve bilinçli
• Ne istediğini bilen
• Daha aktif
• Daha sosyal
• Daha üst seviyede ihtiyaçlara sahip
• Daha fazla kaliteli ürün ve hizmet talep eden kişilerdir.
2.BÖLÜM
2.1. KEŞAN BÖLGESİNDE TURİZM
Keşan, Türkiye’nin Kuzeybatısında yer alan, Yunanistan ve Bulgaristan’a sınır komşusu olan Edirne iline bağlı bir ilçedir. Keşan İlçesi; İstanbul-Tekirdağ-Yunanistan ulaşım yolu üzerinde bulunmaktadır. Keşan İlçesi, Edirne İl’inin en büyük ve en güneyinde kalan ilçedir.
Turizm bölgeler arası dengesizliği gidermede önemli rol oynamaktadır. Keşan gibi gelişmekte olan ülkelerin turizm pazarından aldıkları payı artırmaları, ancak sundukları turizm hizmetlerini ve ürünlerini çeşitlendirmeleri ile mümkün olmaktadır. Turizm hizmet ve ürünlerinin çeşitlendirilmesinden kasıt, alternatif turizm faaliyetlerinin geliştirilmesi ve her yönden daha faydalı olan bu turizm faaliyetlerinin gelişmesini önleyici engellerin kaldırılmasıdır.
Resim 3: Keşan genel görünüm
Akdeniz ikliminin Marmara’ya özgü geçişli iklim tipi ve yağış özellikleri bölgenin tarımsal olarak gelişmesini sağlamış ve bölge ekonomisinde tarımı birinci sıraya taşımıştır.
Buğday, ayçiçeği ve arpa başta olmak üzere sulu tarım olanaklarına bağlı olarak sebze ve meyvecilik, çeltik, şekerpancarı üretimi artmış, seracılık ve bağcılık alanında da gelişmeler kaydedilmiştir. Domates, biber, kabak, patlıcan gibi sebzelerle, elma, armut, badem, erik ve şeftali gibi meyveler en çok yetiştirilen ürünler arasındadır.
Keşan'ın önemini daha da artıran bir diğer özelliği de ormanları ve Trakya topraklarının Ege Denizindeki kıyısı Saros Körfezi'dir. Yüzlerce bitki çeşidi ve 40’ tan fazla hayvan türü ile
Koru Dağları bölgesinin oksijen deposunu oluştururken, Saros Körfezi de bölge turizminin gelişmesine olanak sağlamaktadır.
Keşan, coğrafi olarak da özel bir yerde bulunmaktadır. Ulaşım açısından Tekirdağ, İstanbul, Edirne’nin kesişim noktasında bulunan ilçede aynı zamanda Balkanlara da günlük otobüs seferleri düzenlenmektedir.
Keşan’da büyük ve küçükbaş hayvan yetiştiriciliği ekonomide önemli bir paya sahiptir.
Hayvansal yem temini ve hayvan ırkının gelişmesini sağlayan önlemlere paralel olarak geliştirilen sektörde süt üretimi özel bir yer tutar.
Keşan bölgesinde bulunan peynir üreticilerinin hem megakent İstanbul’a hem de Avrupa’ya yakın olması avantajıyla dünyada gittikçe daha çok önem kazanan Alternatif turizm hareketlerine katkıda bulunması beklenmektedir.
Keşan bölgesinin doğu ve batı uygarlıklarının geçiş noktasında olması, bölgede çeşitli medeniyetlerin kurulmasına neden olmuştur. Bu medeniyetlerden kalan eserler de Keşan ve bölgesini tarihi değer bakımından önemli bir konuma getirmiştir. Doğal, tarihi ve kültürel kaynakların zenginliği, iklim ve coğrafi koşullar, turizm çeşitliliği, misafirperverlik, turizm altyapısı, mesleki ve sivil toplum kuruluşlarının turizme önem göstermesi Keşan bölgesi turizm sektörünün gelişimini hızlandıran avantajlar arasında yer almaktadır.
Keşan nüfusu 2019 yılına göre 83.373’tür. Doğuda Malkara, batıda Enez ve İpsala, kuzeyde Uzunköprü, güneyde Gelibolu ve Saros Körfezi'yle çevrelenen ilçenin, 5 beldesi 44 köyü vardır. Genel olarak göçmen kültürüne sahip Keşan köylerinin her birinin kendine özgü özellikleri bulunmaktadır. Kırsal turizm açısından önemli potansiyele sahip bu köylerde yöresel ürünler önemli turizm faaliyetleri arasındadır.
Keşan Anadolu’yu Avrupa’ya bağlayan önemli bir güzergah üzerindedir. Tarihi ve doğal özellikleri itibarıyla turistik bir bölgedir. Keşan bölgesinde bulunan 70 km’lik Saros Körfezi; güneyden Gelibolu ilçesine bağlı Adilhan köyüne sınır olan Sazlıdere köyünden başlayarak Güneybatıya doğru Gökçetepe, Mecidiye, Erikli, Danişment, Yayla ve Enez bölgesini içine alacak şekilde uzanmaktadır. Dünyanın kendi kendini temizleyebilen Saros körfezinde 144 çeşit balık, 170 çeşit sualtı canlısı toplam 378 deniz canlısı bulunmaktadır.
Deniz turizmi yanında sualtı turizmi açısından da zengindir. Saros körfezinde su altı müzesi bulunmaktadır. Körfezin birçok yerinde ormanla deniz birleşmiştir. Mavi bayraklı Saros sahil kumsalı Türkiye’nin üç büyük kumsalından biridir. Keşan, Enez, İpsala bölgesi yaz sezonunda yaklaşık toplam 3 milyon turiste hizmet vermektedir.
Ege Denizi’nin kuzeyinde yer alan Saros Körfezi’nin Kuzey kıyıları, Keşan’ın Güney sınırlarını oluşturur. Adilhan Köyü ile Enez İlçesi arasında kalan bu kıyıların uzunluğu 75.787 metredir. Birçok noktadan denize girmeye elverişli olan bu sahil şeridimiz uzun kumsallarıyla bilinmektedir. Saros kıyı şeridi deniz, doğa, kamping, dalış ve windsurf gibi turizm etkinliklerine oldukça elverişlidir. Flora ve fauna yönünden de zengin olan bu bölge 08.12.2006 tarih ve 26370 sayılı resmi gazete ile “Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi” ilan edilmiştir. Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi içerisinde yer alan Gökçetepe ve Danişment tabiat parkları ise doğal güzelliklerinin yanı sıra İstanbul’a yakınlığı, denizi, kumu ve ulaşım kolaylığı ile de yoğun ilgi görmektedir. Yerleşimi bulunmayan üç adalar, kızılçam
ormanlarıyla kaplı kıyılar, temiz suları, Enez ve İbrice’de bulunan limanlarıyla Saros Körfezi yat turizmi için Kuzey Ege’de önemli bir potansiyel oluşturmaktadır. İstanbul’a en yakın Ege Kıyıları olan Keşan’a bağlı Erikli ve Enez sahilleri, son yıllarda tamamlanan Tekirdağ-Keşan bölünmüş yol ile daha çok tercih edilmektedir.
Resim 4: Keşan- Erikli sahili
Keşan merkezde bulunan bazı tarihi eserler şunlardır:
Hersekzade Ahmet Paşa Camii 16. Yüzyılda Osmanlı Veziriazamı Ahmet Paşa tarafından yapılmıştır. Cami kare planlı olarak yapılmış ve kurşun kaplı bir kubbeye sahiptir.
Cami iç ve dış mimarisi ile dikkat çekmektedir. Özellikle caminin iç duvarlarında bulunan kalem işi süslemeleri görülmesi gerekir.
Resim 5: Keşan Hersekzade Ahmet Paşa Camii
Taş evler: Hersekzade Ahmet Paşa Camii çevresindeki mahallelerde yer alan taş evler Keşan'ın tarihi dokusunu en iyi gösteren yapılardandır. Günümüzde yok olma tehlikesi ile karşı karşıya bulunan bu taş evlerin çoğu Osmanlı döneminden kalmıştır. Tarihi Hastane binası ile Öğretmen Evi de mimari özellikleri ile görülmesi gereken tarihi yapılardan olup 1900’lü yıllarda yapılmış anıtlar kurulu tarafından tescilli tarihi taş binalardır.
Resim 6: Keşan Taş evler
Keşan'da zamana meydan okuyan eserlerden birisi de Mercan Köyü'ndeki tarihi taş köprüdür. Osmanlı köprü mimarisinin belirgin özelliklerini taşıyan köprü, üç kemerli olup su taşkınlarına karşı etkili olmuştur.
Resim 7: Keşan Mercan köyü taş köprü
2.2. SAROS KÖRFEZİ
Keşan ve Enez ilçelerini çevreleyen Saros körfezi, kuzey Ege denizinin 60 km.lik bir sahille uzanan üçgen biçimli tertemiz kumsallarla kaplı bir kıyı şerididir. Saros Körfezi dünya üzerinde kendi kendini temizleyen denizlerden biridir.
Erikli, ibrice, Yayla, Karaincirli, Gülçavuş, Sultaniçe, Küçükevren, Vakıf, Sazlıdere, Enez, Danişment, Mecidiye ve Gökçetepe gibi sahilleriyle deniz, kamp, dalış, yelken ve kültür turizminde alternatifler sunan Saros Körfezi, komşu iller başta olmak üzere özellikle İstanbulluların tercih ettiği turizm merkezleri arasında yer almaktadır.
Resim 8: Saros Körfezi
Saros Körfezi'nde 144 cins balık, 78 tür deniz bitkisi ve 34 tür sünger görülebilmektedir.
1970'li yıllarda gelen Kaptan Cousto, yaptığı dalışların sonunda Saros körfezine hayran kalmış ve Saros için “Kızıldeniz'in kuzey versiyonu” tanımını yapmıştır. Saros körfezi ayrıca; dünyada rüzgâr sörfü sporuna en uygun denizlerden birisi olarak kabul edilmektedir.
Saros körfezi, su altı zenginliklerinin oldukça cömert olması nedeni ile amatör veya profesyonel Türkiye'nin dört bir yanından birçok insanı bölgeye çekmektedir.
Sualtı zenginliklerin en yoğun olduğu ve dalmaya elverişli bölgeler, Keşan ve Enez ilçe sınırlarındaki Erikli, Mecidiye, İbrice, Uzunkum, Toplarburnu, Kömür limanı, Enez Liman yerleşimleri çevresinde yer almaktadır.
Saros körfezinde bulunan su akıntı yolları ile berrak bir görüntü sunmakta ve çok çeşitlilikteki mercan kayalıkları sualtı fotoğrafçılarının da ilgisini bölgeye çekmektedir.
Resim 9: Saros Körfezi kıyıları 2.3. KEŞAN BÖLGESİ KÖYLERİ
Keşan ilçesine bağlı köyler de alternatif turizm çeşitliliği açısından zengin bir potansiyele sahiptir. Çoğunlukla balkanlardan göç edenlerin oluşturduğu köylerin ortak özellikleriyle birlikte, her köyün kendine özgü yemek, tarihi, doğal ve kültürel değerleri bulunmaktadır. Bu köylerde turistik ürünler yaratılarak oluşturulacak alternatif turizm çeşitleri bölge turizmini harekete geçirecektir.
Örneğin, Çamlıca köyünün ünlü bocuk gecesi şenliği, Cografi işaret tescilli Çamlıca Bodur Elması, Bahçeköy Kahvaltısı, Pırnar Köyün Sokoko şelalesi, Mahmut Köyün Orhun Peynir Fabrikası, Gökçetepe ve Danişment köyünün deniz kıyısındaki Tabiat parkı, İzzetiye köyünün “Turizm köyü” olma potansiyeli, Yenimuhacir köyünün Keşkek festivali, Coğrafi İşaret tescilli Keşan Satır Eti, Yeniceçiftlik köyünün Boşnak Böreği, Coğrafi İşaret tescilli Siğilli Bamyası, Enez Çavuşköy kirazı, Çeribaşı köyü çileği, Şabanmera köyü ekşimaya ekmeği, Karaincirli manda sütü ve ürünleri, İpsala pirinci, Gala Gölü ve daha birçok özellikleri Keşan bölgesinde alternatif turizm için büyük bir potansiyel oluşturmaktadır. Ayrıca köy düğünlerinin vazgeçilmez oyunu “Keşan Karşılaması” da bölgenin kültür özelliklerini önplana çıkarmaktadır.
Keşan bölgesinde alternatif turizm çeşitleri avantajına sahip bazı köyler de aşağıda açıklanmıştır.
2.3.1. GÖKÇETEPE KÖYÜ, KEŞAN
Gökçetepe, Keşan İlçe merkezine 25 km uzaklıktadır. Gökçetepe Köyü'ne Keşan ilçe merkezinden, İzzetiye, Bahçeköy, Çamlıca köyleri kara yolu güzergâhı üzerinden ulaşılmaktadır.
Resim 10: Gökçetepe haritası
Saroz kıyısında yer alan Gökçetepe Köyü, tarihi geçmişi, doğal ve kültürel peyzaj özellikleri ile karakteristik bir kırsal yerleşim alanıdır. Bahçe duvarları genellikle taş malzeme ile örülmüştür. Sokaklar dar, kıvrımlı ve eğimlidir. Tahıl üretimi, hayvancılık ve yaz döneminde görülen turizm ekonomik hayatı şekillendirmiştir. Köye genel ulaşım asfalt ve stabilize yollar ile sağlanmaktadır. Köyün aynı zamanda Edirne’nin yaz turizmi açısından önemli potansiyeller barındıran Saroz Körfezi’ne kıyısı bulunmakta, plajları yer almaktadır. Yerleşim alanı deniz manzarasına hâkim bir şekilde kurulmuştur.
Eski adı “Maris” olarak bilinen Gökçetepe Köyü, etnik açıdan Göçmen Köyü olarak tanımlanabilmektedir. Gökçetepe, Saros deniz kıyısına 2 km uzaklıkta, tepe üzerine kurulmuş tarihi dokusunu koruyan bir köydür. Farklı kültürlerin birleşimi olan Gökçetepe köyünde evlenme düğünü, sünnet düğünü, bayram kutlamaları önemlidir ve kendine ait özellikleri vardır.
Her yıl Mayıs ayının başında baharın gelişi olarak kutlanan Hıdırellez eğlenceleri Gökçetepe köy merasında akşamdan hazırlanan yiyecekler, kurabiye ve böreklerle piknik yapılarak kutlanır. Geleneksel köy düğünlerinin halen yapıldığı Gökçetepe köyünde düğüne özel, yerel müzikler eşliğinde dans edilir ve yemekler pişirilir. Düğün Çorbası, Keşkek, Zerde bunlardan en önemlileridir.
Gökçetepe’de toplam 3,5 kilometre uzunluğunda ve 6 farklı koydan oluşan bir tabiat parkı bulunmaktadır. Kendine özgü fauna ve floraya sahip olan Keşan Tabiat Parkında hem deniz, kum, güneş turizmi, hem de çadır, karavan kampı, rekreasyon alanı gibi alternatif turizm için olanaklar yer almaktadır. Tabiat parkında ayrıca paint ball, survivor gibi outdoor faaliyetleri veya doğa sporları yapılabilmektedir.
Resim 11: Gökçetepe Tabiat Parkı 2.3.2. MAHMUTKÖY, KEŞAN
Mahmutköy, Keşan ilçesine 17 km uzaklıktadır. Köyün ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır. Buğday, ayçiçeği, pancar, çeltik, kuru fasulye, domates, biber, patlıcan, salatalık, karpuz, kavun, kabak, üzüm, erik, elma, armut ve kiraz yetiştiriciliği köy halkı tarafından yapılmaktadır.
Eski bir Rum köyü olan Mahmutköy’de yaklaşık 450 kişi yaşamaktadır. Köyde etnik yapı olarak, Pomak, Gacal ve Boşnak aileleri kendilerine özgü gelenek ve göreneklerini yaşatmaktadırlar.
2016 yılında Keşan Saros Doğa Sporları Topluluğu (SARDOS) Mahmutköy’ü önemli bir bisiklet rotası olarak belirleyecek destinasyon oluşturmuşlardır.
Mahmutköy’de düğünler geleneksel olarak yapılmaya devam etmektedir. Düğünde ve bayramlarda yapılan yemekler arasında tavuk çorbası, kuru fasulye, tas kebabı, tahin helvası ve zerde önemli yer tutmaktadır.
Mahmutköy kuru fasulyesi, lezzeti, kolay pişirimi ve dayanıklılığıyla ün kazanmıştır. Yıllık 100 tona yakın üretilen kuru fasulyesi coğrafi işaret tescillidir.
Resim 12: Mahmut köy Kurufasülyesi
Mahmut köyde hayvancılık, dolayısıyla süt ve süt ürünleri de oldukça yaygındır. Köyde bir peynir imalathanesi bulunmaktadır.
Resim 13: Mahmutköy Peyniri
2.3.3. PIRNAR KÖYÜ, KEŞAN
Köyün eski adı Varnitsa’dır. Yunanistan'ın Drama kasabasından gelen köylüler, köyün ismini meşe anlamını taşıyan Pırnar olarak değiştirmişlerdir.
Köy halkı tarım ve hayvancılıkla geçinmektedir. Köyde buğday, ayçiçeği, mısır, kabak çekirdeği, üzüm ve çilek yetiştirilmektedir. Pırnar köyü toprak koşulları tıbbi ‐ aromatik ve süs bitkilerinin yetiştirilmesi için de uygundur.
Köyün nüfusu 450 civarındadır. Köyün gelenek ve görenekleri, Pomak gelenek ve göreneklerine uyumludur. Pomakça dili halen köy halkı tarafından günlük yaşamda da kullanılmaktadır. Köyün günlük yaşamının yanında düğün ve bayramlarda kendine özgü kutlamaları ve yemek kültürü bulunmaktadır. Sakatatlarla yapılan Düğün çorbası, kaçamak, bulgurlu, kesikli börek, erişte, kuskus önemli yemekler arasında bulunmaktadır. Köyün içinde bulunan tarihi un değirmeni köylüler tarafından halen kullanılmaktadır. Ekşi maya ile yapılan Köy ekmeği çok lezzetlidir.
Resim 14: Pırnarköy Köy ekmeği
Pırnar köyü son yıllarda hem turistlerin hem de doğa severlerin uğrak yeri olmuştur.
Çilek başta olmak üzere köyde yetiştirilen doğal ürünler köyün ekonomisine katkı sağlamaktadır. Köyün girişinde bulunan marangozhanede ahşaptan orijinal masa ve sandalye üretilmektedir. Turizm köyü olmak için projelerde yer alan Pırnar köyü kadınları, bahçelerinde ürettikleri ürünlerle ekoturizm yapmaktadır. Eski evleri, manastır ve İskoko şelalesiyle tarihi ve doğal eserlere sahip olan Pırnar köyünde ev pansiyonculuğu da gelişmektedir.
Keşan bölgesinin en büyük ve tek şelalesi olan İskoko şelalesi Pırnar köyünde bulunmaktadır. Çamlıca ile Gökçetepe yol üstünde bulunan Pırnar köyü hem yazlıkçıların hem de ekoturizm meraklıları için vazgeçilmez bir yer olmaktadır. Pomak dilinde “Küçük göl”
anlamına gelen Iskoko şelalesinin döküldüğü yerde küçük bir lagün oluşmakta ve uzun süre göl halinde kalmaktadır.
Doğa ve bisiklet severlerin tercih ettiği önemli bir rota olan İskoko şelalesinin de yer aldığı doğa yürüyüş ve bisiklet rotası alternatif turizm çeşitlerindendir.
Resim 15: Pırnarköy Sokoko Şelalesi
2.3.4. İZZETİYE KÖYÜ-KEŞAN
İzzetiye köyü Keşan ilçesine 2 km uzaklıktadır. Köyün adının köy halkını Yunanlardan kurtaran İzzet Bey'den geldiği söylenmektedir. Köyün ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır. Keşan bölgesinde ekilen Ayçicek ve buğdayın büyük bölümü bu köyde ekilmektedir.
Modern tarımın yanında köyde hala tarla biçmek için oraklar, susam dövmek için dübekler, buğday dövmek için dövenler kullanılmaktadır. Bu da doğa ve kültür temelli alternatif turizm olan geleneksel tarım ve çiftlik turizmi için temel oluşturmaktadır.
Resim 16: İzzetiye genel görünüm
İzzetiye köyü, İstanbul, Çanakkale ve Avrupa’yı Anadolu’ya bağlayan ve turizm beldesi olan Saros körfezinin kavşak noktasında bulunmaktadır. İzzetiye köyü bu konumuyla bölge turizminde hak ettiği payı almak için girişimlerde bulunmaktadır. “İzzet-ikram Pazarı” köy kadınlarının evde ürettikleri yöresel ürünleri gelen misafirlere sunmaktadırlar. Köyde yapılan bu ürünler aynı zamanda İzzetiye köyünü bölgenin turizm ve kahvaltı mekânı haline getirmiştir.
İzzetiye köyü yöresel ürün çeşitliliği açısından zengindir. İzzetiye köyünün tarihi, coğrafik, kültürel özellikleri yöresel ürün çeşitliliğini artırmıştır.
İzzetiye’nin ‘Turizm Köyü’ çerçevesinde hem gelir sağlamak hem de köyün tanıtılmasına, markalaşmasına katkı sağlamak amacıyla ev pansiyonculuğu ve köy kahvaltı mekanlarının faaliyete geçmesi de alternatif turizm çeşitliliğini artırmaktadır.
Resim 17: İzzeti ikram Pazarına hazırlık
2.3.5. ÇAMLICA KÖYÜ, KEŞAN
Çamlıca köyü Akdeniz ikliminin Marmara tipi etkisinde olup etrafı çam ormanlarıyla çevrilidir. Özellikle denize doğru uzanan dağ ve tepelerin arasında kalan vadiler mikro-klima özelliğine sahip olup, bu vadilerde ilkbahar etkisi diğer alanlardan 2 ya da 3 hafta önce başlar.
Tüm bu coğrafi avantajlar bölgede flora ve fauna anlamında Çamlıca’yı türler bakımından zenginleştirmiştir.
Örneğin, 2011 yılında Çamlıca Bodur Elması (Grabuna) coğrafi işaret almış olup 2012 yılında da “Çamlıca Kirazı” için markalaşmaya yönelik girişler başlatılmıştır. Köyde özellikle çam ve karaçalı balı üretimi yapılmaktadır. Api (arıcılık) turizmi için uygun bir destinasyon olmaktadır.
Resim 18: Çamlıca Elması
Çamlıca’da Balkan geleneği olan Bocuk Gecesi, 2004 yılından itibaren her geçen yıl artan yerli ve yabancı turistlerin katılımıyla kutlanmaktadır.
Bocuk gecesi, mevsimlerin dönüşümünü, insan topluluklarının davranış şekillerini, tabiata dair korkularını, kaygılarını ya da ümitlerini besleyen bir sembol olmuştur.
Her yıl ocak ayında düzenlenen Bocuk gecesinde, köy halkını bir arada tutan, sosyalleştiren eğlenceler düzenlenmektedir. Masallar anlatılır, bilmeceler sorulur, maniler, türküler söylenir. Darbuka, tef eşliğinde halk oyunları oynanır. Gençler kılık değiştirerek çeşitli oyunlar oynarlar. Bocuk gecesi ritüelinin sembolü olan kabak tatlısı her evde pişirilir. Kabak pişirilen eve o yıl kötülüğün gelmeyeceğine inanılmaktadır. Bunun yanında köye özgü ince akıtma, kar suyunda mısır haşlama, keten helvası, kar helvası, çekirdek, nohut, peksimet, börek, un helvası vb. gibi yemekler yapılır ve ikram edilir.
Resim 19: Çamlıca Bocuk gecesi
Ayrıca, Çamlıca’ya özgü gastronomik değeri olan Loznik, “Fangir-fingir” mantısı, Ciğer Sarması, Köbete, Umaç Çorbası, Kaçamak, Süt Böreği, Pırasa Böreği, Tatlı Kabak Böreği, ince akıtma gibi yöreye özgü yemekler halen yapılmaktadır.
Çamlıca eski bir Rum köyü olması sebebi ile Keşan bölgesinde en çok taş ev olan yerdir.
Köyün bu mimari özelliği Çamlıca Köyüne uluslararası kapıları açmıştır. 2017-2018 yıllarında uygulanan Çamlıca Muhtarlığı’nın ‘Ressamın Yolu Sanat Rotası’ projesi Bulgaristan- Ivaylovgrad kentinden yola çıkan ressamların çizdiği kültürel ve turistik eserleri kapsamaktadır.
Bu proje birçok ressam ve sanatseverin köye gelmesine ve tanınmasına neden olmuştur.
Çamlıca Köyü'ndeki genç, çocuk ve kadınların sokak ve evleri boyama yolculuğu bu projeyle başlamıştır. Köyün bu faaliyeti 2019 yılında "The Colours"(Renkler) projesi ile devam etmektedir.
Proje Türk ve Bulgar basınının yanı sıra uluslararası basında yer alınca İvaylovgrad ve Çamlıca köyünün ünü bütün dünyaya yayılmıştır. Sokak duvarlarına birbirinden güzel figürler çizerek renkli bir köy haline gelen köy turistlerin uğrak yeri olmuştur.
Sivil mimari çalışmalarında sokak ve evlerin tarihi ve kültürel özellikleri göz önünde bulundurularak çiçek, ağaç, hayvan figürleri çizilerek her sokakta farklı destinasyonlar oluşturulmuştur. Önemli bir bisiklet rotası gibi köyde alternatif turizm olanaklarını yansıtan resimler de yer almaktadır. Köyün sokakları düğün dış fotoğraf çekimleri için de cazip bir alan olmuştur. Çamlıca köyü tarihi ve turistik potansiyeli kullanılarak yapılan bu faaliyetler köye hem katma değer yaratmakta hem de ulusal ve uluslararası alternatif bir turizm rotası haline getirmektedir.
Resim 20: Çamlıca renkli Evleri
Resim 21: Çamlıca Kirazı
2.3.6. YENİMUHACIR BELDESİ, KEŞAN
Yenimuhacir beldesi, Keşan ilçesinin doğusunda yer almaktadır. Kuzeyinde Küçükdoğanca köyü, kuzeydoğusunda Danişment köyü vardır. Yenimuhacir'in civarından geçen kervan yolu nedeni ile merkez durumunda olduğu ve çevresindeki 7 köyün de bu merkeze bağlı olduğu bilinmektedir. Yenimuhacir beldesinde Trakya’nın iklim özellikleri görülür.
Yazları kurak ve sıcak, kışlar soğuk ve yağışlı, bahar mevsimi orta derecede yağışlı geçer.
Köyde hayvancılık başta olmak üzere sebze ve meyvecilik de gelişmiştir. Bölgede coğrafi işaret alan Keşan satır eti ile ünlü bir mekan bulunmaktadır.
Resim 22: Keşan Satır et
Yenimuhacir Keşkek Festivali de beldenin önemli gastronomik özelliklerindendir.
Yenimuhacir Kültür ve Dayanışma Derneği (YENKÜLDER) tarafından her yıl Yenimuhacir Beldesi’nde 2016 yılından itibaren organize edilmektedir. Festival çerçevesinde köy kadınlarının yaptığı Keşkek yemeği gösterisi çok ilgi görmektedir. Geleneksel Keşkek yemeği kalabalık bir ortamda, aynı sofrada bulunarak toplum içindeki dayanışmayı simgeleyen bir özelliğe sahiptir. Keşkek şenliği halk oyunları gösterileri, manilerin söylenmesi, yöresel oyunlar, yöresel müzik etkinlikleri, konserler, misafirlere Keşkek ikramı gibi faaliyetleri kapsamaktadır. Tarihten gelen bu gelenek kültür temelli alternatif turizm potansiyeli oluşturmaktadır.
Resim 23: Yenimuhacir keşkek yemeği 2.4. ENEZ İLÇESİ
Enez ilçesi, Trakya'nın en önemli akarsuyu olan Meriç Nehrinin denize döküldüğü yerde iki limanlı Antik Ainos kenti üzerinde kurulmuştur. İpsala ve Keşan ilçeleri arasında yer alan Enez’in 8000 yıllık bir geçmişi vardır. Hellenistik Çağ, Roma ve Bizans dönemlerine ait zengin bir tarihi olan Enez ilçesinde, Enez kalesi ve surları, Nekropol, Fatih camii (Ayasofya kilisesi), Has Yunus Bey Türbesi, Roma dönemi su terazisi, Küçük aile kiliseleri (Şapel), Roma dönemi
villası, Roma dönemi yol kalıntıları (Via Egnatia) ve sahil kervansarayı gibi tarihi kalıntılara sahiptir.
Enez, güneyde ve batıda Ege Denizi ve Yunanistan ile sınır olup, toplam 30 km deniz kıyısı bulunmaktadır. Enez bölgesinin toplam nüfusu 8356 olup, yüzölçümü 473 km²dir.
Enez doğal, tarihi, kültürel ve turistik özellikleriyle temiz deniz ve kumsalıyla balık çeşitleriyle doğa, kültür, tarih ve inanç turizmi açısından önemlidir. Bölgede çok sayıda yazlık konutların yanında otel, apart, pansiyon gibi konaklama tesisleri, yiyecek-içecek işletmeleri, eğlence yerleri de bulunmaktadır. Köylerinde endüstriyel ve bahçe bitkileri tarımı da yapılan Enez’de alternatif turizm olanakları mevcut turizm faaliyetleriyle yarışır durumdadır. Her yıl temmuz ayında yapılan Enez Av ve Balık Festivali de Enez için önemli tanıtım ve turizm faaliyetlerinden biridir.
Resim 24: Enez Kalesi
Resim 25: Enez sahil gün batımı
Enez, Türkiye’deki önemli dalış turizmi bölgeleri arasındadır. Enez kıyılarında su altı dalış turizmi deniz, kum, güneş turizmine paralel bir gelişim göstermektedir. Enez bölgesi su altı arkeolojik buluntuları yanında, deniz flora ve faunası bakımından zengin kıyılarımız olup sürdürülebilir bir yaklaşımla uluslararası su altı dalış turizmi destinasyonu haline gelmiştir.
Enez Kaymakamlığı’nın yürüttüğü “HAZİNE” projesi ile Enez kıyısından 2 km, limandan 4 kilometre açıkta ve 18 metre derinliğe sahip 300 metrekarelik bir alanda yapay resiflerle su altı müzesi oluşturulmuştur. Proje kapsamında inşa edilen ve belirtilen lokasyona batırılan, aslan figürü, tanrıça Nike heykeli, Enez Kalesi duvarı replikası ve Edirne Müzesindeki aslından kopyalanan rölyefler ve birçok deniz canlısı ile Enez, su altı dalış turistleri tarafından tercih edilmektedir.
Resim 26 : Enez’de kuş gözlemciliği
Resim 27: Enez’de sualtı dalgıçlığı
Enez ilçesinde bulunan, Türkiye’nin 36. Milli Park’ı olarak ilan edilen Gala Gölü 3.090 hektar sulak alan (Büyük Gala Gölü, Küçük Gala Gölü, Pamuklu Gölü) ve 3.000 hektar ormanlık alan (Hisarlı Dağı etekleri) olmak üzere toplam 6.090 hektar alandan oluşmakta ve ekoturizm açısından oldukça cazip bir bölge olmaktadır.
Gala Gölü Milli Parkı; Türkiye’nin Önemli Doğa Alanları, Önemli Kuş Alanları ve Önemli Bitki Alanları listelerinde bulunan ve Ramsar Kriterlerinin üçüne (4., 5. ve 6. kriterlere) sahip uluslararası A sınıfı bir sulak alan olan Meriç Deltası Sulak Alanının içerisinde bulunmakta olup; Karasal Ekosistem ve Sucul Ekosistem olmak üzere 2 ana kısımda ele alınarak değerlendirilmiştir.
Gala Gölü, doğa temelli alternatif turizm çeşitlerinden olan ve son yıllarda tercih edilen kuş gözlemciliği turizmi için önemli bir potansiyel oluşturmaktadır.
Resim 28: Enez Gala gölü
Enez bölgesinde sürdürülebilirlik yaklaşımının benimsenmesi, bölgenin en başta ekonomik ve sosyal alanda gelişmesine katkıda bulunmakta ve kültürel açıdan zenginleşmesini sağlamaktadır. Bölgede bulunan mevcut değerlerin korunması, geliştirilmesi ile tüketicilerin hizmetine sunulması asıl hedefler arasında yer almaktadır.
2.5. İPSALA İLÇESİ
Edirne’nin Güneybatısında yer alan İpsala, Meriç nehriyle birleşen bereketli İpsala Ovasına sahiptir. Keşan’da Altınyazı Barajı, Yeni Karpuzlu Göleti ve Sultanköy Barajı da İpsala sınırları içindedir. İpsala ovası Edirne’nin en büyük ve verimli tarım alanlarından biridir.
İpsala ekonomisi tarım ve tarıma dayalı üretimden oluşmaktadır. Türkiye’nin önemli pirinç, buğday ve ayçiçeği üretim yerlerinden olan İpsala’da tarıma dayalı sanayi oldukça gelişmiştir.
Edirne’nin Enez ve İpsala ilçe sınırlarında yer alan Gala Gölü, Türkiye’nin 36. Milli Park’ı ilan edilmiş olup çok çeşitli flora ve faunasıyla çevre illerdeki insanların vazgeçemediği
bir yer haline gelmiştir. Gala Gölü Milli Parkı, Türkiye’nin en önemli sulak alanlarından biridir. 3.090 hektarlık sulak alan ve 3.000 hektarlık ormanlık alan olmak üzere toplam 6.090 hektarlık alandan oluşmaktadır. Bölgenin sulak alanlardan oluşması özellikle çeltik (pirinç) üretimine olanak sağlamaktadır. Avrupa’dan gelen kuşların göç yolu üzerinde bulunan Gala Gölü, çok çeşitli kuş türünü barındırmaktadır. Milli parkta 163 kuş türü görülmektedir. Bu türlerin 46’sı yerli, 27’si kış göçmeni ve 90’ı ise yaz göçmeni kuşlardır. Bu durum Gala Gölü çevresinde av turizminin yapılmasına da imkan sağlamaktadır.
Av turizmi dünyada en çok kazandıran turizm faaliyetleri arasında yer almaktadır. Av turizminden ispanya 6 milyar dolar, Almanya 150, Fransa 90, Macaristan 25 milyon dolar kazanmaktadır. Özel ilgi turizmi olarak değerlendirilen av turizmine katılanların profili değerlendirildiğinde av turizmi lüks turizm kategorisinde yer almaktadır.
Ekim- Mart ayları arasında yapılan av sezonunun devam ettiği süre boyunca Gala Gölü çevresinin, av sporu ve turizmi açısından en ilgi gören yeri olarak bilinmektedir. Özellikle İstanbul ve çevre illerden gelen av tutkunları av yasaklarının kalkması ile Gala Gölü çevresine ördek avına akın etmektedir. Bu avlanma zamanı çeltik hasadının bittiği döneme denk gelmektedir. Bu katılımcıların bölgede avlandıkları süre boyunca çeltik üreticilerinin kaldığı barakalarda belirli bir ücret karşılığında kısa süreli de olsa konakladığı ve yiyecek- içecek ihtiyacını karşıladığı görülmektedir. Bu durum bölgenin ekosisteminin korunması ve sürdürülebilir av turizmi açısından önemli sorunlara yol açmaktadır. Bölgede aşırı avlanma, bilinçsiz avlanma, yasadışı (kaçak) avlanma, avcı güvenliği, çevre kirliliği (çöp ve plastik fişeklerin doğada bırakılması gibi), haksız kazanç elde etme gibi sorunlar Gala Gölü Milli Parkı ekosistemini tehdit etmektedir.
Oldukça önemli bir av turizmi potansiyeline sahip Gala Gölü çevresinde kontrollü ve sürdürülebilir av turizminin geliştirilmesi hayati önem taşımaktadır. Gala Gölü ve çevresinde kaçak ve kontrolsüz kara avcılığı yapılmaktadır. Özellikle ördek avına gelen av meraklılarının Gala Gölü ekosistemini koruyarak kullanması, bölge ekonomisine katma değer yaratması için kontrollü av faaliyetleri olanakları sağlanmalıdır.
3. BÖLÜM
3.1.KEŞAN BÖLGESİNDE ALTERNATİF TURİZM ÇEŞİTLERİ
Kitle turizmine bir tepki olarak doğan alternatif turizm türlerinin önemi gün geçtikçe artmaktadır. Kitle turizm merkezlerini tercih eden turistler de, turizm olanaklarında yeni arayışlar içine girmişlerdir. Tüm dünyayı saran ve turist tercihlerini kitle turizminden alternatif turizme çeviren Kovid-19 pandemi ile birlikte, tatillerini yalnızca denize girerek ya da güneşlenerek geçirmek istemeyen turistler, alternatif turizm türlerinin yapıldığı mekânlara yönelmişlerdir. Bu noktada Keşan bölgesi, coğrafik, tarihi, kültürel ve turistik özellikleri yanında, konumu, doğal yapıları, denizi, gölleri, nehirleri, ormanları, iklimi, yer şekilleri gibi unsurları bakımından alternatif turizm potansiyeli taşımakta ve önemli bir avantaja sahip olmaktadır.
Resim 29: Keşan bölgesi alternatif turizm haritası
Bu çalışmanın sonuçlarına göre, Keşan bölgesinde doğa, kültür ve hobi temelli alternatif turizm çeşitleri yapılabilecek alternatif turizm çeşitlerindendir. Bu potansiyeli turistik ürün haline getirmek ve bölgeye katma değer yaratmak amacıyla yapılabilecek turizm türleri aşağıda incelenmiştir.
• Keşan bölgesi doğa temelli alternatif turizm çeşitleri:
Deniz Turizmi, Eko-agro Turizmi, Çiftlik Turizmi, Doğa Turizmi, Gençlik Turizmi,
• Kültür temelli Alternatif turizm çeşitleri:
Kültürel Miras Turizmi, Festival Turizmi, Gastronomi Turizmi, Egnatia Yolu Turizmi
• Hobi temelli Alternatif turizm çeşitleri:
Sualtı dalış turizmi, Kuş Gözlemciliği Turizmi, Av Turizmi, Foto Safari Turizmi, Alışveriş Turizmi
Bu bilgiler çerçevesinde Keşan bölgesindeki potansiyel alternatif turizm çeşitleri ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır.
3.2.KEŞAN BÖLGESİ DOĞA TEMELLİ ALTERNATİF TURİZM ÇEŞİTLERİ 3.2.1.Deniz Turizmi
Keşan bölgesinde yer alan Erikli ve Enez boyunca uzanan Saros Körfezi kıyıları Ege denizinin en temiz bölgelerindendir. Dünya üzerinde kendi kendini temizleyebilen denizine sahip Saros bölgesinde büyük bir yerleşimin ve sanayileşmenin olmaması sürdürülebilir deniz turizmi açısından çok avantajlıdır. 75 km sahil şeridine sahip Saros körfezi boyunca Sazlıdere, Gökçetepe, Mecidiye, Danişment, Erikli, Yayla, Karaincirli, Vakıf, Büyükevren, Gülçavuş, Sultaniçe ve Enez sahillerinde deniz turizmi faaliyetleri gerçekleştirilmektedir. 2019 yılında Keşan bölgesinde bulunan10.000’in üzerinde yazlık konut ve kamu kurum ve kuruluşlarına ait
sosyal tesisler yaz mevsiminde İstanbul, Tekirdağ, Edirne, Kırklareli il ve ilçelerinden gelen yaklaşık yüz bin kişiye tatil olanağı sunmaktadır.
Saros kıyı şeridi deniz, doğa, kamping, sualtı dalış, rüzgar sörfü, kuş gözlemciliği gibi turizm etkinliklerine de oldukça elverişlidir. Flora ve fauna yönünden de zengin olan bu bölge 2006 yılında “Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi” ilan edilmiş ve 2015 yılında Keşan Sahili Halk Plajı Mavi Bayrak uluslararası çevre ödülüne sahip olmuştur.
Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi içerisinde yer alan Gökçetepe ve Danişment tabiat parkları ise doğal güzelliklerinin yanı sıra İstanbul’a yakınlığı, denizi, kumu ve ulaşım kolaylığı ile de yoğun ilgi görmektedir.
3.2.2.Eko-Agro Turizm:
İstanbul-Çanakkale yolunda önemli bir geçiş güzergâhı olan Keşan bölgesinde yer alan köy ve yerleşimlerde tarım, hayvancılık ve bahçecilik faaliyetleri yoğun olarak yapılmaktadır.
İzzetiye, Yenimuhacır, Yeniceçiftlik, Bahçeköy, Çamlıca, Mahmutköy, Pırnar, Gökçetepe, Kılıçköy, Siğilli köylerinde üretilen sebze ve meyveler, yöresel ürünler yerli ve yabancı turistlerin ilgisini çekmektedir. Bu ürünler doğal zenginliklerle beraber değerlendirildiğinde bölgeye önemli ekonomik ve sosyal katma değer sağlayacaktır. Bunun yanında, köylerde ev pansiyonculuğunun, yiyecek-içecek mekanlarının gelişmesine neden olacaktır. Keşan bölgesinde oluşturulacak turizm köylerinde çiftlik evi, köy evi konseptli yeme içme mekanlarının yaratılması, yöresel ürünlerin tanıtılması ve pazarlamasının yapılması açısından önem kazanmaktadır.
Keşan bölgesinin % 61’i tarımsal arazilerden oluşmakta ve yöre halkının geçim kaynağının önemli bir kısmı tarımsal ürünlerden sağlanmaktadır. Bu bağlamda tarım ve turizm sektörü bakımından yüksek potansiyele sahip olan bölgede, bu iki sektörün entegre edilerek değerlendirilmesi ve bölgesel kalkınmaya katkıda bulunulması hedeflenmiştir. Bu hedef doğrultusunda, üst ölçekli planlar dâhilinde, bölgede agroturizmin geliştirilmesi gerekmektedir.
Tarımsal ürünlerle bağlantılı turizm ürünleri, gastronomi ve rekreasyon gibi aktivitelerin yapılabileceği alanların değerlendirilmesi hem yeni iş alanlarının önünü açarak kırsal kesimde ekonominin gelişmesini sağlayacak hem de kır kent arası sosyoekonomik gelişmişlik farkını azaltacaktır. Ayrıca turizm ve tarım sektörünün işbirliği içerisinde geliştirilmesi diğer bölgelere de örnek teşkil edecek ve bu durum bölgelerin kalkınmışlığını artırarak ulusal kalkınma düzeyinin yükselmesine katkıda bulunacaktır.
3.2.3.Çiftlik Turizmi
Kırsal turizmin özel bir türü veya niş pazar olarak değerlendirilen çiftlik turizmi, kırsal kesimde gelir kaynaklarını artırmak ve yerel ekonomiyi canlandırmak için uygulanan sürdürülebilir bir kalkınma modelidir. Kırsal turizm kapsamında tatil çiftlikleri, çiftlik turizmi, tarım turizmi, çiftliğe dayalı turizm kavramları aynı anlamda kullanılmaktadır. Çiftlik turizmi en genel haliyle, çiftlik işlerini yapabilme olanağının bulunduğu çiftliklerde, çiftlik sahipleriyle birlikte yapılan turistik faaliyetler olarak ifade edilmektedir. Bir başka ifadeyle, “gelen
ziyaretçilerin hem tarım ve hayvancılık, hem de çeşitli ekoturizm faaliyetlerinin birlikte yapılmasını sağlayan, bunun yanı sıra yöre halkına ekonomik anlamda ek gelir kazandıran, aynı zamanda bölgenin kültürel anlamda tanıtılmasına da katkıda bulunan bir turizm çeşidi” olarak tanımlanmaktadır.
Özetle çiftlik turizmi, konukların doğayla iç içe dinlenebildikleri aynı zamanda çiftlik işlerini izleme veya öğrenme imkânı bulabildikleri, temeli tarım ve hayvancılığa dayanan bir turizm çeşidi olarak değerlendirilebilir.
3.2.4.Doğa Sporları Turizmi:
Keşan bölgesinde yer alan dağ, göl, nehir ve akarsular ciddi bir doğa turizmi potansiyeli oluşturmaktadır. Keşan bölgesi trekking, doğa yürüyüşü, doğa gözlem, gökyüzü gözlem, harita yardımı ile doğada yön bulma, (oryantiring), kuş gözlemciliği (Ornitoloji ), doğa fotoğrafçılığı, yamaç paraşütü, bisiklet, kamp, karavan, rüzgar sörfü, kano, sualtı dalış gibi bir çok doğa sporuna uygundur. Nitekim bölgede, Sardos ve Doçek gibi doğa sporları dernekleri bulunmakta ve çeşitli faaliyetlerle doğa turizmi aktiviteleri düzenlemektedirler. Gala Gölü-Hisarlı Dağı, Çamlıca-Gökçetepe-İbrice gibi güzergahlar Saros bölgesinde yer alan önemli yürüyüş rotalarıdır. Saros sahilleri rüzgar sörfü yapmaya imkan vermektedir. Keşan bölgesinde bulunan Çandır ve Hisarlı dağı, dağ yürüyüşü-trekking sporunun yapılacağı alanlar arasında yer almaktadır.
Resim 30: Keşan Bölgesi Yürüyüş Parkuru
Saros körfezi başta olmak üzere lagün gölleri (Dalyan, Taşaltı, Bücürmene, Tuzla), göller (Gala Gölü, Tuz Gölü, Karagöl), ormanlar, dereler (İncirli, Platin, Gökgür Dereleri), Hisarlı Dağı, Ergene Ovası, Meriç Deltası, kanallar, doğal suyollarının varlığı ve bu bölgedeki temiz hava, kuş, balık ve bitki çeşitleri doğa turizmine avantaj sağlamaktadır.
Meriç nehrinde “yeşil tur” aktiviteleri çerçevesinde nehir turizmi, Saros körfezi denizinin ve mavinin çeşitliliğinden faydalanmak üzere Enez limandan Ege’ye “mavi tur” ve kano, sörf gibi su sporlarının yapılması Keşan bölgesinde yapılabilecek önemli alternatif turizm çeşitleridir.
Keşan bölgesinde uygun alanları tespit ederek ekoparklar yapmak, flora ve fauna müzesi oluşturmak, doğal göl ve barajların çevrelerinde rekreasyon alanları ve günübirlik tesisler
yaratmak, doğa yürüyüşünün (trekking) ve bisiklet turizminin geliştirilmesi amacıyla rotalar belirlemek, yarışmalar düzenlemek, rotaları tanıtıcı haritalara işaretlemek, tanıtıcı broşür, poster, kitap ve websiteleri hazırlamak, alt yapı ve üst yapı çalışmalarını (WC, dinlenme alanı, yeme-içme birimleri, levhalandırma) tamamlamak, seyahat acentelerinde ve sosyal medyada bu rotaları tanıtmak bu faaliyetleri kısa sürede aktif hale getirecektir.
3.2.5.Gençlik turizmi
Gençlik turizmi dünya turizminde önemli rol oynamaktadır. 2019 yılı yerli turist hareketlerinin yüzde 25'inin, uluslararası turistlerin ise yüzde 20'sinin gençler tarafından yapıldığı görülmektedir. 2019 yılında 3 milyona yakın yabancı öğrenci ise tatilini Türkiye'de gerçekleştirmiştir. 15 ila 35 yaş arası olarak tanımlanan 'genç' turistlerin sayısının 2020 yılında dünyada 300 milyona ulaşması beklenmektedir.
Dünyadaki genç turistlerin seyahat etmekteki en önemli amaçlarının yerel insanlarla tanışmak, günlük hayatı deneyimlemek, yöre ile ilgili bilgilerini artırmak olduğu belirtilmektedir. Küresel genç turistler daha uzun süre seyahat etmekte, daha çok harcamakta, gittikleri bir ülkeyi tekrar seyahat etmekte ve tavsiye etmektedir. Yeni destinasyonları keşfetmeye meraklı, teknolojiyi kullanan, deneyimlerini sosyal medyadan anında paylaşan daha çok kişiye ulaşma anlamında en etkili yaş grubu olarak değerlendirilmektedir.
Resim 31: Gökçetepe Tabiat parkı
Keşan bölgesinin çadır, izcilik, karavan, kamping gibi doğa faaliyetlerine uygun olması, bölgede bulunan Enez İstanbul Üniversitesinin Eğitim kampı, Trakya Üniversitesi Enez Öğrenci Eğitim ve Dinlenme Tesisleri, Gökçetepe Tabiat parkı, Danişment Tabiat parkı, Vakıf Başakşehir gençlik kampı, Mecidiye kamp alanı gibi çadır ve karavan olanakları da gençlerin bu bölgeyi tercih etmelerine neden olmaktadır. Bunun yanında Saros bölgesinde düzenlenen festivaller de gençlerin ilgisini çekmektedir. Ulusal ve uluslararası üniversitelerin gençlik kulüpleri ile iletişime geçerek kamp alanlarının tanıtıcı haritalarının sosyal medyada yer almasını sağlamak, uluslararası gençlik kampları ve aktiviteleri düzenlemek bölgeye katma değer yaratacaktır.
